MINAMAHAL CONG CAPATID: Alinsunod sa pagsunód co sa cahin~gian mo na
isulat co sa iyo ang mágandang aral na aquing tinangap sa maestra, ay
minatapat co na dito,i, ipahayag sa iyo ang ayon sa calinisan. Tanto
co na icao at si Honesto hinguil sa magandang asal na ito, n~guni
dito,i, siya co ring saysay at ang aquing nasa,i, siyang cauilihan
nang iyong loob at panatilihan, sapagca,t, ang cahusayan nang
calinisan sa asal ay salamin nang calinisan nang caloloua.
Pagca tapos nang pagpupuri sa Dios, ang pagpilitan nang tauo ay ang
paglilinis nang catauan, na para nang aquing sinaysay sa man~ga unang
sulat, ay isusunod ang pagsisicap na ang damit na isosoot ay malinis;
at ang calinisang ito ay di dapat limutin nang tauo sa bahay man, sa
simbahan at sa lansan~gan man sapagca,t, ang calinisan at cahusayan sa
batá ó binata, sa may asaua, ó sa dalaga ay hiyas na quinalulugdan
nang mata at quinauiuilihan nang loob. Ang calinisan at cahusayan,
anaquin; sapagca,t, malinis man at mariquit ang damit, cun ualang
cahusayan, ay di nagbibigay dilag sa dinaramtan. Bucod sa calinisan at
cahusayang hinihin~gi, ay cailan~gan din naman ang pagbabagay-bagay
sapagca,t, napatataua ang hindi marunong magucol ucol nang damit, na
caparis nang lucsa na sa pula; gayon din naman ang pagsasalit nang may
halagang cayo sa duc ha at abang damit.
Cun ang pananamit na di nagcacabagay-bagay ay nacatataua, ang
pananamit na mahalay ay nacasusuclam at nacaririmarim.
Cun magsoot ang isang babaye nang barong nan~gan~ganinag, ualang
tapapecho ó panaquip sa dibdib, ay nacasusuclam tingnan, at ang may
panaquip man ay di rin naitatago ang catauan at cahit paganhin ang
barong nan~gan~ganinag sa isang babaye ay masamang tingnan, sapagca,t,
naquiquita ang calahati nang catauan.
Salamat, Feliza, sa íyong magandang ugali, na pinagsususón mo ang
baro, at iniin~gatan mong maquita nang matá ang iyong catauan. Ang
magluang nang bilog, ang mamaro nang maicli, ang babaye na di marunong
magin~gat nang caniyang pagquilos, ay parang itinatanyag ang catauan
sa mata nang tauo.
Sucat alalahanín nang man~ga namamaling binibini ang malinis na uaní
nang isda, na tinatauag na _Pesmulier_. Ang isdang ito, ang sabi, ay
may suso sa dibdib, ang palicpic ay malalapad: pagnahuli nang
man~gin~gisda, caraca raca ay ibanababá ang palicpic at itinataquip sa
dibdib at nang di maquita. ¡Magandang caasalan na sucat pagcunang
halimbaua nating man~ga babaye!
Casunod nang calinisan sa pananamit ang calinisan at cahusayan sa
pamamahay; sapagca,t, ang carumihan at caguluhán ay nagbabantóg sa
nananhic na ang namamahay ay culang sa bait, anyaya at magasó. At nang
pagcaratihan mo, Feliza, ay hatol co sa iyo na anomang gamitin mo ay
isauli sa pinagcunang lugar, at bago isauli ay linisin cun narumihán.
Ang hagdanan, cocina at hihigan ang nagsasaysay nang calinisan nang
may bahay, caya dapat pagiin~gatan.
Sucat na tandaan nang isang dalaga na siya ma,i, maganda, mayaman at
marunong maghiyas cun di marunong mamahay, ay uala ring halagá sa
marunong magmasid: sapagca,t, ang babaye ang nagiin~gat nang susi nang
caran~galan sa pamamahay, caran~galang sinisira nang sambulat na
babaye.
Cun ang calinisan ay hinihin~gi, sa tauo sa sariling catauan at sa
pamamahay ay hinihin~gi rin naman sa pagharap sa tauo. Ito ang dahilan
at pan~gun~gusap quilos, pagtin~gin at boong caasalàn ay sucat
in~gatan na houag maquitaan nang casalaulaan ó anyong masama na
icapipintás.
Cun tayo,i, naquiqui usap ay houag i-abot ang camay cun baga,t, marumi
at nang di pangdirihan: at sacali,t, hin~gin, ay itangui at isaysay
ang cadahilanan.
Sa pagcain, ang ano mang bagay na ating gamitin at marumihan nang
camay ó nang ating bibig ay di dapat i-abot sa casalo.
Ano mang gamit natin sa pamamahay ay houag ipagamit sa iba cun
pangdidirihan, maliban na lamang cun na sa caguipitan at ualá nang
magamit na iba, at capos naman sa panahong sucat ipaglinis.
Sa pan~gin~gibang bahay naman ay dapat ang pagiin~gat. Sa paggamit
nang casangcapan nang may bahay ay di ucol ang ualang uastó, ualang
cahusayan at calinisan, sapagca,t, nacamumuhi.
Ang manhic sa ibang bahay na di malinis ang chapin ó paá, ay
nacagagalit sa may bahay, caya dapat maglinis muna sa pamahiran nang
paá.
Sa pagpanhic sa hagdanan ay houag mananabaco, lalo,t, cun ang
sinasadya ay tauong mayselan. Cun macapanhic na, macapag bigay galang
sa may bahay, houag caracaraca,i, umupó cun di cun pagutusan: at
sacali,t, dumating ang ibang tauo ay alayan nang loclocan, at cun bagá
ualá nang iba cun di ang inu-upoan natin ay siyang i-alay.
Ang man~gahas bumuclat nang libro ó sulat, ó dumampót caya nang ano
mang bagay na maquita sa mesa, ay asal nang tauong hamac.
Ang magsalitá nang nacasusuclám sa caharáp ay masamang paquingan, at
totoong pan~git sa isang binibini.
Gayon man, ang magandang caasalan ay naguiguing viciong nacacamuhi,
cun pinalalampas sa guhit. Nacapopoot sa man~ga casambahay, at sa
sinasamáng palad na nacacasama sa man~ga paglacad sa cati, sa paglayag
sa caragatan, ay nacápagbibigáy poot cun maquita na ang anomang
malapit, anomang maamóy, anomang mahipo ay pinangdidirihan.
Nacálulucod tingnan ang malinis sa pamamahay, sa pananamit, sa m~ga
paggauá at sa boong caasalan: n~guni ang lahat nang bagay dito sa
mundó ay dapat ituntóng sa guhit, na di ucol na lampasán.
Ang cahusayan at calinisan ay hiyas na hinahanap sa babaye at gayon
din sa lalaqui, n~guni alalahanin na ang ating man~ga casangcapan,
damit at madlang pagaari sa mundo at talagang ipaglilingcod sa tauo.
Caya cahima,t, mahalaga ang anomang pagaari, ay di sucat mahalin nang
ating puso, di dapat na pagubusan nang ating lacás.
Cun sa pagmamahal sa asal, at sa calinisan ay nágcuculang ang man~ga
babaye, ay lalo ang man~ga lalaqui.
Namamasdaan n~gayon ang mamaro nang maicli, ang salauál ay manipis at
madalang, ¿ano ang sinasaysay nang asal na ito?
Ang sinasaysay ay casalaulaan, caculan~gan nang hiya at bait nang
sumusunod sa mahalay na moda.
¡Masamang casalan na pangsira sa man~ga caloloua, nunucao nang galit
nang Dios na tayo, parusahan!
Ipagcaloob nauá nang Lan~git na maliuanagan: ang nagcacamaling bait
nang cabinataan.
In~gatan ca nang Dios, Feliza.--URBANA.