Besluit.--Het proces-verbaal. De Fransche etablissementen.--De
post van Medina.--De Basilic.--Saint-Louis.--Het Engelsche
fregat.--Terugkeer naar Londen.
De expeditie, die zich aan den oever der rivier bevond, was door den
gouverneur van den Senegal gezonden. Zij bestond uit twee officieren,
de heeren Dufraisne, luitenant der mariniers en Rodamel, cadet, een
sergeant en zeven mariniers. Sedert twee dagen hielden zij zich bezig
met het opnemen eener gunstige plaats voor een fort te Gouina, toen
zij getuigen waren van de aankomst van doctor Ferguson. Men kan zich
gemakkelijk de gelukwenschingen en de omhelzingen voorstellen, die aan
de drie reizigers te beurt vielen. De Franschen uit eigen ondervinding
de vervulling van dit stoutmoedige plan hebbende kunnen bevestigen,
werden de natuurlijke getuigen van Samuel Ferguson. Derhalve verzocht
de doctor hen terstond zijne aankomst aan de watervallen van Gouina
officieel te bewijzen.--"Gij zult niet weigeren een proces-verbaal
te onderteekenen?" vroeg hij aan den luitenant Dufraisne.--"Ik ben
tot uw dienst," antwoordde die heer.--De Engelschen werden naar den
voorloopigen post op den oever der rivier gebracht; zij vonden daar
de oplettendste zorgen en overvloedig levensmiddelen. Daar werd in de
volgende bewoordingen dat proces-verbaal opgemaakt, hetwelk zich thans
in de archieven van het Aardrijkskundig Genootschap te Londen bevindt:
"Wij ondergeteekenden verklaren, dat wij op onderstaanden
datum hebben zien aankomen doctor Ferguson en zijne twee
reisgezellen, Richard Kennedy en Jozef Wilson [58] aan het net
van een ballon hangende, welke ballon op eenigen afstand van
ons in de rivier gevallen, door den stroom medegesleept en in
de watervallen van Gouina verzwolgen is. Ten bewijze waarvan
wij dit proces-verbaal hebben opgemaakt, en in tegenwoordigheid
der boven genoemden onderteekend. Gedaan den 24sten Mei 1862
aan de watervallen van Gouina.
"_Samuel Ferguson_, _Richard Kennedy_, _Jozef Wilson_;
_Dufraisne_, luitenant der mariniers; _Rodamel_, cadet;
_Dufais_, sergeant; _Filippeau_, _Mayor_, _Pelissier_,
_Rascagnet_, _Guillon_, _Lebel_, soldaten."
Hier eindigt de verbazende reistocht van doctor Ferguson en zijne
moedige gezellen, door onwederlegbare getuigen bewezen. Zij bevonden
zich bij vrienden, te midden van meer gastvrije stammen, en die veel
gemeenschap hebben met de Fransche etablissementen. Zij waren Zaturdag
den 24sten Mei aan den Senegal gekomen en den 27sten van diezelfde
maand bereikten zij den post van Medina, een weinig noordelijker aan
de rivier gelegen.
Daar ontvingen de Fransche officieren hen met open armen en bewezen
hun alle soorten van beleefdheden en gastvrijheid; de doctor en
zijne reisgezellen konden zich bijna onmiddellijk inschepen op de
kleine stoomboot, de Basilic, die den Senegal tot aan zijne monding
afzakte. Veertien dagen daarna kwamen zij, den 10den Juni, te
Saint-Louis, waar de gouverneur hen uiterst goed ontving; zij waren
geheel bekomen van hunne overspanning en vermoeienissen. Overigens
zeide Joe tot ieder die hem wilde hooren: "Onze reis is eene armzalige
reis, en als iemand begeerig is naar ontroeringen, raad ik hem niet
haar te ondernemen, dat wordt op het laatst vervelend; en zonder de
avonturen van het meer Tchad en den Senegal, geloof ik waarlijk dat
wij van verveling zouden gestorven zijn."
Een Engelsch fregat was op het punt om te vertrekken; de drie reizigers
namen plaats aan boord; den 25sten Juni kwamen zij te Portsmouth en
des anderen daags te Londen aan. Wij zullen niet beschrijven hoe men
hen in het Koninklijk Aardrijkskundig Genootschap ontving. Kennedy
vertrok terstond naar Edinburg met zijne karabijn, hij wilde spoedig
zijne oude gouvernante gerust stellen.
Doctor Ferguson en zijn getrouwe Joe bleven dezelfde mannen zoo als
wij hen hebben gekend. Maar er had buiten hun weten eene verandering
bij hen plaats gehad, zij waren twee vrienden geworden. De dagbladen
van geheel Europa zwaaiden allen den hoogsten lof toe aan de moedige
reizigers en de "Daily Telegraph" verkocht eene oplage van 370,000
exemplaren op den dag, toen hij een uittreksel uit de reis bekend
maakte.
Doctor Ferguson deed in eene openbare zitting van het Koninklijk
Aardrijkskundig Genootschap verslag van zijne luchtreis en hij en zijne
twee reisgezellen verkregen de gouden medaille voor de merkwaardigste
expeditie in 1862.
De reis van doctor Ferguson heeft op het nauwkeurigst de
aardrijkskundige opnemingen van Barth, Burton, Speke en anderen
bevestigd.