[1600] p. 240.

[1601] Gaius _Inst._ i. 96.

[1602] Gell. xvi. 13, 5.

[1603] Gaius _Inst._ iii. 72 and 73.

[1604] This was effected, either indirectly by the gift of the gold ring

(_jus aureorum anulorum_), or directly by the fiction of a _natalibus

restitutio_. See _Dig._ 2, 4, 10, 3; 40, 11, 2; Plin. _ad Traj._ 72 and

73.

[1605] Dio Cass. xlix. 15; li. 19; liii. 32. See pp. 338, 340.

[1606] Tac. _Ann._ iii. 56 “id summi fastigii vocabulum Augustas

repperit, ne regis aut dictatoris nomen adsumeret ac tamen appellatione

aliqua cetera imperia praemineret.”

[1607] Dio Cass. xlix. 15 καὶ τὸ μήτε ἔργῳ μήτε λόγῳ τι ὑβρίζεσθαι· εἰ δὲ

μή, τοῖς αὐτοῖς τὸν τοιοῦτό τι δράσαντα ἐνέχεσθαι οἶσπερ ἐπὶ τῷ δημάρχῳ

ἐτέτακτο.

[1608] The _additional_ rights granted to the Emperor in connexion with

the Senate (see p. 348) assume a right of intercourse with it.

[1609] Dio Cass. liii. 17 (the tribunician power) δίδωσί σφισι τά τε

γιγνόμενα ὑφ’ ἑτέρου τινός, ἂν μὴ συνεπαινῶσι, παύειν.

[1610] Tac. _Ann._ iii. 70 “recipi Caesar (Tiberius) inter reos vetuit

... perstititque intercedere”; xiv. 48 “credebaturque haud perinde

exitium Antistio quam imperatori gloriam quaeri ut condemnatum a senatu

intercessione tribunicia morti eximeret” (Nero).

[1611] ἀμύνειν (Dio Cass. li. 19); cf. Tac. _Ann._ i. 2 (of Augustus) “ad

tuendam plebem tribunicio jure contentum.”

[1612] p. 340.

[1613] The statement of Suetonius (_Aug._ 27 “Recepit et morum legumque

regimen aeque perpetuum”) is not borne out by the _Monumentum Ancyranum_

or by Augustus’ titular designations.

[1614] Suet. _Aug._ 35; _Mon. Anc._ ii. 5 “consulari cum imperio lustrum

solus feci.”

[1615] Dio Cass. lxvii. 4 τιμητὴς δὲ διὰ βίου πρῶτος δὴ καὶ μόνος καὶ

ἰδιωτῶν καὶ αὐτοκρατόρων ἐχειροτονήθη.

[1616] ib. liii. 17 καὶ τοὺς μὲν καταλέγουσι καὶ ἐς τὴν ἱππάδα καὶ ἐς τὸ

βουλευτικόν, τοὺς δὲ καὶ ἀπαλείφουσιν, ὅπῶς ἂν αὐτοῖς δόξῃ.

[1617] Tac. _Ann._ xi. 25 “Isdem diebus in numerum patriciorum adscivit

Caesar (Claudius as censor) vetustissimum quemque e senatu aut quibus

clari parentes fuerant ... exhaustis etiam quas (familias) dictator

Caesar lege Cassia et princeps Augustus lege Saenia sublegere.” Cf. Suet.

_Otho_ 1; and for Vespasian’s censorship _Vita Marci_ 1 “Annius Verus ...

adscitus in patricios ... a Vespasiano et Tito censoribus.”

[1618] p. 14.

[1619] _Vita Juliani_ 3 “in patricias familias relatus”; _Macrini_ 7

“senatus ... Macrinum ... in patricios allegit novum hominem.” Cf. Dio

Cass. lxxviii 17.

[1620] _Lex de imp. Vesp._ l. 3 “utique ei senatum habere, relationem

facere, remittere, senatus consulta per relationem discessionemque facere

liceat.” In l. 7 we find the right of the Princeps to summon the Senate

_ex mandatu_.

[1621] _Jus tertiae relationis_ (_Vita Probi_ 12), _quartae_ (_Vita

Pertinacis_ 5), _quintae_ (_Vita Marci_ 6, _Alexandri_ 1).

[1622] Tac. _Ann._ i. 14 “candidatos praeturae duodecim nominavit

(Tiberius), numerum ab Augusto traditum, et hortante senatu ut augeret

jure jurando obstrinxit se non excessurum.”

[1623] This practical effect seems sometimes to have been obviated by

the Emperor’s selecting his candidates for nomination by lot (Dio Cass.

lviii. 20). See Mr. Strachan-Davidson in Smith _Dict. of Antiq._ ii. p.

237.

[1624] _Lex de imp._ Vesp. l. 10 “utique quos magistratum potestatem

imperium curationemve cujus rei petentes senatui populoque Romano

commendaverit, quibusque suffragationem suam dederit promiserit, eorum

comitis quibusque extra ordinem ratio habeatur.” Cf. Tac. _Ann._ i. 15

“sine repulsa et ambitu designandos.” For the precedent set by Caesar’s

use of it see Suet. _Caes._ 41.

[1625] Tac. _Ann._ i. 15 “moderante Tiberio ne plures quam quattuor

candidatos commendaret, sine repulsa et ambitu designandos.”

[1626] e.g. _praetor_, _tribunus_, _quaestor candidatus_ (Wilmanns

_Index_ pp. 551 ff.).

[1627] Tac. _Ann._ i. 81 “plerumque eos tantum apud se professos

disseruit, quorum nomina consulibus edidisset: posse et alios profiteri,

si gratiae aut meritis confiderent.” It may have been a person so

appointed who inaccurately describes himself as “per commendation(em) Ti.

Caesaris Augusti ab senatu co(n)s(ul) dest(inatus)” (_Inscr. Reg. Neap._

n. 4762; _C.I.L._, ix. n. 2342).

[1628] _C.I.L._ xiv. n. 3608 “hunc ... Caesar Aug. Vespasianus iterum

cos. fecit”; Plin. _Paneg._ 77 (of Trajan) “praestare consulibus ipsum

qui consules facit.” Mommsen (_Staatsr._ ii. p. 925) thinks that the

change came with Nero.

[1629] _Lex de imp. Vesp._ l. 22 “utique quibus legibus plebeive scitis

scriptum fuit, ne divus Aug(ustus), Tiberiusve Julius Caesar Aug(ustus),

Tiberiusque Claudius Caesar Aug(ustus) Germanicus tenerentur, iis legibus

plebisque scitis imp(erator) Caesar Vespasianus solutus sit.”

[1630] Tac. _Hist._ i. 15 (Galba to Piso on the latter’s adoption) “si te

privatus lege curiata apud pontifices, ut moris est, adoptarem.”

[1631] Paulus in _Dig._ 40, 1, 14, 1.

[1632] Ulpian in _Dig._ 1, 3, 31.

[1633] Dio Cass. liii. 17 ἐν πάσαις ταῖς ἱερωσύναις ἱερῶσθαι.

[1634] _Lex de imp. Vesp._ l. 17 “utique quaecunque ex usu rei publicae

majestateque divinarum ... rerum esse censebit, ei agere fecere jus

potestasque sit.”

[1635] p. 254.

[1636] Mommsen _Staatsr._ ii. p. 31.

[1637] Dio Cass, liii. 17. In the decrees to Maximus and Balbinus the

_pontificatus maximus_ is mentioned (_Vita_ 8), and it is possible that

it was held by both these emperors conjointly.

[1638] Zosimus iv. 36.

[1639] Suet. _Dom._ 8 “Incesta Vestalium virginum ... varie ac severe

coercuit: priora capitali supplicio; posteriora, more veteri.”

[1640] Ulpian in _Dig._ 11, 7, 8.

[1641] Dio Cass. liii. 17; Tac. _Hist._ i. 77 “Otho pontificatus

auguratusque honoratis jam senibus cumulum dignitatis addidit”; Plin. _ad

Traj._ 13 (8) “rogo dignitati, ad quam me provexit indulgentia tua, vel

auguratum vel septemviratum, quia vacent, adicere digneris.”

[1642] Cic. _ad Att._ viii. 9, 4 “nihil malle Caesarem quam principe

Pompeio sine metu vivere”; _ad Fam._ vi. 6, 5 “esset hic quidem (Caesar)

clarus in toga et princeps.” Cf. Vell. ii. 124 “una tamen veluti luctatio

civitatis fuit, pugnantis cum (Tiberio) Caesare senatus populique Romani,

ut stationi paternae succederet, illius, ut potius aequalem civem quam

eminentem liceret agere principem.”

[1643] Tac. _Ann._ iii. 53 (Tiberius says) “non aedilis aut praetoris

aut consulis partes sustineo, majus aliquid et excelsius a principe

postulatur.”

[1644] Dio Cass. lvii. 8 (see note 5); Ovid _Fasti_ ii. 142 “Tu (Romule)

domini nomen, principis ille (Augustus) tenet.”

[1645] Suet. _Aug._ 53.

[1646] Dio Cass. lvii. 8 δεσπότης μὲν τῶν δούλων, αὐτοκράτωρ δὲ τῶν

στρατιωτῶν, τῶν δὲ δὴ λοιπῶν πρόκριτός εἰμι. Cf. Tac. _Ann._ ii. 87.

[1647] See Mommsen _Staatsr._ ii. p. 760.

[1648] Caesar had been _imperator_ since his first salutation in Gaul;

but the right to use the title as a _nomen_ seems first to have been

granted him in 45 B.C. after the victory of Munda (Dio Cass. xliii. 44

ἐκείνῳ τότε πρώτῳ τε καὶ πρῶτον, ὥσπερ τι κύριον, προσέθεσαν). It does

not seem, however, that he employed it as a _praenomen_, as is stated by

Suetonius (_Caes._ 76). Cf. p. 337.

[1649] Dio Cass. l.c.

[1650] p. 156.

[1651] Dio Cass. liii. 16 Αὔγουστος ὡς καὶ πλεῖόν τι ἤ κατὰ ἀνθρώπους ὤν

ἐπεκλήθη.

[1652] Karlowa _Rechtsgeschichte_ i. p. 508.

[1653] _Vita L. Veri_, 2.

[1654] Mommsen _Staatsr._ ii. p. 1140.

[1655] App. _B.C._ ii. 7 οὐδὲ γὰρ τοίσδε καίπερ οὖσι βασιλεῦσιν εὐθὺς ἀπ’

ἀρχῆς ἅμα ταῖς ἄλλαις ἐπωνυμίαις, ἀλλὰ σὺν χρόνῳ μόλις ἤδε ὡς ἐντελὴς ἐπὶ

μεγίστοις δὴ μαρτυρία ψηφίζεται: _Vita Hadriani_ 6 “patris patriae nomen

delatum sibi statim, et iterum postea, distulit quod hoc nomen Augustus

sero meruisset.” It was declined altogether by Tiberius (Suet. _Tib._ 26

and 67) and was not borne by the transitory emperors Galba, Otho, and

Vitellius. See Mommsen _Staatsr._ ii. p. 780.

[1656] See Mommsen _Staatsr._ ii. pp. 782-786. As typical instances we

may cite an inscription of Vespasian giving the _praenomen imperatoris_:

“Imp. Caesar. Vespasianus Aug. pontif. max. tribunic. potest, vi. imp.

xiiii. p.p., cos. vi. desig. vii. censor” (Wilmanns n. 855), and one of

Caracalla showing the title _proconsul_: “M. Aurellius Antoninus Pius

Felix Augustus ... pontif. max., trib. pot. xviii. imp. iiii. cos. iiii.

p.p. procos.” (ib. n. 2868). _Pater patriae_ appears sometimes before,

sometimes after _consul_.

[1657] Dio Cass. xlix. 15.

[1658] On Gordian’s revolt in Africa the laurelled _fasces_ were

immediately assumed (Herodian vii. 6; _Vita Maximini_ 14).

[1659] Originally twelve, later twenty-four (Dio Cass. lxvii. 4).

[1660] Dio Cass. li. 19.

[1661] ib.

[1662] For the reverence to the statue of the deified Emperor see Suet.

_Tib._ 58 “genus calumniae (sc. majestatis) eo processit ut haec quoque

capitalia essent: circa Augusti simulacrum servum cecidisse, vestimenta

mutasse, nummo vel annulo effigiem impressam latrinae aut lupanari

intulisse.” For the right of _asylum_ attaching to the living Emperor’s

image see Tac. _Ann._ iii. 36; Gaius _Inst._ i. 53.

[1663] Tertull. _Apol._ 28 “citius ... apud vos per omnes deos quam

per unum genium Caesaris pejeratur.” In the official oath taken by the

magistrates of Salpensa and Malaca the deified Caesars and the genius

of the living Caesar come between Jupiter and the _di Penates_. (Bruns

_Fontes_.)

[1664] On Seneca’s question with reference to Agrippina (59 A.D.) “an

militi imperanda caedes esset,” the answer is “praetorianos toti Caesarum

domui obstrictos ... nihil ... atrox ausuros.” Caligula specifically

included the names of his sisters in the _sacramentum_ (Dio Cass. lix. 9)

[1665] Mommsen _Staatsr._ ii. p. 831.

[1666] _Mon. Ancyr._ iii. 5; Dio Cass. lix. 8.

[1667] The name _Augusta_ as assumed by Victorina in Gaul (A.D. 268)

certainly meant that she claimed to be Empress.

[1668] Plin. _Paneg._ 84.

[1669] Tac. _Ann._ iii. 49-51.

[1670] Gibbon ch. iii.

[1671] Seneca _de Ben._ vi. 34, 2 “Apud nos primi omnium Gracchus et mox

Livius Drusus instituerunt segregare turbam suam et alios in secretum

recipere, alios cum pluribus, alios universos. Habuerunt itaque isti

amicos primos, habuerunt secundos, numquam veros.”

[1672] Seneca _de Clem._ i. 10 “cohortem primae admissionis”; _Vita

Alex._ 20 “moderationis tantae fuit ... ut amicos non solum primi aut

secundi loci sed etiam inferioris aegrotantes viseret.”

[1673] Hence such titles as “comes divi Hadriani in oriente,” “comes Imp.

Antonini Aug. et divi Veri bello Germanico” (Wilmanns nn. 1184, 637).

[1674] p. 147.

[1675] _Interregnum_ might be used metaphorically of the interval between

the death of one Princeps and the accession of another. See _Vita Taciti_

1.

[1676] Tac. _Ann._ i. 12 “dixit forte Tiberius se ut non toti rei

publicae parem, ita quaecumque pars sibi mandaretur, ejus tutelam

suscepturum.”

[1677] p. 343.

[1678] Henzen _Act. Fr. Arv._ p. 64. Hadrian, after his salutation by the

soldiers, wrote to the Senate that he had been _praepropere_ addressed as

_imperator_ (_Vita Hadriani_ 6). Pertinax, after his appointment had been

accepted by the praetorian guards, laid down his power in the Senate and

was elected again (Dio Cass. lxxiii. 1).

[1679] Suet. _Vesp._ 6.

[1680] _Vita Taciti_ 2 (after the murder of Aurelian) “exercitus, qui

creare imperatorem raptim solebat, ad senatum literas misit ... petens

ut ex ordine suo principem legerent. Verum senatus, sciens lectos a se

principes militibus non placere, rem ad milites rettulit, dumque id

saepius fit, sextus peractus est mensis.”

[1681] In 13 B.C. Agrippa received _tribunicia potestas_ for five years

(Dio Cass. liv. 12). For Tiberius’ claims see Tac. _Ann._ i 3 “filius,

collega imperii, consors tribuniciae potestatis adsumitur.”

[1682] Tac. _Ann._ i 14 (Tiberius on his accession, A.D. 14) “Germanico

Caesari proconsulare imperium petivit”; iii 56 (A.D. 22) “Tiberius mittit

literas ad senatum quis potestatem tribuniciam Druso petebat.” For Trajan

see Plin. _Paneg._ 8 “ante pulvinar Jovis optimi maximi adoptio peracta

est ... simul filius, simul Caesar, mox imperator et consors tribuniciae

potestatis”; _Vita Pii_ 4 “adoptatus est (Pius) ... factusque est patri

et in imperio proconsulari et in tribunicia potestate collega”; _Vita

Marci_ 6 (Marcus before he came to the throne) “tribunicia potestate

donatus est atque imperio extra urbem proconsulari.”

[1683] Mommsen _Staatsr._ ii. p. 1158.

[1684] Vell. ii. 121 “cum ... senatus populusque Romanus postulante patre

ejus, ut aequum ei jus in omnibus provinciis exercitibusque esset quam

erat ipsi, decreto complexus esset.”

[1685] Agrippa twice declined a triumph offered him by Augustus (Dio

Cass. liv. 11 and 24), and the Senate conferred the title of _Imperator_

only on the proposal of the Princeps (Tac. _Ann._ i. 58, Germanicus

in A.D. 15, “exercitum reduxit nomenque imperatoris auctore Tiberio

accepit”).

[1686] Mommsen _Staatsr._ ii. p. 1154.

[1687] Suet. _Gaius_ 24 “(Gaius Drusillam) heredem quoque bonorum atque

imperii aeger instituit.”

[1688] ib. 14. Compare Domitian’s contention after the death of Vespasian

“relictum se participem imperii sed fraudem testamento adhibitam” (Suet.

_Dom._ 2).

[1689] Tac. _Hist._ i. 15 (see p. 350); i. 17 (of the adoption of Piso by

Galba) “consultatum inde pro rostris an in senatu an in castris adoptio

nuncuparetur”; Suet. _Galba_ 17 “(Galba Pisonem) perduxit in castra ac

pro contione adoptavit.” Nerva proclaims on the Capitol his adoption of

Trajan (Dio Cass. lxviii. 8).

[1690] See p. 360, n. 2.

[1691] p. 354.

[1692] Plut. _Galba_ 7 (a messenger announces that) ὁ δῆμος καὶ ἠ

σύγκλητος αὐτοκράτορα τὸν Γάλβαν ἀναγορεύσειεν: Herodian ii. 12 (the

Senate) ψηφίζεται τὸν μὲν (Ἰουλιανὸν) ἀναιρεθῆναι, ἀποδειχθῆναι δὲ μόνον

αὐτοκράτορα τὸν Σεουῆρον: _Vita_ _Maximini_ 15 “Ubi haec gesta sunt (i.e.

after the recognition of the Gordians) senatus magis timens Maximinum

aperte ac libere hostes appellat Maximinum et ejus filium.”

[1693] This was the case with Caligula, although the _damnatio_ was

incomplete. See Suet. _Claud._ 11 “Gaii quoque etsi acta omnia rescidit,

diem tamen necis, quamvis exordium principatus sui, vetuit inter festos

referri.”

[1694] The deposed Nero was thus treated as a traitor (Suet. _Ner._ 49

“codicillos praeripuit legitque se hostem a senatu judicatum et quaeri ut

puniatur more majorum”).

[1695] The _acta_ of Tiberius were not sworn to (Dio Cass. lix. 9),

although his memory was not condemned. His reign appears amongst the

legitimate precedents for the authority of Vespasian in the _lex de

imperio_, those of Gaius, Nero, Galba, Otho, and Vitellius being omitted.

[1696] Dio Cass. lvii. 8 (Tiberius) ἐπὶ ταῖς τοῦ Αὐγούστου πράξεσι τούς

τε ἄλλους πάντας ὥρκου καὶ αὐτὸς ὤμνυε.

[1697] Tiberius characteristically enough would not have his _acta_ sworn

to during his lifetime (Tac. _Ann._ i. 72; Suet. _Tib._ 67), and some

thought the motive was “ne mox majore dedecore impar tantis honoribus

inveniretur” (Suet. l.c.). His objection to his own deification was

interpreted by some as a sign “degeneris animi” (Tac. _Ann._ iv. 38).

[1698] Dio Cass. iii. 20. Here it is made the age for entrance into

the Senate; but the completion of the twenty-fifth year is meant. Cf.

Quintil. _Inst. Or._ xii. 6, 1 “quaestoria aetas.”

[1699] Dio Cass. l.c. Dispensations from these rules might be given by

the Senate, in accordance with the _jus liberorum_ (“ut singuli anni

per singulos liberos remittantur” _Dig._ 4, 4, 2), or to members of the

imperial house (Tac. _Ann._ iii. 29 “Per idem tempus (A.D. 20) Neronem e

liberis Germanici jam ingressum juventam (Tiberius) commendavit patribus,

utque munere capessendi vigintiviratus solveretur et quinquennio maturius

quam per leges quaesturam peteret ... postulavit”).

[1700] Dio Cass. liv. 26; cf. Tac. _Ann._ iii. 29, quoted in the last

note.

[1701] In inscriptions of the early Principate the vigintivirate is

sometimes not found in the list of _honores_. But it is more probable

that it is omitted than that it was an alternative to the military

tribunate. See Mommsen _Staatsr._ i. p. 544 n. 4.

[1702] Dio Cass. lii. 20.

[1703] Its use by Macrinus in the third century excited opposition (Dio

Cass. lxxviii. 13). See Mommsen _Staatsr._ ii. p. 942.

[1704] Dio Cass. liv. 19 (of Tiberius in 16 B.C.) ἐστρατήγησε γάρ,

καίπερ τὰς στρατηγικὰς τιμὰς ἔχων (Tiberius had received the _ornamenta

praetoria_ in 19 B.C., see c. 10); c. 32 Drusus ἀγορανόμος ... καίπερ τὰς

στρατηγικὰς τιμὰς ἔχων ἀπεδείχθη: cf. c. 22.

[1705] Suet. _Aug._ 35; Dio Cass. lviii. 12.

[1706] Mommsen _Staatsr._ i. p. 458.

[1707] The consular _insignia_ were granted to Nymphidius and to

Crispinus under Nero (Tac. _Ann._ xv. 72; xvi. 17); the praetorian

_insignia_ to Sejanus and to Macro under Tiberius (Dio Cass. lvii. 19;

lviii. 12).

[1708] Quaestorian _insignia_ were granted to Laco under Tiberius (Dio

Cass. lviii. 12).

[1709] Tac. _Ann._ xii. 21 “consularia insignia Ciloni (procurator of

Pontus) ... decernuntur”; Suet. _Claud._ 24 “ornamenta consularia etiam

procuratoribus ducenariis indulsit.”

[1710] As the praetorian _insignia_ to Pallas, the quaestorian to

Narcissus (Tac. _Ann._ xii. 53; xi. 38). Cf. Suet. _Claud._ 28.

[1711] Suet. _Aug._ 35 (Augustus) “quosdam ad excusandi se verecundiam

compulit: servavitque etiam excusatis insigne vestis et spectandi in

orchestra epulandique publice jus.”

[1712] p. 156.

[1713] In an exceptional case, such as Junius Blaesus’ command in Africa,

the proconsul might be saluted _imperator_ on the permission of the

Princeps (Tac. _Ann._ iii. 74), and the first condition of a triumph be

fulfilled. But this incident, dating from A.D. 22, was the last of its

kind on record.

[1714] Suet. _Aug._ 38 “super triginta ducibus justos triumphos et

aliquanto pluribus triumphalia ornamenta decernenda curavit”; Wilmanns n.

1145 l. 19 “senatus ... triumphalibus ornamentis honoravit auctore imp.

Caesare Augusto Vespasiano”; _Index_ p. 609.

[1715] Dio Cass. lix. 9. The obligation to swear _in acta Caesaris_ had,

with reference to the acts of the first Caesar, begun in 45 B.C. (App.

_B.C._ ii. 106), and had been renewed during the triumvirate (Dio Cass.

xlvii. 18), the formula running _se nihil contra acta Caesaris facturum_.

For the obligation as continued in the Principate cf. p. 363.

[1716] Herodian (ii. 12), with reference to the downfall of Didius

Julianus, speaks of the consuls οἷ τὰ τῆς Ῥώμης διοικεῖν εἰώθασιν ὁπηνίκα

ἂν τὰ τῆς βασιλείας μετέωρα ᾗ.

[1717] Plut. _Galba 8._

[1718] Tac. _Hist._ iii. 68.

[1719] Plin. _Paneg._ 77 “comitia consulum obibat ipse (Trajanus);

tantum ex renuntiatione eorum voluptatis quantum prius ex destinatione

capiebat.... Adibat aliquis ut principem; respondebat se consulem esse.”

[1720] On the consuls was laid the burden of certain newly-established

festivals such as those celebrating the _Natalia_ of Augustus and the

victory of Actium (Dio Cass. lvi 46; lix. 20).

[1721] See Mommsen _Staatsr._ ii pp. 84-87. The climax was reached with

twenty-five consulships in a single year (189 A.D.) under Commodus (Dio

Cass. lxxii. 12; _Vita Commodi_ 6).

[1722] _Vita Alexandri_ 43.

[1723] Pompon. in _Dig._ 1, 2, 2, 32.

[1724] Marini _Atti Arvali_ p. 784.

[1725] Dio Cassius, lii. cc. 20, 21 (speech of Maecenas), may mean to

imply their existence in his own time. Geib (_Criminalprocess_ pp.

392-397) assigns their disappearance to the end of the first century.

[1726] Pompon. in _Dig._ 1, 2, 2, 32 “divus Claudius duos praetores

adjecit qui de fidei commisso jus dicerent, ex quibus unum divus Titus

detraxit: et adjecit divus Nerva qui inter fiscum et privatos jus

diceret.”

[1727] See last note.

[1728] _Vita Marci_ 10 “praetorem tutelarem primus fecit, cum ante

tutores a consulibus poscerentur, ut diligentius de tutoribus

tractaretur.”

[1729] See § 5.

[1730] On the condemnation of the history of Cremutius Cordus in A.D. 25

“libros per aediles cremandos censuere patres” (Tac. _Ann._ iv. 35).

[1731] Tac. _Ann._ iii 52-55 (A.D. 22).

[1732] We hear of Vespasian during the reign of Caligula ἀγορανομοῦντός

τε ... καὶ τῆς τῶν στενωπῶν καθαρειότητος ἐπιμελουμένου (Dio Cass. lix.

12). Cf. Suet. _Vesp._ 5.

[1733] Tac. _Ann._ ii. 85 (A.D. 19) “Vistilia praetoria familia genita

licentiam stupri apud aediles vulgaverat.”

[1734] ib. xiii. 28 (A.D. 56) “cohibita artius et aedilium potestas

statutumque quantum curules, quantum plebei pignoris caperent vel poenae

inrogarent.”

[1735] Gaius _Inst._ i. 6 (of the _jus edicendi_) “amplissimum jus est in

edictis duorum praetorum ... item in edictis aedilium curulium.” Their

edict was codified under Hadrian, and appears in _Dig._ 21, 1.

[1736] Karlowa (_Rechtsgesch._ i. p. 532) thus distributes them—two

urban, four of the consuls, twelve for the public provinces, and two

attached to the Emperor.

[1737] See § 5.

[1738] See chap. xi.

[1739] The practice first began in 38 B.C. (Dio Cass. xlviii. 43). Cf.

Tac. _Ann._ xvi. 34 “Tum ad Thraseam in hortis agentem quaestor consulis

missus.” They were selected by the consuls themselves (Plin. _Ep._ iv.

15, 8).

[1740] _Dig._ 1, 13, 1, 2 and 4 “sane non omnes quaestores provincias

sortiebantur, verum excepti erant candidati principis ... qui ...

epistulas ejus in senatu legunt.”

[1741] Tac. _Ann._ xi. 22 (A.D. 47) “quaestura ... velut venundaretur.”

[1742] The obligation imposed in 47 was modified in 54 A.D. (Tac. _Ann._

xi. 22; xiii. 5), but was renewed under Domitian (Suet. _Dom._ 4).

[1743] _Vita Alexandri_ 43 “quaestores candidatos ex sua pecunia jussit

munera populo dare ... arcarios vero instituit, qui de arca fisci ederent

munera eademque parciora.”

[1744] The tribunate is to the younger Pliny “inanis umbra et sine honore

nomen” (_Ep._ i 23).

[1745] Tac. _Ann._ i. 77 (A.D. 15, on the proposal of _jus virgarum in

histriones_) “intercessit Haterius Agrippa tribunus plebei increpitusque

est Asinii Galli oratione, silente Tiberio, qui ea simulacra libertatis

senatui praebebat.”

[1746] Tac. _Hist._ iv. 9 (A.D. 69, on the praetors of the _aerarium_

announcing a deficit) “cum perrogarent sententias consules, Volcatius

Tertullinus tribunus plebis intercessit, ne quid super tanta re principe

absente statueretur.” This is the last recorded instance of the

_intercessio_ (Momms. _Staatsr._ ii. p. 309 n. 1).

[1747] Tac. _Ann._ vi. 47 [53] (in A.D. 37 a woman was accused of

_majestas_) “qua damnata cum praemium accusatori decerneretur, Junius

Otho tribunus plebei intercessit, unde ... mox Othoni exitium.” Rusticus

Arulenus, a _flagrans juvenis_, offered to veto the decree of the Senate

which condemned Thrasea Paetus in A.D. 66 (xvi. 26).

[1748] ib. xiii. 28 “inter Vibullium praetorem et plebei tribunum

Antistium ortum certamen, quod immodestos fautores histrionum et a

praetore in vincla ductos tribunos omitti jussisset.”

[1749] Tac. _Hist._ ii. 91 (Vitellius, when Emperor, attacked by

Helvidius Priscus in the Senate) “commotus ... non tamen ultra quam

tribunos plebis in auxilium spretae potestatis advocavit.”

[1750] In A.D. 56 they were forbidden “vocare ex Italia cum quibus lege

agi posset” (Tac. _Ann._ xiii. 28). See Appendix.

[1751] Tac. l.c.

[1752] Juvenal vii. 228 “Rara tamen merces, quae cognitione tribuni

Non egeat.” The words doubtless mean “which does not lead to the

_appellatio_.” In such a case even the Republican tribunes took

“cognisance” of the merits of the appeal. The explanation that the

tribunes were now given some extraordinary jurisdiction in civil cases is

unnecessary.

[1753] p. 365.

[1754] Dio Cass. liv. 26.

[1755] ib. lx. 11.

[1756] e.g. _Cod._ 6, 60, 1 (A.D. 319) “Imp. Constantinus A. consulibus,

praetoribus tribunis plebis senatui salutem.”

[1757] Suet. _Aug._ 40 “Comitiorum quoque pristinum jus reduxit.”

[1758] p. 344.

[1759] Dio Cass. lvi. 40 (Augustus) ἐκ ... τοῦ δήμου τὸ δύσκριτον ἐν ταῖς

διαγνώσεσιν ἐς τὴν τῶν δικαστηρίων ἀκρίβειαν μεταστήσας.

[1760] e.g. the Julian laws passed by Augustus in the _concilium plebis_,

the _lex Junia Norbana_ of the reign of Tiberius, _plebiscita_ of

Claudius. The last known _lex_ is an agrarian law of Nerva (_Dig._ 47,

21, 3, 1).

[1761] Dio Cass. liii. 21 (when the election was entrusted to the people,

Augustus) ἐπεμελεῖτο ὅπως μήτ’ ἀνεπιτήδειοι μήτ’ ἐκ παρακελεύσεως ἤ

καὶ δεκασμοῦ ἀποδεικνύωνται. Cf. Tac. _Ann._ i. 15 “potissima arbitrio

principis, quaedam tamen studiis tribuum fiebant.”

[1762] Tac. _Ann._ i. 15. The change was, we are told by Velleius (ii.

124), in accordance with the instructions of Augustus.

[1763] p. 188.

[1764] Dio Cass. lviii. 20.

[1765] p. 349. In _C.I.L._ vi. 10213 we find a notice of “improbae

comitiae in Aventino, ubi (Sej)anus cos. factus est.” We find Vitellius

canvassing for his candidates in the circus (Tac. _Hist._ ii. 91 “comitia

consulum cum candidatis civiliter celebrans omnem infimae plebis rumorem

in theatro ut spectator, in circo ut fautor adfectavit”). On the other

hand, we have _ab senatu destinatus_ in the inscription quoted on p. 349

n. 6. Dio Cassius (lix. 20), in speaking of the temporary restoration

of popular elections by Caligula, mentions them in connexion with the

consulship.

[1766] Dio Cass. xxxvii. 28.

[1767] p. 369.

[1768] p. 364.

[1769] p. 365.

[1770] p. 364. Hence the expression “nondum senatoria aetate” (Tac.

_Ann._ xv. 28; _Hist._ iv. 42).

[1771] Dio Cass. liv. 17, 30; Tac. _Ann._ i. 75, ii. 37.

[1772] He declared “non lecturum se senatorem nisi civis Romani

abnepotem” (Suet. _Claud._ 24).

[1773] _Vita Commodi_ 6 “ad cujus (Cleandri) nutum etiam libertini in

senatum atque in patricios lecti sunt”; _Vita Elagabali_ 11 “Fecit

libertos praesides, legatos, consules, duces.”

[1774] Tac. _Ann._ iii. 4 “simul novi homines e municipiis et coloniis

atque etiam provinciis in senatum crebro adsumpti”; Suet. _Vesp._ 9

“Amplissimos ordines ... purgavit supplevitque, recenso senatu et equite

... honestissimo quoque Italicorum ac provincialium adlecto.”

[1775] Tac. _Ann._ xi 25; Prof. Pelham in _Classical Review_ ix. p. 441.

[1776] Plin. _Ep._ vi. 19.

[1777] _Vita Marci_ 11.

[1778] For the infliction of such a _nota_ by Domitian see Suet. _Dom._

8, “quaestorium virum, quod gesticulandi saltandique studio teneretur,

movit senatu.”

[1779] p. 347.

[1780] Tac. _Ann._ iv. 42 (Tiberius) “Apidium ... Merulam, quod in acta

divi Augusti non juraverat, albo senatorio erasit.”

[1781] ib. iii. 17; vi. 48.

[1782] ib. iv. 31; xii. 59.

[1783] Dio Cass. lv. 3; Tac. _Ann._ iv. 42.

[1784] Dio Cass. liii. 1 (Augustus in 28 B.C. during the censorship of

himself and Agrippa) ἐν αὐταῖς (ταῖς ἀπογραφαῖς) πρόκριτος τῆς γερουσίας

ἐπεκλήθη: cf. lxxii. 5, where Pertinax πρόκριτος ... τῆς γερουσίας κατὰ

τὸ ἀρχαῖον ἐπωνομάσθη: an expression which seems to show that it was not

a constant designation of the Princeps at this period.

[1785] ib. liv. 13, 14.

[1786] ib. lv. 3; Suet. _Aug._ 35; Merkel ad Ovid. _Fast._ p. vi

[1787] _Lex de imp. Vesp._ l. 9 “ac si e lege senatus edictus esset

habereturque.”

[1788] _Vita Gordianorum_, 11; _Vita Hadriani_, 7; Dio Cass. liv. 3.

[1789] For the summons by a praetor see Tac. _Hist._ iv. 39; by tribunes,

Dio Cass. lvi. 47, lx. 16, lxxviii. 37; by tribunes and praetors, ib.

lix. 24.

[1790] The doubt is raised by Piso’s address to Tiberius during a trial

for _majestas_, “quo ... loco censebis, Caesar? Si primus, habebo quod

sequar: si post omnes, vereor ne imprudens dissentiam” (Tac. _Ann._ i

74). Dio Cassius also says of Tiberius (lvii. 7) καὶ γὰρ αὐτὸς ψῆφον

πολλάκις ἐδίδου. But neither writer may be using strictly technical

language; and it is not certain that the Princeps could be _asked_ his

opinion. On the other hand, when Caesar put the question, the other

magistrates gave _sententiae_ (Tac. _Ann._ iii. 17). The question is not

of much importance for the Principate as a whole, as in its later period

the Emperor usually consulted the Senate by letter. See p. 369.

[1791] See Tac. _Ann._ i. 74, quoted in the last note.

[1792] p. 348.

[1793] p. 359.

[1794] p. 350.

[1795] The formula for the formation of a _collegium legitimum_ runs

“quibus senatus c(oire) c(onvocari) c(ogi) permisit e lege Julia ex

auctoritate Augusti” (_C.I.L._ vi n. 4416).

[1796] p. 372.

[1797] Dio Cass. lxviii. 29.

[1798] Tac. _Ann._ iii. 60; xii. 62.

[1799] ib. xiii 48.

[1800] “de legendo vel exauctorando milite, ac legionum et auxiliorum

descriptione” (Suet. _Tib._ 30).

[1801] Tac. _Hist._ iv. 61; Dio Cass. lxviii. 9, 10. In 49 A.D. during

the reign of Claudius we also read of a reception of Parthian envoys in

the Senate (Tac. _Ann._ xii. 10).

[1802] p. 358.

[1803] p. 358.

[1804] p. 372.

[1805] p. 275.

[1806] Thus the _S. C. Velleianum_, which limited the obligations which

women might incur, begins, “Quod Marcus Silanus et Velleus Tutor consules

verba fecerunt ... quid de ea re fieri oportet, de ea re ita censuere”

(_Dig_. 16, 1, 2, 1); cf. _Dig._ 36, 1, 1, 2 (_S. C. Trebellianum_), 14,

6, 1 (_S. C. Macedonianum_), and see Kipp _Quellenkunde des röm. Rechts_

p. 27.

[1807] The jurists refer to them by the names of their proposers; hence

such designations as _Velleianum_, _Trebellianum_ (see last note). But

such designations are not official. The _S. C. Macedonianum_ is called

after the offender who had been the occasion of the decree.

[1808] Gaius i. 4 “Senatus consultum est, quod senatus jubet atque

constituit: idque legis vicem obtinet, quamvis fuerit quaesitum.”

[1809] _Dig._ 1, 1, 7; 1, 3, 9.

[1810] _Lex de imp. Vesp._ 1. 17 “utique quaecunque ex usu rei publicae

majestateque divinarum humanarum publicarum privatarumque rerum esse

censebit, ei agere facere jus potestasque sit, ita uti divo Augusto ...

fuit.”

[1811] Tac. _Ann._ i. 77 “divus Augustus immunes verberum histriones

quondam responderat, neque fas Tiberio infringere dicta ejus.”

[1812] p. 363.

[1813] Paulus in _Dig._ 28. 2, 26 “Filius familias, si militet ... aut

heres scribi aut exheredari debet, jam sublato edicto divi Augusti, quo

cautum fuerat ne pater filium militem exheredet.”

[1814] It was sometimes used in a more general sense for _constitutio

principis_, as when Papinian says “Jus ... civile est quod ex legibus,

plebis scitis, senatus consultis, decretis principum, auctoritate

prudentium venit” (_Dig._ 1, 1, 7).

[1815] _Dig._ 4, 2, 13 “Exstat enim decretum divi Marci in haec verba,

etc.... Caesar dixit, etc.”

[1816] “Rescript” is properly an _answer_ to a letter, but it soon came

to be used as exquivalent to _epistola_. See Kipp _op. cit._ p. 37.

[1817] Cf. _Dig._ 1, 16, 4, 5 “imperator noster Antoninus Augustus ad

desideria Asianorum rescripsit” (on the mode in which the proconsul

should arrive at the province of Asia).

[1818] Gaius i. 5 “Constitutio principis est, quod imperator decreto

vel edicto vel epistola constituit; nec unquam dubitatum est quin id

legis vicem obtineat.” Cf. Ulpian in _Dig._ 1, 4, 1, 1 “Quodcumque ...

imperator per epistulam et subscriptionem statuit vel cognoscens decrevit

... vel edicto praecepit, legem esse constat. Haec sunt quas vulgo

constitutiones appellamus.”

[1819] Thus the soldier’s testament was created by a series of

mandates: “divus Julius Caesar concessit ... divus Titus dedit: post

hoc Domitianus: postea divus Nerva plenissimam indulgentiam in milites

contulit: eamque et Trajanus secutus est et exinde mandatis inseri coepit

caput tale. Caput ex mandatis, etc.” (Ulpian in _Dig._ 29, 1, 1).

[1820] Gell. xii. 13, 1 “Cum Romae a consulibus judex extra ordinem datus

pronuntiare ... jussus essem.”

[1821] Dio Cass. li. 19 (in 30 B.C. it was decreed) τὸν Καίσαρα τήν τε

ἐξουσίαν τὴν τῶν δημάρχων διὰ βίου ἔχειν ... ἔκκλητόν τε δικάζειν. It

is probable that the last words only describe the establishment of the

Princeps as a high court of voluntary jurisdiction. See Greenidge in

_Classical Review_ viii. p. 144.

[1822] p. 368.

[1823] Paulus in _Dig._ 5, 1, 58 “Judicium solvitur vetante eo qui

judicare jusserat vel etiam eo qui majus imperium in eadem jurisdictione

habet.” The veto in virtue of _par potestas_ is here omitted on account

of its disappearance in the time of Paulus (_circa_ 200 A.D.). See Merkel

_Gesch. der klassischen Appellation_ ii. p. 19.

[1824] Tac. _Ann._ i. 75 “judiciis adsidebat in cornu tribunalis, ne

praetorem curuli depelleret; multaque eo coram adversus ambitum et

potentium preces constituta”; Dio Cass. lvii. 7 ἐπεφοίτα δὲ καὶ ἐπὶ τὰ

τῶν ἀρχόντων δικαστήρια, καὶ παρακαλούμενος ὑπ’ αὐτῶν καὶ ἀπαράκλητος,

καὶ ... ἔλεγεν ὅσα ἐδόκει αὐτῷ, ὡς πάρεδρος. The civil courts are here

meant, or at least included; but it is possible that Tiberius may often

have appeared in them as a self-constituted adviser, not as an authority

to be appealed to; cf. Suet. _Tib._ 33 “magistratibus pro tribunali

cognoscentibus plerumque se offerebat consiliarium; adsidebatque juxtim

vel exadversum in parte primori.” According to Suetonius (l.c.) he

exercised a similar influence over the jurisdiction of the _quaestiones_.

[1825] p. 178.

[1826] p. 382.

[1827] Cic. _pro Tullio_ 16, 38 “quid attinuit te tam multis verbis

a praetore postulare ut adderet in judicium ‘INJURIA,’ et, quia non

impetrasses, tribunos plebis appellare et hic in judicio queri praetoris

iniquitatem quod de injuria non addiderit?” So the tribunician veto

might be employed to elicit an exception. Cic. _Acad. Prior._ ii. 30, 97

“Tribunum aliquem censeo adeant [_al._ videant]: a me istam exceptionem

nunquam impetrabunt.”

[1828] Tac. _Ann._ xiii. 28 (A.D. 56). See Appendix.

[1829] Dio Cass. lix. 8 ὁ μὲν γὰρ Τιβέριος οὕτως αὐτὸν (Silanus)

ἐτίμησεν, ὥστε μήτ’ ἔκκλητόν ποτε ἀπ’ αὐτοῦ δικάσαι ἐθελῆσαι, ἀλλ’ ἐκείνῳ

πάντα αὖθις τὰ τοιαῦτα ἐγχειρίσαι. We do not know what position Silanus

held. If, as is generally supposed, he was consul, the reference may

be to appeals from jurisdiction in _fidei commissa_ delegated by the

Princeps to the consul.

[1830] Suet. _Aug._ 33 “Appellationes quotannis urbanorum quidem

litigatorum praetori delegabat urbano: at provincialium consularibus

viris, quos singulos cujusque provinciae negotiis praeposuisset.” That

the conjecture _praefecto delegabat urbis_ is untenable has been pointed

out by Mommsen (_Staatsr._ ii. p. 985 note 1).

[1831] For the delegation to praetors see p. 368; for that to consuls

cf. Quint. _Inst. Or._ iii. 6, 70 “Non debes apud praetorem petere fidei

commissum sed apud consules, major enim praetoria cognitione summa est.”

[1832] Tac. _Ann._ xiii. 4 “teneret antiqua munia senatus, consulum

tribunalibus Italia et publicae provinciae adsisterent.”

[1833] Cic. _in Verr._ iii. 60, 138; _ad Fam._ xiii. 26, 3; _Fragmentum

Atestinum_ (Bruns _Fontes_) l. 10.

[1834] When the Senate granted the _proconsulare imperium_ to Augustus in

23 B.C. ἐν τῷ ὑπηκόῳ τὸ πλεῖον τῶν ἑκασταχόθι ἀρχόντων ἰσχύειν ἐπέτρεψεν

(Dio Cass. liii. 32). Cf. Ulpian in _Dig._ 1, 16, 8 [“(proconsul) majus

imperium in ea provincia habet omnibus post principem”] and in 1, 18,

4. It is a passive rather than an active _majus imperium_ that is here

contemplated. The whole scheme of the provincial dyarchy rested on the

assumption that there should be no relations between the proconsul and

the Princeps.

[1835] p. 368.

[1836] Ulpian in _Dig._ 49, 2, 1, 2 “sciendum est appellari a senatu non

posse principem, idque oratione divi Hadriani effectum.” It was doubtless

the original principle, confirmed and not created by Hadrian.

[1837] Tac. _Ann._ iii. 14, xvi. 8; Suet. _Aug._ 5.

[1838] There was no legal principle of the kind. According to Dio Cassius

(liii. 17) the monarchical power extended so far ὥστε καὶ ἐντὸς τοῦ

πωμηρίου καὶ τοὺς ἰππέας καὶ τοὺς βουλευτὰς θανατοῦ δύνασθαι, and a

senator, like Calpurnius Piso in 20 A.D., might be brought before the

Emperor (Tac. _Ann._ iii. 10). But Septimius Severus permitted a _senatus

consultum_ to be passed that the Emperor should not be allowed to put

a senator to death without the will of the Senate (Dio Cass. lxxiv. 2;

_Vita Severi_ 7). The principle had been stated earlier by Hadrian (_Vita

Hadriani_ 7 “juravit se nunquam senatorem nisi ex senatus sententia

puniturum”).

[1839] Augustus in 29 B.C. brought Antiochus of Commagene, Tiberius in

A.D. 17 Archelaus of Cappadocia before the Senate (Dio Cass. lii. 43,

lvii. 17; Tac. _Ann._ ii. 42). In A.D. 19 Rhescuporis of Thrace was

accused there (Tac. _Ann._ ii. 67).

[1840] Cases of extortion are to be found in Tac. _Ann._ iii. 66,

xii. 59; _Hist._ iv. 45. In A.D. 23 we find the imperial _procurator_

(_patrimonii_) of Asia brought before the Senate for exceeding his powers

(Tac. _Ann._ iv. 15).

[1841] Tac. _Ann._ iv. 13 (A.D. 23) “Carsidius Sacerdos, reus tamquam

frumento hostem Tacfarinatem juvisset, absolvitur, ejusdemque criminis C.

Gracchus.”

[1842] Amongst the prosecutions for treason against the Princeps which

disfigure the reign of Tiberius we may mention those against Libo Drusus

(Tac. _Ann._ ii. 27 ff.), against Cremutius Cordus (ib. iv. 34, 35), and

against Sejanus (Dio Cass. lviii. 9, 10).

[1843] In A.D. 37 we find that a mother, who had caused her son to commit

suicide, “accusata in senatu ... urbe ... in decem annos prohibita

est” (Tac. _Ann._ vi. 49). In A.D. 61 we find interdiction from Italy

pronounced against a man for a kind of _praevaricatio_, “quod reos, ne

apud praefectum urbis arguerentur, ad praetorem detulisset” (ib. xiv. 41).

[1844] Quintil. _Inst. Or._ iii. 10, 1; vii. 2, 20. For instances see

Tac. _Ann._ ii. 50, iv. 21; Plin. _Ep._ ii. 11, 3 ff. In the last

passage we find the question of the legality of this procedure raised

(“Respondit Fronto Catius deprecatusque est ne quid ultra repetundarum

legem quaereretur.... Magna contentio, magni utrimque clamores, aliis

cognitionem senatus lege conclusam, aliis liberam solutamque dicentibus”).

[1845] It is possible, however, that the Senate was held to continue the

extraordinary criminal jurisdiction of the _comitia_. Tacitus certainly

regards the _cognitio_ as belonging to the Senate (_Ann._ ii. 28 “Statim

corripit reum, adit consules, cognitionem senatus poscit”).

[1846] Plin. _Ep._ vi. 31, 8 (in a case of a forgery of a will) “Heredes,

cum Caesar (Trajanus) esset in Dacia, communiter epistula scripta,

petierant ut susciperet cognitionem.”

[1847] Tac. _Ann._ ii. 79 “Marsus ... Vibius nuntiavit Pisoni Romam ad

dicendam causam veniret. Ille eludens respondit adfuturum, ubi praetor,

qui de veneficiis quaereret, reo atque accusatoribus diem prodixisset”;

ib. iii 10 “petitum ... est a principe cognitionem exciperet; quod ne

reus quidem abnuebat, studia populi et patrum metuens ... haud fallebat

Tiberium moles cognitionis quaque ipse fama distraheretur. Igitur paucis

familiarium adhibitis minas accusantium et hinc preces audit integramque

causam ad senatum remittit.” “Remittit” does not imply that the Senate

was bound to take the case. For the technically voluntary nature of its

jurisdiction cf. ib. iv. 21, xiii. 10, where we find the expressions

“receptus est reus,” “recepti sunt inter reos.”

[1848] Dio Cass. lii. 22, 33. A case of adultery of a centurion with

a tribune’s wife comes before the Emperor. Trajan stated the ground

on which he tried this case (Plin. _Ep._ vi. 31, 6 “Caesar et nomen

centurionis et commemorationem disciplinae militaris sententiae adjecit,

ne omnes ejusmodi causas revocare ad se videretur”).

[1849] An instance is mentioned by Pliny (_Ep._ vii. 6, 8 “mater, amisso

filio ... libertos ejus eosdemque coheredes suos falsi et veneficii reos

detulerat ad principem judicemque impetraverat Julium Servianum”).

[1850] See the section on the functionaries of the Princeps (p. 406 sq.).

[1851] Plin. _ad Traj._ 96, 4 “quia cives Romani erant, adnotavi in urbem

remittendos.”

[1852] It is not properly an appeal but a denial of jurisdiction. But on

what ground the jurisdiction of the procurator was denied is not clear.

The Roman citizenship, in virtue of which St. Paul claimed exemption from

scourging at Philippi and Jerusalem, is not mentioned here. See _Class.

Rev._ x. p. 231.

[1853] Plin. _Ep._ ii. 11; Suet. _Galba_ 9.

[1854] For its attachment to procurators and to persons with

extraordinary commands see the instances given by Mommsen (_Staatsr._

ii p. 270). So the praefectures of the guard, the _vigiles_ and the

fleet, are _honores juris gladii_ (_Vita Alex._ 49). In the case of

ordinary provincial governors it is, perhaps, safer to say that the _jus

gladii_ is possessed by them, or permitted to them, rather than that it

was attached to them by the Princeps (Ulp. in _Dig._ 1, 18, 6, 8 “qui

universas provincias regunt, jus gladii habent et in metallum dandi

potestas iis permissa est”).

[1855] Dio Cass. lii. 22, 33; _Dig._ 48, 19, 27, 1 and 2.

[1856] Even by Tiberius’ reign this procedure had become so formal that

a rule was framed for its exercise. A definite interval was prescribed

within which the Princeps might consider the request for the intercession

(Tac. _Ann._ iii. 51 [A.D. 21] “factum senatus consultum, ne decreta

patrum ante diem _decimum_ ad aerarium deferrentur idque vitae spatium

damnatis prorogaretur”; cf. Dio Cass. lvii. 20; Suet. _Tib._ 75).

[1857] p. 385.

[1858] “Ob laetitiam aliquam vel honorem domus divinae vel ex aliqua

causa, ex qua senatus censuit abolitionem reorum fieri” (Ulp. in _Dig._

48, 16, 12; cf. 48, 3, 2, 1). Domitian by an edict declared that such

_abolitiones_ did not extend to slaves who were in custody awaiting trial

(_Dig._ 48, 16, 16; cf. 48, 3, 2, 1).

[1859] p. 249.

[1860] Ulp. in _Dig._ 3, 1, 1, 10 “De qua autem restitutione praetor

loquitur? Utrum de ea quae a principe vel a senatu? Pomponius quaerit: et

putat de ea restitutione sensum, quam princeps vel senatus indulsit.”

[1861] It is said of Claudius (Suet. _Claud._ 12) “neminem exulum nisi

ex senatus auctoritate restituit”; and of Antoninus Pius (_Vita_ 6) “His

quos Hadrianus damnaverat in senatu indulgentias petit, dicens etiam

ipsum Hadrianum hoc fuisse facturum.”

[1862] Such acts are mentioned under Claudius (Dio Cass. lx. 4), Otho

(Tac. _Hist._ i. 90; Plut. _Otho_ 1), Vitellius (Tac. _Hist._ ii. 92),

Vespasian (Dio Cass. lxvi. 9), Nerva (Plin. _Ep._ iv. 9, 2), Antoninus

Caracalla (_Vita_ 3), and Gordian (Herodian vii. 6, 4).

[1863] Tac. _Ann._ ii. 50 “(Tiberius) liberavit ... Appuleiam lege

majestatis, adulterii graviorem poenam deprecatus.”

[1864] p. 390.

[1865] Gordian is spoken of as παλινδικίαν διδοὺς τοῦς ἀδίκως

κατακριθεῖσι (Herodian vii. 6, 4).

[1866] Ulp. in _Dig._ 3, 1, 1, 10.

[1867] Suet. _Claud._ 14 “(Claudius) iis, qui apud privatos judices pius

petendo formula excidissent, restituit actiones”; _Dom._ 8 “(Domitianus)

ambitiosas centumvirorum sententias rescidit.”

[1868] This power was employed by Augustus (Suet. _Aug._ 32 “Diuturnorum

reorum ... nomina abolevit”), Gaius (Suet. _Calig._ 15 “criminum ... si

quae residua ex priore tempore manebant, omnium gratiam fecit”; cf. Dio

Cass. lix. 6), Vespasian (Dio Cass. lxvi. 9), and Domitian (Suet. _Dom._

9).

[1869] p. 388.

[1870] Cic. _in Vat._ 14, 33.

[1871] p. 390.

[1872] _Dig._ 48, 19, 9, 11 “referre ad principem debet, ut ex

auctoritate ejus poena aut permutetur aut liberaretur.”

[1873] The capital punishment of decurions was prohibited by Hadrian

(_Dig._ 48, 19, 15), and the earliest _mandata_, directing the procedure

of governors in such cases, proceed from the _divi fratres_ (ib. 48, 19,

27, 1 and 2). The punishment of deportation had been confined to the

Princeps and the praefects of the praetorian guard and the city by the

time of Septimius Severus (ib. 48, 19, 2, 1 and 48, 22, 6, 1; cf. § 7).

[1874] Pliny often raises this question in his correspondence with Trajan

(31 [40], 4; 56 [64], 3; 57 [65], 1). The passages seem to show (i.) that

there was at the time no fixed rule defining the governor’s power of

_restitutio_, at least in public provinces; (ii.) that _restitutio_ by a

governor was felt to be permissible in certain cases.

[1875] A passage in Justinian’s _Code_ (9, 51, 1) shows us Antoninus

(Caracalla) saying to a man, who had been deported to an island,

“Restituo te in integrum provinciae tuae.”

[1876] Greenidge in _Classical Review_ viii. p. 437.

[1877] Cf. Tac. _Ann._ iii. 53 (quoted p. 352).

[1878] Dio Cass. xliii. 48; Momms. _Staatsr._ ii. p. 557.

[1879] Tac. _Ann._ xiii. 29; Dio Cass. liii. 2; Suet. _Aug._ 36.

[1880] Tac. l.c.; Dio Cass. liii. 32.

[1881] Tac. l.c.; Dio Cass. lx. 24; Suet. _Claud._ 24. For the election

by the Princeps see the inscription to Ti. Domitius Decidius “electo

(Mommsen, “adlecto” Wilmanns) a T. Claudio Caesare ... qui primus

quaestor per triennium citra ordinem praeesset aerario Saturni” (Wilmanns

n. 1135).

[1882] Momms. _Staatsr._ ii. p. 559.

[1883] Tac. l.c.; Mommsen l.c.

[1884] Dio Cass. lxxi. 33 καὶ χρήματα ἐκ τοῦ δημοσίου ᾔτησε τὴν βουλήν.

[1885] For the meaning of the word—the great basket in which money was

kept in the state treasuries—see Mommsen _Staatsr._ ii. p. 998 n. 1. At

the beginning of the Principate there were, perhaps, fisci rather than a

_fiscus_ (cf. Suet. _Aug._ 101), although there must always have been a

central controlling department.

[1886] Tiberius in 23 B.C. says of Lucilius Capito, procurator of Asia,

“non se jus nisi in servitia et pecunias familiares dedisse” (Tac. _Ann._

iv. 15). He was doubtless a “procurator patrimonii.” Cf. Tac. _Ann._

xii. 60 (“cum Claudius libertos, quos rei familiari praefecerat, sibique

et legibus adaequaverit”); xiii. 1 “P. Celer eques Romanus et Helius

libertus, rei familiari principis in Asia inpositi.”

[1887] Marquardt _Staatsverwaltung_ ii. p. 256.

[1888] _Vita Severi_ 12 “interfectis innumeris Abani partium viris ...

omnium bona publicata sunt.... Tuncque primum privatarum rerum procuratio

constituta est.” The ordinarily accepted view of the relations of these

two departments to one another is that of Hirschfeld and Marquardt,

viz. that the _patrimonium_ was the inalienable crown property, the

_res privata_ the strictly personal property of the Princeps. Karlowa

(_Rechtsgeschichte_ i. p. 505) takes an exactly oppositive view of

their relations, based partly on the fact that extant inscriptions show

the _procurator rationis privatae_ to have had a higher rank than the

_procurator patrimonii_.

[1889] _Mon. Anc._ iii. 39 “HS milliens et septingentiens (170 million

sesterces) ex patrimonio meo detuli.”

[1890] Dio Cass. lv. 25; Tac. _Ann._ i. 78.

[1891] Dio Cass. l.c.; cf. Tac. _Ann._ v. 8 (vi. 3).

[1892] p. 351.

[1893] Tac. _Ann._ ii 85.

[1894] ib. iii. 61.

[1895] ib. xi. 15.

[1896] _Vita Aurel._ 31.

[1897] Mommsen _Römisches Münzwesen_ pp. 742 ff. He shows that the

transitory usurpation of the copper coinage by Nero was due to the same

desire of making a profit as his reduction of the value of silver.

[1898] _Dig._ 2, 15, 8 “divus Marcus oratione in senatu recitata effecit

ne, etc.” Cf. 24, 1, 23; 27, 9, 1.

[1899] Tacitus (_Ann._ vi. 2 [8]) remarks, with reference to proposals

carried in the Senate in 32 A.D., “et bona Sejani ablata aerario ut in

fiscum cogerentur, tanquam referret.”

[1900] Suet. _Aug._ 38 “Liberis senatorum, quo celerius rei publicae

assuescerent, protinus ... latum clavum induere et curiae interesse

permisit.”

[1901] Wilmanns _Index_ p. 602; cf. Suet. _Dom._ 10.

[1902] Augustus had given the post of _praefectus alae_ as well as that

of _tribunus militum_ to senators’ sons (Suet. _Aug._ 38). Mommsen

(_Staatsr._ i. p. 548) thinks that after Tiberius these _laticlavii_, as

a rule, filled the office of tribune alone. They could scarcely have been

given a real command when they first joined the standards.

[1903] The poet Ovid, who assumed the _latus clavus_ by right of birth,

took the first steps towards a senatorial career by filling two posts in

the vigintivirate, but he went no further and subsided into equestrian

rank (Ovid _Trist._ iv. 10, 29; _Fasti_ iv. 383).

[1904] Suet. _Claud._ 24 “Senatoriam dignitatem recusantibus equestrem

quoque ademit.”

[1905] Suet. _Claud._ 24 “Latum clavum (quamvis initio affirmasset non

lecturum se senatorem nisi civis Romani abnepotem) etiam libertini filio

tribuit, sed sub conditione si prius ab equite Romano adoptatus esset.”

Claudius then appealed to the famous precedent set by his ancestor Appius

Caecus.

[1906] _Dig._ 23, 2, 44.

[1907] ib. 1, 9, 8; 50, 1, 22, 5.

[1908] ib. 1, 9, §§ 5, 6, 7, 10.

[1909] Asc. _in or._ _in Tog._ _Cand._ p. 94.

[1910] Dio Cass. lxix. 16 ἐνομοθέτησε δὲ ... ἵνα μηδεὶς βουλευτὴς μητ’

αὐτὸς μήτε δι’ ἑτέρου τέλος τι μισθῶται.

[1911] Severus Alexander at first forbade the taking of interest, but

subsequently allowed 6 per cent (_Vita_ 26). For investment by a senator

at an earlier period cf. Plin. _Ep._ iii. 19, 8 “sum quidem prope totus

in praediis, aliquid tamen fenero.”

[1912] _Dig._ 50, 1, 23 “municeps esse desinit senatoriam adeptus

dignitatem, quantum ad munera; quantum vero ad honorem, retinere creditur

originem.” Cf. ib. 1, 9, 11; 50, 1, 22, 5; _Cod._ 10, 40 [39], 8.

[1913] p. 387.

[1914] Friedländer _Sittengesch._ i. 3.

[1915] Dio Cass. lii. cc. 7, 15, 31; lxvii. 2.

[1916] See p. 413.

[1917] p. 364.

[1918] p. 374.

[1919] Suet. _Claud._ 25 “stipendiaque instituit (Claudius) et

imaginariae militiae genus, quod vocatur ‘supra numerum,’ quo absentes et

titulo tenus fungerentur.”

[1920] In A.D. 16 a proposal was made in the Senate “ut ... legionum

legati, qui ante praeturam ea militia fungebantur, jam tum praetores

destinarentur” (Tac. _Ann._ ii. 36).

[1921] Galba’s is a good instance of a distinguished senatorial career.

He obtained office _ante legitimum tempus_; after the praetorship he

governed Aquitania, after the consulship Upper Germany; he was then

proconsul of Africa, and finally for eight years legate of Tarraconensis.

See Suet. _Galba_ 6, 7, 8.

[1922] Tac. _Ann._ iv. 6 “(the state contracts) societatibus equitum

Romanorum agitabantur.”

[1923] Dio Cass. liii. 30. On Antonius Musa, who had saved Augustus’

life, was conferred τὸ χρυσοῖς δακτυλίοις (ἀπελεύθερος γὰρ ἦν) χρῆσθαι:

ib. xlviii. 45 (Augustus, on the reception of Menas the former freedman

of Sex. Pompeius) δακτυλίοις τε χρυσοῖς ἐκόσμησε καὶ ἐς τὸ τῶν ἱππέων

τέλος ἐσέγραψε. These words _may_ mean that Menas was made an _eques equo

publico_ as well.

[1924] A rescript of Hadrian is quoted with reference to the _ingenuitas_

conferred by the gold ring (Ulp. in _Dig._ 40, 10, 6). For other

references to this right see _Dig._ 38, 2, 3; Justin. _Nov._ 78.

[1925] The usurpation of the gold ring by freedmen, which was repressed

by Claudius (Suet. _Claud._ 25) and Domitian, and the inspection in

the theatre instituted by the latter (Martial v. 8) seem to refer to

a civil class; at least there is no evidence that such people claimed

to be _equites equo publico_. When Dio Cassius (lvi. 42) speaks of οἵ

τε ἱππεῖς, οἵ τε ἐκ τοῦ τέλους καὶ οἱ ἄλλοι, it is not clear who “the

others” are, but the passage shows that persons other than those in the

corps were called “equites.”

[1926] Dionys. vi. 13.

[1927] The _seviri_ would seem to show that there were six _turmae_. See

Hirschfeld _Verwaltungsgesch._ p. 243 n. 1.

[1928] Hence such expressions as _a divo Hadriano equo publico honoratus_

(Wilmanns 1825), _equo publico exornatus ab Impp. Severo et Antonino

Augg._ (ib. 1595).

[1929] p. 347.

[1930] p. 225. It is probable that the revision of the knights described

in Suet. _Claud._ 16, _Vesp._ 9 refers to the censorship of these

emperors.

[1931] _a censibus equitum Romanorum_ (Wilmanns 1275), _a censibus a

libellis Aug._ (ib. 1249 b), _a libellis et censibus_ (ib. 1257).

[1932] p. 225.

[1933] Suet. _Aug._ 38 “equitum turmas frequenter recognovit, post longam

intercapedinem reducto more transvectionis.”

[1934] ib. 38 “mox reddendi equi gratiam fecit eis, qui majores annorum

quinque et triginta retinere eum nollent.”

[1935] ib. 39 “Unum quemque equitum rationem vitae reddere coegit.”

[1936] Suet. _Calig._ 16 “palam adempto equo, quibus aut probri aliquid

aut ignominiae inesset.”

[1937] Suet. _Aug._ 37, 39.

[1938] In those of Caligula (Suet. _Calig._ 16) and Nero (Dio Cass.

lxiii. 13), and perhaps in those of Vitellius (Tac. _Hist._ ii. 62) and

Severus Alexander (_Vita_ 15).

[1939] Zosimus ii. 29.

[1940] By the side of such titles as _equo publico judex selectus ex

V decuriis_ (Wilmanns 2110) and _equum publicum habens adlectus in V

decurias_ (ib. 2203) we find the title _quin. decur. judi(cum) (inter)

quatringenarios_ (Henzen 6469), in which a purely monetary qualification

is expressed.

[1941] Wilmanns nn. 1639, 2841, _Index_ p. 564; Mommsen _Staatsr._ iii.

p. 565.

[1942] Wilmanns n. 2858; Mommsen ib. n. 3.

[1943] These might have been included in the _equites illustres_ whom

Augustus forbade to set foot in Egypt (Tac. _Ann._ ii. 59 “vetitis nisi

permissu ingredi senatoribus aut equitibus Romanis illustribus”), but the

knights chiefly referred to here are doubtless distinguished permanent

members of the order.

[1944] The variants used by Tacitus would apply to both of these classes.

He uses _insignis_ (_Ann._ xi. 5) and speaks of _primores equitum_

(_Hist._ i. 4). Two ex-praefects of the praetorian guard are described as

_equites Romani dignitate senatoria_ (_Ann._ xvi. 17). Cf. note 3.

[1945] For the promotions from one praefecture to another, see Mommsen

_Staatsr._ ii. p. 1042 n. 1.

[1946] p. 61.

[1947] p. 120.

[1948] Tac. _Ann._ vi. 11 [17] “duratque simulacrum, quotiens ob ferias

Latinas praeficitur qui consulare munus usurpet.”

[1949] Suet. _Caes._ 76 “praefectos ... pro praetoribus constituit, qui

absente se res urbanas administrarent”; Dio Cass. xliii. 28 πολιανόμοις

τισίν ὀκτώ, ὤς τισι δοκεῖ, ἢ ἔξ, ὡς μᾶλλον πεπίστευται, ἐπιτρέψας.

[1950] Tac. _Ann._ vi. 11 [17].

[1951] Tac. l.c.; cf. Dio Cass. liv. 19.

[1952] In Tac. _Ann._ vi. 10 [16] it is said of L. Piso (died 32 A.D.)

“praefectus urbi recens continuam potestatem et insolentia parendi

graviorem mire temperavit.”

[1953] We find Maximus as praefect during Caligula’s presence in Rome in

39 A.D. (Dio Cass. lix. 13).

[1954] Tac. _Ann._ vi. 11 [17] “(Augustus) sumpsit e consularibus.”

[1955] _Vita Commodi_ 14 “praefectos urbi eadem facilitate mutavit”;

_Vita Pii_ 8 “successorem viventi bono judici nulli dedit nisi Orfito

praefecto urbi, sed petenti.” For the frequent life-long tenure of the

office see Dio Cass. lii. 24.

[1956] Paulus in _Dig._ 5, 1, 12, 1 “(Judicem dare possunt) hi quibus

id more concessum est propter vim imperii, sicut praefectus urbi

ceterique Romae magistratus”; contrast Pompon. in _Dig._ 1, 2, 2, 33 “nam

praefectus annonae et vigilum non sunt magistratus, sed extra ordinem

utilitatis causa constituti sunt.”

[1957] Messala Corvinus, praefect _circa_ 25 B.C. (Jerome in Euseb.

_Chron._ a. 1991).

[1958] Seneca _Ep._ 83, 14 “L. Piso urbis custos ... officium ... suum,

quo tutela urbis continebatur, diligentissime administravit.”

[1959] Suet. _Aug._ 49.

[1960] Tac. _Ann._ iv. 5.

[1961] _Dig._ 1, 12.

[1962] Tac. _Ann._ xiv. 41 (A.D. 61) “pari ignominia (interdiction

from Italy) Valerius Ponticus adficitur, quod reos, ne apud praefectum

urbis arguerentur, ad praetorem detulisset, interim specie legum, mox

praevaricando ultionem elusurus.”

[1963] Dio Cass. lii. 21 καὶ τὰς δίκας, τάς τε παρὰ πάντων ὧν εἶπον

ἀρχόντων ἐφεσίμους τε καὶ ἀναπομπίμους καὶ τὰς τοῦ θανάτου, τοῖς τε

ἐν τῇ πόλει, πλὴν ὦν ἂν εἴπω, καὶ τοῖς ἔξω αὐτῆς μέχρι πεντήκοντα καὶ

ἑπτακοσίων σταδίων οἰκοῦσι κρίνῃ: Ulp. in _Dig._ 1, 12, 1 “Omnia omnino

crimina praefectura urbis sibi vindicavit [a praefectura urbis sibi

vindicari, _Momms._], nec tantum ea, quae intra urbem admittuntur, verum

ea quoque, quae extra urbem intra Italiam [intra c̅ lapidem, _Momms._,

cf. 1, 12, 1, 4] epistula divi Severi ad Fabium Cilonem praefectum urbi

missa declaratur.”

[1964] _Dig._ 1, 12, 3; 48, 19, 8, 5.

[1965] _Collatio_ 14, 3, 2; _Dig._ 1, 12, 1, 4. Cf. note 5.

[1966] Ulp. in _Dig._ 1, 12, 3 “Praefectus urbi, cum terminos urbis

exierit, potestatem non habet: extra urbem potest jubere judicare.”

[1967] _Dig._ 1, 12, 1, 6 “Sed et ex interdictis quod vi aut clam aut

interdicto unde vi audire [aut unde vi adiri, _Momms._] potest.”

[1968] Dio Cass. lii. 21 (quoted n. 5); _Cod._ 7, 62, 17 (Constantine,

A.D. 322) “si apud utrumque praetorem, dum quaestio ventilatur, ab aliqua

parte auxilium provocationis fuerit objectum, praefecturae urbis judicium

sacrum appellator observet.”

[1969] Dio Cass. liii. 11.

[1970] Tac. _Ann._ iv. 5. Otho speaks of the corps as “Italiae alumni et

Romana vere juventus” (Tac. _Hist._ i 84).

[1971] Suet. _Tit._ 6.

[1972] _Vita Severi_ 14.

[1973] Two are regarded as the normal number by Dio Cassius (lii. 24).

Three are found under Commodus, Didius Julianus, and Severus Alexander.

See Mommsen _Staatsr._ ii. p. 867.

[1974] _Collatio_ 14, 3, 2. The right was given by constitutions (“jam eo

perventum est constitutionibus”). The citation is from Ulpian, and this

jurisdiction had doubtless been attained before the time of Caracalla.

Cf. _Vita Alex._ 21.

[1975] _Cod._ 9, 2, 6, 1 (Gordian, A.D. 243, with reference to appeal

against a _praeses provinciae_ on the ground of condemnation in absence)

“praefectos praetorio adire cura.”

[1976] ib. 4, 65, 4, 1 (Alexander, A.D. 222) “si majorem animadversionem

exigere rem deprehenderit (praeses provinciae), ad Domitium Ulpianum

praefectum praetorio et parentem meum reos remittere curabit”; cf. 8, 40

[41], 13.

[1977] _Dig._ 12, 1, 40 “Lecta est in auditorio Aemilii Papiniani

praefecti praetorio juris consulti cautio hujusmodi”; cf. 22, 1, 3, 3.

[1978] p. 386.

[1979] _Dig._ 1, 11, 1, 1 (Arcadius in early part of fourth century

A.D.) “praefectorum auctoritas ... in tantum meruit augeri ut appellari

a praefectis praetorio non possit. Nam cum antea quaesitum fuisset an

liceret ... et extarent exempla eorum qui provocaverint, postea publice

sententia principali lecta appellandi facultas interdicta est;” _Cod._ 7,

62, 19 (Constantine, A.D. 331) “a praefectis autem praetorio provocare

non sinimus.”

[1980] Cf. _Vita Marci_ 11 “habuit secum praefectos, quorum et

auctoritate et periculo semper jura dictavit.”

[1981] See below on the _consilium_.

[1982] Karlowa _Rechtsgesch._ i. p. 549. A knight of the third century

is appointed _in consilium praef. praet. item urb(i) ex sacra jussione_

(Henzen 6519). Cf. Mommsen _Staatsr._ ii. p. 1122 n. 1.

[1983] _Cod._ 1, 26, 2 (Alexander, A.D. 235) “Formam a praefecto

praetorio datam, etsi generalis sit, minime legibus vel constitutionibus

contrariam, si nihil postea ex auctoritate mea innovatum est, servari

aequum est.”

[1984] _Vita Alex._ 21.

[1985] ib. “Alexander autem idcirco senatores esse voluit praef. praet.,

ne quis non senator de Romano senatore judicaret.”

[1986] ib. “si quis imperatorum successorem praef. praet. dare vellet,

laticlaviam eidem ... summitteret”; cf. _Vita Commodi_ 4; _Vita Hadriani_

8 “cum Attianum ex praefecto praetorii ornamentis consularibus praeditum

faceret senatorem.”

[1987] Cic. _ad Att._ iv. 1, 7; Dio Cass. xxxix. 9.

[1988] Dio Cass. xlvi. 39.

[1989] _Dig._ 1, 2, 2, 32.

[1990] Dio Cass. liv. 1; _Mon. Anc._ Gr. iii. 6.

[1991] Mommsen _Staatsr._ ii. p. 1038 n. 1; Hirschfeld

_Verwaltungsgesch._ p. 130 n. 1; Karlowa _Rechtsgesch._ i. p. 553.

[1992] Dio Cass. liv. 17; lv. 26.

[1993] _Praefecti frumenti dandi_ are found, apparently for the purpose

of distribution, as late as the second century. They were generally

ex-praetors and appointed _ex senatus consulto_, probably because the

_aerarium_ bore or contributed to the cost. See Mommsen _Staatsr._ ii. p.

673; Karlowa _Rechtsgesch._ i. p. 553.

[1994] Dio Cass. lii. 24; Seneca _de Brev. Vitae_ 19, 1.

[1995] Hirschfeld in _Philologus_ 1870, pp. 79 ff.

[1996] Karlowa _Rechtsgesch._ i p. 556.

[1997] _Dig._ 48, 2, 13; cf. 48, 12, 1.

[1998] ib. 14, 5, 8; 14, 1, 1, 18.

[1999] ib. 14, 5, 8 “sententiam (praefecti annonae) conservavit

imperator”; cf. Dio Cass. lii. 33.

[2000] p. 235.

[2001] Dio Cass. liv. 2.

[2002] Paulus in _Dig._ 1, 15, 1 and 3.

[2003] Karlowa _Rechtsgesch._ i. p. 558.

[2004] _Dig._ 1, 15; cf. 12, 4, 15; 47, 2, 57 [56], 1.

[2005] ib. 1, 15, 3 and 4; Cod. 1, 43, 1.

[2006] _Dig._ 19, 2, 56; 20, 2, 9. _Praefecti vigilum_ (one of whom is

the jurist Herennius Modestinus) take part in a controversy which has

come down to us known as the _lis fullonum_ (Bruns _Fontes_; _C.I.L._ vi.

n. 266). The case has been discussed by Bethmann-Hollweg _Civilprozess_

ii. p. 767 n. 60 and Mommsen in _C.I.L._ l.c.; _Staatsr._ ii. p. 1058 n.

3.

[2007] Karlowa _Rechtsgesch._ i. p. 539.

[2008] Coins of 16 B.C. exist (Eckhel vi. 105) with the inscription “s.

p. q. R. imp. Cae(sari), quod v(iae) m(unitae) s(unt) ex ea p(ecunia)

q(uam) is ad a(erarium) de(tulit)”; cf. _Vita Pert._ 9 “aerarium in suum

statum restituit. Ad opera publica certum sumptum constituit. Reformandis

viis pecuniam contulit.”

[2009] Frontinus _de Aquaed._ 100 and 104.

[2010] Dio Cass. lvii. 14.

[2011] Tac. _Hist._ i. 58.

[2012] Cic. _pro Caec._ 20, 57.

[2013] Tac. _Ann._ iv. 6 “intra paucos libertos domus.”

[2014] Tac. _Hist._ i. 58 “Vitellius ministeria principatus per libertos

agi solita in equites Romanos disponit.” In Otho’s reign we find a

mention of Secundus the rhetor ἐπὶ τῶν ἐπιστολῶν γενόμενος (Plut. _Otho_

9).

[2015] The evidence for Hadrian’s change is mainly epigraphic. See

Hirschfeld _Verwaltungsgesch._ i. p. 32. Two instances of it are found

in _Vita Hadr._ 22 “ab epistulis et a libellis primus equites Romanos

habuit.”

[2016] Dio Cass. lii. 25.

[2017] Tac. _Agric._ 4 “Cn. Julius Agricola ... utrumque avum

procuratorem Caesarum habuit, quae equestris nobilitas est.”

[2018] p. 405.

[2019] i.e. the posts of _praefectus cohortis_, _tribunus militum_,

_praefectus alae_. See Suet. _Claud._ 25.

[2020] Hirschfeld _op. cit._ p. 248.

[2021] Tac. _Ann._ iv. 15. See p. 395.

[2022] Ulp. in _Dig._ 1, 19, 1, 1 “si venditionis vel donationis vel

transactionis causa quid agat, nihil agit: non enim alienare ei rem

Caesaris, sed diligenter gerere commissum est.”

[2023] _Dig._ 1, 19, 1.

[2024] Suet. _Claud._ 12 “ut ... rata essent, quae procuratores sui

in judicando statuerent, precario exegit” (from the Senate). Tacitus

exaggerates the nature of the change when he says that “Claudius

libertos, quos rei familiari praefecerat, sibique et legibus

adaequaverit” (_Ann._ xii. 60).

[2025] Cf. Ulp. in _Dig._ 1, 16, 9 (with reference to the duties of a

proconsul) “sane si fiscalis pecuniaria causa sit, quae ad procuratorem

principis respicit, melius fecerit, si abstineat.”

[2026] Henzen 6525.

[2027] Wilmanns 1259, 1262.

[2028] _Cod._ 3, 26, 7.

[2029] Suet. _Vesp._ 12; Henzen 6396.

[2030] _C.I.L._ v. n. 737.

[2031] Hirschfeld _Verwaltungsgesch._ i. p. 32.

[2032] ib. p. 35.

[2033] Cf. the title of _Dig._ 1, 19 “De officio procuratoris Caesaris

vel rationalis.”

[2034] Hirschfeld, _op. cit._ p. 37; Liebenam _Beiträge zur

Verwaltungsgesch._ p. 32.

[2035] Strabo iii. p. 167. The title _a copiis militaribus_ is found in

inscriptions (Orelli 2922, 3505).

[2036] Tac. _Ann._ ii. 47. Here it is said of cities of Asia, “quantum

aerario aut fisco pendebant, in quinquennium remisit (Caesar).”

The _procurator Asiae_ of _Ann._ iv. 15 is probably a _procurator

patrimonii_. See p. 395.

[2037] p. 395. For procurators _ad bona damnatorum_ see Wilmanns 1278,

1291. For a _procurator a caducis_, _C.I.L._ iii. n. 1622.

[2038] Wilmanns 1257, 1272, 1273, 1275, 1285.

[2039] p. 396.

[2040] Timesitheus, the father-in-law of Gordian, was _proc. tam

patrimoni quam rat. privatar._ in one district, _proc. ration. privat._

in another (Wilmanns 1293).

[2041] Herodian vii. 1 (Maximin) τήν τε θεραπείαν πᾶσαν, ἣ συγγεγόνει τῷ

Ἀλεξάνδρῳ τοσούτων ἐτῶν, τῆς βασιλείου αὐλῆς ἀπέπεμψε: cf. _Vita_ Pert.

12 “Sane nullum ex eis, quos Commodus rebus gerendis imposuerat, mutavit,

exspectans urbis natalem, quod eum diem rerum principium volebat esse.”

[2042] Liebenam _op. cit._ p. 55.

[2043] _Vita Nigri_ 7 “cum unus ad memoriam, alter ad libellos paruisset,

statim praefecti facti sunt (Paulus et Ulpianus).”

[2044] This may be illustrated by the careers of Burrus (_proc.

Augustae_, _proc. Ti. Caesaris_, _proc. divi Claudii_, _praefecto

praetori_, _C.I.L._ xii. 5842), of Vibianus Tertullus (_ab epistulis

Graecis_, _proc. a rationibus_, _praefectus vigilum_, _C.I.L._ iii. 6574)

and of Sex. Var. Marcellus (_proc. aquarum_, _proc. Brittaniae_, _proc.

rationis privatae_, _vice-praefectus praetorio_, Orelli 946).

[2045] Tac. _Ann._ xv. 35 (under Nero, in A.D. 64, Torquatus Silanus was

forced to death on various grounds) “quin eum inter libertos habere, quos

ab epistulis et libellis et rationibus appellet, nomina summae curae et

meditamenta”; cf. ib. xvi. 8 (A.D. 65) “Ipsum dehinc Silanum increpuit

isdem quibus patruum ejus Torquatum, tanquam disponeret jam imperii curas

praeficeretque rationibus et libellis et epistulis libertos.”

[2046] Dio Cass. lii. 33; Stat. _Silv._ v. 1, esp. 83-107; Justinus

xliii. 5, 12; Suid. s.v. Διονύσιος.

[2047] Seneca _Cons. ad Polyb._ vi. 4 and 5.

[2048] _Vita Carini_ 16 “fastidium subscribendi tantum habuit ut inpurum

quendam ... ad subscribendum poneret.” The Princeps himself may not have

written more than his signature. See _Vita Commodi_ 13 “ipse Commodus

in subscribendo tardus et neglegens, ita ut libellis una forma multis

subscriberet.”

[2049] Karlowa _Rechtsgesch._ i. p. 545.

[2050] Dio Cass. _Ep._ lxxviii. 13.

[2051] Karlowa l.c.

[2052] _Vita Carini_ 8 “Julius Calpurnius, qui ad memoriam dictabat.” He

attended the Princeps with the other secretaries; see _Vita Alex._ 31

“Postmeridianas horas subscriptioni et lectioni epistularum semper dedit,

ita ut ab epistulis, a libellis et a memoria semper adsisterent.”

[2053] This _consilium_ must not be confused with the committee of

the Senate which had been employed by Augustus and Tiberius, but

was subsequently discontinued. This board, composed of some of the

magistrates and a number of senators chosen by lot, had given a

preliminary consideration to the business to be submitted to the Senate

(Suet. _Aug._ 35; _Tib._ 55; Dio Cass. liii. 21). Something like it was

devised by Mamaea in the reign of Severus Alexander (Dio Cass. lxxx. 1;

Herodian vi. 1).

[2054] Dio Cass. lv. 27; lvii. 7.

[2055] Tac. _Ann._ iii. 10 “paucis familiarium adhibitis” (in the trial

of Piso, A.D. 20). In Nero’s trial of Octavia in A.D. 62 his body of

advisers (“amicos quos velut consilio adhibuerat princeps” Tac. _Ann._

xiv. 62) may have been regarded as a _consilium domesticum_.

[2056] _Vita Hadr._ 18 “cum judicaret, in consilio habuit non amicos

suos aut comites solum, sed juris consultos ... quos tamen senatus omnes

probasset.”

[2057] Hirschfeld _Verwaltungsgesch._ i. p. 215. Probably only the

equestrian members of this board received salaries (Mommsen _Staatsr._

ii. p. 990).

[2058] Cf. _Vita Hadr._ 8 “erat ... tunc mos, ut, cum princeps causas

agnosceret, et senatores et equites Romanos in consilium vocaret et

sententiam ex omnium deliberatione proferret.”

[2059] e.g. “centenario consiliario Aug(usti) ... juris perito” (Wilmanns

1286).

[2060] p. 380.

[2061] _Vita Alex._ 16 “neque ullam constitutionem sacravit sine viginti

jurisperitis et doctissimis ac sapientibus viris isdemque disertissimis

non minus quinquaginta.”

[2062] In Maecenas’ supposed advice to Augustus, which in this, as

in other respects, probably reflects the practice of the time of Dio

Cassius, it is said of the _consilium_ ἄλλοι ἄλλοτε διαγινωσκέτωσαν (Dio

Cass. lii. 33).

[2063] Suet. _Aug._ 33.

[2064] Suet. _Nero_ 15.

[2065] _Vita Alex._ 16 “ut iretur per sententias singulorum ac

scriberetur quid quisque dixisset.”

[2066] p. 410.

[2067] p. 314.

[2068] Plin. _H.N._ iii. 46 “nunc ambitum ejus (Italiae) urbesque

enumerabimus, qua in re praefari necessarium est auctorem nos divum

Augustum secuturos, descriptionemque ab eo factam Italiae totius in

regiones XI.”

[2069] See the references in Marquardt _Staatsverw._ i. p. 220.

[2070] _Lex Malacitana_ c. lii. ff.

[2071] Kuhn _Verfassung des römischen Reiches_ i. pp. 236, 237. In an

inscription of Hadrian’s time we find in Ostia _II. vir ... in comitiis

factus_ (_C.I.L._ xiv. 375). For this and other instances see Liebenam

_Städteverwaltung_ p. 479.

[2072] p. 438.

[2073] _Vita Hadr._ 22 “quattuor consulares per omnem Italiam judices

constituit.” Of Antoninus Pius, who was one of these, it is said “cum

Italiam regeret” (_Vita Anton._ 3). Cf. App. _B.C._ i. 38.

[2074] _Vita M. Anton._ 11 “datis juridicis Italiae consuluit ad id

exemplum, quo Hadrianus consulares viros reddere jura praeceperat.”

[2075] Ulpian in _Fragmenta Vaticana_ 205, 232, 241.

[2076] Ulp. l.c.; _Dig._ 40, 5, 41, 5.

[2077] Fronto _ad Amicos_ ii. 7.

[2078] Marquardt (_Staatsverw._ i. p. 227) remarks that such a question

as the qualification of a decurion belongs under Caesar’s legislation

(_lex Ursonensis_ c. 105) to the municipal courts.

[2079] pp. 408, 410.

[2080] Mommsen _Staatsr._ ii. p. 1082, Liebenam _Städteverw._ p. 480, and

in _Philologus_ lvi. 290 ff. How far this curatorship became a standing

office is uncertain.

[2081] p. 428.

[2082] The first official _ad corrigendum statum Italiae_ belongs to the

year 214 A.D., while the provincial _corrector_ goes back to the time of

Trajan (Marquardt _Staatsverw._ i. pp. 228, 229).

[2083] See the inscription of Atina of the time of Augustus (Wilmanns

1120), “T. Helvio ... legato Caesaris Augusti, qui Atinatibus HS ...

legavit, ut liberis eorum ex reditu, dum in aetatem pervenirent,

frumentum et postea sestertia singula millia darentur.”

[2084] Victor _Epit._ 12; Dio Cass. lxviii. 5.

[2085] Marquardt _Staatsverw._ ii. pp. 143, 144. Pius, in honour of his

wife Faustina, created a fund for _puellae Faustinianae_ (_Vita_ 8);

Alexander, in honour of his mother, one for _pueri puellaeque Mammaeani_

(_Vita_ 57).

[2086] Our knowledge of this institution is derived chiefly from two

metal tables, the _Tabula Veleias_ (of Veleia in Cisalpine Gaul) and the

_Tabula Baebianorum_ (of the Ligures Baebiani near Beneventum). See E.

Desjardins _De tabulis alimentariis_, Mommsen in _I.R.N._ 1354, Wilmanns

2844, 2845. On the institution see Marquardt _Staatsverw._ ii. pp.

141-147, Liebenam _Städteverw._ pp. 105, 360.

[2087] p. 413.

[2088] e.g. _curator viae Appiae, praefectus alimentorum_: _curator

viarum et praefectus alimentorum Clodiae et coherentium_: _curator viae

Aemiliae et alimentorum_ (Wilmanns 1189, 1215, 1211). See Marquardt,

Liebenam ll.cc., and Mommsen _Staatsr._ ii. p. 1079. In districts not

pierced by the great roads, procurators (_alimentorum, ad alimenta_) were

employed.

[2089] Marquardt l.c. p. 147.

[2090] Tac. _Ann._ i. 2 “Neque provinciae ilium rerum statum abnuebant,

suspecto senatus populique imperio ob certamina potentium et avaritiam

magistratuum, invalido legum auxilio, quae vi, ambitu, postremo pecunia

turbabantur.”

[2091] δῆμος καὶ γερουσία (Dio Cass. liii. 12). These provinces are

“propriae populi Romani” as opposed to those “propriae Caesaris” (Gaius

ii. 21).

[2092] Tac. _Ann._ i. 76; Dio Cass. lx. 24; Suet. _Claud._ 25.

[2093] _Vita Marci_ 22 “Provincias ex proconsularibus consulares (i.e.

governed by consular _legati_) aut ex consularibus proconsulares aut

praetorias pro belli necessitate fecit.”

[2094] Asia, Africa, Baetica, Narbonensis, Sardinia and Corsica, Sicilia,

Macedonia, Achaea, Creta and Cyrene, Cyprus, Bithynia.

[2095] Tarraconensis, Germania superior, Germania inferior, Brittania,

Pannonia sup., Pannonia inf., Moesia sup., Moesia inf., Dacia, Dalmatia,

Cappadocia, Syria, Lusitania, Aquitania, Lugdunensis, Belgica, Galatia,

Pamphylia and Lycia, Cilicia, Arabia, Numidia. See Marquardt _Staatsv._

i. p. 494.

[2096] Alpes Maritimae, Alpes Cottiae, Alpes Poeninae, Raetia, Noricum,

Thracia, Epirus, Mauretania Tingitana, Mauretania Caesariensis. See

Marquardt l.c.

[2097] Suet. _Aug._ 47, _Claud._ 25, _Vesp._ 8.

[2098] Mommsen _Staatsr._ ii. p. 858; Marquardt _Staatsverw._ i. p.

358. The earliest known commissioner dates from the time of Trajan. He

was “missus in provinciam Achaiam ... ad ordinandum statum liberarum

civitatum” (Plin. _Ep._ viii. 24).

[2099] Tac. _Ann._ ii. 47.

[2100] Strabo xiii. p. 621; Cic. _pro Flacco_ 29, 71.

[2101] Tac. _Ann._ xii. 63.

[2102] Mommsen _Staatsr._ iii. p. 684.

[2103] Mommsen points out (ib. p. 685) that, if it did, Spain after the

time of Vespasian would have paid no taxes.

[2104] _C.I.L._ iii. n. 781.

[2105] _Dig._ 27, 1, 17; cf. Suet. _Claud._ 25.

[2106] _Dig._ 50, 15, 8, 5 “Divus Antoninus Antiochenses colonos fecit

salvis tributis.”

[2107] ib. 7 “Divus Vespasianus Caesarienses colonos fecit non adjecto

ut et juris Italici essent, sed tributum his remisit capitis; sed divus

Titus etiam solum immune factum interpretatus est.”

[2108] _Dig._ l.c.

[2109] “Rationes imperii” (Suet. _Cal._ 16), λογισμοὺς τῶν δημοσίων

χρημάτων (Dio Cass. lix. 9). Cf. Tac. _Ann._ i. 11.

[2110] Marquardt _Staatsverw._ ii. pp. 207-211.

[2111] Dio Cass. liii. 17.

[2112] Liv. _Ep._ 134; cf. Dio Cass, liii. 22.

[2113] Tac. _Ann._ i 31 and 33; ii. 6; xiv. 46.

[2114] Dio Cassius (liii. 22), after saying that Augustus made ἀπογραφαί

in the Gallic provinces, adds κᾀντεῦθεν ἔς τε τὴν Ἰβηρίαν ἀφίκετο, καὶ

κατεστήσατο καὶ ἐκείνην.

[2115] St. Luke ii. 2; Joseph. _Antiq._ xvii. 355.

[2116] See the inscriptions collected by Kubitschek in Pauly-Wissowa

_Real-Encyclopädie_, s.v. _census_.

[2117] The _tres Galliae_ honour a procurator as “primus umquam eq(ues)

R(omanus) a censibus accipiendis” (Wilmanns 1269). The inscription is

attributed to the joint rule of Severus and Caracalla.

[2118] Kubitschek l.c.

[2119] The chief evidence that there was comes from the province of

Dacia. In a document of sale from Alburnum Majus, dated May 6, 159 A.D.

the purchaser of a house binds himself “[uti] ... pro ea domo tributa

usque ad recensum dep[e]n[dat]” (Bruns _Fontes_).

[2120] _Dig._ 50, 15,3 “in Syriis a quattuordecim annis masculi, a

duodecim feminae usaue ad sexagensimum quintum annum tributo capitis

obligantur.”

[2121] Grenfell and Hunt _Oxyrhynchus Papyri_ ii. pp. 207 ff.

[2122] _Dig._ 50, 15, 4 “Forma censuali cavetur, ut agri sic in censum

referantur. Nomen fundi cujusque: et in qua civitate et in quo pago sit:

et quos duos vicinos proximos habeat. Et arvum ... vinea ... olivae ...

pratum ... pascua ... silvae caeduae.”

[2123] Plin. _H.N._ xix. 40; xxi. 77; Tac. _Ann._ iv. 72.

[2124] Josephus _Bell. Jud._ ii. 16, 4; cf. Grenfell and Hunt l.c.

[2125] Josephus _Bell. Jud._ vii. 6, 6. The Jews seem, however, to

have paid other personal taxes as well. See App. _Syr._ 50; Marquardt

_Staatsverw._ ii. p. 202.

[2126] Boadicea is made to say that, besides the land-tax, τῶν σωμάτων

αὐτῶν δασμὸν ἐτήσιον φέρομεν (Dio Cass. lxii. 3).

[2127] _C. I. Gr._ 2336.

[2128] p. 321.

[2129] Gaius ii. 21 “(_provincialia_ praedia) quorum alia stipendiaria,

alia tributaria vocamus. Stipendiaria sunt ea, quae in iis provinciis

sunt quae propriae populi Romani esse intelliguntur. Tributaria sunt ea,

quae in his provinciis sunt quae propriae _Caesaris esse_ creduntur.”

[2130] Tac. _Ann._ iv. 6 “frumento et pecuniae vectigales, cetera

publicorum fructuum, societatibus equitum Romanorum agitabantur.” Cf.

“societates vectigalium” (xiii. 50).

[2131] ib. xiii. 50, 51.

[2132] _Dig._ 39, 4.

[2133] Plin. _Paneg._ 37.

[2134] _Procuratores_ and _publicani_ are found concerned with the same

taxes in the same province, e.g. _procurator IIII. publicorum Africae_

(_C.I.L._ iii. 3925; Wilmanns 1242), _conductor IIII. p. Afr._ (_C.I.L._

vi. 8588).

[2135] p. 417.

[2136] _Tabularium censuale_ (_C.I.L._ ii. 4248). For the officials

connected with it, called _tabularii_, see Wilmanns _Index_ p. 572.

[2137] p. 323.

[2138] Dio Cass. xlii. 20.

[2139] ib. liii. 14.

[2140] Tac. _Ann._ iii. 32. In A.D. 22 it was determined afresh that

the Flamen Dialis might not leave Italy, “ita sors Asiae in eum qui

consularium ... proximus erat conlata” (ib. iii. 71).

[2141] Dio Cass. liii. 13.

[2142] ib.

[2143] “Salarium proconsulare” (Tac. _Agric._ 42).

[2144] Dio Cass. l.c.

[2145] Tac. _Hist._ iv. 48.

[2146] Tac. _Ann._ iii. 35 (on the outbreak of the war with Tacfarinas in

A.D. 21) “Tiberius ... M’. Lepidum et Junium Blaesum nominavit, ex quis

pro consule Africae legeretur.”

[2147] πάρεδροι (Dio Cass. liii. 14).

[2148] Wilmanns _Index_ p. 553.

[2149] Gaius i. 6. On the changed position of these assistants of the

proconsuls, see Bethmann-Hollweg _Civilprozess_ ii. p. 102; Greenidge in

_Class. Rev._ ix. p. 258.

[2150] pp. 417, 385.

[2151] Except when a colleague was occasionally appointed. See p. 360.

[2152] _Dig._ 1, 21, 5.

[2153] Dio Cassius (lii. 22) attributes this power ἐς μόνον τὸν

ὑπατευκότα ἄρχοντα, i.e. to a _legatus consularis_.

[2154] Dio Cass. liii. 13.

[2155] Wilmanns _Index_ p. 559.

[2156] Tac. _Ann._ i. 80; vi. 39; iv. 18.

[2157] Plut. _Galba_ 4.

[2158] Dio Cass. liii. 13; Tac. _Ann._ i. 80.

[2159] Dio Cass. liii. 23

[2160] Wilmanns 1267; _procurator vices agens legati_ (ib. 1622 _a_). The

title _procurator et praeses_ was also applied to them. The _procurator

vice praesidis_ was an ordinary procurator holding an _interim_ command

for the regular governor of a province (Wilmanns _Index_ p. 568).

[2161] See p. 428; and cf. Tac. _Hist._ i. 11.

[2162] Josephus _Antiq. Jud._ xviii. 4, 2.

[2163] _Leg. pro pr. exercitus Germanici superioris, legato pro pr.

Germaniae super(ioris) et exercitus in ea tendentis_ (Wilmanns 867,

1186). Cf. Tac. _Ann._ vi. 30 “Gaetulicus ea tempestate superioris

Germaniae legiones curabat.”

[2164] Tac. _Ann._ i. 31.

[2165] Tac. _Hist._ i. 11 “Aegyptum copiasque, quibus coerceretur,

jam inde a divo Augusto equites Romani obtinent loco regum: ita visum

expedire provinciam aditu difficilem, annonae fecundam ... domi retinere.”

[2166] Tac. _Ann._ ii. 59 “Augustus ... vetitis nisi permissu ingredi

senatoribus aut equitibus Romanis illustribus, seposuit Aegyptum, ne fame

urgueret Italiam, quisquis eam provinciam claustraque terrae ac maris ...

insedisset.”

[2167] Ulpian (in _Dig._ 1, 17, 1) speaks of his having an “imperium ...

ad similitudinem proconsulis.”

[2168] Tac. _Ann._ xii. 60 “divus Augustus apud equestres, qui Aegypto

praesiderent, lege agi decretaque eorum proinde haberi jusserat, ac si

magistratus Romani constituissent.”

[2169] Cic. _ad Att._ xiv. 12, 1; Tac. _Ann._ xiii. 32; Plin. _H.N._ iii.

30.

[2170] See Mitteis _Reichsrecht und Volksrecht_.

[2171] Cf. Plin. _Epp. ad Traj._ 17 (28), 37 (46), 39 (48), 47 (56), 54

(62), 111 (112).

[2172] The _lex Malacitana_ (the charter of a Latin colony in Spain

founded between 81 and 84 A.D.) contains (c. li.) elaborate provisions

for forcing candidates to come forward for office (Bruns _Fontes_).

Trajan in a letter to Pliny speaks of those “qui inviti fiunt decuriones”

(Plin. _Ep. ad Traj._ 113 [114]).

[2173] See Marquardt _Staatsverw._ i. p. 190; Kuhn _Verfassung des

römischen Reichs_ i. p. 238. Cf. Plin. _ad Traj._ 112 (113) “ii quos

indulgentia tua quibusdam civitatibus super legitimum numerum adicere

permisit.” Contrast with this the principle of admission to local senates

recognised by the _lex Julia Munic._ l. 85 “nei quis eorum quem ...

legito neve sublegito ... nisi in demortuei damnateive locum.”

[2174] _Lex Julia Munic._ l. 135 “II vir(atum) IIII vir(atum) aliamve

quam potestatem, ex quo honore in eum ordinem perveniat.”

[2175] Paulus in _Dig._ 50, 2, 7, 2 “Is, qui non sit decurio, duumviratu

vel aliis honoribus fungi non potest, quia decurionum honoribus plebeii

fungi prohibentur.”

[2176] _Dig._ 50, 2, 1.

[2177] ib. 50, 4, 1, 3 “Illud tenendum est generaliter personale quidem

munus esse, quod corporibus labore cum sollicitudine animi ac vigilantia

sollemniter extitit, patrimonii vero, in quo sumptus maxime postulatur.”

But the two ideas were often inseparable. Hence the recognition of _mixta

munera_ by Arcadius (50, 4, 18). For a complete enumeration of _munera_

see Kuhn _Verfassung_ i. pp. 35 ff.

[2178] _Dig._ 50, 4, 1, 2; 50, 4, 18, 8, 16 and 26.

[2179] ib. 50, 4, 1, 1.

[2180] That coercion was sometimes employed is shown by Tacitus _Ann._

iv. 36 “objecta publice Cyzicenis incuria caerimoniarum divi Augusti,

additis violentiae criminibus adversum cives Romanos. Et amisere

libertatem.”

[2181] Cf. Plin. _Paneg._ 80 “velocissimi sideris more omnia invisere,

omnia audire, et undecumque invocatum statim, velut numen, adesse et

adsistere. Talia esse crediderim quae ipse mundi parens temperat nutu ...

tantum caelo vacat, postquam te dedit, qui erga omne hominum genus vice

sua fungereris.” Boissier (_La Religion Romaine_ i. pp. 206, 207) quotes

a very similar passage from Bossuet, which concludes “qu’il faut obéir

aux princes comme à la justice même; ils sont des dieux et participent en

quelque façon à l’indépendance divine.”

[2182] Dio Cass. li. 22.

[2183] ib. liv. 25.

[2184] Joseph. _Antiq._ xv. 10, 3.

[2185] Suet. _Aug._ 52 “templa, quamvis sciret etiam proconsulibus

decerni solere, in nulla tamen provincia nisi communi suo Romaeque nomine

recepit.”

[2186] Eckhel _Doctrina Numorum_ ii. 466.

[2187] Dio Cass. liv. 32; Rhys _Hibbert Lectures_ pp. 409, 421, 424.

[2188] Tac. _Ann._ i. 57.

[2189] Egger _Examen critique des historiens du règne d’Auguste_ App. ii.

pp. 360-375.

[2190] Mourlot _Histoire de l’Augustalité dans l’Empire Romain_ pp. 29-33.

[2191] Tac. _Ann._ i. 73.

[2192] Thus in 15 A.D. a temple was erected at Tarraco (Tac. _Ann._ i.

78).

[2193] p. 363.

[2194] Suet. _Vesp._ 23 “Prima quoque morbi accessione, ‘Vae,’ inquit,

‘puto, Deus fio.’”

[2195] _Vita Marci_ 18.

[2196] Tac. _Ann._ i. 54.

[2197] See the inscription of Narbonne in Rushforth _Latin Historical

Inscriptions_ n. 35. In this case the _Flaminica_ was the wife of the

_Flamen_, as at Rome; but this was usually not the case in the municipal

towns. See Marquardt _Staatsverw._ i. p. 174.

[2198] Mommsen _Staatsr._ iii p. 455.

[2199] This was the usual type, but there were local variations, and the

relation of _sevir_ to _Augustalis_ was not always the same. In Cisalpine

Gaul we have _seviri et Augustales_, where the ex-sevir retains his

title. In southern Italy _Augustalis_ is used for _sevir_. See Mourlot

_op. cit._ pp. 69-72; Rushforth _op. cit._ p. 64.

[2200] For a “templum et monumentum” in honour of the governor see Cic.

_ad Q. fr._ 1, 1, 9, 26. A temple to Roma was erected by Smyrna as early

as 195 B.C. (Tac. _Ann._ iv. 56).

[2201] Tac. _Ann._ xiv. 31 “templum divo Claudio constitutum quasi arx

aeternae dominationis aspiciebatur.”

[2202] Imperial rescripts to _concilia_ or κοινά are frequent See _Dig._

47, 14, 1; 49, 1, 1; 48, 6, 5, 1. Cf. 1, 16, 4, 5.

[2203] Plin. _Ep._ iii. 4, 2. Where, as in this passage, the _legati_

of a province are represented as making a complaint, they doubtless

represent the _concilium_. In A.D. 62 a _senatus consultum_ was passed

“ne quis ad concilium sociorum referret agendas apud senatum pro

praetoribus prove consulibus grates” (Tac. _Ann._ xv. 22).

[2204] _Cod._ 5, 27, 1 (A.D. 336).

INDEX OF SUBJECTS

(_The references are to the pages_)

References to subjects will also be found in the Index of Latin words.

Administrative functions, of people, 243;

of magistrates, 153;

of Senate and Princeps, 393;

rescripts of Princeps, 379, 380

Adoption, 17, 32

Aediles, 208-212, 246, 365, 368;

curule, 121, 153, 160, 246, 365;

plebeian, 98

Allies of Rome, origin, 299;

status, 305 foll.;

federated, 311

Amalgamation of races, 3

Amnesty, a prerogative of the Senate, 249

Anti-senatorial party, 331 foll.

Appeal, 106, 109, 410;

from the king, 64;

from the consul, 79, 167;

from the dictator, 194;

against fines, 170;

not applicable to tribunician coercion, 168;

nor after decretum ultimum, 279 foll.;

courts of appeal under Principate, 382, 390, 412

Army, 41, 68 foll., 154;

auxiliaries, 307;

controls appointment of Princeps, 359

Augurs, 37, 123

Augury, _see_ Auspices

Auspices, 36-40, 162-167, 172, 196, 257

Autonomy of Roman subject states, 325;

inconsistent with imperium, 329;

its dangers, 324

Ballot, 258

Banausia, 185, 400

Caesar, 141, 142, 198, 201, 235, 248, 249, 314, 315;

nature of his dictatorships, 336 foll.;

his other powers, 337;

a title of the Princeps, 353, 354

Caesar-worship, 440

Capital punishment within the walls, _see_ Appeal;

without the walls, _see_ Jurisdiction, military;

Sempronian law, 281

Caput, 31, 33; _see_ Rights

Censorship, 114-116, 122, 153, 198, 216-233, 347, 374, 430

Census, 347, 430

Centuriate organisation, 70-78

Character, a qualification for public rights, 116, 183

Citizenship, 34, 35, 132-140, 184, 240, 310 foll.;

how conferred, 133, 134, 240, 300, 303, 304;

complete or partial, 300 foll.;

exclusiveness of Roman, 301

City, growth of, 2, 3

Clan, 1, 9-17

Claudian gens, 1, 5, 14, 16

Clientship, 5, 7, 8, 45

Codification, 102

Coercion, a magisterial prerogative, 167-171;

of tribunes, 95, 98;

relation to jurisdiction, 167;

how affected by the ultimum decretum, 279

Colleagueship, 47, 79, 114, 150, 194, 197, 218, 351

Colonisation of Latin league, 297, 300;

a prerogative of Princeps, 345

Comitia, in monarchy, 43;

in early Republic, 88;

in later Republic, 238-260;

in Principate, 371 foll.;

municipal, 423

Commerce, its influence on Roman law, 293

Concilium of the Plebs, 96;

to meet tributim, 101;

its jurisdiction, 100, 107, 254;

its continuity, 149

Conflict of powers, 172-181

Constitution, the Roman, 146, 147, 261, 262;

effect of foreign wars on, 83, 92, 117, 141, 151, 182

Consuls, 78, 112, 153, 196-202;

plebeian, 121;

functions limited by quaestorship, 80;

censorship, 114;

praetorship, 121;

appeal from, 79;

under the Principate, 367

Cooptation of gentes, 13;

in priestly colleges, 124;

in Senate, 373

Corn-supply, 210, 411

Curators, 413 foll.

Curies, 40, 41, 42, 250

Custom, 22, 58, 269

Debt, 90-92, 106, 117, 127

Decemvirate, 30, 104-108

Declaration of war, 56, 290, 344, 372, 376

Delegation, 61, 80, 98, 323, 324, 327, 358, 377, 382, 384, 389,

406

Dictator, 84, 85, 91-195, 336 foll.

Dispensation from laws, 276

Divine right, 45, 77

Domitian law, 255

Economic condition of Italy, 90 foll., 332, 425;

measures of relief under the Principate, 425

Edict, 153, 177, 178, 205;

provincial, 326;

Emperor’s, 342

Egypt, 435

Election, not primitive, 46;

method of appointing Republican magistrates, 78;

of appointing Princeps, 358, 376;

a prerogative of the people, 245, 372;

procedure, 186, 187, 349;

control of Princeps over, 349

Empire, 316, 427;

effect on Roman constitution, 147

Equites, 41, 73, 224, 402;

revision of, 224, 402;

formation of an equestrian order, 225, 404, 415;

their policy, 334, 402;

influence on the Revolution, 333

Exile, 139, 140

Family, 18-23, 140, 226;

the imperial, 356

Federal Government, traces of, 295, 311, 336

Fetiales, 56, 60, 290

Finance, 213, 286;

public finance, 229, 394 foll.;

the Budget, 231, 287, 429;

finance in allied cities, 307, 424;

in provinces, 417, 429;

the fiscus, 395, 416

Fines, 169, 246, 371

Flamens, 52, 53, 189

Fleet, 236

Foreign elements in early Rome, 3, 293;

foreign influences, 4, 209

Foreign policy, controlled by the Senate, 60, 282, 376;

by the Princeps, 372, 376

Forms of law, 56, 87, 128, 205

Franchise, 241;

a gift of the Princeps, 345

Freedmen, 144-146;

freedmen’s vote, 145;

freedmen under the Principate, 414

Germany, administration of, 435

Gracchus, Gaius, 142, 184, 201, 254;

Tiberius, 176, 248

Hereditary succession, 45, 362

Imprisonment, 168

Inauguration, 50

Infamia, 185;

grounds of, 226-228;

effects of, 229

Intercession, 176, 181, 217;

not applicable to censors, 217;

nor to judices, 177

International law, 56, 60, 139, 141, 244, 283, 289 foll.

Interregnum, 47, 48, 83, 147

Italy, organisation of, 285, 422 foll.;

races of, 289

Jurisdiction, civil, 242;

distinction of jus and judicium, 64, 204, 382;

exercised by king and judex, 62;

magistrate and judex, 121, 204, 205, 382;

curule aediles and judex, 210, 211, 369;

by personal cognisance of praetor, 382;

and of Princeps, 382, 419;

by procurators, 416;

by consuls and Senate, 385;

tribune’s intercession, 178, 371, 383, 384, and Appendix

Jurisdiction, criminal, 62, 167;

exercised by king, 62;

by duumviri, 63, 161;

consuls, 86, 199;

aediles, 211, 369;

people, 86, 88, 372;

quaestors, 63, 80, 211 foll.;

praetors, 207;

Senate and consuls, 386, 387;

Princeps, 388;

praefectus urbi, 408, 424;

pr. annonae, 412;

pr. vigilum, 413;

pr. praetorio, 410, 424;

in standing courts, 177, 183, 207, 213, 236, 372, 386, 390;

by special commissions, 239, 278;

tribune’s intercession, 178, 371

⸺ administrative, of consuls, 198;

censors, 232

⸺ capital, 79, 107, 109, 161;

of the people, 245;

on appeal from consuls, praetors, quaestors, curule aediles,

and tribunes, 246;

of Plebs on appeal from tribunes, 100, 107, 161, 168, 246;

and plebeian aediles, 246;

procedure in judicia populi, 246

⸺ domestic, 2

⸺ international, 294 foll.

⸺ military, 63, 76, 79, 84, 85, 108, 151, 155, 279, 328, 389

⸺ municipal, 302, 304, 423

⸺ political, 182, 211

⸺ provincial, 155, 325, 435

Land, public, 89, 90, 117, 229, 286, 413;

tenure, 8, 15, 65-69, 75, 310;

connexion with Servian tribes, 67, 223;

in Italy, 307;

in provinces, 320, 430

Latin league, 295 foll.;

status of Latins, 308

Law, religious, 23, 51-57;

judge-made, 206;

form of a, 242;

influence of Roman law on the Empire, 437

Legates, 434 foll.

Legislation, procedure in, 256 foll.

Legislative powers, of Populus, 5, 42, 239, 377;

limited by magisterial initiative, 43, 88;

by veto, 86, 179;

by encroachments of Princeps and Senate, 372, 377 foll.

⸺ of Plebs, 96-97, 109, 124, 126

Licinio-Sextian laws, 120, 130, 216

Lot, 47, 124, 148, 191, 198, 200, 204, 213, 285, 433

Magistracy, 84, 150, 152-191, 363 foll.;

qualifications, 183;

candidature, 187 foll.;

minor magistracies, 234 foll., 364

Manumission, 133, 134

Marius, 134, 240, 249

Marriage, 17, 39, 111, 136;

intermarriage with foreigners, 295

Martial law, 279

Master of the Horse, 196

Military service, 41, 68-74, 137, 138;

conscription, 154;

cavalry, 41, 73, 225;

pensions, 396

Monarchy, 44, 45-65, 337

Municipal administration of Italy, 304, 305, 313 foll.;

in the provinces, 437

Nobility, in later Republic, 129, 265;

in Principate, 398 foll.

Nomination to office, 47, 78, 98, 191, 245, 360

Pardon, 391

Patria potestas, 18-23

Patricians, origin of, 5;

possess caput, 31;

predominance in early Republic, 86, 87;

alliance with plebeian aristocracy, 129 foll.;

created by Princeps, 347, 399;

special powers of patrician senators, 265, 273, 275

Plebeians, origin of, 5, 6;

generally excluded from clans, 10, 11;

members of Populus, 66;

gradual rise to power, 92 foll., 111, 120, 126, 127;

plebeian law, 17, 28, 29, 104

Political misdemeanours, 181, 182, 227

Pomerium, extension of, 342, 345

Pontifex Maximus, in monarchy, 50, 51;

conducts an election of tribunes, 108;

in Principate, 350, 351, 397

Pontifical college, in monarchy, 50 foll.;

exponents of fas, 54;

of jus, 86;

admission of Plebeians, 123;

election to, 124, 254

Praefects, 394, 396, 401, 406

Praetors, 120, 153, 157, 202-208;

under Principate, 364, 368; _see_ Edict

Priestly orders, 442

Primogeniture, 22, 130

Prisoners of war, 141

Procurators, 414

Prohibition, magisterial right of, 119, 173-176

Property, tenure of, 5, 8, 35;

Servian classification, 69 foll.;

registration by censor, 221-223;

tenure by foreigners, 295

Provinces, 317 foll., 426 foll.;

jurisdiction, 155, 325;

revenues, 231, 286, 417, 429 foll.;

formation, 284, 285;

arrangements of Sulla, 201, 251, 322;

of Gracchus, 180, 201, 322;

of Pompeius, 323;

of the Principate, 345, 401, 428

Public works, 209, 232, 413

Publilian law, 124, 125, 126, 216

Quaestors, delegates of king, 63;

of consul for jurisdiction, 80, 161, 246;

for finance, 81, 155, 178, 394, 432;

in the field, 117, 141;

functions, 212, 216;

no vocatio or prensio, 181;

appointment, 81, 102;

qualifications, 184, 364, 373;

under Principate, 369

Ramnes, 3, 40, 67, 73

Religious ideas, 36, 46, 51, 162, 440;

their connexion with the clans, 16;

international influence of, 56, 289, 291

Religious sanctions, 54, 99, 109

Representation, 312, 443

Rescission of sentences, 248

Responsibility of magistrates, 181, 217

Revenues, 229

Revolution, 332

Rights, 31, 33, 136, 138 foll., 240, 241; _see_ Caput and

Citizenship

Romanisation of provinces, 436

Rotation in tenure of power, 198, 199

Scourging, 168

Senate, 147, 151, 261, 262;

relation to king, 58 foll.;

to consuls and other magistrates, 81 foll., 264, 267;

to Princeps, 348, 359, 362, 376;

powers, 59 foll., 83, 273, 276, 282 foll., 395, 397;

control of legislation and elections, 125, 254, 273 foll., 377;

procedure, 268 foll., 348;

insignia, 265;

revision, 219, 263, 347, 374;

reform attempted by Sulla, 266, 335, 373;

under the Principate, 373;

conscripti, 82;

senatorial order at Rome, 399, 411;

in municipalities, 438.

Servian organisation, 65 foll., 138, 145

Servius Tullius, 58, 62, 138

Slavery, 24 foll., 105, 141 foll.; _see_ Manumission

Solon, 69, 127

Sulla, 146, 180, 183, 189, 197, 202, 204, 207, 213, 221, 234,

253, 254, 266

Taxation, Roman theory of, 319;

direct, 320, 431;

tithes, 321, 431; _see_ Tribute

Testaments, 26 foll., 106, 135, 136, 144, 251, 295

Tities, 3, 40, 67 (priores, posteriores, 73)

Treaties, 56, 60, 139, 244, 283, 291, 345, 372, 376;

commercial, 293

Tribes, original, 3, 40, 41, 66, 67;

Servian, 66 foll.;

Republican, 101, 223, 252

Tribunate, consular, 112-114;

military, 364, 373;

of the Plebs, 93 foll., 108, 365;

inviolability, 99, 345;

power of prohibition, 119, 176;

intercession, 178 foll., 346, 370;

jurisdiction, 168, 169, 371;

relation to the Senate, 161, 179, 371, 375;

to the Plebs, 96, 124, 126, 346

Tribunician power possessed by Princeps, 338, 370

Tribute, from citizens, 41, 75, 137, 138, 222, 303;

from subject states, 319 foll., 430

Triumph, 156-158

Triumvirate (43 B.C.), 338

Twelve Tables, 7, 16, 19, 26, 29, 87, 91, 92, 102, 104 foll.,

111, 126, 161, 205, 241, 281

Valerio-Horatian laws, 108 foll., 124, 126, 236

Varian commission, 175, 248

Vestals, 52, 53

Voting: procedure, 258, 259;

basis of division, 253;

deprivation of right of, 241;

freedmen’s vote, 146;

rights of new citizens, 312

INDEX OF LATIN WORDS

(_The references are to the pages_)

Abductio in carcerem, 168;

in vincula, 168

Abolitio, 392

Abolitiones publicae, 391

Absolve, 205

Accensi, 72, 73, 190, 253

Accusationes, 247

Acta, 363, 366, 374, 379, 381

Actio, de in rem verso, 143;

de peculio, 143;

quod jussu, 143;

tributoria, 143

Actionem dare, 206

Actor publicus, 144

Addictio, 128

Addictus, 91

Adlectio, 365, 373, 374, 399, 438

Adlectus, 82, 365

Adoptio, 17

Adrogatio, 17

Adrogatus, 32

Adscripticii, 72

Adsertor in libertatem, 134

Aedi dedicandae, 237

Aediles, 98;

cereales, 411;

curules, 122

Aedilicii, 265

Aedium sacrarum procuratio, 209

Aerarii, 73, 224, 228

Aerarium, 81, 155, 173, 194, 209, 213, 214, 231, 256, 259, 368,

369, 394, 395, 398, 413;

militare, 396

Aes, 73;

equestre, hordearium, 74, 137;

aes et libram (per), 28, 90, 106

Ager, assignatus, 89;

Campanus, 229;

occupatorius, 230;

privatus, 15;

publicus, 15, 67, 69, 90, 304, 320;

quaestorius, 89, 214;

Romanus, 68, 101, 192

Agere cum patribus, 161;

cum plebe, 96, 161;

cum populo, 158, 160, 161, 246

Agnati, 10, 106

Agris dandis assignandis, 234, 237

Album senatorium, 374

Alieni juris, 33

Alimentarium, 425

Alter ego, 61, 409

Ambitio, 187

Ambitus, 118, 181

Amici, 292, 357

Amicitia, 292

Anquisitio, 246, 248

Antiquo, 258

Appellatio, 177, 346, 382, 384

Applicatio, 9

Aquarii, 209

Arator, 320

Arbiter, 2, 64

Arbor infelix, 63

Area Capitolii, 256

Arquites, 41

Artifices, 282

Arx, 1

As, 69, 137;

libralis, 72;

sextantarius, 69

Assidui, 73

Asylum, 53

Atrium, 129

Auctoritas, 46, 48, 125, 180, 272

Augures, 163

Augustales, 443

Auspex, 39

Auspicatio, 136, 257

Auspicato, 113

Auspicia, 36, 37, 38, 39, 50, 99, 136, 147, 148, 157, 162, 163,

217, 233;

caduca, 163;

coelestia, 164;

ex tripudiis, 164;

majora, minora, 147, 165;

maxima, 165;

privata, 39;

publica, 39, 166

Auxilium, 92, 94, 96, 178, 194, 346, 370, 383

Aves internuntii Jovis, 164

Avocare contionem, 172

Beneficia, 380

Bona caduca, 417;

damnatorum, 395, 417;

fides, 227;

vacantia, 395

Boni, 333

Caduca, 163, 417

Caesar dixit, 379

Calceus mulleus, 265

Calles, 215

Calumnia, 228

Candidatus, 187;

Caesaris, 349

Capite censi, 73, 184, 221

Capitis deminutio, 32, 33, 138, 139, 140

Captus, 53

Caput, 31, 32, 33, 73, 86, 138, 139, 281

Carmen, 57

Castellum, 1

Casus belli, 306

Celeres, 41, 42

Censibus equitum Romanorum (a), 403

Censitor, 430

Censor, 115, 355, 430;

perpetuus, 347

Censoria potestas, 217

Census, 4, 75, 135, 217, 218, 219, 220, 221, 223, 229, 263, 374

Census accipiendos (ad), 430

Centenarius, 418

Centesima rerum venalium, 396, 417

Centumviri, 13, 392

Centuriae, 41, 69, 70, 97;

equitum, 74, 224;

praerogativa, 253

Centuriatim, 89

Cerealia, 211

Certae precationes, 87

Certus ordo magistratuum, 186, 364

Cessio in jure, 135

Cista, 259

Civis, 34, 85, 133, 207, 281, 295, 299, 300, 301, 303;

optimo, non optimo jure, 132, 133;

sine suffragio, 300, 301, 302

Civitas, 6, 14, 133, 134, 139, 140, 273, 277, 300, 301, 309, 310,

311, 312, 313, 317, 428, 436, 437;

foederata, 245, 299, 306, 317, 428;

libera, 245, 306, 317, 428;

libera et foederata, 306, 317;

peregrina, 345;

sine suffragio, 304

Civium capita, 133

Clarissimus, 400, 411

Classici, 73

Classis, 69, 70, 72, 74, 75, 137

Clavi fingendi causa, 193

Clavus annalis, 193

Clientela, 5, 45

Clientes, 9

Coemptio, 17

Coercitio, 95, 98, 154, 167, 170, 171, 173, 178, 181, 190, 191,

199, 210, 211, 246

Coetus nocturni, 107

Cogere, 206

Cognitio, 382, 388

Cognitionem suscipere, 388;

a cognitionibus, 419

Cognomen, 353, 354

Cohortes urbanae, 408

Collega, 360;

major, 193

Collegia, 4, 71, 107, 114, 178, 235, 255, 282

Colonia, 315, 429;

civium Romanorum, 300;

Latina, 296;

maritima, 301

Coloniae deducendae causa, 237

Comites, 324, 357

Comitia, 43, 75, 76, 84, 87, 107, 108, 125, 127, 130, 149, 160,

164, 165, 172, 174, 182, 191, 198, 199, 240, 241, 245, 247,

248, 250, 254, 255, 257, 261, 273, 288, 315, 335, 338, 347,

366, 369, 371, 372, 373, 377, 381, 423;

calata, 26, 27, 251;

centuriata, 27, 88, 89, 97, 102, 103, 112, 115, 125, 145, 172,

195, 196, 216, 224, 244, 246, 248, 252, 259;

curiata, 9, 12, 14, 26, 42, 46, 47, 48, 49, 60, 76, 88, 89,

250, 251, 423;

tributa, 102, 115, 125, 145, 155, 161, 170, 208, 210, 224, 235,

236, 237, 238, 246, 249, 253, 304

Comitiales dies, 255

Comitiatus maximus, 107, 252

Commendatio, 348, 349, 350, 373

Commercium, 22, 33, 35, 295, 296, 304, 308, 310

Communia, 443

Commutatio, 32

Comparatio, 191, 198

Conceptivae, 255

Concilia, 93, 299, 315, 443, 444

Concilium plebis, 93, 94, 96, 97, 98, 100, 102, 103, 107, 109,

110, 115, 126, 127, 145, 149, 161, 170, 172, 210, 221, 224,

237, 246, 250, 253, 255

Concordia ordinum, 333

Condemna, 205

Conductor, 229

Confarreatio, 17, 39

Congruentia, 439

Conjurationes, 279

Consaepta, 258

Conscripti, 82, 83, 315

Consecratio bonorum, 170;

capitis, 55

Consensus, 17, 226

Consiliarii, 410;

Augusti, 420

Consilium, 48, 61, 85, 219, 285, 328, 357, 386, 388, 410, 419,

420, 421;

domesticum, 22;

publicum, 58, 61

Consors imperii, 353, 360

Consortes, 26

Constitutiones principum, 380, 421

Consul, 79, 355;

major, 198

Consulare imperium, 94, 152

Consulares, 265, 269, 271, 365, 384, 423, 433, 435

Consularis potestas, 152

Consultatio, 380, 419

Consultum, 272

Contio, 158, 159, 191, 218, 246, 247, 255, 256, 257, 361;

contionem dare, 160

Contra rem publicam, 277

Conubium, 33, 35, 39, 133, 295, 296, 304, 308

Conventio in manum, 32

Conventus, 327, 328

Cornicines, 71, 253

Corpus Romani juris, 105

Correctores, 424, 425, 428

Creatio, 78, 148

Cultus, 51, 53, 54, 209

Cura, 412, 413;

alvei et riparum Tiberis, 413;

annonae, 210, 368, 411;

aquarum, 413;

legum et morum, 347;

morum, 219, 347;

operum publicorum, 413;

viarum, 413

Curatio, 401

Curatores, 411, 413, 428;

alimentorum, 426;

alvei et riparum Tiberis, 401;

annonae, 237;

aquarum, 401, 413;

operum publicorum, 401, 413;

rei publicae, 424;

tribuum, 221;

viarum, 237, 401, 413

Curia, 6, 15, 40, 41, 42, 43, 49, 59, 76, 88, 93, 97, 101, 102,

196, 222, 251, 255, 259, 315, 399, 438, 441

Curiales, 41, 42, 88, 438, 439

Curiatim, 89, 93

Curio, 42

Cursus honorum, 213, 364, 371

Curules, 270

Custodes, 259

Custos urbis, 407

Damnatio memoriae, 363

Damno, 258

Datio in mancipium, 32

Decemviri, 100, 108, 288;

sacris faciundis, 119, 123;

stlitibus judicandis, 236

Decretum, 379

Decuma, 231, 320, 321, 431

Decumani, 431, 432

Decuriae, 47

Decuriati, 282

Decurio, 315, 438

Dediticia civitas, 306

Deditio, 306

Deditus, 139

Deminutio capitis, 32, 33, 138

Designatus, 189

Detestatio sacrorum, 251

Devotio, 57

Dicere dictatorem, 191

Dico, 258

Dictator, 2, 44, 78, 84, 157, 191

Diem a praetore petere, 161;

dixit, 161

Dies civilis, 165;

fasti, 128, 176, 255;

imperii, 359;

legitimi, 187;

nefasti, 255

Dilectus, 154, 300

Dirae, 163, 172

Diribitio, 259

Diribitores, 259

Discessio, 271

Disciplina, 38

Dispensator summarum, 416

Ditio, 306

Divisores, 188, 282

Divus, 441, 442

Domi, 79, 153, 166, 197

Dominica potestas, 18, 25

Dominium, 24, 26, 144, 352

Dominus, 25, 26, 142, 143, 144, 352, 414

Domus Caesaris, 356

Ducenarius, 418

Duci jubere, 314

Duo Augusti, 353

Duumviri juri dicundo, 313;

navales, 236;

perduellionis, 63, 80, 161, 246, 247;

sacris faciundis, 119;

viis purgandis, 235

Edictum, 177, 378;

provinciale, 207;

perpetuum, 326

Egregii, 405

Elogium, 129

Eminentissimus, 405

Empti, 29

Epistola, 379;

ab epistulis, 414, 418, 419

Epulum Jovis, 124

Equestris militia, 405;

nobilitas, 415

Equites, 73, 138, 196, 224, 253, 265, 333, 334, 335, 347, 356,

402;

Romani equo publico, 74, 184, 402, 404

Equitum census, 225

Evocatio, 57

Execratio, 189, 243

Exercitus, 27, 68, 217

Exheredatio, 30

Exilium, 309

Extra ordinem, 204, 382;

propiusve urbem, 235;

sortem, 200

Fabri, 71, 253

Facio, 71, 253

Facultas agendi, 62

Familia, 10, 12, 15, 18, 21, 23, 24, 29, 32, 88, 91, 140, 143, 145

Fas, 23, 51, 52, 54, 56, 87, 239

Fasces, 44, 48, 80, 355, 443

Feriae, 87, 255, 288

Feriarum constituendarum causa, 193

Fetiales, 56, 245, 290

Fides, 45, 227, 306;

publica, 56;

Romana, 127;

fidei commissa, 367, 382, 385;

fidei commissarii, 368

Filia familias, 32

Filius familias, 30, 31

Fiscalis, 368

Fiscus, 368, 370, 395, 413, 417;

castrensis, 417

Flamen Augustalis, 442;

curialis, 42;

Dialis, 189

Flamines, 51, 52, 131, 251, 443

Flaminica Augustalis, 442;

Dialis, 442

Floralia, 211

Foedera, 60, 283, 299, 306, 317;

aequum, iniquum foedus, 307

Forensis factio, 223

Forma censualis, 430

Formula, 56, 62, 205, 210, 211, 238, 242, 293, 294, 307, 382

Forum agere, 327

Frumentum aestimatum, 321;

emptum, 321;

in cellam, 321

Furiosus, 22

Furtum, 181

Genius, 355, 440, 441

Gens, 1, 5, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 40, 41, 67, 101, 130,

222, 251, 294, 295;

gentes majores, minores, 12, 41

Gentilis, 8, 10, 11, 14, 15, 41, 106

Gentilitas, 10, 17, 88

Gradus honorum, 186

Habere auspicia, 38

Haruspex, 196, 397

Heredium, 15, 30

Heres, 8, 15, 27, 29, 30

Honor, 138, 183, 305

Hordearium, 74, 137

Hostis, 6, 249, 279, 281, 290, 292

Ignobilis, 130

Illustris, 405

Imagines, 129

Imminuto jure, 193

Immunitas, 429

Imperator, 60, 154, 156, 283, 292, 331, 337, 344, 352, 353, 355,

359, 361

Imperium, 2, 44, 47, 49, 57, 76, 78, 79, 84, 99, 113, 120, 121,

122, 127, 136, 147, 152, 153, 156, 157, 158, 160, 162, 165,

167, 171, 189, 190, 192, 195, 196, 199, 200, 201, 202, 203,

204, 211, 213, 215, 217, 239, 251, 252, 267, 278, 279, 301,

302, 316, 322, 327, 329, 337, 338, 339, 341, 342, 343, 344,

345, 347, 350, 353, 359, 360, 361, 366, 378, 383, 407, 433, 436

Impetrativa, 36, 162, 163, 233

Impolitia, 225

Improbe factum, 168

Improbi, 333

Incensi, 138, 139

Incivilis potestas, 407

Incola, 309, 311, 315

Infames, 185

Infamia, 221

Infra classem, 70

Ingenui, 5, 135, 136

Ingenuitas, 135, 136, 140, 345, 374, 402

In judicio, 204

In jure, 178, 204, 383

Injuria, 181

Insignia, 4, 43, 44, 45, 99, 113, 233, 265, 342, 355, 366, 402,

443

Intercessio, 156, 173, 176, 178, 274, 346, 370

Intercessionem remittere, 180

Interdictio (aquae et ignis), 55, 140, 249, 254

Interregnum, 47, 48, 59, 82, 83, 131, 147, 148, 149, 166, 187,

188, 275, 358

Interrex, 46, 47, 48, 108, 265, 273

Italici, 305, 308

Judex, 44, 65, 78, 106, 167, 177, 205, 210, 211, 212, 214, 227,

233, 236, 248, 325, 381, 382, 383, 386, 392, 404;

extra ordinem datus, 382, 385;

ordinarius, 382;

peregrinus, 326;

privatus, 64

Judicium, 64, 281, 382;

dare, 206;

legitimum, 302;

ordinarium, 382, 383;

populi, 181, 214, 245, 246, 247;

publicum, 207

Juniores, 70, 154, 252, 253

Jupiter lapis, 291

Jurare, 206

Juridici, 423, 424

Jurisdictio, 302

Jurisperiti, 420, 421

Juris statio, 175

Juris sui, 137, 138, 140

Jus, 52, 56, 62, 64, 65, 86, 113, 136, 138, 239, 378, 382, 383,

386;

agendi cum patribus, 161;

agendi cum plebe, 96, 161;

agendi cum populo, 160, 161, 246;

auspiciorum, 36, 172;

auxilii, 95;

civile, 35, 139, 206, 242, 294, 295, 378, 380;

commercii, 6, 298;

consulendi senatus, 161;

conubii, 7, 298;

divinum, 350;

edicendi, 153;

exulandi, 6;

gentium, 139, 141, 207, 294;

gladii, 389;

honorarium, 206;

honorum petendorum, 183;

imaginum, 129;

Italicum, 307, 429;

liberorum, 433;

multae dictionis, 169;

ordinarium, 424;

poenae, 95;

postliminii, 140;

primae relationis, 342, 348;

privatum, 64;

publicum, 23, 62;

referendi ad senatum, 161;

rogandi, 58;

vitae necisque, 20

Jusjurandum in leges, 366

Jussio principis, 351

Roman Public Life · 第 16 / 17 章