SACHEL. As ìk niet neem, nemen andren dan niet? Is ’t niet onze hàndel?
Maken zij geen misbruik van mijn ongeluk? Gaan we niet elk uur
achteruit? Kan jij eerlijk zijn—as ze je bestelen van alle
kanten—bestelen an wicht—bestelen an kwaliteit? Is handel geen hàndel?
RAFAËL. De andren heb ’k àltijd veracht—maar dat ik eéns zou leeren
joúw ongeluk te vergeten.... dat je àltijd voor me zou blijven de
man—bij—de—bascuul.
ESTHER. Veel heb ’k van me leven gehoord, maar zóo iets nog nooit. Daar
heb ik nou verstomd van gezeten. Waar haalt iemand de vuilheid vandaan!
Verwijt z’n ouwen vader dat-ie z’n best heit gedaan voor z’n brood. Hij
neemt niet as-die krijgen kan! Hij geeft gewicht toe! As je vader zoo
niet gehandeld had, kon jij nou bedelen gaan! Og! Je zal ’t elk jaar
verdienen wat ze óns bestolen hebben! Is dat diefstal? Noem jij
diefstal as je voor je brood steelt? Dan is ’r in de heele stad geen
eerlijke Jood en geen eerlijke Chris! De een steelt op die manier, de
andere op die. Geen mensch is dief in z’n eigen zak. Hoe wou jij handel
drijven? En eet je d’r niet van mee? Is zelf te lam om te werken en z’n
ouwen vader gooit-ie verwijten voor z’n voeten!
RAFAËL. Ik heb ’t niet uitgelokt. Ik had m’n mond gehouen. Maar nou ’k
weg ga....
SACHEL. Jij gáat niet weg! Ik wil niet dat jij weggaat! Waarom zou je
weggaan? ’k Heb toch niks op de wereld! Heb ’k ’n misdaad begaan? As je
oud en wijs genoeg ben, zal je begrijpen wat hàndel is. Bijt je ze niet
van je af—dan sta je binnen ’n jaar op straat.... Je mot ’n róófdier
wezen... Anders trappen ze je ’r onder... Zonder gèld ben je weerloos,
zonder gèld ben je an ze overgeleverd, zonder gèld ben je niks! Heb ’k
’t niet voor jóú gedaan? Wie krijgt alles na me dood?
RAFAËL. Laten we ’r niet verder over praten. ’t Is laat. ’k Ben moe. ’k
Had beter gedaan ’r niet over te spreken. Denk ’r over na, vader. We
kunnen vrindschappelijk van mekaar gaan.
ESTHER. Wil ik j’s wat zeggen? As jij ’r zèlf over slaap—heb-ie morgen
spijt over wat je nou allemaal gezeid heb.... Schtos! Hij gaat weg! Nog
in geen tien jaar! Wil je wat eten?
RAFAËL. Nee. ’k Heb geen trek meer.
ESTHER. Dan mot je maar trek maken. ’t Is aardig ongezond ’n heele dag
met ’n nuchtere maag te loopen. ’k Heb nog ’n kliekie snijboonen met
aardappelen en ’n stukkie schapevleesch. Zal ’k ’t even warmen?
RAFAËL. Nee.
ESTHER. Voor wat straf je je maag? Roos! Roos!
ROSE. Roep u?
ESTHER. ’k Dacht wel dat-je nog op zou zijn! Wil jij ’t kliekie even
warmen?
RAFAËL. Nee, tante—ik eet niet.
ESTHER. Wàrm jij ’t maar! (Rose af) As je de lucht ruikt, eet je wel.
RAFAËL. Heeft zij—gehuild?
ESTHER. Weet ik veul! ’k Heb genog zorg an me kop. Kom, ’k zal binnen
de tafel dekken...
RAFAËL. Nee. Nee. Ik kàn nou niet meer. M’n keel is toegeschroefd.
ESTHER. Zenuwen! Niks as zenuwen! Je windt je op voor niks! Geen
wonder. Je etensuur verzetten en ’s nachts niet slapen! Groote nar! Wat
heb je òp gedaan van nacht? Was je ziek?
RAFAËL. ’k Kon niet slapen... ben opgestaan... Nacht vader—Nàcht
vader!—Geef je geen antwoord?—Nacht.