De diepe eerbied, dien de Chineezen tot op den huidigen dag aan den
dag leggen voor alles, wat hun door het voorgeslacht is overgeleverd,
brengt van zelf mee, dat zij in hunne wetenschappelijke ontwikkeling
ver bij andere volken zijn achtergebleven. Hunne aartsvaderlijke
verhouding, die hen den staat als eene familie in 't groot en,
omgekeerd, de familie als een staat in het klein doet beschouwen,
heeft echter in het volks- en familieleven nevens veel, dat ons
belachelijk voorkomt, toch ook veel zeer loffelijke karaktertrekken
en soms ook voortreffelijke inrichtingen in het leven geroepen. Men
zou dus verkeerd doen met uit den lageren trap van beschaving te
besluiten, dat de Chineezen eene ontaarde, diep bedorven natie zijn.
De Chineezen zijn een uiterst matig volk; dronkenschap behoort tot de
grootste zeldzaamheden; na negen of uiterlijk tien uur 's avonds ziet
men in de steden zelden meer iemand op straat. Eene bijzonder in het
oog vallende eigenaardigheid der Chineezen is hoffelijkheid. Wanneer
een Chinees bezoek ontvangt, zal hij zijne plaats aan de rechter zijde
van den gast nooit innemen, voordat deze aan de zijde van zijn hart
is gezeten, en mocht de gast zich in de hitte van 't gesprek slechts
even oprichten, dan zal de huisheer terstond hetzelfde doen en eerst
weer gaan zitten, als de gast zijne plaats heeft ingenomen.--Bij elk
bezoek wordt thee voorgediend, die echter niet bestemd is om dadelijk
te worden gedronken, maar als men de hand aan de theeschaal slaat,
is dit een teeken, dat het tijd tot opbreken is. Van dergelijke
beleefdheidsvormen zou men nog eene menigte kunnen aanvoeren.
De toestand der vrouwen is niet zoo treurig, als men doorgaans
meent. 't Is waar, dat die uit den armeren stand voor het dagelijksch
voedsel, dat bijna uitsluitend uit kool en rijst bestaat, hard te
arbeiden hebben; maar toch niet meer dan eene vrouw van dezelfde klasse
in andere streken. Niettegenstaande den man in enkele gevallen macht
over leven en dood is toegestaan, moet het toch zelden voorkomen,
dat een man zijne vrouw slaat, integendeel staat de man dikwijls
onder den pantoffel. Het getal dergenen, die werkelijk van honger
en kou hebben te lijden, is betrekkelijk veel geringer, dan b.v. in
Engeland en in dit opzicht hebben de arbeidende vrouwen in China
boven hare zusters in het Westen veel vooruit.
Eene hoogst verblijdende gebeurtenis in eene Chineesche familie is de
geboorte van een' zoon, zonder dat die van eene dochter daarom als een
ongeluk wordt beschouwd. Dat de geboorte van een' zoon bovenal zoo met
blijdschap begroet wordt, zal men natuurlijk vinden, wanneer men het
Chineesch gebruik kent, volgens hetwelk de zoon tot na zijn trouwen
in het huis der ouders blijft en die in hun ouderdom ondersteunt,
terwijl de dochter òf het ouderlijke huis verlaat òf er de kosten der
huishouding gevoelig verzwaart.--Voor een hoogen ouderdom betoonen
de Chineezen groote achting; een bejaard man beschouwt het als eene
eer, dat men hem naar zijn leeftijd vraagt wat trouwens op eene vrij
kluchtige wijze geschiedt: «En hoe is 't met uwe tanden gesteld?»
Bij het overlijden van een' keizer legt het gansche land den zwaren
rouw aan, waaraan men zich veel strenger houdt dan bij ons in Europa,
want honderd dagen lang dragen het hof en de hoogere standen witte
kleeding met wit bont bezet (wit is in China de rouwkleur), en
gedurende al dien tijd mag geen mannelijk wezen zich den baard laten
afscheren en moeten de vrouwen den hoofdtooi, waarop zij anders zoo
trotsch zijn, afleggen. Na verloop van den zwaren rouwtijd wordt eene
zwarte of althans donkere dracht aangenomen en verder een vol jaar
gedragen. Onder de hoogere standen mogen gedurende zekeren tijd geen
huwelijken worden gesloten, terwijl voor het volk hiervoor honderd
dagen zijn voorgeschreven. Alle feesten en openbare vermakelijkheden
zijn voor den duur van een rond jaar streng verboden. De tonen van
fluit en guitarre worden in geen huis gehoord; de visitekaarten,
anders rood, moeten nu donkerbruin zijn; ook schrift en zegel op
briefpapier, anders ook rood, nemen eene donkerblauwe kleur aan; onder
gewone omstandigheden houdt men het in China voor eene beleediging,
iemand op wit papier met blauwen inkt te schrijven. Enkele standen
worden derhalve door zulk een algemeenen rouw zwaar getroffen:
alle badhouders zijn voor nagenoeg honderd dagen, al de leden eener
komedie of van een soortgelijk gezelschap voor een rond jaar van
hun bestaan beroofd. Nagenoeg evenals de rouw van het geheele land
wordt door bijzondere personen die over een gestorven familielid in
acht genomen en hierbij weer bijzondere eerbied en achting voor den
ouderdom betoond.