Sachel. Rose.
SACHEL (snauwend). Haast je ’n beetje dat je klaar komt! Stommeling! Te
beroerd om voor de duvel te dansen! Je had toch kunnen hélpen met te
zeggen dat ’t niks waard was! Je vreet ’r toch van mee! As ik ’n
jódenmeid had—die—die zou léeper zijn.
ROSE (schuw). Als ’k ’n jodin was had ’k ook moeten zeggen dat de jas
zoo slecht niet was.
SACHEL. Wàt moeten? Wie vraagt je wat? Wie, hè? Hè?
ROSE. Ik lieg niet.... Dat doe ’k niet....
SACHEL. Hou je bek! As je tien jaar bij me ben, begrijp je nòg niks! ’t
Zit niet in jùllie kop. ’t Is er niet in te gieten. Wat draai je nou?
Je heb niet noodig in die hoek... Wat scharrel je?
ROSE. Ik veeg ’t vuil bij mekaar.
SACHEL. Jij veegt? Jij veegt? Luilakken doe je, tijd vermorsen,
dagdieven!—’n Goeie jas, ’n kostelijke jas.—Ongeluk brengen jullie an.
Geen haar zegen. Schiet op! Sta me niet an te kijken! (Stilzwijgen).
Was jij op van nacht?
ROSE. Nee!
SACHEL. Waarom schrik je?
ROSE. Ik schrik niet.
SACHEL. Leugen! Leugen! Wát dee je op?
ROSE. Ik ben niet op geweest.
SACHEL. Ik heb ’t gehoord. De klok had geslagen. Je liep op je kousen,
op de trap, in de gang.
ROSE (schuw). Niet waar..... Ik heb geslapen, ben ’t bed niet uit
geweest.
SACHEL. Je liegt! Ik heb hóóren loopen.
ROSE. Ik niet.... Ik niet....
SACHEL. Je deur heeft gekraakt—je ben in de gang geweest en de trap af
tot an de deur van de winkel.—Die was op slot. Diè was op slot! Wat woù
je? Ik laat me niet bestelen. As ’k iets mis al is ’t de knop van ’n
speld, dan, dàn, dàn ben je ’r bij, dan ben j’r voor jàren bij—versta
je....
ROSE. .... Ik bèn niet opgeweest.
SACHEL. Kom hier! Heelemaal hier. Dichter bij. Nog dichter. Waar is je
hand? Zoo. Zeg ’t nou nòg is!
ROSE (angstig). Ik ben niet opgeweest! Waarachtig niet. Geen oogenblik.
Ik heb....
SACHEL. Je liegt! Je hand beeft! Tuig! Tuig! Maar ik lèt op je. Geen
beweging maak je, of ’k zie ’t. En as ’k je snap, laat ’k je ’r uit
slèpen of ’k zal geen gezond uur meer hebben!
ROSE (voortwerkend). Ik zou niet weten, waarom ik op zou staan—wàt ’k
in de winkel zou noodig hebben.
SACHEL. Jij zou niet weten! Jij! Bij tijjen willen jullie me doen
gelooven, dat ’k gek ben, heet je liegen wat m’n óoren zien! Dat God
jullie straffe met mijn straf, dat jullie oogen wegkwijnen zooas de
mijne weggekwijnd zijn, dat jullie zoeken in die verdomde nacht, zooas
ik zoek elk uur, elken dag! Het is om te huilen! Het is om je handen te
heffen tegen God—altijd nacht en vijanden om je heen, vijanden die je
niet zièt, vijanden die zich niet hoeven te verbergen, vijanden die
spotten zonder dat je d’r spot ziet, vijanden die lachen zonder dat je
d’r lach ziet, vijanden die je vóélt, hier, daar, overal, vijanden met
stemmen, waarin de leugen gevreten ligt...
ROSE. .... Ik ben geen vijand.
SACHEL. Ik ken jou niet, weet niet wie jij ben. Nooit zag ik je
gezicht, nooit je oogen. Pas heb je tegen me samen gespannen met die
kleeren, misschien wat van ’m angenomen! Je stond zoo dicht bij ’m.....
ROSE. Nee! Niewaar!
SACHEL. En vannacht heb ’k je hóóren loopen. Wat dee je? Wat wou je? Je
hàd niet op te zijn. Wat dee je op de trap en benejen? Daar denk ik
over, daar tob ’k over òmdat je liegt. Nòu zit ’r wat achter. As je
gezegd had: ik wàs op, ik was ziek—dan—had ’k je geloofd, was ’t uit
geweest, heelemaal uit. Maar je wil me wijsmaken dat ’k niks gehoord
heb! Ik niks hooren! Ik, die op m’n ooren leef!
ROSE (aarzelend). Ik was ziek—vannacht.
SACHEL. Dus je wàs op.
ROSE. Ik was....
SACHEL. Waaróm zeg je dat noù pas?
ROSE. Ik weet ’t niet. Ik was bang.
SACHEL. Bang voor wàt?
ROSE. Bang voor.... Bang voor.... Ik kan me niet bewegen of ’k wor
afgesnauwd.... Ik durf niks meer zeggen... Ik was bang—omdat ’k dacht
je wakker gemaakt te hebben.
SACHEL. Zoo. Zoo. Maar de tràp. Wat dee je op de trap?
ROSE. Dat herinner ’k me niet....
SACHEL. Ik vertrouw jou niet... Jij ben ’s nachts nooit ziek.... En je
liegen, je verdomde liegen.... Je kon wel ’n ànder plan gehad hebben...
ROSE. ’n Plan?....
SACHEL. Praat niet zoo onnoozel! Wie zegt me dat je niet stelen wou?
(Stilzwijgen). Nou? Zeg je niks?
ROSE. Wàt moet ’k zeggen?
SACHEL. Zoo. Zoo. Ze houdt d’r mond. Dan weet ze dat ’k héélemaal in ’t
donker zit.—Nou? Nou?
ROSE. Ik heb niks te zeggen. ’t Is te geméén om zoo iets te denken.
SACHEL. Te gemeen? Te gemeen! Gemeen is ’n ouwe man bedriegen en
beliegen.
ROSE. Dat heb ’k nooit gedaan.
SACHEL. Ik vertrouw jullie niet, me zuster niet, me zoon niet, niemand
niet! Tuig, allemaal tuig!