VOSQ{UE} TERRENA ANIMALIA.

[Sidenote: [The 3^de p{ro}se.]]

++CErtis also ȝe men þat ben erþelich{e} bestes dreme{n} alwey [yowre

bygynnynge] al þouȝ it be wiþ a þinne ymaginac{i}ou{n}. {and} by a maner

þouȝt al be it nat clerly ne p{er}fitly ȝe looken from a fer til þilk

verray fyn of blisfulnesse. and þerfore þe naturel entenc{i}ou{n} ledeþ

ȝow to þilk verray good ¶ But many manere errours misto{ur}niþ ȝow þer

fro. ¶ Considere now yif þat be þilke þinges by whiche a man weniþ to

gete hym blysfulnesse. yif þat he may comen to þilke ende þat he weneþ

to come by nature ¶ For yif þat moneye or hono{ur}s or þise oþer

forseide þinges bryngen to men swiche a þing þat no goode ne faille hem.

ne semeþ faille. ¶ Certys þan wil I graunt[e] þat þei ben maked blisful.

by þilke þinges þat þei han geten. ¶ but yif so be þat þilke þi{n}ges ne

mowe nat p{er}fo{ur}men þat þei by-heten {and} þat þer be defaute of

many goodes. ¶ Sheweþ it nat þan clerely þ{a}t fals beaute of

blisfulnesse is knowe {and} a-teint in þilke þinges. ¶ First {and}

forward þou þi self þat haddest haboundaunces of rycchesses nat long

agon. ¶ I axe ȝif þat in þe haboundaunce of alle þilk[e] rycchesses þou

were neuer anguissous or sory in þi corage of any wrong or greuau{n}ce

þat by-tidde þe on any syde. ¶ Certys q{uo}d I it remembreþ me nat þat

euere I was so free of my þouȝt. þat I ne was al-wey in anguysh{e} of

somwhat. þ{a}t was þat þou lakkedest þat þou noldest han lakked. or

ellys þou haddest þat þou noldest han had. ryȝt so is it q{uod} I þan.

desiredest þou þe p{re}sence of þat oon {and} þe absence of þat oþer.

I graunt[e] wel q{uod} .I. for soþe q{uod} she þan nediþ þer somwhat þat

euery man desireþ. ȝe þer nediþ q{uod} I. ¶ Certis q{uod} she {and} he

þat haþ lakke or nede of a wyȝt nis nat in euery way suffisaunt to hym

self. no q{uod} .I. {and} þou q{uo}d she in alle þe plente of þi

rycchesse haddest þilke lak of suffisaunce. ¶ what ellis q{uod} .I.

¶ þanne may nat rycchesse maken þat a man nis nedy. ne þat he be

suffisaunt to hym self. {and} þat was it þ{a}t þei byhyȝten as it semeþ.

¶ and eke certys I trowe þat þis be gretly to consydere þat moneye ne

haþ nat in hys owen kynde þat it ne may ben by-nomen of hem þat han it

maugre hem. ¶ I by-knowe it wel q{uod} I ¶ whi sholdest þou nat

by-knowen it q{uod} she. whan euery day þe strenger folke by-nymen it

fram þe febler maugre hem. ¶ Fro whennes comen ellys alle þise foreine

compleintes or quereles of plety{n}g{us}. ¶ But for þat men axen aȝeine

her moneye þat haþ be by-nomen hem by force or by gyle. {and} alwey

maugre hem. ¶ Ryȝt so it is q{uod} I. þan q{uo}d she haþ a man nede to

seke{n} hym foreyne helpe by whiche he may defende hys moneye. who may

say nay q{uod} .I. ¶ Certis q{uod} she {and} hym nediþ no helpe yif he

ne hadde no moneye þat he myȝt[e] leese. ¶ þat is doutles q{uod} .I.

þanne is þis þi{n}g turned in to þe contrarie q{uod} she ¶ For rycchesse

þat men wenen sholde make suffisau{n}ce. þei maken a man raþer han nede

of foreine helpe. ¶ whiche is þe manere or þe gise q{uod} she þat

rycches may dryuen awey nede. ¶ Riche folk may þei neiþer han hungre ne

þrest. þise ryche men may þei feele no colde on hir lymes in wynter.

¶ But þou wilt answere þat ryche men han y-nouȝ wher wiþ þei may

staunchen her hunger. {and} slaken her þrest {and} don awey colde. ¶ In

þis wise may nede be co{n}forted by rycchesses. but certys nede ne may

nat al out{er}ly be don awey. for þouȝ þis nede þat is alwey gapyng

{and} gredy be fulfilled wiþ rycchesses. {and} axe any þing ȝit dwelleþ

þanne a nede þat myȝt[e] ben fulfilled. ¶ I holde me stille {and} telle

nat how þat litel þing suffiseþ to nature. but certys to auarice ynouȝ

ne suffiseþ no þinge. ¶ For syn þat rychesse ne may nat al don awey

nede. but rychesse maken nede. what may it þanne be þat ȝe wenen þat

rychesses mowen ȝeue{n} ȝow suffisau{n}ce.

Chaucer's Translation of Boethius's "De Consolatione Philosophiae" · 第 165 / 219 题