La rakontaro de la hieraŭa nokto estis estinta iom troa por miaj
nervoj. Mi suferis teruran kapdoloron kaj estis treege dormema.
Anstataŭ eliri, tial, por pasigi la vesperon kiel mi antaŭe
intencis, mi opiniis, ke mi ne povas fari pli saĝan agon ol nur
manĝi plenbuŝon da noktmanĝo, kaj iri tuj por enlitiĝi.
_Malpeza_ noktmanĝo, kompreneble. Mi tre ŝatas kimran kuniklon[8].
Pli ol unu funto samtempe, tamen, eble ne estas ĉiam konsilinda.
Sed ne povas ekzisti ia grava kialo kontraŭ du. Kaj certe inter du
kaj tri kuŝas simpla unuo da diferenco. Mi kuraĝetis, eble, manĝi
kvar. Mia edzino persiste diras, ke kvin, sed evidente ŝi konfuzas
du tre apartajn aferojn. La abstraktan nombron kvin mi volonte
konfesos, sed konkrete ĝi rilatas botelojn da bruna staŭto[9] sen
kiu, kiel spicaĵo, oni devas tute eviti kimran kuniklon.
Tiel fininte ŝpareman manĝon kaj surmetinte mian noktĉapon, kun
la serena espero ĝui ĝin ĝis tagmezo la proksiman tagon, mi metis
la kapon sur la kapkusenon, kaj, per helpo de bonega konscienco, tuj
profunde ekdormis.
Sed kiam ajn estas plenumitaj la esperoj de l’ homaro? Mi certe ne
estis ellasinta mian trian ronkon, kiam okazis furioza tintado ĉe la
stratporda sonorileto, kaj poste, senpacienca frapado ĉe la frapilo,
kiu min vekis tuj. Unu momenton poste, dum mi ankoraŭ frotis al mi
la okulojn, mia edzino puŝis antaŭ mian vizaĝon letereton de mia
malnova amiko, D-ro Prohonoro. Ĝi tekstis jene:
„Venu al mi, per iu ajn rimedo, mia kara bona amiko, tuj kiam vi
ricevas tion ĉi. Venu helpi nin ĝoji. Fine, per longa, obstina
diplomatio, mi konsentigis la direktoraron de la urbega muzeo, ke
mi ekzamenu la mumion -- vi konas tiun, pri kiu mi volas diri. Ili
permesas, ke mi malvolvu ĝin, kaj ankaŭ malfermu ĝin, se necesas.
Nur malmultaj amikoj ĉeestos -- vi, kompreneble. La mumio nun kuŝas
en mia domo, kaj ni komencos malvolvi ĝin je la dekunua, hodiaŭ
nokte.
Ĉiame la via
PROHONORO.
Kiam mi atingis al la „Prohonoro“, mi ekopiniis, ke mi estas
tiel maldorma, kiel viro bezonas. Mi saltis el la lito ekstaze,
renversante ĉion dumvoje, vestis min je rapideco vere mirinda kaj
survojiĝis, kiel eble plej rapidkure, al la doktoro.
Alveninte, mi trovis tre avidan aron kunveninta. Ili min atendis tre
malpacience; la mumio kuŝis sur la manĝotablo, kaj, tuj kiam mi
eniris, la ekzameno komenciĝis.
Ĝi estis unu el paro alportita, antaŭ kelkaj jaroj, de kapitano
Arturo Sabropoŝo, kuzo de Prohonoro, el tombo apud Elejtiaso en
la Libjaj montegoj, je sufiĉa distanco super Tebo, laŭ la Nilo.
La grotoj ĉe tiu ĉi loko, kvankam malpli grandiozaj ol la tebaj
tomboj, estas pli interesaj pro tio, ke ili donas pli da ilustraĵoj
pri la privata vivo de la antikvaj egiptanoj. La ĉambro, el kiu nia
specimeno portiĝis, oni diras, estis tre riĉa je tiaj ilustraĵoj
-- la muroj starantaj plene kovritaj per freskopentraĵoj kaj
bareliefoj; dum statuoj, vazoj, kaj mozaikaĵoj laŭ riĉaj desegnoj
montris la riĉon de la mortinto.
La trezoro estis demetita en la muzeon precize samstate kiel kapitano
Sabropoŝo ĝin trovis -- t. e., el la ĉerko nenio estis elprenita.
Dum ok jaroj ĝi tiel estis starinta subigita nur ekstere al publika
ekzameno. Ni havis nun, sekve, la kompletan mumion disponebla; kaj
por tiuj, kiuj scias, kiel tre malofte neprirabita antikvaĵo atingas
al nia lando, evidentiĝos tuj ke ni posedis grandan kaŭzon por nin
gratuli pri nia bonfortuno.
Alproksimiĝante al la tablo, mi vidis sur ĝi grandan skatolon aŭ
keston, longan je preskaŭ sep futoj kaj larĝan je eble tri, sur
du kaj duona futoj da alteco. Ĝi estis oblonga, ne ĉerkoforma.
La materialo, ni unue supozis, estas ligno platanacera, sed,
tranĉante en ĝin, ni trovis ke ĝi estas kartono, aŭ pli korekte
papermaĉaĵo, farita el papiruso. Ĝi estis dense ornamita per
pentraĵoj, prezentantaj funebrajn scenojn kaj aliajn malĝojajn
temojn -- intersemitaj inter kiuj, laŭ ĉiu speco de pozicio, estis
certaj serioj da hieroglifaj skribsignoj, intencitaj sendube por la
nomo de la mortinto. Bonfortune, sinjoro Glidono ĉeestis ĉe nia
afero, kaj li sen malfacileco tradukis la literojn, kiuj estis nur
fonetikaj, kaj prezentis la vorton „Ĉioeraro“.
Ni malfacile malfermis tiun ĉi keston, ne difektante ĝin; sed, fine
elfarinte la taskon, ni trovis duan, ĉerkoforman kaj multe malpli
grandan ol la ekstera, sed similan al ĝi en ĉiu alia rilato. La
interspaco inter la du estis plenigita per rezino, kiu iugrade estis
difektinta la kolorojn de la interna kesto.
Malfermante tiun ĉi (kion ni faris tute facile) ni alvenis al
tria kesto, ankaŭ ĉerkoforma, kaj diferenca de la dua neniel,
escepte pri ĝia materialo, kiu estis cedro, kaj ankoraŭ elsendis la
kuriozan kaj forte aroman odoron de tiu ligno. Inter la dua kaj la
tria kestoj ne troviĝis iu interspaco -- la unu akurate sidis en la
alia.
Forigante la trian keston ni trovis kaj elprenis la mumion mem. Ni
estis ekspektintaj trovi ĝin, kiel ordinare, volvita per multaj
vindaĵoj aŭ bandaĝoj el lintolo; sed, anstataŭ tiuj ĉi, ni
trovis specon de ingo, farita el papiruso kaj kovrita per tavolo el
gipso, dike orumita kaj pentrita. La pentraĵoj prezentis temojn
rilatajn al la diversaj supozitaj devoj de la animo, kaj ĝia
prezentado al kelkaj diaĵoj, kune kun numeraj identaj homaj figuroj,
intencitaj tre kredeble kiel portretoj de la balzamito.
Etendiĝante de la kapo ĝis la piedoj troviĝis kolona, aŭ
vertikala surskribaĵo el fonetikaj hieroglifoj, donante denove liajn
nomon kaj titolojn, kaj la nomojn kaj titolojn de liaj parencoj.
Ĉirkaŭ la kolo tiele eningigita estis kolumo el cilindraj vitraj
eroj, diverse kolorigitaj kaj tiamaniere aranĝitaj, ke ili formis
bildojn de diaĵoj, de la skarabo ktp., kune kun la flugilhava
globuso. Ĉirkaŭ la talio troviĝis simila kolumo aŭ zono.
Depreninte la papiruson ni trovis la karnon bonege konservita
kun neniu perceptebla odoro. La koloro estis ruĝeta. La haŭto
estis malmola, glata kaj brileta. La dentoj kaj la haroj troviĝis
bonstataj. La okuloj (ŝajne) estis forigitaj, kaj anstataŭigitaj
per vitraj okuloj, kiuj estis tre belaj kaj mirinde vivosimilaj,
esceptante ilian iom tro fiksitan rigardegon. La fingroj kaj la ungoj
estis brile orumitaj.
Sinjoro Glidono opiniis, pro la ruĝeco de la epidermo, ke la
balzamado estis efektivigita tute per asfalto, sed skrapante la
surfacon per ŝtala ilo, kaj ĵetante en la fajron iom de la pulvoro
tiel formita, la aromon de kamforo kaj aliaj dolĉe odoraj gumoj ni
rimarkis.
Ni serĉis tre zorgeme sur la kadavro la kutimajn malfermaĵojn, tra
kiuj oni eltiris la intestojn, sed, niamire, ni neniun povis trovi.
Neniu membro el la ĉeestantaro en tiu tempo sciis, ke kompletajn,
aŭ ne malfermitajn mumiojn oni sufiĉe ofte renkontas. La cerbo
kutime estis eltirata tra la nazo, la intestoj tra tranĉo en la
flanko; la kadavron tiam ili razis, lavis kaj salis, kaj poste
kuŝigis flanke dum kelkaj semajnoj, ĝis la reala balzamada procedo
komenciĝis.
Ĉar nenia signo de malfermaĵo estis trovebla, D-ro Prohonoro estis
pretiginta siajn instrumentojn por sekciado, kiam mi rimarkis,
ke estas post la dua horo. Sekve, ni interkonsentis prokrasti la
internan ekzamenon ĝis la proksima vespero, kaj ni estis disiĝontaj
ĝisrevide, kiam iu sugestis unu-du eksperimentojn per la voltaika
pilo.
La almetado de elektro al mumio malpleje tri- ĝis kvarmiljara estis
ideo, se ne tre saĝa, almenaŭ sufiĉe neordinara, kaj ni ĉiuj
aprobis ĝin tuj. Proksimume unu dekono serioze, kaj naŭ dekonoj
ŝerce, ni aranĝis baterion en la studejo de la doktoro kaj tien
portis la egiptanon.
Nur post multe da laboro ni sukcesis nudigi kelkajn partojn de la
tempia muskolo, kiu ŝajnis malpli ŝtone rigida ol aliaj partoj
de la korpo, sed kiu, kiel ni atendis, kompreneble, ne montris ian
galvanan sentemecon, kiam ni tuŝigis ĝin al la elektra fadeno.
Tiu ĉi, la unua provo, ŝajnis decidiga, kaj, kun kora rido je nia
propra absurdeco, ni estis dirantaj bonan nokton reciproke, kiam miaj
okuloj, okaze ekvidante tiujn de la mumio, fariĝis tuj fiksitaj tie
pro mirego. Mia mallonga ekrigardo, fakte, sufiĉis certigi min, ke
la okuloj, kiujn ni ĉiuj kredis estis el vitro, kaj kiuj unue estis
rimarkindaj pro certa stranga rigardego, nun estas tiom kovritaj per
la palpebroj, ke nur malgranda parto de la _tunica albuginea_ restas
videbla.
Per krio mi atentigis al la aliaj la fakton, kaj tuj ĝi evidentiĝis
por ĉiu.
Mi ne volas diri, ke mi estis _tima_ pri la fenomeno, ĉar „tima“
estas, rilate min, ne precize la vorto. Estas eble tamen, ke, sen la
bruna staŭto, mi povus esti iom timema. Pri la cetero de la aro,
ili efektive ne penis kaŝi la kompletan timon, kiu ilin posedis.
D-ro Prohonoro estis homo kompatinda. Sinjoro Glidono, per iu kurioza
metodo, sin malaperigis. Sinjoro Silko Bukinhamo, mi opinias, apenaŭ
estos sufiĉe senhonta nei, ke li iris, rampante, sub la tablon.
Post la unua miriga ŝoko, tamen, ni decidis, kiel natura afero, tuj
eksperimenti plu. Nia procedo nun direktiĝis kontraŭ la dikfingro
de la dekstra piedo. Ni faris tranĉeton super la ekstero de la osto
ekstera _sesamoideum pollicis pedis_, kaj tiel trovis la radikon de
la _abductor_-muskolo. Rearanĝante la baterion, ni nun fluigis la
elektron tra la tranĉitaj nervoj, kaj, per movo ekstreme vivsimila,
la mumio unue tiris supren sian dekstran genuon, ĝis ĝi preskaŭ
tuŝis la ventron, kaj tiam, rektigante la membron per nekonceptebla
fortego, donis piedfrapon al D-ro Prohonoro, kiu efikis pafi tiun
sinjoron, kiel sago el pafarko, tra la fenestro en la straton
malsupre.
Ni elrapidis amase por enporti la restaĵojn de la viktimo, sed
feliĉe renkontis lin sur la ŝtuparo, suprenirantan per neklarigebla
rapideco, plenan je la plej arda filozofio, kaj pli ol io impresitan
pri la neceso daŭrigi niajn eksperimentojn per rigoro kaj fervoro.
Laŭ lia konsilo, sekve, ni tuj faris profundan truon en la nazpinto
de la subjekto, dum la doktoro mem, per fortegaj manoj, tiris ĝin al
subita kontakto kun la elektra fadeno.
Morale kaj fizike -- figure kaj absolute -- la efekto estis elektra.
Unue, la kadavro malfermis la okulojn kaj palpebrumis rapide kelkajn
minutojn, kiel sinjoro Barnes en la pantomimo; due ĝi ternis; trie
ĝi sin levis; kvare ĝi svingis la pugnon antaŭ la vizaĝo de D-ro
Prohonoro; kvine sin turnante al sinjoroj Glidono kaj Bukinhamo, ĝi
ilin alparolis, per tre bona egipta lingvaĵo, jene:
„Mi devas diri, sinjoroj, ke via konduto tiom surprizas, kiom
dolorigas min. Pri D-ro Prohonoro nenion pli bonan mi atendis;
li estas kompatinda eta grasa malsaĝulo, kiu ne _scias_ pli bonan
konduton. Mi pardonas kaj kompatas lin. Sed vi, sinjoro Glidono --
kaj vi, Silko -- kiuj estas vojaĝintaj kaj loĝintaj en Egiptujo
ĝis oni povas imagi ke vi naskiĝis tie, -- vi, mi diras, kiuj tiom
restis inter ni, ke vi parolas egipte egale bone, miaopinie, kiel vi
skribas vian nacian lingvon -- vi, kiujn oni ĉiam rigardas kiel la
firmajn amikojn de mumioj -- mi reale atendis pli ĝentilan konduton
de _vi_. Kion mi povas pensi pri tio, ke vi staris apude kviete, kaj
rigardis min tiel malbone traktatan? Kion mi devas supozi pri tio,
ke vi permesis al iu ajn aĉulo senigi min de miaj ĉerkoj kaj miaj
vestaĵoj, sub tiu ĉi treege malvarma klimato? Laŭ kiu vidpunkto
(malmultvorte) devas mi rigardi vian helpadon kaj subtenadon al tiu
senvalora friponeto, D-ro Prohonoro, kiam li tiris al mi la nazon?“
Oni supozus, sendube, ke, aŭdante tiun ĉi parolon sub tiaj
cirkonstancoj, ni ĉiuj aŭ iris rekte tra la pordo, aŭ histeriiĝis
fortege, aŭ svenis kune. Unu el tiuj ĉi estis certe atendebla.
Efektive iuj kaj ĉiuj ĉi specoj de konduto estus tre kontentige
sekvataj. Kaj certe mi ne scias, kiel aŭ kial ni sekvis nek unu nek
la aliajn. Sed eble la vera kialo estas trovebla en la spirito de la
tempo, kiu agas tute laŭ la regulo de la malo, kaj estas nun kutime
konfesata, kiel la solvo de ĉiu speco de paradokso kaj neeblaĵo.
Aŭ eble, malgraŭ ĉio, nur la ekstreme natura kaj malfantazia mieno
de la mumio elprenis ian teruron el liaj vortoj. Kiel ajn tio povis
esti, la faktoj estas klaraj, ke neniu membro de nia aro montris
iun tre apartan timon, aŭ ŝajnis opinii, ke io estas tre speciale
erarinta.
Miaparte mi konvinkiĝis, ke ĉio estas bona, kaj mi nur paŝis
flanken el la atingo de liaj pugnoj. D-ro Prohonoro metis siajn
manojn en siajn pantalonajn poŝojn, rigardis fikse la mumion,
kaj treege ruĝiĝis je la vizaĝo. Sinjoro Glidono karesis siajn
vangharojn kaj tiris la kolumon de sia ĉemizo. Sinjoro Bukinhamo
malaltigis sian kapon kaj metis sian dekstran dikfingron en la
maldekstran angulon de sia buŝo.
La egiptano lin rigardis severvizaĝe kelkajn minutojn, kaj fine, kun
rikano diris:
„Kial vi ne parolas, sinjoro Bukinhamo? ĉu aŭ ne vi aŭdis tion,
kion mi demandis? _Bonvole_ elprenu vian dikfingron el la buŝo.“
Sinjoro Bukinhamo, je tio ĉi iom saltetis, elprenis sian dekstran
dikfingron el la maldekstra angulo de sia buŝo, kaj, por kompenso,
enmetis sian maldekstran dikfingron en la dekstran angulon de la jam
menciita aperturo.
Ne povante eltiri respondon el sinjoro Bukinhamo, la mumio sin turnis
plendeme al sinjoro Glidono, kaj per ordona tono demandis, per tiom
da vortoj, kion ni intencas fari.
Sinjoro Glidono tre longe respondis per fonetikaĵoj, kaj, se ne
mankus hieroglifaj presliteroj en presejoj, tre plaĉus al mi presigi
ĉi tie, originallingve, ĉiom da lia tre bonega parolado. Mi povas
kapti la okazon por diri, ke la tuta sekvonta konversacio, kiun
la mumio partoprenis, okazis per antikve egipta lingvo, pere de
(tiom, kiom rilatas al mi kaj la aliaj nevojaĝintaj membroj de la
aro), pere de sinjoroj Glidono kaj Bukinhamo, kiel interpretantoj.
Tiuj ĉi sinjoroj parolis la nacian lingvon de la mumio neimiteble
flue kaj gracie; sed mi ne povis ne rimarki, ke (sendube pro la
uzado de ideoj tute modernaj, kaj kompreneble, tute novecaj por la
fremdulo) la du vojaĝantoj devas, foje, uzi skizojn por klarigi
specialan signifon. Sinjoro Glidono, unufoje ekzemple, ne povis
komprenigi al la Egipto la vorton „Politikon“, ĝis li skizis sur la
muro, per peco da lignokarbo, etan karbunklo-nazan sinjoron, ĉifone
vestitan, starantan sur stumpo, kun la maldekstra kruro tirita
posten, la dekstra brako etendita antaŭen, kun fermita pugno, okuloj
suprenturnitaj al la ĉielo kaj la buŝo malfermita ĝis rekta angulo...
Oni facile komprenos, ke la alparolo de sinjoro Glidono pritraktis
ĉefe la vastajn profitojn rezultajn al la scienco pro la malvolvado
kaj senintestigado al mumioj. Li pardonpetis pri iu ĝeno, kiu eble
okazis speciale al _li_, la individua mumio nomita Ĉioeraro, kaj
finiĝis per nura aludeto (ĉar apenaŭ oni povis ĝin konsideri kiel
pli ol tio) ke, ĉar tiuj ĉi etaj aferoj nun estas klarigitaj, eble
estos bone daŭrigi la ekzamenon intencitan. Ĉe tio D-ro Prohonoro
pretigis la instrumentojn.
Pri la finaj sugestoj de la oratoro ŝajnis, ke Ĉioeraro posedas
skrupulojn konsciajn, kies specon mi ne klare lernis; sed li esprimis
sian kontenton pri la pardonpetoj prezentitaj, kaj, glitante de sur
la tablo, premis la manon al ĉiu ĉeestanto.
Fininte tiun ĉi ceremonion, ni tuj klopodis ripari la difektojn
suferitajn de nia subjekto pro la skalpelo. Ni kunkudris la vundon
en la tempio, bandaĝis lian piedon, kaj almetis kvadratan colon da
nigra plastro sur lian nazpinton.
Ni nun rimarkis, ke la grafo (ŝajne tio ĉi estis la titolo de
Ĉioeraro) iom ektremas, sendube pro malvarmo. La doktoro tuj iris
al sia vesttenejo, kaj baldaŭ revenis kun nigra frako, farita laŭ
la plej bona stilo de Ĵenings, pantalono el ĉielblua tartano[10]
kun rimenoj, rozkolora ĉemizo, klaphava veŝto el brokato, blanka
sakforma palto, kanbastono kun hoko, ĉapelo sen rando, botoj el
patenta ledo, pajlkoloraj kaproledoj gantoj, okulvitro, paro da
vanghararoj kaj „akvofalo“-kravato. Pro la diferenco je grandeco
inter la grafo kaj la doktoro (proporcie ili estis kiel du al unu),
malfacile tiuj ĉi vestaĵoj surmetiĝis sur la korpo de la egiptano,
sed, kiam ĉio estis aranĝita, oni povis diri, ke li estas vestita.
Sinjoro Glidono tial prezentis al li sian brakon, kaj kondukis lin al
komforta seĝo apud la fajro, dum la doktoro sonigis la tintilon tuj,
kaj mendis provizon da cigaroj kaj vino.
La konversacio baldaŭ vigliĝis. Multe da scivolo, kompreneble,
montriĝis rilate al la iom rimarkinda fakto, ke Ĉioeraro ankoraŭ
restas vivanta.
„Mi estus kredinta“, diris sinjoro Bukinhamo, „ke antaŭ tiu ĉi
tempo vi nepre estas mortinta.“
„Kial?“ respondis la grafo, tre mire, „mi estas ne multe pli ol
sepcentjara! Mia patro travivis jarmilon, kaj li neniel estis kaduka,
kiam li mortis.“
Nun okazis vigla serio da demandoj kaj kalkuloj, per kio evidentiĝis
tio, ke la antikveco de la mumio estis tre misjuĝita. Estis kvin mil
kvindek jaroj kaj kelkaj monatoj, de kiam li estis enmetita en la
katakombojn ĉe Elejtiaso.
„Sed mia diro“, rediris sinjoro Bukinhamo, „ne rilatis vian aĝon
je via enteriĝa tempo (mi volonte konfesos, efektive, ke vi estas
ankoraŭ junulo), kaj mi aludis la grandegan periodon dum kiu, laŭ
via propra diro, vi restis envolvita per asfalto.“
„Per kio?“ diris la grafo.
„Per asfalto“, persistis sinjoro Bukinhamo.
„Ha jes, mi nebule komprenas tion, kion vi volas diri; tio eble povas
efiki iom, sendube; sed dum mia vivo ni apenaŭ uzis ion alian, krom
hidrarga biklorido.“
„Sed tio, kion ni speciale ne povas kompreni“, diris D-ro Prohonoro,
„estas kiel okazas, ke, mortinte kaj enterigite en Egipto antaŭ
kvin mil jaroj, vi troviĝas ĉi tie hodiaŭ, vivante kaj aspektante
tiel aparte sana.“
„Se mi tiam estus, kiel vi diras, _mortinta_“, respondis la grafo,
„pli ol kredeble, mortinta mi ankoraŭ estus, ĉar mi rimarkas, ke
vi ankoraŭ scias nur malmulton pri galvanizado kaj ne povas fari
per ĝi tion, kio estis ordinara afero por ni je praaj tagoj. Sed
laŭfakte, mi katalepsiiĝis, kaj miaj plej karaj amikoj konsideris,
ke mi aŭ estas aŭ estos mortinta; sekve ili balzamis min tuj; mi
supozas, ke vi scias la ĉefajn principojn el la balzamada procedo?“
„Nu, ne tute.“
„Ha, mi komprenas -- bedaŭrinda nescia stato! Mi ne povas detaligi
aferojn nun, sed necesas diri, ke balzamado (prave uzante la vorton),
en Egipto, haltigis por nedifinebla periodo _ĉiun_ animalan
funkcion, kiu subiris la procedon. Mi uzas la vorton ‚animala‘
laŭ ĝia plej vasta senco, ampleksante per ĝi ne pli la fizikan
ol la moralan kaj _vivan_ estaĵon. Mi ripetas, la ĉefa principo
de balzamado konsistis, ĉe ni, el tuj haltigi, kaj teni ĉiame
_dormanta_, ĉiun animalan funkcion, kiu subiris la procedon.
Mallonge, laŭ kiu ajn stato estis la individuo je la tempo de
sia balzamiĝo, laŭ tiu stato li restis. Nu, ĉar estas la mia
bonfortuno deveni el la sango de la Skarabo, mi balzamiĝis vivante,
same kiel vi min vidas nun.“
„La sango de la Skarabo?“ ekkriis D-ro Prohonoro.
„Jes. La Skarabo estis la insigno aŭ blazono de tre eminenta kaj
tre neordinara patricia familio. Esti el la sango de la Skarabo, nur
estas esti el la familio kies insigno la Skarabo estis. Mi parolis
figure.“
„Sed kiel tiu efikas sur la fakton, ke vi ankoraŭ vivas?“
„Nu, estis la ĝenerala kutimo en Egipto elpreni el kadavro, antaŭ
ol ĝin balzami, ĝian cerbon kaj intestojn; sole la Skaraba gento ne
sekvis tiun ĉi moron. Se mi ne estus el la Skaraboj, tial, mi nun
troviĝus sen intestoj kaj cerbo; kaj sen tiuj ĉi, ne estas konvene
vivi.“
„Mi tion komprenas“, diris sinjoro Bukinhamo, „kaj mi supozas ke ĉiuj
_kompletaj_ mumioj, kiuj estas trovitaj, devenas el la Skaraba gento.“
„Sendube.“
„Mi kredis“, diris sinjoro Glidono, tre humile, „ke la Skarabo estis
unu el la egiptaj dioj“.
„Unu el la egiptaj _kioj_?“ ekkriis la mumio salte stariĝante.
„Dioj!“ ripetis la vojaĝinto.
„Sinjoro Glidono, mi ja miregas, aŭdante vin paroli laŭ tiu ĉi
stilo“, diris la grafo, residiĝante; „neniu nacio sur la surfaco de
la tero iam konfesis pli ol _unu dio_. La Skarabo, la Ibiso, ktp.,
ĉe ni estis (same kiel similaj kreitaĵoj estis ĉe aliaj), la
simboloj, aŭ medioj, per kiuj ni prezentis adoradan al Kreinto tro
majesta esti rigardata pli senpere.“
Nun okazis paŭzo. Pli poste la konversacion denove komencis D-ro
Prohonoro.
„Ne estas nekredeble, do, laŭ tio, kion vi estas klariginta“ li
diris, „ke inter la katakomboj apud la Nilo povas troviĝi aliaj
mumioj el la Skaraba gento ankoraŭ en viva stato.“
„Ne povas ekzisti dubo pri tio“, respondis la grafo, „ĉiu Skarabano
balzamita vivante, estas vivanta. Eĉ iuj el tiuj _intence_ tiel
balzamitaj eble estas forgesitaj de siaj administrantoj, kaj ankoraŭ
restas en la tomboj.“
„Ĉu vi estos sufiĉe kompleza klarigi“, mi diris, „kion vi volas
diri per ‚intence tiel balzamitaj‘.“
„Grandaplezure“, respondis la mumio, post kiam li malrapide
rigardadis min per la okulvitro -- ĉar nun estis la unua fojo, ke
mi demandis al li rekte. „Grandaplezure“, li diris, „la ordinara
daŭro de la homa vivo, dum mia tempo, estis ĉirkaŭ okcent
jaroj. Malmultaj homoj mortis, se ne pro eksterordinara akcidento,
antaŭ ol iĝi sescentjaraj; malmultaj vivis pli longe ol dekon da
centjaroj; sed okon ni konsideris kiel la natura daŭro. Eltrovinte
la enbalzaman procedon, kiel mi jam priskribis ĝin al vi, trafis
niajn filozofojn la ideo, ke laŭdinda scivolo povus efektiviĝi,
kaj samtempe, la intereso de la scienco esti multe helpata, se oni
elvivas tiun ĉi naturan periodon per partoj. Rilate la historion,
efektive, la sperto montris, ke io kiel tio absolute necesas.
Historiisto ekzemple, atinginte al kvincentjara aĝo kutime skribis
libron per granda peno, kaj poste sin zorge balzamigis, lasante
ordonojn al siaj dumtempaj administrantoj, ke ili igu, ke oni lin
revivigu post certa periodo, ekzemple kvin- ĝis sescent jaroj.
Denove ekekzistante post la fino de tiu periodo, li ĉiam trovis sian
libron ŝanĝita al speco de laŭhazarda notolibro, t. e. al speco de
literatura areno por la batalantaj divenaĵoj, enigmoj, kaj propraj
kvereloj de tutaj aroj da koleremaj komentistoj. Tiuj divenaĵoj
ktp., kiuj troviĝis sub la nomoj komentaĵoj aŭ korektigoj, tiel
komplete estis envolvintaj, distordintaj kaj subigintaj la tekston,
ke la aŭtoro devis serĉi per lanterno sian propran libron. Trovite,
ĝi neniam egale valoris la ĝenon de la serĉo. Reskribante ĝin
tute, oni konsideris kiel la solenan devon de la historiisto komenci
labori tuj, kaj korektigi, laŭ sia propra scio kaj sperto, la
tradiciojn de la tempo koncerne la epokon, en kiu li unue estis
vivinta. Nu, tiu ĉi procedo de reskribado kaj persona korektigado,
sekvata de diversaj individuaj saĝuloj foje kaj ree, efikis
malhelpi, ke nia historio degeneru absolute en fablojn.“
„Pardonu min“, diris D-ro Prohonoro ĉe tio ĉi, metante la manon
mole sur la brakon de la egiptano, „pardonu min, sinjoro, sed ĉu mi
povas interrompi vin unu momenton?“
„Kompreneble, _sinjoro_“, respondis la grafo fiere.
„Mi nure volis fari demandon al vi“, diris la doktoro, „vi menciis la
meman korektigon de _tradicioj_ koncerne lian propran epokon. Sinjoro,
meznombre, kiu proporcio el tiuj Kabaloj kutime troviĝis korekta?“
„La Kabaloj, kiel vi prave nomas ilin, sinjoro, kutime troviĝis
precize similaj al la faktoj kronikitaj en la nereskribitaj historioj
mem -- tio estas, ke ne unu sola peceto el ambaŭ iam troviĝis, pro
iaj cirkonstancoj, ne estante tute kaj absolute malprava.“
„Sed, ĉar estas tute certe“, rediris la doktoro, „ke malpleje
kvin mil jaroj estas forpasintaj de kiam vi entombiĝis, mi supozas,
ke viaj historioj en tiu epoko, se ne viaj tradicioj, parolis sufiĉe
precize pri tiu temo tutmonde interesa, la Kreo, kiu okazis, kiel mi
supozas ke vi scias, nur ĉirkaŭ dek centjaroj antaŭe.“
„Sinjoro?“ diris grafo Ĉioeraro.
La doktoro ripetis siajn dirojn, sed nur post multaj aldonitaj
klarigoj la fremdulon ni igis kompreni pri ili. Li fine diris hezite:
„La ideo, kiun vi estas sugestinta, estas por mi, mi konfesas, tute
noveca. Dum mia vivo mi ne konis iun, kiu iam kredis tian kuriozan
fantazion, kiel tion, ke la universo (aŭ tiu ĉi mondo, se vi volas
nomi ĝin tiele), iam iel ajn komenciĝis. Mi memoras, ke unufoje,
kaj nur unufoje, mi aŭdis ion aludetata de viro kun multaj konjektoj
koncerne je la diveno _de la homa raso_; kaj de tiu ĉi persono la
vorto mem, _Adamo_ (aŭ Ruĝa Tero), kiun vi uzas, estis uzata. Li
uzis ĝin, tamen, laŭ komuna senco, rilate al la spontana ĝermado
el odoraĉa humo (ĝuste kiel milo de la plej malaltaj genroj de
kreitaĵoj estis ĝermigitaj) -- la spontana ĝermado, mi diras, de
kvin grandnombraj hordoj da homoj; kiuj samtempe ekaperis en kvin
apartaj kaj preskaŭ egalaj partoj de la terglobo“.
Tiam, kune, la ĉeestantoj ŝultrolevis, kaj unu aŭ du el ni tuŝis
niajn fruntojn kun tre signifoplena mieno. Sinjoro Bukinhamo, unue
iom ekrigardante la okcipiton kaj poste la verton de Ĉioeraro,
parolis jene:
„La longa daŭro de la homa vivo dum via epoko, kune kun la iafoja
praktiko pasigi ĝin, kiel vi klarigis, per partoj, devis ja forte
tendence al la ĝenerala kreskado kaj aglomeriĝo de la scio. Mi
supozas, do, ke mi devas atribui la rimarkeblan malsuperecon de la
antikvaj egiptanoj, kompare kun modernuloj, kaj pli speciale kun
usonanoj, tute al la plia solideco de la egipta kranio.“
„Mi denove konfesas“, respondis la grafo, tre kompleze, „ke mi
malfacile povas kompreni vin; mi petas, kiujn detalojn de scienco vi
aludas?“
Jen nia tuta aro, kunigante la voĉojn, detalis tre longe la
supozaĵojn de frenologio, kaj la mirindaĵojn de hipnotismo.
Aŭdinte nin ĝisfine, la grafo rakontis kelkajn anekdotojn, kiuj
evidentigis tion, ke la prototipoj de Gall kaj Spurzheim floris kaj
velkis en Egipto antaŭ tiel longe, ke ili preskaŭ estis forgesitaj,
kaj ke la procedoj de Mesmer estas nur malestimindaj lertaĵoj,
kompare kun la absolutaj mirakloj de la tebaj kleruloj, kiuj kreis
pedikojn kaj multajn aliajn similaĵojn.
Mi demandis al la grafo, ĉu lia popolo sciis kalkuli eklipsojn. Li
ridetis iom malestime, kaj diris, ke jes.
Tio ĉi iom min embarasis, sed mi komencis fari aliajn demandojn pri
lia scio el astronomio, kiam arano, kiu ĝis nun ne estis malferminta
la buŝon, flustris en mia orelo, ke por ricevi informon pri tio, mi
devas konsulti Ptolemeon (kiu ajn povis esti Ptolemeo), kaj ankaŭ
iun Plutarĥon, _de facie lunae_ (pri fazoj de l’ luno).
Mi tiam demandis la mumion pri lensoj kaj brulvitroj, kaj ĝenerale,
pri la fabrikado de vitro; sed mi ne estis fininta miajn demandojn,
kiam la silenta membro ree tuŝis min je la kubuto, kaj petis, pro
Dio, ke mi enrigardu Diodorus Siculus. La grafo, por respondi, nur
demandis ĉu ni modernuloj posedas iujn tiajn mikroskopojn, kiuj
povigas nin skulpteti kameojn laŭ la stilo de la egiptanoj. Dum mi
pripensis, kiel mi povas respondi tiun ĉi demandon, malgranda D-ro
Prohonoro sin fordonis laŭ tre eksterordinara maniero.
„Rigardu nian arkitekturon!“ li ekkriis; multe indignigante ambaŭ
vojaĝintojn, kiuj pinĉis lin ĝis nigro kaj bluo sen rezulto.
„Rigardu“, li kriis entuziasme, „la Bowling Green (Balludejan)
Fontenon en Novjorko! aŭ, se tio estas tro vasta esti primeditata,
rigardu momente la Kapitolon ĉe Waŝington D. C.!“ kaj la bonkora
kuracisto daŭris priskribi tre detale la mezurojn de la konstruaĵo,
kiun li aludis. Li klarigis, ke la portiko, sola, estas ornamita per
ne malpli ol dudek kvar kolonoj, kvin futojn diametre kaj dek futojn
interspace.
La grafo diris, ke li bedaŭrinde ne povas memori je la momento la
precizajn mezurojn de iu el la ĉefaj konstruaĵoj en la urbego
Aznako, kies fundamentoj estis demetitaj dum la Nokto de l’ Tempo,
sed kies ruinoj ankoraŭ staris, en la epoko de lia entombiĝo,
sur vasta, sabla ebenaĵo okcidente de Tebo. Li memoris, tamen,
(parolante pri portikoj) ke unu, fiksita al malsupera palaco en speco
de antaŭurbo nomita Karnako, konsistis el cent kvardek kvar kolonoj,
ĉiuj diametre tridek sep futojn kaj interspace dudek kvin. La alirejo
al tiu ĉi portiko, de la Nilo, estis laŭ aleo, longe je du mejloj,
konsistigita el sfinksoj, statuoj kaj obeliskoj, alte je dudek,
sesdek kaj cent futoj. La palaco mem (tiom, kiom li povas memori)
mezuris unulatere du mejlojn, kaj eble havis, entute, sep mejlojn da
ĉirkaŭo. Ĝiaj muroj estis riĉe kovritaj, interne kaj ekstere, per
hieroglifoj. Li ne pretendas _konstati_, ke eĉ kvindek aŭ sesdek
kapitoloj, kiel la niaj, povis esti konstruitaj inter la muroj,
sed li ne estas certa, ke du ĝis tri centoj da ili ne povis esti
enpremitaj per iom da peno. La palaco ĉe Karnako estis nesignifa eta
konstruaĵo, post ĉio. Li (la grafo) tamen, ne povas bone rifuzi
konfesi la geniecon, grandiozecon kaj superecon de la Fonteno ĉe la
Bowling-Green, kiel priskribita de la doktoro. Nenio simila al ĝi,
li perforte devas konfesi, iam estas vidita en Egipto aŭ aliloke.
Mi tiam demandis, kion li povas diri pri niaj fervojoj. „Nenion“,
li respondis, „speciale“; ili estas iom malgrandaj, iom malbone
projektitaj kaj mallerte konstruitaj. Ili ne povas kompariĝi,
kompreneble, kun la vastaj, ebenaj, rektaj, ferkanelitaj ŝoseoj,
sur kiuj la egiptanoj transportis kompletajn templojn kaj solidajn
obeliskojn kun cent kvindek futoj da alteco.
Mi parolis pri niaj gigantaj meĥanikaj fortoj. Li konsentis, ke
ni scias iom pri tio, sed demandis, kiel mi komencus labori, por
enlokigi la superaĵojn sur la pordtraboj eĉ de la malgranda palaco
ĉe Karnako.
Tiun demandon mi decidis ne aŭdi, kaj demandis ĉu li posedas ian
ideon pri artezaj putoj; sed li nure levis la brovojn, dum sinjoro
Glidono okulsignis al mi forte kaj diris mallaŭte, ke unu lastatempe
estas trovinta la inĝenieroj senditaj por bori pro akvo en la Granda
Oazo.
Mi tiam aludis nian ŝtalon, sed la fremdulo suprenturnis sian nazon,
kaj demandis ĉu nia ŝtalo povus esti farinta la klaran skulptaĵon
vidatan sur la obeliskoj, kiu estis ĉizata tute per iloj el kupro.
Tio ĉi tiom embarasis nin, ke ni opiniis konsilinde ŝanĝi la temon
al la metafiziko. Ni alprenigis ekzempleron de libro nomata la „Dial“
(ciferplato), kaj legis el ĝi ĉapitron aŭ du pri io, kio ne estis
tre komprenebla, sed kion la Bostonanoj nomas la Granda Movado, aŭ
Progresado.
La grafo diris, ke Grandaj Movadoj estis treege oftaj aferoj dum lia
vivo; kaj, rilate Progresadon, iafoje ĝi estis absoluta ĝenaĵo,
sed ĝi neniam progresis.
Ni tiam parolis pri la granda beleco kaj graveco de la demokratio,
kaj multe klopodis por impresi al li justan sencon pri la profitoj,
kiujn ni ĝuis, vivante kie troviĝis voĉrajtoj laŭvolaj kaj neniu
reĝo.
Li aŭskultis per evidenta intereso, kaj fakte ŝajnis ne malmulte
amuzata. Kiam ni estis finiĝintaj, li diris, ke antaŭ tre longe
okazis io tre simila. Dek tri egiptaj provincoj decidis subite, ke
ili liberiĝos, kaj tiel montros grandiozan ekzemplon al la cetera
homaro. Ili kunvenigis siajn saĝulojn, kaj projektis la plej genian
konstitucion, kiun oni povas koncepti. Iom da tempo ili sukcesis
mirinde bone; nur ilia kutimo fanfaroni estis monstra. La afero
finiĝis, tamen, per la kunfirmiĝo de la dek tri ŝtatoj, kune
kun dek kvin ĝis dudek aliaj, en la plej abomena kaj netolerebla
despotismo, kiun iam oni konis sur la surfaco de la terglobo.
Mi demandis, kiel estis nomita tiu uzurpa tirano. Tiom, kiom li povis
memori, oni lin nomis _Amasaĉo_.
Ne sciante kion diri pri tio ĉi, mi laŭtigis la voĉon, kaj
plendis je la egipta nescio pri vaporo. La grafo min rigardis kun
multe da miro, sed ne respondis. La silenta sinjoro, tamen, fortege
puŝis min je la ripoj per sia kubuto -- diris al mi, ke mi sufiĉe
estas fordoninta min tiufoje -- kaj demandis ĉu mi reale estas tia
malsaĝulo, ke mi ne scias, ke la moderna vapormaŝino devenis de la
inventaĵoj de Hero, tra tiuj de Salomon de Caus.
Ni nun troviĝis sub proksimega danĝero de venkiĝo; sed bonŝance
D-ro Prohonoro, refortiĝinte, revenis por nin savi, kaj demandis ĉu
la popolo de Egipto serioze pretendas rivali la modernulojn pri la
ĉiel grava detalo, la vestaj modoj.
La grafo, je tio ĉi, ekrigardis malsupren al la rimenoj de sia
pantalono, kaj tiam prenante la finon de unu el la baskoj de sia
frako, li tenis ĝin apud siaj okuloj kelke da minutojn. Defaliginte
ĝin, fine, lia buŝo etendiĝis malrapide de orelo al orelo; sed mi
ne povas memori, ke li diris ion por iel respondi.
Je tiu ĉi nia vervo refortiĝis, kaj la doktoro alproksimiĝante al
la mumio tre digne, petis, ke li diru malkaŝe, je sia honoro kiel
sinjoro, ĉu la egiptanoj konis, je _iu_ epoko, la fabrikadon de la
pasteloj de Prohonoro, aŭ de la piloloj de Brandreto.
Ni atendis profunde avide la respondon -- sed vane. Ĝi ne venis. La
egiptano ruĝiĝis kaj malaltigis la kapon. Neniam estis triumfo pli
kompleta; neniam venkiĝo estis suferata kun tiel malbona humoro.
Efektive, mi ne povis elporti la vidon de la ĉagrenego de la
kompatinda mumio. Mi prenis mian ĉapelon, riverencis al li rigide,
kaj foriris.
Alveninte hejmen, mi trovis, ke estas post la kvara, kaj iris tuj por
enlitiĝi. Estas nun la deka matene. Mi estas el la lito de la sepa,
skribante tiujn ĉi memorindaĵojn por la profito de miaj edzino
kaj familio, kaj de la homaro. Tiujn mi ne vidos plu. Mia edzino
estas megero. Vere, mi estas kore naŭza pri tiu ĉi vivo, kaj pri
la deknaŭa jarcento ĝenerale. Mi estas konvinkita, ke ĉio estas
eraranta. Krome, mi deziregas scii, kiu estos prezidanto (de Usono)
je 2045. Sekve, tuj kiam mi estos min razinta, kaj glutinta tason
da kafo, mi intencas iri rekte ĉe Prohonoron, kaj resti balzamita
ducent jarojn.