_Prima Bolla di Alessandro VI relativa all'Infante romano Giovanni
Borgia._
1º settembre 1501.
Alexander Episcopus Servus Servorum Dei
Dilecto Filio Nobili Joanni de Borgia Infanti Romano
Salutem et Apostolicam Benedictionem.
Illegitime genitos ex quorum verisimilibus infantilis etatis inditiis
spes concipi potest quod succedentibus annis se in viros debeant
producere virtuosos quosque progenitorum suorum preclara merita et
ortus generosa propago decorant, nature vicium minime decolorat,
quia decus virtutum geniture maculam abstergit in filiis et pudicitia
morum pudor originis aboletur. Attendentes igitur quod sicut indubie
credimus et habet fide dignorum assertio tu qui ut creditur defectum
natalium pateris de dilecto filio nobili viro Cesare Borgia de Francia
Romandiole et Valentie Duce soluto ad presens gentium nostrarum et
Sancte Romane Ecclesie Armigerarum Capitaneo et Confalonerio generali
genitus et soluta et in tertio vel circa tue etatis anno constitutus
existis defectum predictum succedentibus tibi annis honestate
morum et vite aliisque probitatis et virtutum meritis multipliciter
recompensabis redimens favore virtutum quod in te ortus odiosus ademit,
et propterea volentes te premissorum intuitu favore prosequi gratie
spetialis motu proprio non ad tuam vel alterius pro te nobis super
hoc oblate petitionis instantiam, sed de nostra mera liberalitate et
ex certa scientia ac de apostolice potestatis plenitudine tecum ut in
quibuscunque Civitatibus, Dominiis, Ducatibus, Comitatibus, Baroniis,
Terris Castris, Oppidis, Locis, Palatiis, domibus, possessionibus
aliisve bonis ac juribus omnibus prefati Cesaris Ducis eiusque
fratris et sororis, ac parentum, agnatorum cognatorum consanguineorum
affinium tuorum et aliorum quorumcumque cuiuscumque qualitatis
quantitatis denominationis valoris et pretii etiam quantumcumque
notabilis et maximi fuerint etiamsi eisdem Cesari Duci fratri sorori
suis parentibus, agnatis, consanguineis et affinibus vel eorum
progenitoribus et aliis quibuscumque pro se et descendentibus legitimis
et naturalibus in perpetuum vel ad tempus aut in certam generationem a
Romana vel aliis Ecclesiis Monasteriis locis ac personis Ecclesiasticis
secularibus vel regularibus in vicariatum feudum censuale seu nobile
antiquum paternum et avitum seu retrofeudum, vel in emphiteosim
aut livellum locationem seu censum aut alias quomodolibet concessa
forent et in posterum concederentur aut a progenitoribus prefatis
eisdem Cesari Duci fratri sorori suis parentibus agnatis cognatis
consanguineis, et affinibus ac aliis quibuscumque donata relicta vel
legata aut alias concessa seu hereditate fideicommisse vel alio quovis
titulo in eos etiam cum prohibitione quod ad illegitimos devenire non
possint translata existerent et transferentur seu concederentur in
futurum tam ex testamento quam ab intestato absque tamen preiuditio
illorum qui si Cesar Dux frater soror eius parentes, agnati cognati
consanguinei et affines predicti intestati decederent succedere
deberent succedere (sic), et ad illa ac quocumque alia similia vel
dissimilia fideicommisse legati donationis inter vivos causa mortis aut
quovis alio titulo quo etiam a nobis et sede apostolica in posterum
illa tibi concedi, dari et donari quovis modo contigerit devenire
eaque recipere consequi habere possidere et retinere ac in eisdem
civitatibus dominiis Ducatibus Comitatibus Baroniis Terris Castris
Oppidis atque locis Vicarii feudatarii et superioris in illis nomine
jurisdictione imperio preeminentia honore et auctoritate fungi et
potiri ac de eisdem civitatibus dominiis Ducatibus Comitatibus Baroniis
Castris Oppidis Terris locis iuribus palatiis domibus possessionibus
atque bonis disponere et in illis successores et heredes habere,
ac ad honores dignitates Magistratus et offitia quecumque secularia
publica et privata eligi recipi et assumi illaque et quoscumque actus
legitimos cuiuscumque qualitatis et denominationis fuerint gerere
et exercere ac de agnatione Cesaris Ducis et de familia de Borgia
huiusmodi esse censeri et nominari ac nobilitate insignibus armis
privilegiis concessionibus iuribus indultis libertatibus prerogativis
et preeminentiis quibus legitime geniti de familia predicta utuntur
potiuntur et gaudent ac uti potiri et gaudere poterunt quomodolibet
in futurum utri potiri et gaudere libere ac licite ac efficaciter
possis et debeas, tuque et Cesar Dux frater soror eius agnati cognati
consanguinei et affines prefati invicem agnati cognati consanguinei
et affines vere et omni prorsus fictione cessante quoad omnes iuris
comunis et municipalis concessionumque predictarum, et alias quoscumque
plenissimos effectus sitis in omnibus et per omnia et sine ulla
prorsus differentia perinde ac si de legitimo Thoro procreatus fores
auctoritate Apostolica tenore presentium de spetialis dono gratie
dispensamus tibique pariter indulgemus teque quoad premissa omnia
et quecumque ac qualiacumque alia eisdem motu scientia auctoritate
et potestatis plenitudine legitimamus ac vere ingenuitati et justis
natalibus plenissime et etiam efficacissime motu scientia auctoritate
et potestatis plenitudine similibus omnino restituimus et reintegramus
ac legitimatum et vere ingenuitati justisque natalibus huiusmodi
plenissime et etiam efficacissime omnino restitutam et reintegratum
decernimus ac nuntiamus per presentes tibique ut in omnibus et singulis
per te de cetero a nobis et sede predicta et Legatis eiusdem seu
alias quomodolibet impetrationibus indultis gratiis concessionibus
privilegiis libertatibus immunitatibus exemptionibus dispensationibus
et litteris obtinendis seu alias concedendis gratiam et justitiam aut
utrumque mixtim concernentibus nullam de defectu et dispensatione
huiusmodi mentionem facere tenearis nec gratie et litere desuper
conficiende propterea de surreptionis obreptionis et nullitatis vitio
aut intentionis defectu notari possint sed perinde valeant plenamque
roboris firmitatem obtineant et tibi suffragentur in omnibus et per
omnia ac si de defectu et dispensatione predictis plena et expressa
mentio facta fuisset eisdem motu scientia auctoritate et potestatis
plenitudine concedimus. Et nihilominus Cesari Duci fratri sorori suis
agnatis cognatis consanguineis affinibus et aliis quibuscumque de
Civitatibus Dominiis Ducatibus Comitatibus Baroniis Terris Castris
oppidis et locis iuribus Palatiis domibus possessionibus ac bonis
omnibus ad eos ex successione parentum, agnatorum, consanguineorum et
affinium suorum ac alias quomodolibet legitime nunc et pro tempora
pertinentibus in favorem tui testandi et de illis alias pro eorum
libito voluntatis disponendi, illaque inter vivos et causa mortis tibi
donandi ac alias prout eis videbitur et placebit concedendi paribus
motu scientia auctoritate et potestatis plenitudine plenam liberam
et omnimodam licentiam potestatem et facultatem elargimur decernentes
quas fieri contigerit tibi donationes huiusmodi de predictis omnibus et
quibuslibet aliis bonis tam a Cesare Duce fratre sorore suis agnatis
cognatis consanguineis et affinibus prefatis quam aliis quibuscumque
etiam a nobis et sede prefata que de iure aut ex forma statutorum Urbis
aut aliorum locorum insinuationum seu aliam solemnitatem per statuta
ipsa ultra iuris formam adinventam exigerent absque insinuatione et
solemnitate huiusmodi validas et efficaces fore et observari debere
in omnibus et per omnia perinde ac si donationes ipse insinuatione
et solemnitatibus debitis et requisitis intervenientibus et alias
legitime fierent et facta fuissent ac presentes si ullo unquam tempore
forsan dubitari et tibi opponi contingeret te forsan dictum defectum
de alio quam Duce prefato pati quem etiam quocumque modo et quacumque
alia persona ecclesiastica vel seculari etiam cuiuscumque dignitatis
et excellentie mundane vel Ecclesiastice etiam supreme, etiam tali
quod de illa spetialis specifica et expressa mentio habenda illaque
omnino speciali nota digna foret alioquin presentium totaliter
periret effectus, illum patiaris vel pati dici posses ad omne dubium
submovendum ac cavillationes evitandas quietique tue consulendum eisdem
motu scientia auctoritate et potestatis plenitudine haberi volumus
pro plenissime et sufficienter expresso eam vim eumdemque vigorem et
effectum omnino consequi et sortiri tibique suffragari debere ac si
dictus defectus quicumque fuerit et esse dici posset alias specifice
et plenissime expressus fuisset ipsasque presentes ad probandum etiam
plenissime defectum predictum quomodocumque et undecumque proveniat
ut prefertur in judicio et extra ac alias ubilibet etiam plenissime
sufficere, nec ad id probationis alterius adminiculum requiri. Sicque
per quoscumque Judices et Commissarios etiam Sancte Romane Ecclesie
Cardinales ac causarum Palatii Apostolici Auditores in quacumque
instantia sublata eis et cuilibet eorum quavis alia interpretandi
facultate sententiari deffiniri et judicari debere irritum quoque et
inane si secus super hiis a quoquam quavis auctoritate scienter vel
ignoranter contigerit attemptari. Non ostantibus defectu et aliis
premissis ac constitutionibus et ordinationibus Apostolicis legibus
quoque Imperialibus et dicte urbis nec non Civitatum et locorum aliorum
municipalibus statutis et consuetudinibus etiam iuramento confirmatione
Apostolica vel quavis firmitate alia roboratis editis et edendis
etiam insinuationem et alias solemnitates huiusmodi exigentibus et
quibus caveretur expresse quod illegitimi succedere non possent et
que etiam Cesar Dux frater soror sui agnati cognati consanguinei et
affines prefati observare iurassent et iurarent in posterum que quidem
iuramenta eis quoad hoc relaxamus nec non textatorum et donantium
ac aliorum quorumlibet prohibitionibus quodque Vicariatuum Feudorum
in emphiteosim censum locationem et livellum concessiones huiusmodi
pro vere et non ficte legitime descendentibus et genitis dumtaxat
emanaverint atque processerint ac emanarent et procederent in futurum,
quibus omnibus etiam si de illis eorumque totis tenoribus pro illorum
sufficienti derogatione spetialis specifica expressa individua ac de
verbo ad verbum non autem per generales clausulas et importantes mentio
seu quevis alia expressio habenda foret et in eis caveretur expresse
quod illis nullatenus posset derogari tenores huiusmodi presentibus pro
sufficienter ac de verbo ad verbum expressis et insertis habentes illis
alias in suo robore permansuris quoad premissa eisdem motu scientia
auctoritate et potestatis plenitudine spetialiter et expresse omnino
derogamus et derogatum esse volumus ceterisque contrariis quibuscumque.
Nulli ergo omnino hominum liceat hanc paginam nostre dispensationis
indulti legitimationis restitutionis reintegrationis nuntiationis
concessionis elargitionis decreti voluntatis relaxationis et
derogationis infringere vel ei ausu temerario contraire. Si quis autem
hoc attemptare presumpserit indignationem omnipotentis Dei ac Beatorum
Petri et Pauli Apostolorum eius se noverit incursurum. Datum Rome apud
Sanctum Petrum anno Incarnationis Dominice Millesimo quingentesimo
primo Kalendas Septembris Pontificatus nostri Anno Decimo.
Hadrianus.
(_a tergo_ = duplicata)
(Archivio di Stato in Modena.)