_Paombon y Mayo 10. 185_ ...
URBANA: N~gayong á las seis nang hapon na pinagugulong nang hari nang
astros ang carrusang apuy, at itinatago sa bundoc at cagubatan,
ipinagcacait sa isang capuloan ang caliuanagan, at sa alapaap ay
nagsasambulat nang guinto,t, púrpura: ang mundo,i, tahimic, sampuo
nang amiha,i, hindi nag tutuli,i, nagbibigay alio, ang man~ga
bulaclac, ay nan~gag sasabog nang ban~gong inin~gat sa doradang caliz;
ang lila,t, adelfa na itinanim mo sa ating pintoan; ang lirio,t,
azucena; ang sinamomo,t, campupot na inihanay mo,t, pinag tapattapat
sa daang landas na ang tinutun~go,i, ating hagdanan; oras na piniling
ipinagsasaya, nan~gagsisin~giti,t, ang balsamong in~gat ay ipinadadala
sa hihip nang han~gin; mapalad na oras na ipinag lilibang nang
camusmusán ta, ipinagpapasial sa ating halamanan.
Marahil Urbana,i, di mamacailang pagdating sa iyo nang oras na ito,
ang alaala mo,t, boong catauohan ay nagsasaoli sa ating halamanan,
iyong sinasagap ang balsamong alay nang man~ga bulaclac na bago pamuti
sa parang linalic na man~ga daliri mo,i, pinaiibayuhan ang di munting
pagod sa pagaalaga.
Naglilibang icao, aco,i, gayon din naman, at dito sa lihim nang
namumulaclac na suhâ, ay sinasagap co ang caaya-ayang ban~gò,
pinanonood co ang lipad nang ibong napaiilang lang sa himpapauid; ang
pato at tagác na nonoui sa hapunan, husay nang pag liliparan, tulad sa
ejércitong nag susunod sunod, ualang nahihiualay, iisa ang loob iisa
ang tun~gò, isa ang sinusundan nang sang bayanang ibon, at palibhasa
i, tulad din sa tauo may pinipintuho,t, sinusunod na hari. Sa pag
didili-diling ito i, di caguinsa guinsa,i, napaimbulog ang pag iisip
co, icao ang hinanap sa loob nang halamanan, sinundan sundan ca at
napanood cong mamumuti nang bulaclac, pinag salit salit, pinag tama
tama ang sari-saring culay, guinagauang ramillete: saca co naquita na
inihahain sa maalindog na reina nang rosas, ni Urbana, rosa naman sa
calinisan. Magpahangan n~gayo,i, aquing natatanao na nunuti ca nang
amapola, nang maquita co na nagniningning na sa man~ga buroc na iyong
daliri ay sinundan quita, napahabol ca naman, saca nang abutan
quita,i, conouari itinangui ang quimquim na bulaclac, saca ipinaagao
sa aquin: at nang macuha co na,i, in~gay nang canitang
paghahalac-hacan sa loob nang halamanan. ¡Masayáng halac-hac na
iquinagagalac ni ama,t, ni ina na ninitang toua sa pag aaliuan nang
dalauang anác!
Magpahanga n~gayo,i, di co nalilimutan ang casipagan mo, na pagca
guising sa umaga,i, malicsing baban~gon, sasandatahin ang cruz,
maninicluhod ca,t, magpupuri sa Dios, magpapasalamat at iniadya ca sa
madlang pan~ganib at pinagcalooban nang buhay na ipaglilingcód sa
caniyang camahalan sa arao na iyon Dios ang unang bigcás nang labi mo,
at palibhasa,i, Dios ang unang isip mo.
Aquing natatanao ang cauili uiling anyó mo, ang cabaita,t, cahinhinan
na nagniningning sa iyong paglacad at boong caasalan, na ipinaquiquita
sa pagtun~go sa simbahan, at ipinaqui-quinyig nang Santo Sacrificio.
N~gayo,i, naqui-quita cong bucás ang dibdib mo, at natatanao co ang
malinis mong puso, na naquiquibagay sa sacerdote na inihahain mo nang
boong pagibig, ang Dios nang pagibig na hauac sa camay, at iniaalay sa
di matingcalang Ama, alaala,t, galang sa mataas niyang capangyarihan,
na ipinag-hahari sa sangdaigdigan.
Nalulugod aco sa capacumbabaan mo at pamimintuho cay ama,t, cay ina,
na palaguing gayac ang loob sa pagsunod sa canilang utos, at paghin~gi
nang bendicion bago patun~go sa escuela. Dili magcasiya sa puso co ang
quinamtan cong toua; n~gayong nagsasaoli sa aquing alaala ang
casipagan mong magaral nang leccion na ibinibigay nang Maestra, sa
pagnanasang maliuanagan ang bulag na isip, at maca quilala sa Dios na
cumapal nang iyong catauohan, punong pinagmulan nang iyong caloloua at
siya ring caoouian.
Ang cabaitang di hamac na ipinaquiquita mo sa escuela, na tinitipid mo
ang gaui nang cabataang mag laró sa capoua bata; ang cahinhinan nang
iyong asal na di maquitaan nang cagaslaua,t, catalipandasan, mag
pahangan n~gayo,i, di nalilimutan nang canitang Maestra, at sa touing
masabi sa aquin, ay nagagalác ang loob co,t, nagnanásang mahouarán
ang magandang caasalan mo. Ang mabining lacad na bucál sa iyo,t, di
pinagaralan; ang mahinhing titig nang matá mo na di nag papalibot
libot, at ang tinapunan ay ang linacarang lupa, cun maalaala co na
dahilan dito,i, iguinagalang nang man~ga batang lalaqui,t, di ca
mahaguisan nang masamáng aglahí ay namamanghá aco, at naipag
hahalimbaua quita sa reina nang man~ga bulaclac, na pinaggugulan nang
dunong nang naturaleza, na biniguian nang caaya-ayang culay,
cauili-uiling ban~gó,t, naca bibihag na diquit; n~guni cun paugahasáng
salan~gin nang salan~gapang na camáy, ay capilitang magdurusa, sa
pagca,t, ipinagtatangól nang tinic.[2]
Cung aco,i, mangaling sa escuela, macapag pahin~gá nang munti, mupó sa
habiha,t, pagaralan cong habihin ang damit na isusuot ni ama ó ni ina,
ay naaalaala co yaong matouid mong aral na capurihán nang isang anac
na babaye, ang maca pagalay sa magulang nang damit na caniyang
pinagpagurang hinabi. Pag aco,i, umupó sa tabi nang panahian, dumampót
nang cayo-gumamit nang carayom, at magbuó nang damit, ó humarap caya
sa calán, magtiis nang init nang apóy sa pan~gun~gusina, ó aco caya,i,
mag linis sa pamamahay, ang sinusunód co,i, yaong magandá mong hatol
na ang gagauin nang babaye, pagcamulat nang matá hangang sa ipiquit ay
ualang catapusán, at dapat ang uica mong papamihasahin ang catauan sa
paggauá toui na, sa pagca,t, ang casipagan at calinisan, ay hiyas nang
babaye, at ang catamara,i, isang capintasan.
Sa pagbasa mo, Urbana, nitong aquing titic, ay parang naquiquita co
na, nagcucunót ang noó mo, ga namumuhí na,t, tinutugón mo aco, at
nan~gun~gusap ca sa aquin: ang bilin co sa canitan Maestra na sabihin
sa iyo na isulat mo sa aquin ay ang guinagauá mo sa arao arao, ¿ay ano
caya ang cadahilanan Feliza, at ang sinaysay mo dito sa sulat ay ang
gagauin co nang quita,i, nagsasama, at di ang guinagauá mo n~gayong
magca hiualay cata? Sa tanong mong ito,i, liban na lamang sa paglalaró
ta, nang quita,i, musmós pa,i, cun anong hatol mo,i, siya cong
sinusunód, at ang gagauin mo, nang icao,i, dirine, siya rin namang
guinagauá co n~gayon.
N~gayong masunód co na ang cahingian mong sumulat aco sa iyo, ay
nauucol namang gantihin mo itong aquing sulat, at isaysay mo naman sa
aquin ang magandang aral na tinangáp mo sa marunong na Maestra, diyan
sa Maynila, sa loob nang apat na taong icao,i, tinuturuan. Dito,i,
lulutasin co itong aquing titic: Adios, Urbana, hangang sa aco,i,
sagotin mo.--FÉLIZA.