Dopo le guerre e dopo i primi trent’anni del cinquecento, erano i tempi

ed il pensare ed il sentire di questa nazione tanto mutati da mostrare

il vuoto che era sotto a quella civiltà splendida ma incompiuta: da

quelli anni in poi calava il nostro valore specifico (se dirlo sia

lecito), e il nostro livello a petto alle altre nazioni d’Europa venne

a discendere ogni giorno. Mancò nel pensiero, perchè era mancato prima

nella vita, l’incitamento ad ogni cosa che non fosse chiusa dentro

ad un cerchio molto angusto; mancò la fiducia che all’uomo deriva

dall’aperto consentire insieme di molti: v’era in Italia poco da

fare. Nè ai tanti padroni che aveva essa dentro andava a genio che si

facesse; e già la stanchezza o una mala sorta d’incuranza disperata

menavano all’ozio, interrotto solamente da quelle passioni che non

hanno scusa nemmen dal motivo; la conversazione tra gente svogliata

o avvilita o malcontenta non pigliava vigore nè ampiezza dai gravi

argomenti; i libri meno che per l’innanzi andavano al fondo nelle cose

della vita: dice il Fornari molto bene, che «tra letterati e lettori

non v’era in Italia quella comunicazione intima e piena» per cui la

vita, la lingua, le lettere tra loro s’aiutano.

Noi crediamo che nei libri qualcosa debba essere che sia imparata

fuori dei libri, perchè altrimenti lo scrivere viene quasi a pigliare

la forma d’un gergo necessariamente arido e meno efficace, da cui

s’aliena il comune dei lettori. Ciò avvenne bentosto in Italia, e

fu in quel tempo quando la lingua più si voleva rendere universale e

n’era essa stessa divenuta più capace avendo perdute allora le asprezze

d’un uso ristretto, e nel diffondersi della coltura avendo acquistato

migliore esercizio nelle arti della composizione. Ma giusto in quel

tempo questa lingua per certi rispetti più accuratamente scritta,

fu meno parlata; e la parola meno di prima fu espressione di forti

pensieri ed autorevoli e accetti a molti: vennero fuori i letterati,

sparve il cittadino; scrivea per il pubblico chi nella vita non era

avvezzo parlare ad altri che alla sua combriccola: quindi l’eloquenza

si foggiò all’uso delle accademie le quali erano una sorta di sparse

chiesuole. Mancò alla lingua un centro comune perchè mancava alla

nazione: ne avevano entrambe lo stesso bisogno, che appunto allora

cominciò ad essere più sentito, sebbene in modo confuso ed incerto;

nulla si poteva quanto alla nazione, rimedii alla lingua si cercavano

in più modi, vari, discordanti e quasi a tentone. Un modo semplice

vi sarebbe stato, ed era l’attingere copiosamente da quel dialetto

ch’era il più finito; ma questo invece di tenere sugli altri l’impero,

vedeva in quel tempo scadere non poco o farsi dubbia l’autorità sua.

Al solo pregio della lingua molti sdegnavano ubbidire: condizioni tutte

differenti sarebbonsi allora volute in Italia perchè tante voci, tante

locuzioni, tante figure con l’acquistare sanzione solenne potessero

farsi moneta corrente pel comune uso degli scrittori. Avrebbe la sede

naturale della lingua dovuto almeno stare in alto, cosicchè tutte le

parti d’Italia a quella guardassero, e che al toscano fossero toccate

le condizioni dell’idioma parigino; «perchè il toscano (dice il Manzoni

da pari suo) faceva dei discepoli fuori dei suoi confini, il francese

si creava dei sudditi; quello era offerto, questo veniva imposto.» Nè

in altro modo poteva l’ossequio delle altre provincie essere necessario

e inavvertito, sicchè non venissero tra’ letterati a sorgere le contese

che, nate una volta, non hanno mai fine. Se (come fu detto) lo stile

è l’uomo, la lingua può dirsi che sia la nazione: quindi all’esservi

una lingua bisognava ci fosse una Italia, nè altrimenti poteva cessare

l’eterna lagnanza che il linguaggio scritto si allontanasse troppo dai

modi che si adoprano favellando, e male potesse fare sue le grazie e

gli ardimenti del volgar nostro, il quale da molti ignorato, ebbe anche

taccia di abbietto e triviale.

Cotesta accusa molto antica tutti parevano confermare contro alla

povera nostra lingua, che ci avea colpa meno di tutti. Poco badando

all’uso vivo, nelle scuole di lettere insegnavano per tutta Italia

dopo ai latini quei pochi autori toscani che allora fossero conosciuti,

cercando alla meglio di mettere insieme su questi esemplari una sorta

di linguaggio comune che fosse atto alle scritture. Un letterato

molto solenne, Gian Giorgio Trissino da Vicenza, poneva in credito il

linguaggio illustre con la versione da lui fatta del libro _De Vulgari

Eloquio_, e molto poi lo difendeva: Baldassarre Castiglione mantovano,

uomo e scrittore di bella fama, sebbene dichiari la lingua essere una

_consuetudine_, biasima l’andare sulle pedate dei toscani sia vecchi

sia nuovi: sentenziò il Bembo che l’antica lingua stava nel Boccaccio,

di cui gli piacevano le grandi cadenze; tutti i chiarissimi dell’Italia

per ben tre secoli dopo lui accettarono la sentenza. Ma della comune

lingua popolare come in Firenze si parlava e si scriveva, niuno voleva

sapere: negli anni stessi del Bembo, cioè verso il 1530, Marino Sanudo

veneziano scriveva in una lettera stampata:[572] «che Leonardo Aretino

trasse (l’Istoria di Firenze) da un Giovanni Villani, il quale scrisse

in lingua rozza toscana.»

Il Bembo era il solo autore vivente di cui s’innalzasse non contestata

l’autorità: basta ciò solo a dimostrare come si vivesse in fatto di

lettere, quando gli Spagnuoli furono rimasti padroni d’Italia. Al

Machiavelli nella sua patria istessa nuoceva la vita; gli nocque più

tardi, quanto al numero dei lettori, l’essere all’_Indice_: l’Istoria

del Guicciardini fu lasciata stampare, ed anche mutilata, solamente nel

1561, due anni dopo a che l’Italia per grande accordo tra’ potentati

si può dire fosse bello e sotterrata, e quando la voce degli Italiani

ormai più non faceva paura a nessuno.[573] Frattanto era disputa

più volte rinnovata se si dovesse dire lingua italiana o toscana o

fiorentina: chi affermava la lingua essere in Firenze, facea nondimeno

poca stima degli autori che ivi nascessero: in certe parole recate dal

Bembo si va fino a dire, che «a scrivere bene la lingua italiana meglio

è non essere fiorentino.» E in questa medesima città noi vedemmo quante

incuranze o quanti dispregi soffrisse la lingua nei più eminenti tra’

suoi cultori: la _Divina Commedia_ non vi ebbe più quasi edizioni, e

verso il 1520 certi maestri di scuola vietavano agli scolari leggere il

Petrarca. Questa ed altre cose, che stanno a dimostrare la confusione

dominante tra’ letterati, sono a disteso esposte in un libro di qualche

pregio e di molta noia che ha per titolo l’_Ercolano_: autore di esso

fu Benedetto Varchi, il quale pel vario ingegno non ebbe forse chi lo

agguagliasse dentro a quella età che scendeva. In quel medesimo suo

libro si vede come allora molto dominassero i grammatici, ai quali

avviene quel che ai fisiologi; perchè entrambi avvezzi a tenere fermo

il pensiero sopra le minute particelle delle cose, riescono spesso

corti o disadatti a quelli studi più comprensivi che bene in antico

nella loro massima estensione ebbero nome di umanità. Consente il

Varchi prudenzialmente al Bembo, ma solo nelle apparenze; confessa

la lingua in Firenze essere trascurata, ma vuole si cerchi nel fondo

dell’uso, mettendo egli fuori per via d’esempi gran copia di voci

e soprattutto di locuzioni familiari, dovizie nascoste da farne a

chi scrive ricco patrimonio.[574] In questo avrebbe egli dato nel

segno, nè vi è anch’oggi da fare di meglio, tantochè sarebbe alla

unità della lingua mezzo utilissimo un Vocabolario com’è proposto dal

Manzoni. Ma il guaio stava in ciò che non erano i più di quei modi

entrati abbastanza nell’uso comune; molti erano figure che un tempo

ebbero qualche voga, capricci d’un popolo arguto e faceto, e spesso

allusioni a cose locali: cotesti Firenze non avea diritto d’imporre

all’Italia. Inoltre non era più questo popolo quello che aveva creato

una lingua educatrice di tanti ingegni; meno operando, inventava meno;

e fatto più inerte anche nell’animo, i suoi discorsi andavano spesso

a cose da ridere. I letterati seguendo in queste nuove condizioni

l’antico genio popolare e avendo qui molto in uggia il sussiego recato

dagli Spagnuoli, si dilettavano oltre al giusto di certe bassezze da

essi chiamate grazie della lingua: i Vocabolari con grande amore le

registravano. Così tra bassezze e nobiltà false viveano le lettere poi

tutto quel secolo.

Ma dentro a quegli anni nacque Galileo. Le scienze matematiche e le

fisiche hanno questo, che l’uomo le pensa dentro a sè medesimo, si

tengono fuori dal corso vivo degli umani eventi, e vanno da sè per la

via loro, qualunque si sieno le cose all’intorno. Galileo, che pure

in mezzo all’esperimentare minuto e sottile teneva lo sguardo vôlto

all’universo, portò nella fisica l’ampiezza d’una filosofia degna di

questo nome, e fu in un secolo di decadenza scrittore sommo, perchè al

bell’ordine del discorso unisce la copia e una dignitosa naturalezza.

Continuava cento anni in Firenze la scuola fondata da Galileo e

di sè lasciava traccie indelebili nelle scienze fisiche; da quella

uscirono anche uomini dotti nelle razionali, e assai le lettere se ne

avvantaggiarono nella seconda metà del seicento. Ma quando la lingua

e le idee francesi predominarono e quando poi gli eccitamenti nuovi

destarono gli animi degli Italiani a cercare almeno in fatto di lingua

l’unione vietata, la Toscana sofferse rimproveri dalle altre provincie,

quasi ella fosse gelosa ma inutile custoditrice di quel tesoro che

aveva in casa ma non lo adoprava. Più grave è fatto il nostro debito

ora in tempi di sorti mutate, di sorti maggiori ma più difficili

a portare; noi siamo venuti ad esse non preparati; e s’io dovessi

quanto alle future condizioni della lingua fare un pronostico, direi

senz’altro: la lingua in Italia sarà quello che sapranno essere gli

Italiani.

APPENDICE DI DOCUMENTI.

Nº I.

(Vedi pag. 36.)

PROVVISIONE DEL 21 LUGLIO 1378, APPROVATA NEI CONSUETI CONSIGLI A’ 21 E

22.

Pro parte sindicorum et prepositorum Artium et artificum civitatis

Florentie exponitur et petitur vobis dominis Prioribus Artium et

Vexillifero iustitie Populi et Comunis Florentie, quatenus vobis

placeat et velitis, pro bono publico et tranquillitate Populi

et Comunis predicti, providere et ordinare et solempniter facere

reformari omnia infrascripta videlicet.

In primis, quod Provisio firmata in Consilio domini Potestatis et

Comunis Florentie, die decimo presentis mensis iulii, et omnia et

singula in ipsa Provisione contenta sint firma et valida et pleni

roboris et effectus. —

Item, quod quicumque, hactenus, ab anno Domini millesimo

trecentesimo quinquagesimo septimo inclusive citra, sponte vel ex

precepto dominorum Capitaneorum Partis guelfe civitatis Florentie,

renunptiavit officiis Comunis Florentie vel Partis guelfe aut

alicuius Artis vel Universitatis, seu ad ipsa officia vel eorum

aliquod, ob renunptiationem predictam, se inhabilem reddidit,

possit restitui et habilis ad dicta officia fieri, cum illis

solempnitatibus cum quibus possunt restitui quicumque moniti pro

ghibellinis, secundum ordinamenta facta de mense iunii proxime

preteriti. —

Item, quod omnes et singuli, hactenus, videlicet ab anno Domini

millesimo trecentesimo quinquagesimo septimo inclusive citra,

moniti fuerunt pro ghibellinis vel ut suspecti Parti guelfe notati,

seu pro ghibellinis vel non vere guelfis condempnati, qui non

fuerunt hactenus restituti, possint restitui et habiles ad officia

fieri, per duas partes duarum partium ad minus illorum quibus circa

hec fuit data balia de mense iunii proxime preteriti.

Item, quod ad Consilium Populi vel Comunis Florentie nullus arrotus

per Capitaneos Partis guelfe possit aut debeat accedere vel venire,

aut in ipsis Consiliis vel eorum aliquo fabam reddere, sub pena

florenorum quingentorum auri, cuilibet contrafacienti pro vice

qualibet auferenda et Comuni Florentie applicanda. Sed possint ad

Consilium predictum venire, ultra Capitaneos dicte Partis, et in eo

interesse pro dicta Parte et fabas reddere illi qui sunt de veris

Collegiis dicte Partis, tantummodo, et non alii vel alius pro ipsa

Parte arrotus vel arroti.

Item, quod domini Priores Artium et Vexillifer iustitie cum

officiis Gonfaloneriorum sotietatum Populi et Duodecim Bonorum

virorum Comunis predicti et due partes eorum possint et debeant

facere et de novo fieri facere scruptinium et bursas Consilii

Comunis; et de novo debeat extrahi dictum Consilium, factis dictis

bursis. Et debeant extrahi continue de cetero ad dictum Consilium

decem populares cives florentinos pro quolibet quarterio, ultra

numerum hactenus ad dictum Consilium ordinatum: qui extracti ultra

dictum numerum intelligantur habere et habeant illam baliam et

auctoritatem quam habent alii de dicto Consilio.

Item, quod in libro Partis guelfe civitatis Florentie et similiter

in uno libro, retinendo in palatio more dominorum Priorum Artium

et Vexilliferi iustitie Populi et Comunis Florentie, scribi debeat

evidenter et ad perpetuam rei memoriam, qualiter dominus Lapus

de Castiglionchio et sui sequaces de civitate Florentie fuerunt

expulsi tamquam devastatores et violatores Partis guelfe, et ut

baracterii et Parti guelfe suspecti et proditores Partis predicte.

Item, quod omnes et singuli qui, decetero, quocumque modo et

quacumque de causa, privabuntur ab officiis Comunis Florentie,

et seu ad ipsa officia inhabiles facti erunt, intelligantur esse

et sint, ipso facto, privati ab officiis Partis guelfe et ad ipsa

officia inhabiles esse. Et intelligantur privati omni et quocumque

privilegio portandi arma. —

Item, quod omnes et singuli quibus, de mense iunii proxime

preteriti vel de presenti mense iulii, in tumultu populi fuerunt

combuste domus vel fuerunt derobati, et eorum filii, fratres et

patrui, excepto Smeraldo Stroze de Strozis, intelligantur esse et

sint, ex nunc usque ad decem annos proxime secuturos, privati et

remoti ab omnibus et quibuscumque officiis Comunis Florentie et

Partis guelfe. — Hoc acto et proviso et expresse declarato, quod

predicta non vendicent sibi locum nec intelligantur in hominibus

qui ad presens president officiis dominorum. Priorum Artium et

Vexilliferi iustitie, Gonfaloneriorum sotietatum Populi et Duodecim

Bonorum virorum Comunis predicti et Octo balie dicti Comunis et

Capitaneorum Partis guelfe, vel alicui ex officiis predictis,

durante eorum officio vel finito.

Item, quod dominus Rossus miles et Uguiccione, fratres et filii

quondam Ricciardi de Ricciis, cives honorabiles florentini, sint

et esse intelligantur decetero habiles quocumque tempore, ad

quelibet officia Populi et Comunis ac etiam civitatis Florentie

et Partis guelfe et quecumque alia, — non obstante aliqua

prohibitione. —

Item, quod filii et consortes et descendentes per lineam masculinam

Sandri Donatini de Barucciis, cives florentini, intelligantur esse

et sint ad quecumque officia restituti in omnibus et per omnia, —

non obstante aliqua monitione. —

Item, quod omne scruptinium et omnis imbursatio, registrum et

scriptura facta ante presentem mensem iulii, de quocumque officio

Partis guelfe debeant laniari et comburi in totum, in presentia

officii Capitaneorum dicte Partis et eorum Collegiorum et duorum

ex officio Gonfaloneriorum societatum Populi et Duodecim Bonorum

virorum et unius pro qualibet Capitudine, et infra quinque dies

a die qua presens Provisio firmata fuerit in Consilio domini

Potestatis et Comunis Florentie; sub pena florenorum mille auri

cuilibet ex Capitaneis auferenda et Comuni Florentie applicanda.

Item, quod decetero, nullus in civitate Florentie possit per viam

extractionis, electionis seu deputationis, aut alio quoque modo,

habere retinere vel exercere, uno eodemque tempore, ultra unum

officium Comunis Florentie, sub pena florenorum mille auri cuilibet

contrafacienti auferenda et Comuni Florentie applicanda. Ita tamen,

quod predicta non intelligantur locum habere nec extendantur

ad officia Consulatus alicuius Artis vel septem consiliariorum

Mercantie aut consiliariorum Consilii Populi vel Comunis Florentie,

quod aliquis obtineret de preterito vel futuro; nec predicta

vendicent sibi locum in aliquo qui ad presens presideret plus quam

uni officio dicti Comunis. —

Item, quod super omnibus et singulis petitionibus et querelis

fiendis dandis vel exhibendis, verbo vel in scriptis, pro

iniuriis vel offensis que facte dicerentur per aliquem popularem

contra alterum popularem et seu per magnates contra populares,

aut per magnates contra magnates; et seu, pro bis iniuriis vel

offensis aut eorum vel alicuius eorum occasione, faciendo seu

fieri faciendo aliquem popularem magnatem vel aliquem magnatem

supramagnatem; possit et debeat procedi, et super ipsis — fieri

et partita micti et proponi; et ipse petitiones et querele et

earum quelibet recipi et admicti et executioni mandari in omnibus

et per omnia, et per omnes fieri prout et sicut procedi admicti

recipi et executioni mandari et fieri poterant et debebant ante

ordinamenta, correctiones et seu declarationes factas super materia

predicta per Migliorem Vierii Guadagni civem florentinum, et

eius collegas, tempore quo ultimo dictus Migliore fuit Vexillifer

iustitie civitatis Florentie; et qui Migliore ultimo prefuit dicto

officio Vexilliferatus de mense ianuarii et februarii anno Domini

MCCCLXXVI. —

Item, quod Iohannes Dini civis florentinus, quem constat semper

fuisse et esse guelfum et Parti guelfe fidum et non ghibellinum vel

suspectum Parti guelfe, licet per quosdam cives iniquos monitus

iniuste asseratur; intelligatur esse et sit absque fide vel

probatione fienda de predictis vel aliquo predictorum, et absque

aliqua solempnitate servanda, integre et plenissime restitutus

ab omni et quacumque et contra omnem et quamcumque monitionem

factam de dicto Iohanne per quoscumque Capitaneos Partis guelfe

civitatis Florentie, per se vel una cum quibuscumque aliis officiis

seu officialibus dicte Partis. — Et quod dictus Iohannes Dini

intelligatur esse et sit de officio et ad officium Octo balie

Comunis predicti, cum omnibus officio auctoritate potestate balia

et forma, quibus olim melius et efficacius fuit ante monitionem de

eo factam. —

Item, quod dominus Georgius domini Francisci de Scalis civis

florentinus et eius consortes et descendentes et agnati per lineam

masculinam et quilibet ipsorum, quos constat semper fuisse et

esse, etiam ex operibus pollentibus, vere guelfos et fidos Parti

guelforum, — licet per quosdam cives iniquos moniti asserantur

perperam et iniuste; intelligantur esse et sint in omnibus et per

omnia et quo ad omnes integre et plenissime restituti. —

Item, quod dominus Donatus Ricchi ser Gherardi de la parte de

Aldigheriis, civis florentinus, legum doctor, quem constat sua

et suorum ascendentium origine semper fuisse et esse guelfum; —

intelligatur esse et sit integre et plenissime restitutus. —

Item, considerato, quanto tempore dominus Iohannes Monis civis

honorabilis florentinus, cum maximis laboribus et solertia, pro

Populo et Comuni Florentie assidue laboravit, et ad presens, pro

honore dicti Populi et Comunis et pro ipso Populo ipse dominus

Iohannes ad militare cingulum est promotus; ut maxime talem

militiam pro ipso Populo perpetuo valeat honorare: quod, etiam

absque aliqua solempnitate servanda aut aliqua fide vel probatione

fienda de predictis vel aliquo predictorum, ipse dominus Iohannes

Monis, in perpetuum, toto tempore sue vite, possit et debeat habere

et habeat quolibet anno, a Comuni Florentie, florenos trecentos

auri recti ponderis et conii florentini, solvendos et dandos eidem

domino Iohanni per camerarium, qui dicitur _Il Camarlingo delle

cinque cose_ dicti Comunis, pro tempore existentem et quemlibet

alium camerarium dicti Comunis seu pro dicto Comuni deputatum vel

deputandum ad infrascriptos redditus recipiendos in genere vel

in spetie, de pecunia quam dictus camerarius seu dicti camerarii

seu alius ex eis pro dicto Comuni recipient, ex proventibus,

pensionibus et redditibus perventuris et que pervenient in Comune

predictum, ad manus ipsius camerarii sive camerariorum, ex Platea

vel occasione Platee Fori veteris civitatis Florentie, et seu a

tabuleriis, becchariis vel Arte becchariorum, et a pollaiuolis et

trecchis et aliis quibuscumque conducentibus vel tenentibus aut qui

conducent vel tenebunt a dicto Comuni vel aliquibus officialibus

dicti Comunis dictam Plateam et seu apothecas, sive aliquam partem

vel loco ipsius Platee. —

Item, quod dominus Alexander domini Riccardi de Bardis civis

florentinus et eius filii et descendentes per lineam masculinam

et quilibet ipsorum intelligantur esse et sint deinceps populares

et de populo civitatis Florentie; — et quod etiam, nullo modo

vel causa teneantur mutare nomen consortarie vel arma, nec in

aliquo teneantur observare vel facere ea de quibus disponitur et

continetur in reformatione et provisione edita de mense augusti

MCCCLXI, que inter alia disponit in effectu, quod magnates facti

populares seu beneficium popularitatis merentes, teneantur coram

officio dominorum Priorum et Vexilliferi comparere et renuntiare

consortarie et agnationi suorum consortum et alia arma sibi

eligere. — Et quod dictus dominus Alexander intelligatur esse et

sit de officio et ad officium Octo balie Comunis Florentie, et

habere et habeat illam eamdem et similem auctoritatem et potestatem

quam in dicto officio habet quilibet alius qui dicto officio Octo

balie presideat.

Item, quod Capitanei Partis guelfe civitatis Florentie teneantur

et debeant, hinc ad quinque dies proxime futuros a die qua presens

Provisio firmata fuerit in Consilio domini Potestatis et Comunis

Florentie, sub pena florenorum mille auri, pro quolibet ipsorum

Capitaneorum, representare et consignare officio dominorum Priorum

et Vexilliferi iustitie Vexillum regale dicte Partis. Et quod,

decetero, Capitanei dicte Partis, presentes vel futuri seu alii pro

dicta Parte, dictum Vexillum vel simile tenere non debeant. Et hoc

intelligatur de Vexillo regali quod factum fuit tempore domini Lapi

de Castiglionchio et sotiorum, qui prefuerunt offitio Capitaneorum

dicte Partis de mense februarii proxime preteriti, et de quocumque

alio simili vexillo.

Item, quod, expensis et de pecunia Comunis Florentie, ematur et

emi debeat una apotheca sufficiens et ydonea que sit propria et

pleno iure populi minuti civitatis Florentie, pro adunando Artem

et Consules dicti populi et alia opportuna ipsi Arti faciendo. Et

quod in ipsa apotheca et eius emptione possit et debeat expendi de

pecunia dicti Comunis usque in quantitatem florenorum quingentorum

auri; et quod camerarii Camere dicti Comunis, sub pena florenorum

mille auri, cuilibet ipsorum hec non servanti auferenda et Comuni

Florentie applicanda, possint teneantur et debeant dare solvere

et pagare cuicumque deliberatum fuerit per dictos Consules

dicti populi minuti, — de quacumque pecunia dicti Comunis et ad

quodcumque aliud deputata vel deputanda, usque in quantitatem

florenorum quingentorum auri recti ponderis et conii florentini

integros et sine ulla solutione vel retentione diricture oneris vel

gabelle et absque aliqua apodixa licentia vel subscriptione habenda

vel solempnitate servanda, sed solum visa presenti reformatione et

habita deliberatione Consulum predictorum. Que apotheca emi debeat

hinc ad per totam quintam decimam diem mensis augusti proxime

secuturi.

Item, quod Spinellus Luce Alberti, ser Stefanus ser Mattei Becchi

et ser Benedictus ser Landi, cives florentini et quilibet ipsorum,

intelligantur esse et sint consortes et confederati domini

Salvestri domini Alamanni de Medicis et aliorum dominorum Priorum

Artium Populi et Comunis Florentie, qui officio prefuerunt de mense

iunii proxime preteriti, et aliorum qui cum dicto domino Salvestro,

tunc Silvestro, habuerunt baliam generalem a Comune predicto illis

modo, forma et ordine quibus ipsi de Balia simul consortes facti et

confederati fuerunt. Et habeant et habere intelligantur et potiri

et gaudere possint et valeant omnibus et singulis privilegiis

immunitatibus et prerogativis quibus potiuntur et gaudent seu

potiri et gaudere possunt dictus dominus Silvester, olim Silvester,

tunc Vexillifer iustitie, et eius sotii et alii de dicta Balia,

vigore ordinamentorum factorum de dicto mense iunii.

Item, quod per predicta in presenti Provisione contenta vel aliquod

ipsorum nullum preiudicium generetur vel fiat, nec in aliquo

intelligatur derogari alicui Provisioni hodie firmate vel firmande

in Consilio domini Capitanei et Populi florentini.

Storia della Repubblica di Firenze v. 2/3 · 第 35 / 51 段