DA- | | |
GEN.|DA- | WINDEN. | EENIGE BEVINDINGEN.
NA- |TUM.| |
MEN.| | |
----+----+------------+-----------------------------------------------
APRIL. | |
c | 4 |Suydelyck. |Gaen ’s avonts t’seyl van voor _Maleye_.
d | 5 |Variabel. |_Ternaten_ 4 à 5 mylen S. ¼ W. van ons.
e | 6 |N.W.t.W. |_Ternaten_ 7 mylen S. van ons.
f | 7 |Noordelyck. |_Ternaten_ S.t.O. ½ O. 10 mylen van ons, waeren
| | |5 mylen buyten ’t lant.
g | 8 |Variabel. |De eyl. _Tongy-Songy_ O. ½ N. 4 mylen van ons.
a | 9 |Variabel. |De eyl. _Tongy-Songy_ O. ¼ N. 4 mylen van ons.
b | 10 |Noordelyck. |De eyl. _Tongy-Songy_ O.t.S. 3 mylen van ons.
c | 11 |Noordelyck. |Het N. eyndt van het eyl. _Doy_ N.O. ½ N. 5 myl
| | |van ons.
d | 12 |N.O.t.O. |Het eyl. _Doy_ 3 mylen van ons, op de streeck
| | |als vooren.
e | 13 |Variabel. |Het eyl. _Tuancara_ O.N.O. 6 à 7 mylen van ons.
f | 14 |Westelyck. |Het eyl. _Tuancara_ O.t.S. ¼ S. 3 mylen van
| | |ons.
g | 15 |O.t.N. |Hebben onse compassen op 4 gr. N. Oostering
| | |geleyt.
a | 16 |Variabel. |Het eylant _Talao_ W.t.N. 9 mylen van ons.
b | 17 |Oostelyck. |Bevonden styve stroom om de Noort.
c | 18 |Oostelyck. |Doen getalyt ende gestaecht.
d | 19 |Noordelyck. |De stroom styf om de Noort loopende.
e | 20 |Oostelyck. |De stroom styf om de Noort loopende.
f | 21 |O.t.N. |Doen onse boodt ingeset.
g | 22 |O.t.N. |Saegen croos ende een lant vogel.
a | 23 |O.t.N. |Topseyls coelte met een grauwe lucht.
b | 24 |O.t.N. |Bevonden de stroom gedaen te hebben.
c | 25 |O.t.N. |Gemeen topseyls coelte.
d | 26 |Variabel. |De eyl. _Spiritus Santa_ 38 à 40 mylen S.W.t.W.
| | |van ons.
e | 27 |Variabel. |Met styff topseyls coelte ende moy weder.
f | 28 |S.O.t.S. |Met gemeen topseyls coelte ende een heldere
| | |lucht.
g | 29 |Variabel. |Veel stilte.
a | 30 |Variabel. |Met styve doorgaende coelte.
MAY. | |
b | 1 |Oostelyck. |Met topseyls coelte ende veel regen, saegen
| | |meeuwen.
c | 2 |Variabel. |Met stilte ende veel regen, saegen een swaluw
| | |vliegen.
d | 3 |Oostelyck. |Met motregen, saegen meeuwen vliegen.
e | 4 |Oostelyck. |Met topseyls coelte met holle deyninge uyt een
| | |N.O. en O.
f | 5 |O.t.N. |Met topseyls coelte en hol water uyt een N.O.
g | 6 |O.t.S. |Saegen een lantvogeltie ende veel meeuwen
| | |vliegen.
a | 7 |S.O.t.O. |Saegen veel troppen meeuwen vliegen, ende croos
| | |ende quallen dryven.
b | 8 |Suydelyck. |_Breskens_ eylant W. 6 mylen van ons.
c | 9 |N.O. |Saegen swarte meeuwen met scherpe staerten.
d | 10 |N.O.t.N. |Saegen veel meeuwen vliegen.
e | 11 |O.t.N. |Deyninge hol uyt een N.O. Saegen veel meeuwen.
f | 12 |S.O.t.S. |De deyninge uyt een O.S.O. Saegen veel meeuwen.
g | 13 |Suydelyck. |Met regen, hebben een swaluw om het schip sien
| | |vliegen.
a | 14 |Variabel. |Saegen veel meeuwen ende een cleyn lantvogeltie.
b | 15 |Variabel. |Saegen veel meeuwen vliegen en veel steencroos
| | |dryven.
c | 16 |N.O.t.N. |Slap topseyls coelte, holle deyninge uyt een
| | |O.N.O.
d | 17 |N.O.t.O. |Saegen veel meeuwen ende een witte peylstaert
| | |vliegen.
e | 18 |O.S.O. |Met topseyls coelte, saegen een groot bos croos
| | |dryven.
f | 19 |Variabel. |Een styve doorgaende coelte met regen, quaemen
| |S.S.W. |ten ancker onder het _Ongeluckich_ eylant.
g | 20 |Westelyck. |Doen lach het _Ongeluckich_ eyland S.W.t.W.
| | |vijf mylen van ons.
a | 21 |S.W. en |Saegen de _S.O. hoeck_ van _Japan_.
| |W.S.W. |
b | 22 |Variabel. |Doen lach de _S.O. hoeck_ van _Japan_, anders
| |Stillekens. |genaemt _Bosho_ S.W. ½ S. 5 mylen van ons.
c | 23 |S.t.O. S.O. |
| |O.S.O. |
| |S.O. |De _Sandtduynige hoeck_ doen W. 4 mylen van
| | |ons.
d | 24 |Suydelyck. |Doen lach de _Steyle witte hoeck_ van _Gissima_
| | |W. ½ S. 3 mylen van ons.
e | 25 |Suydelyck. |Waeren 4 mylen buyten de _Oostcust_ van
| | |_Japan_.
f | 26 |Variabel. |Doen lach de _Caep de Kennis_ W. ½ S. 7 mylen
| | |van ons.
g | 27 |Suydelyck. |Waeren 2 mylen buyten de _Oostcust_ van
| | |_Japan_, diep 19 à 20 vadem.
a | 28 |Variabel. |Waeren 7 mylen buyten de _Oostcust_ van
| | |_Japan_, diep 70 vadem.
b | 29 |Variabel. |Waeren 4 mylen buyten de _Oostcust_ van
| | |_Japan_.
c | 30 |Variabel. |Waeren 7 à 8 mylen van lant, diep 100 vadem,
| | |singelgrondt, bevonden stroom om de S.
d | 31 |S.Westelyck.|Doen lach het eyl. _Toy_ N.N.W. 8 mylen van
| | |ons.
JUNYUS. | |
e | 1 |Noordelyck. |Als doen lach het eyland _Toy_ N.W. ½ W. 2 à 3
| | |mylen van ons, hadden doen de diepte van 80
| | |vadem, wasige gront.
f | 2 |Suydelyck. |Als doen lach het _S. eynt van Toy_ W. 3 à 4
| | |mylen van ons.
g | 3 |Suydelyck. |Als doen lach de _Caep Goeré_ N.t.W. 4 myl van
| | |ons.
a | 4 |Suydelyck. |Giste de _Noordelycke hoeck_ van _Japan_, als
| | |doen S.W.t.W. 4 mylen van ons, hadden de diepte
| | |van 75 vadem, santgront, dan conden door de
| | |mist geen lant sien.
b | 5 |Variabel. |Waeren als doen gront af, saegen veel seehonden
| | |ende drift.
c | 6 |Noordelyck. |Als doen lach _Caep de Goeré_ naar gissing
| | |S.W.t.S. ½ S. 17 mylen van ons, saegen veel
| | |seehonden ende drift.
d | 7 | |Als doen lach de _S.O. hoeck van Eso_, N. 9 à
| | |10 mylen van ons, ende was een _steyle hooge
| | |hoeck_.
| |Westelyck. |
e | 8 |Westelyck en|Als doen lach de _S.O. hoeck van Eso_ S.W. ½ S.
| |Suydelyck |5 mylen van ons, ende hadden de diepte van 58
| | |vadem, wasige gront, waeren 3 myl buyten lant.
f | 9 |Variabel. |Als doen lach de _S.O. hoeck van Eso_ S.W. ½ S.
| | |12 mylen van ons, ende laegen geset voor een
| | |plaets genaempt _Tacapsy_, op de diepte van 15
| | |vadem, singelgront.
g | 10 |S.W.t.W. |Doen was ’t diep 100 vadem, wasige gront.
a | 11 |Variabel. |Waeren als doen 2½ myl van lant, op de diepte
| | |van 27 vadem, swarte santgront.
b | 12 |S.O.t.S. |Quaemen alhier ten ancker op 23 vadem,
| | |santgront, het _Barbaren_ eyl. lach N.O. ¾ N. 1
| | |myl van ons ende _Caep Manshooft_ W.t.N. 3
| | |mijl.
c | 13 |S.S.O. |Syn weder t’seyl gegaen.
d | 14 |W.S.W. |Als doen lach het _Barbaren_ eyl. N.W.t.W. 4
| | |myl van ons, ende de _Hooge berch met de keep_
| | |in ’t N.W.t.N. wel 20 mylen.
e | 15 |N.W. |Als doen lach de Caep _Canael_ in ’t W.t.S. 4
| | |myl van ons, saegen in ’t N. de _Boeren
| | |schuer_.
f | 16 |S.t.W. |Saegen veel lange ende corte steencroos dryven.
g | 17 |O.N.O. |Waeren een myl van lant, hadden geen gront.
a | 18 |S.W. |Was een slappe coelte ende heel mistich.
b | 19 |S.W. |Saegen met een blinck lant in ’t W. ende W.N.W.
| | |ende in ’t N., ende stracx was ’t weder bedeckt
| | |van mist.
c | 20 |Variabel. |Laegen ten ancker onder het _Companys Lant_.
d | 21 |Variabel. |Hebben water gehaelt ende hebben het lant om de
| |S.W. |N.O. besichticht.
e | 22 |S.W. en |Hebben water gehaelt ende hebben het lant om de
| |S.S.W. |S.S.W. besichticht ende een _mijn_ ontdeckt.
f | 23 |S.W. en |Hebben water gehaelt ende _mynerael_, ende het
| |S.S.W. |lant in possessy genomen, ende het den naem
| | |gegeven van _Companys Lant_.
g | 24 |S.W. |Sette onse boot ende prauw in, ende gingen
| | |onder seyl, deden onse cours om de N.W.
a | 25 |N.O. en |Saegen veel lange steencroos dryven.
| |N.N.O. |
b | 26 |N.W. |Saegen veel lange steencroos dryven.
c | 27 |N.W.t.N. |Als doen lach de plaets, daer wy ten ancker
| | |gelegen hebben, onder ’t _Companys lant_,
| | |S.S.O. 1 gr. 56 min. Oostelycker, 28½ myl van
| | |ons, wenden het als doen om de West.
d | 28 |O. en N.O. |Met cleyne coelte ende heel donckere mist.
e | 29 |O.S.O. |Met cleyne coelte, keeren wederom naer de S.
f | 30 |O.S.O. |Als doen lach _C. de Trou_ O.t.S. ¼ S. 15 myl
| | |van ons ende de _Boeren schuer_ S.O. 15 à 16
| | |mylen, saegen veel drift, vertrouwe die door
| | |een canael te comen.
JULYUS. | |
g | 1 |Variabel. |Waeren voor het _Canael Antony_, saegen veel
| | |steencroos, wier, biese ende tackies van boomen
| | |dryven.
a | 2 |Variabel. |Als doen lach de _Croonberch_ S.O. ½ S. 2½ myl
| | |van ons, saegen in ’t S. _de Gehackelde berch_.
b | 3 |Westelyck. |Als doen lach de _Gehackelde berch_ O.t.S. ½ S.
| | |5 mylen van ons, deden onse cours Suyden aen.
c | 4 |N.O. |Quaemen ten ancker, als synde ⅔ myl van lant,
| | |op 20 vadem, santgront; synde onder het N.O.
| | |_eynt van Eso_, 2 mylen bewesten het _Canael
| | |Antony_.
d | 5 |Variabel. |Hebben water gehaelt en gevischt, is de boot op
| | |strant gecomen.
e | 6 |S.S.O. |Onse boot vlot gecregen ende quaemen aen boord.
f | 7 |S.S.O. |Ondersoecken het canael ende visschen.
g | 8 |Variabel. |Hebben gevischt, ende groente gehaelt.
a | 9 |Suydelyck. |Syn om hout gevaren ende met de boot aen lant
| | |vernacht.
b | 10 |S.S.O. |Quaemen met boot ende prauw weer aen boort.
c | 11 |S.S.O. |Doen hadden wy de _Gehackelde berch_ O.t.S. ½
| | |S. 10 mylen van ons.
d | 12 |S.O. |Als doen lach de _Hooge Tepelberch_ S.O.t.S. ⅓
| | |S. van ons, waeren 3 à 3½ myl buyten lant.
e | 13 |S.O. |Cleyne coelte met een swaere mist.
f | 14 |O.N.O. |Was doen diep 50 vadem, saegen veel drift.
g | 15 |O.S.O. en |Waeren nu 4 mylen van lant, diep 23 vadem,
| |O.t.S. |steckgront; quaemen voor _Tamary_ ten ancker op
| | |10½ vadem.
| |Suyden. |
a | 16 |S.O. |Quaemen voor _Tamary_ ten ancker op 9½ vadem
| | |steckgront.
b | 17 |Variabel. |Hebben in _Tamary_ aen lant geweest.
c | 18 |Variabel. |Hebben weder aen lant geweest ende ons afscheyt
| | |genomen.
d | 19 |S.S.W. |Als doen lach de _Steyle hoeck_ beoosten
| | |_Tamary_ N.W. ½ N. 2½ myl van ons.
e | 20 |Noordelyck. |Als doen lach de Caep _Aniwa_ O.S.O. 3 à 4 myl
| | |van ons.
f | 21 |Variabel. |Als doen lach de Caep _Aniwa_ N.t.O. ⅔ O. 4 myl
| | |van ons.
g | 22 |Variabel. |Saegen veel seerobben swemmen ende veel drift.
a | 23 |Noordelyck. |Met styve coelte met mistich regenich weder,
| |S.W. |als doen lach de _Tonyns hoeck_ W.S.W. 1 myl
| |S.W.t.S. |van ons.
b | 24 |Variabel. |Hadden _Hoochlant_ in ’t S.W.t.W. 5 myl van
| | |ons. Vernaemen dat ons een stroom om de N.
| | |geset had.
c | 25 |Variabel. |Hadden doen lant in ’t N.O. 10 mijl van ons.
d | 26 |Suydelyck. |Hadden doen een _Hooge vlacke berch_ 3½ myl van
| | |ons; quaemen hier ten ancker op 18 vadem 1½ myl
| | |van lant. Als doen lach Caep _Patientie_
| | |S.O.t.O. 4 mylen van ons ende het _Robben_ eyl.
| | |S.S.O. op d^{o}. veerheyt.
| |Variabel. |Hebben het lant gevisiteert ende volck
| | |gevonden.
e | 27 |Oostelyck. |Was doen diep 37 vadem, steckgront.
f | 28 |Oostelyck. |Als doen lach het _Robben_ eyl. N.O. 1 mijl van
| | |ons ende het was 16 vadem diep, singelgront.
g | 29 |O.S.O. |Als doen lach het _Robben_ eyl. O.N.O. 1½ myl
| | |van ons, laegen doen geanckert op 25 vadem.
a | 30 |Variabel. |Als doen lach het _Robben_ eyl. N.O. ⅔ O. naer
| | |gissing van ons 2 à 3 mylen, conden het niet
| | |sien door mist.
b | 31 |O.S.O en |Als doen lach het _Robben_ eyl. meest in ’t
| |S.O. |Noort van ons, naer gissing omtrent 3 mylen,
| | |maer conden d^{o}. eyl. niet sien, het was 37
| | |vadem diep, steckgront.
AUGUSTUS.| |
c | 1 |Noordelyck. |Als doen lach het _Robben_ eyl. N.W. ende
| |Variabel. |omtrent 9 mylen van ons, ende was doen diep 72
| | |vadem, steckgront.
d | 2 |Noordelyck. |Met styff topseyl ende variabel weder.
| |Variabel. |
e | 3 |Noordelyck. |Met styve coelte ende heel mistich weder,
| |Variabel. |saegen veel gevogelte.
f | 4 |N.N.O. |Met styve wint, saegen veel drift, bevonden dat
| | |de stroom ons styf om de Suyt geset hadde.
g | 5 |N.N.O. |Als doen lach Caep _de Vries_ S.W. 4 mylen van
| | |ons.
a | 6 |N.W.t.N. |Als doen lach Caep _de Vries_ N.O.t.N. 13 à 14
| | |mylen, waeren 4 mylen buyten het _Staetenlant_.
b | 7 |S.t.W. |Waeren dicht onder de _Gehackelde berch_ ½ myl
| | |van lant, op de diepte van 15 vadem, vuyle
| | |gront.
c | 8 |Variabel. |Met topseyls coelte ende een dichte mist.
d | 9 |S.S.O. |Met topseyls coelte ende heel mistich weder.
e | 10 |S.O. |Als doen lach Caep _de Canael Antony_ mede 5
| | |mylen van ons, ende was 66 vadem, singelgront.
f | 11 |S.O. |Met topseyls coelte en mistich motrich weder.
g | 12 |Noordelyck. |Als doen lach het W. eynt van ’t _Walvisch_
| |N.N.O. |eylant N.t.W. ½ N. 2 à 3 mylen van ons, quamen
| | |ten ancker in de _Gebroocke_ eyl. van _Tamary_,
| | |op 21 vadem.
a | 13 |Noordelyck. |Met styve coelte, laegen ten ancker, gingen
| | |naer middach t’seyl.
b | 14 |Variabel. |Als doen lach Caep _de Manshooft_ N.t.W. 2
| | |mylen van ons.
c | 15 |Noordelyck. |Als doen lach de _Steyle W. hoeck_ van _van der
| | |Lyns_ eylant W. ½ S. 1 myl van ons.
d | 16 |Suydelyck. |Quaemen voor de bay _Goede Hoop_, voor het dorp
| | |_Ackys_ ten ancker, op 5½ vadem, een
| | |musquetschoot van lant.
=Van den 16den Augustus tot den 1sten September ten anker in de Baai
_de Goede Hoop_.=
SEPTEM- | |
BER. | |
g | 2 |Oostelyck. |Caep _Santanel_ N.t.W. 4 mylen van ons.
a | 3 |Variabel. |Met topseyls coelte, saegen veel meeuwen
| | |vliegen.
b | 4 |W.S.W. |Met een labber coelte.
c | 5 |S.O. |Met een topseyls coelte.
d | 6 |Noordelyck. |Met cleyn topseyls coelte.
e | 7 |Variabel. |’s Ochtens onse compassen op 8 gr. N. Oostering
| | |geleyt.
f | 8 |S.W. |Met cleyne coelte.
g | 9 |Variabel. |Als doen lach de _Tafelberch_ W.t.N. 9 mylen
| | |van ons.
a | 10 |N.W. |Met topseyls coelte, 10 mylen buyten de
| | |Oostcust van _Japan_.
b | 11 |Suydelyck. |Met sleyckende coelte.
c | 12 |Variabel. |Saegen een stuck hout dryven ende veel
| | |gevogelte vliegen.
d | 13 |W.S.W. |Bevonden als voren harde stroom om de Noort.
e | 14 |N.W.t.N. |Hebben 2 cleyne landvogelties gevangen.
f | 15 |N.N.W. |Saegen een stuck hout ende steencroos dryven.
g | 16 |N.N.O. |Saegen een schildpad dryven ende veel meeuwen
| | |vliegen.
a | 17 |S.S.O. |’s Ochtens onse compassen op 10 gr. N.
| | |Oostering geleyt.
b | 18 |W.N.W. |Saegen een stuck hout dryven ende veel meeuwen
| | |vliegen.
c | 19 |Variabel. |Hebben onse compassen op een streeck N.
| | |Oostering geleyt.
d | 20 |Suyden. |Met styve doorgaende coelte, saegen veel
| | |meeuwen vliegen.
e | 21 |West. |Met styve doorgaende wint.
| |Variabel. |
f | 22 |S.O. |Cleyne topseyls coelte.
g | 23 |S.S.W. |Saegen eenige puystebyters vliegen.
a | 24 |S.S.W. |Met cleyn topseyls coelte.
b | 25 |S.S.W. |Met topseyls coelte.
c | 26 |S.S.W. |Saegen eenige meeuwen vliegen.
d | 27 |S.S.W. |Saegen veel meeuwen en een witte pylstaert.
e | 28 |Variabel. |Saegen veel troppen meeuwen.
f | 29 |S.W. |Met styve doorgaende wint.
g | 30 |West. |Met heel styve doorgaende wint.
OCTOBER.| |
a | 1 |N.W. |Met styve doorgaende wint.
| |N.N.W. |Keeren wederom naer de Oostcust van _Japan_,
| | |waeren 460 mylen beoosten _Japan_.
b | 2 |Variabel. |Saegen een leeuwrick by ’t schip vliegen.
c | 3 |Oostelyck. |Met topseyls coelte ende hol waeter uyt een
| | |N.O.
d | 4 |Verander- |Met ongestaedich weder ende wint.
| |lijck. |
e | 5 |Variabel. |Bevonden harde stroom om de Suyt te gaen.
f | 6 |Noorden. |Met harde coelte, sloegen andere seylen aen.
g | 7 |O.N.O. |Met styve stroom om de Suyt.
a | 8 |O.S.O. |Met doorgaende wint.
b | 9 |Variabel. |Hebben een puystebyter gevangen, waeren naer
| | |gissing 331 myl buyten de Oostcust van _Japan_.
c | 10 |S.W. |Met cleyn topseyls coelte, somtyts regen.
d | 11 |Variabel. |Saegen veel deferente meeuwen.
e | 12 |N.O. en |Styve coelte met mot regen, by daech claer
| |O.N.O. |gesicht.
f | 13 |Variabel. |Met topseyls coelte met hol water uyt een N.W.
g | 14 |Variabel. |Met ongestaedich weder ende wint.
a | 15 |Variabel. |Vingen een strantloopertje ende saegen een
| | |swaluw ende veel swarte graeuwe meeuwen, waeren
| | |naer gissing 235 myl beoosten de Oostcust van
| | |_Japan_.
b | 16 |Oostelyck. |Heel ongestaedich weder van regen ende wint,
| |Variabel. |hebben onse seylen verlooren.
c | 17 |N.O. |Met storm, sloegen andere seylen aen.
d | 18 |N.O.t.N. |Met styve coelte, de stroom styf om de Suyt
| | |gaende, hebben een andere roerpen in ’t roer
| | |gestoocken.
e | 19 |S.O. |Saegen een witte pylstaert en een swaluw
| | |vliegen ende veel steencroos dryven ende een
| | |_monstreuse_ visch swemmen, waeren 121 mylen
| | |buyten de Oostcust van _Japan_.
f | 20 |Noordelyck. |Met stilte, bevonden styve stroom om de Suyt.
g | 21 |S.S.W. |Was ongestaedich motrich weder, met styve wint.
| |Variabel. |
a | 22 |W.N.W. |Saegen 2 witte pylstaerten vliegen ende
| | |steencroos dryven, bevonden harde stroom om de
| | |N. te gaen, waeren als doen 108 mylen buyten de
| | |Oostcust van _Japan_.
b | 23 |W.N.W. |Hebben een sperwer gevangen en een tortelduyf
| | |gesien, waeren naer gissinge 100 mylen buyten
| | |de Oostcust van _Japan_.
c | 24 |N.N.O. N. en|Saegen een stuck hout dryven ende veel croos,
| |N.O. |hadden reegen.
d | 25 |Noordelyck. |Met een styve coelte.
e | 26 |Noordelyck. |Waeren nu 12 mylen buyten de O.cust van
| |Variabel. |_Japan_, conden de cust pas sien, hadden de
| | |cust 8 _myl eer als gegist hadden_.
f | 27 |Noordelyck. |Als doen lach de _Santduynige hoeck_ N.O.t.N. 4
| | |mylen van ons, als doen diep 13 vadem,
| | |santgront.
g | 28 |N.O.t.N. |Als doen lach het _Prinse_ eyl. W. 6 myl van
| | |ons, ende _Barnevelt_ eyl. W.N.W. 6 mylen.
a | 29 |N.N.O. |Quaemen onder het _Ongeluckich_ eyl. ten
| | |ancker.
b | 30 |N.O. en |Hebben het _Ongeluckich_ eyl. gevisiteerd.
| |N.N.O. |
c | 31 |N.O. |Als doen lach het _Ongeluckich_ eyl. N.O.t.N.
| | |16 mylen ende het _Suyder_ eyl. O. 9 mylen van
| | |ons.
NOVEMBER.| |
d | 1 |Noordelyck. |Met cleyn topseyls coelte, saegen eenich croos
| | |dryven.
e | 2 |Variabel. |Ongestaedich weder van regen ende wint.
f | 3 |N.N.O. |Met styve doorgaende wint, saegen een duycker,
| | |bevonden styve stroom om de Suyt.
g | 4 |O.N.O. |Met styve ongestaedige wint ende weder.
a | 5 |Oostelyck. |Met styve wint ende ongestaedich weder.
| |Westelyck. |Waeren nu naer gissinge 32½ myl bewesten het
| | |_Ongeluckich_ eyl., segge W.t.S. van d^{o}.
| | |eyl., soodat volgens dien de S.O. hoeck van
| | |_Cikoko_ leyt op dese geseylde lengte ende
| | |breete.
b | 6 | |
c | 7 |Westelyck. |Hadden dit etmael vehemente stroom vernomen.
d | 8 |Variabel. |Wint ende weder, vernaemen aen de peyling van
| | |’t lant styve stroom.
e | 9 |Variabel. |Bevonden harde stroom, als doen lach de S.O.
| | |hoeck van _Cikoko_ W.t.S. ½ S. 4 mylen van ons,
| | |als doen is het jacht _Breskens_ by ons
| | |gecomen.
f | 10 |Variabel. |Als doen lach de S.O. hoeck van _Cikoko_ N.N.O.
| | |6 mylen van ons.
g | 11 |Variabel. |Als doen lach het _Brandent_ eyl. S.S.O. 4
| | |mylen van ons.
a | 12 |Noordelyck. |Als doen lach het eyl. _Cikoko_ 9 à 10 mylen O.
| | |van ons.
b | 13 |N.N.W. |Met cleyn topseyls coelte, was doen diep 75
| | |vadem, wasige gront.
c | 14 |N.N.O. |Was als doen diep 50 vadem, hadden styve coelte.
d | 15 |N.N.O. |Met styve wint, was als doen diep 60 vadem.
e | 16 |N.O. |Was nu volgens de _Companys caert_ 15 mylen met
| | |myn besteck op de cust van _China_.
f | 17 |Noordelyck. |Als doen lach de _Leguaens hoeck_ S.O.t.O. 4
| | |mylen van ons, vernaemen harde stroom om de
| | |Suyt.
g | 18 |Noordelyck. |Binnen _Tayoúan_ te ree op 10 vadem.
Aan het einde van iedere maand, wordt in het Handschrift van het
Journaal mede gevonden, de landverkenningen, die men gedurende den loop
van die maand heeft kunnen opnemen; eenige er van zijn opgenomen, in het
werk van Nicolaes Witsen, _Noord-_ en _Oost-Tartaryen_, 1^{e} deel, bl.
152.
BIJLAGEN.
N^{o}. 1. Extract uit de Resolutie van den Gouverneur-Generaal en de
Raden van _Indië_, van den 17^{de} January, 1643.
» 2. Idem als boven, van den 23^{ste} idem.
» 3. Idem als boven, van den 2^{de} February.
» 4. Idem uit de Missive van den Gouverneur-generaal en de Raden
van Indië, aan den Gouverneur van _Amboina_, van den 16^{de}
February, 1643.
» 5. Idem uit de Missive aan de Bewindhebberen ter vergadering
van 17^{ne}, van den 22^{ste} December 1643.
» 6. Idem als boven, van den 4^{de} January, 1644.
» 7. Idem als boven, van den 23^{ste} December 1644.
» 8. Idem uit het _Batavia’s_ Dagregister, van den 14^{de}
December, 1643.
» 9. Maerten Gerritsz. Vries.
» 10. Cornelis Jansz. Coen.
EXTRACTEN
_uit de Resolutiën en Missiven van den Gouverneur-Generaal en de Raden
van Indië, betrekkelijk de reis van de schepen_ Castricum _en_ Breskens.
1643-1644.
Saturdagh den 17^{de} January A^{o}. 1643.
N^{o}. 1.
Op geen mindere hoop en groot vertrouwen, als wy ten dienste van de Ver.
Ned. O. I. Comp., tot vergrootingh en verbeteringh van desselfs stant en
negotie hier te lande, hebben gehad en gepractiseert, om de g’opinieerde
off noch onbekende landen besuyden de Linie Equinoctiael en de
gelegentheyt desselfs te ontdecken, in voegen als onse Resolutie primo
Augustus passato daerover genomen, wyt en breet dicteert. Mitsgaders op
14 dito met ’t jacht _Heemskerck_ en de fluit _de Zeehaen_, onder ’t
beleyt van den E. Abel Jansz. Tasman, van hier over ’t eylant
_Mauritius_ doen ondernemen hebben. Vinden wy ons door deselve redenen
en motiven immers soo gretigh en genegen, om te besoecken en
t’ontdecken, de onbevaren vaste landen en eylanden bynoorden _Japan_ en
van daer Oostwaerts gelegen; insonderheyt de Oostcust van _Tartarien_,
en daeronder het vermaerde Coninckryck _Cathaya_. Gelyck de Heeren onse
principalen hiertoe mede seer inclineren, ’t selve veelmalen en by haere
per naeste ontfangene generale brieven, noch ernstich recommanderen; te
meer, om die gelegentheyt t’ontdecken, diverse besendingen uyt _Europa_
derwaerts syn gedaen. Welcke vermits het soecken van de Noorder-wal en
de daeromtrent dominerende _Yszee_, geen effect hebben gesorteert.
Mitsgaders dat onse gemelte Gebieders opinieeren, gelyck oock apparent
sy en diverse beschryvingen getuigen, daer profitabele negotie en meer
goede gelegentheden voor de Comp. te vinden sullen wesen. Item om van
daer wyders andermael te gaen soecken, naer ’t voorgegeven Gout- en
Silverrycke eylant byoosten _Japan_, werwaerts wy, volgens resolutie van
28 May A^{o}. 1639, op 2 Juny daer aen, onder het beleyt van den E.
Mathys Quast, door de straet _Manilha_ uytgeset hadden, de fluyten
_Engel_ en _de Graff_, die door ongeluckige toevallen op 24 November
desselven jaers, vruchteloos in _Tayouan_ syn gekeert. Op dese apparente
ontdeckinge dan langh gespeculeert, en daertoe gehoort en gesien
hebbende, d’opinien en voorstellingen, van verscheyden wel
geexperimenteerde personen, haer op de gelegentheyt deser te doene
ontdeckingh verstaende, en voorders geconsidereert, dat het de Comp.,
staende onse regeringe, noyt beter gelegen heeft gekomen, om twee
bequaeme schepen, buyten vercortingh van den ordinairen handel, en
vereysch in den oorloge hier te lande, af te setten, als tegenwoordich.
Soo is ’t, dat wy dan in gevolge van dien, geresolveert en gearresteert
hebben, gelyck resolveren en arresteren by desen, tot die bevaringh en
ontdeckingh ’t fluytschip _Castricum_, jongst van _Sumatra’s West-cust_
gekomen, en ’t jacht _Breskens_, onlangs uyt ’t patria verschenen;
hoewel al naer _Macassar_ en _Amboyna_ gedestineert sy. Welcke beyde
daertoe seer bequaem geoordeelt werden, en dat onder ’t gesach van den
Schipper-Commandeur Maerten Gerritsz. Vries, die sich tot dese
verrichtingh seer genegen thoonde, item soodanige Schippers en
Stierlieden meer, als daertoe mede bequaem en mede graegh syn.
Ordonnerende deselve, uyt de verscheyden voorstellingen ons gedaen, van
hier door de straet _Bouton_ langs _Celebes_ naer _Ternaten_ te seylen,
om van daer (wel ververscht synde) in ’t begin der maent April
N.O.waert over te loopen, naer de Oostcust van _Japan_, op de breete van
37 graden, en van daer N.W.waerts over, tot hem de cust Westelycker
ontvalt. Om in passant te ervaren, hoe verre ’t uytterste van _Japan_ om
de N. gelegen is, en of het lant, dat by de Japanderen _Eso_ wordt
genaemd, een bysonder eylant of de vaste cust van _China_ of _Tartarien_
sy. Pogende van daer _Tartaria_ of ’t lantschap _Cathaya_ soo Suydelyck
aen boort te crygen, als doenlyck wert, om dan wyders N.W. off soo als
die cust strecke, by op te seylen en t’ ontdecken, ’t gene onse
Instructie sal medebrengen. Item dan wyders tegen de maent Augustus van
daer S.O.waerts over, tot op de langte van _Japan’s_ O. eynde. Van dat
punt met een S. cours tot op 37½ gr., in ’t gesicht van gemelte lants O.
hoeck, en van daer recht O. aen, de langte van 350 à 450 mylen; om het
aengetogen geruchte Goudt- en Silverrycke eylant te beseylen, en des
neen, van daer weder al cruyssende van de 37 tot de 35 gr. W.waerts aen
naer _Japan_ te keeren. Om ’t meergemelte eylant, mitsgaders die geseyt
worden, tusschen de 30 en 36 gr. 100, 150 à 200 mylen byoosten _Japan_
te liggen, en mede seer silverryck souden syn, nader te soecken en aen
te seylen. Doch den Westen passaetwint sulcx niet gedogende, dan van de
geseylde 450 mylen om de O., N.W.waert over te steecken, naer de cust
van _America_, en dat lant omtrent _Cabo de Mendocina_, op de breete van
38 gr. aen te doen, om de gelegentheyt aldaer mede te onderstaen, hun te
ververschen, en wyders met de N.W. passaetwint S.W.waert over te seylen;
om by dien wegh een der gemelte rycke eylanden, op ’t lyff te mogen
loopen en eyndelyck over ’t eylant _Formosa_ herwaert te keeren.
Den E. Justus Schouten, Extra Ordin. Raed van _Indië_, werdt gelast de
noodwendige Instructie voor den getogen Schipper-Commandeur de Vries
_met desselfs advys_ te concipieren, des blyft den E. Cornelis van der
Lyn bevolen, veelderley metalen, waren, coopmanschappen en rariteyten
by den anderen te versamelen; om gemelte ontdeckers tot preuve in de
landen, daer te comen staen, ten dienste en nutte van de Comp.
medegegeven te worden.
Aldus gearresteert in het casteel _Batavia_, enz.
datum ut supra.
Vrydagh den 23^{ste} January A^{o}. 1643.
N^{o}. 2.
De fluyt _Castricum_ en ’t jacht _Breskens_, by resolutie van 17 stanty,
onder ’t gesach van den Schipper-Commandeur Maerten Gerritsz. Vries,
over _Molucco_ naer de custen van _Tartarien_ en byoosten _Japan_
gedestineert; werden verstaen ieder met 50 cloecke seelieden, en daertoe
elck nog 5 soldaten, t’ samen 116 coppen, te doen mannen; geprovideert
van alles voor 12 maenden, mitsgaders van noodwendichheden ryckelyck
versien.
Soo is mede goetgevonden, gemelten Vries tot assistentie by te voegen,
den Schipper van de _Luypaert_, Hendrick Cornelisz. Schaep, als Hooft op
_Breskens_; item Pieter Willemsz. Knechtjes, als Schipper van de fluyt
_den Engel_ op _Castricum_, mitsgaders den Ondercoopman Willem Bylevelt
op _Breskens_, om van ’t medegaende cargasoen, pertinente rekeningh te
houden.
Abraham Pittavyn, als provisioneel Ondercoopman, Secretaris en Fiscael
by den Commandeur, en drie à vier bequaeme Assistenten, waeronder een
van _Tartarien_ geboortig.
Aldus enz.
Maendagh den 2^{den} February A^{o}. 1643.
N^{o}. 3.
En alsoo de fluyt _Castricum_ met ’t jacht _Breskens_, onder het
Commando van den E. Maerten Gerritsz. Vries, over _Ternate_, tot
ontdeckingh der custen van _Tartarien_, en de verhoopte rycke landen
byoosten _Japan_ gedestineert, tegenwoordigh sonder iets te gebreecken
volcomen seylvaerdigh. Mitsgaders daertoe oock gereet, de Instructie
voor gemelten Commandeur en synen Raed, by den E. Justus Schouten, Extra
Ordin. Raed van _Indië_, met dito de Vries advys, ingestelt, als de
missive aen den E. Wouter Seroyen, Vice-Gouverneur en Directeur over den
Nederlantschen stant in _Molucco_, door den Gouverneur-Generael
geconcipieert; beyde te deser vergaderingh, bysonder gemelte Instructie,
in presentie van aengetogen de Vries en syn voornaemste Raetspersonen,
ten tweede male aendachtelyck gelesen en gecollectioneert, daertoe met
ons aller teeckeningh geconfirmeert, en de papieren tot de een en
d’ander besendingh dienende, bygevoecht wesende. Soo is eendrachtelycken
verstaen, gemelte ontdeckers dese voyagie in conformité van onse
resolutie dato 17 January passato, morgen vroegh nae gedaene monstering
in Godes naem te laten aenvangen. Den E. Justus Schouten voornoemd en
den E. Salomon Sweers, mede Extra Ordin. Raed van _Indië_, werden
gecommitteert, om morgen den Commandeur als dan t’ scheep behoorlyck te
authoriseren en ’t volck te monsteren.
Aldus enz.
N^{o}. 4.
Nader op d’ordre van onse principalen, nopende ’t ontdecken van
de _Tartarische_ custen, ende ’t hervatten des opsoeckens van de
Goudt- ende Silverrycke eylanden byoosten _Japan_ gelet synde, mitsgaders
daerover gehoort, ’t advys van de aenwesende ervarenste schippers ende
stierlieden, als de remonstrantie van den vermaerden Piloot Franschoys
Visscher, op syn vertreck naer ’t onbekende _Suytlant_, over dit punt
ons ter hand gestelt. Is goetgevonden die voyagie te ondernemen, ende
daertoe te gebruycken ’t fluytschip _Castricum_ ende ’t jacht
_Breskens_; wes deselve onder ’t Commando van den Schipper Maerten
Gerritsen Vries, wel gearmeert, ieder met 60 coppen gemant, daeronder in
alles 10 soldaten, voor 12 maenden geprovideert; den 3 courant van hier
langs de custen van _Celebes_ naer _Ternaten_ genavigeert syn. Omme van
daer, in der yle wel ververscht ende van water versien synde, den cours
byoosten _Japan_ te nemen, ende de custe van _Tartarien_, soo Westelyck
aen te soecken, als de gelegentheyt van de winden ende landen sullen
toelaten; omme van daer naer verrichter saecken, dat g’opinieerd word in
Augusty aenstaende sal wesen, den _Tartarischen_ oceaen te cruyssen,
omme d’aengetogen verhoopte eylanden te beseylen. d’Almogende geve tot
d’een en d’ander synen segen, ende dat de Spaensche galey in _Ternaten_,
door dese cleyne (doch deffencive) schepen geabuseert synde, in ons
gewelt vervalle.
Aen den Hr. Antonio de Caen in _Amboina_,
desen 16 February, 1643.
N^{o}. 5.
’t Geene aengaende ’t verlies van ’t jacht _Breskens_ op de Noortcuste
van _China_ schryven, vernemen met d’aencomste van _de Swaen_ abuys te
wesen; God geve gene van de jachten tot de lichtingh des forts _Kelangh_
syn, die als geseyt, buyten expectatie in _Tayouan_ te keeren,
tardeerden. Ende comt met meer aengetogen _Swaene_ herwaerts, den
Schipper-Commandeur Maerten Gerritsz. de Vries, neffens desselfs
Opperstierman Cornelis Jansz. Coen; per de fluyte _Castricum_ ende ’t
jacht _Breskens_, uyt d’ontdeckinge van _Tartarien_, den 18 November in
_Tayouan_ behouden aengelandt. Op syne plaets sullen ’t succes
verhandelen, ende becomen UEd. derselver journalen, caerten ende
duydelycke beschryvingh van hun wedervaeren ende ondervindingh, die van
apparentie schynt te wesen.
Door ontmoeting van landen ende contrarie winden, hebben de
_Tartarische_ cust niet connen beseylen; ’t lant _Eso_ ende de Noorder
custe van _America_ aengeweest; wyders naer de gepresupponeerde _Silver_
ende _Goudt_ eylanden gecruyst, maer niet opgedaen. Sulcx vastelyck te
gelooven sy, op die lengte en breete, geen derselver eylanden liggen;
maer datter aen geseyde Noorder custe van _America_ (daervan possessie
genomen is) ryckdommen syn, dat by nader ontdeckingh te vernemen staen.
Als geseyt sullen d’overgebrachte papieren en caerten nader resumeren,
ende UEd. per volgende schepen, beter onderrichten, mitsgaders onse
consideratien op dit gewichtigh stuck declareren.
In ’t Casteel _Batavia_,
desen 22 Dec. A^{o}. 1643.
Aen de Bewinthebberen, enz.
N^{o}. 6.
Hoe den Schipper-Commandeur Maerten de Vries, met de fluyt _Castricum_
ende het jacht _Breskens_, van d’ontdeckingh der Noorder landen,
November verleden in _Tayouan_ gekeert, persoonlyck met den Stierman
Cornelis Coen, tot _Batavia_ gecomen; ’t lant van _Eso_ en ’t Noorder
_America_ eensdeels ontdeckt, en in die vreemde voyagie yets notabels
geexperimenteert heeft, is UEd. in onsen generalen brief, dato 22
December, cort aengeschreven. Mitsgaders toegeseyt, ’t succes van dese
reyse, met den naesten omstandiger te sullen verhalen, en onse
consideratien daerby te doen, gelyck in ’t vervolch nu cortelyck
geschiet, en om van volcomen contschap (ons) aen de neffens gaende
descriptie ofte relaes van den Commandeur de Vries, journael van den
Stierman Coen, ende daeraff gemaeckte caerten, refereren; waerinne de
gedaene ontdeckinge en remarquable ondervindinge in ’t breede te lesen
ende te beoogen sy; daervan alleen ’t bysondere in substantie verhaelen
sullen.