FONTI STORICHE

PETRI AZARII _notarii novariensis synchroni auctoris chronicon de gestis

principum Vicecomitum_.

Luchinus _gessit et æegrum animum contra magnates, qui conversationem

habuerant cum præfato domino Azone. Et dicebatur, quod id faciebat

propter alterum de duobus; scilicet, aut pro co quod morti domini Marci

fratris sui assenserant consulendo, aut quia, tempore domini Azonis, ipse

paucum profictum ex titulo et honore habebat. Nam præfatus dominus Azo

consiliariis suis multum credidit, et eum eo in infinitum facti sunt

opulenti. Et pro eo dictos consiliarios male tractabat, etiamsi essent de

optimatibus Mediolani. Et inter alios erat Franciscolus de Pusterla, ditior

et felicior quovis Lombardo, si tamen temporalia hominem possunt facere

felicem. Et quod sit rerum, audietis. Nam pulchriorem et nobiliorem

mulierem Mediolani habebat in uxorem. Nobiliorem quia de Vicecomitibus;

pulchriorem, quia etiam vocabatur Margarita. Et certe mirum fuit, quod nemo

in luxuria erat dicto Franciscolo coæqualis, in tantum quod a prandio se

levabat ut haberet coitum cum ipsa Margarita uxore. Et sic faciebat

equitando, si debuisset de equo descendere, et invadere publicas

meretrices. Ex ea habuerat tres filios mares, pulchriores forma aliquibus

Mediolani. Et si aliter fuissent, degenerassent, quia ipsorum parentes tam

vir quam mulier formosi ultra modum erant et valde pulchri. Domum autem in

Mediolano habebat pulchriorem; possessiones, mobilia, in tantum quod

numerus non extabat, et certe alter Job potuit dici_. _Sed quia ad plenum

enarrare longum nimis esset, concludam, quod præfatus dominus

Franciscolus accusatus fuit de quodam tractactu. Et certe potuit esse

verum. Nam dicebatur, quod ipsius uxor prædicta conquesta fuerat, quod

dominus Luchinus voluerat nobilitatem ipsius turpi coitu fædare. Nam

præfatus dominus Luchinus extiti luxuriosus. Et quod gravius erat,

propter ægrum animum, quem in eo ridebat, habebat de statu dubitare. Et

certe si, prædictus dominus Franciscolus cogitata cito explevisset, de

facili fuissent effectum consequuta. Sed quia tanti et potentes cives ipsi

tractatui assentiebant, necessarium fuit ab aliquo publicari, et male.

Quocirca dominus Luchinus multos cepit, et capti fuerunt statim decapitati,

et fame aliisque tormentis necati. Et quia nimis longum esset enarrare

opus, de ipsis ad præseus tacetur. Dicam, quod prædictus Franciscolus

fugit, ed eum pluribus ex filiis Avenionem se reduxit. Sed quia nec ibi,

nec ultra mare, nec citra permisisset cum vivere, necessarium, fuit alio

divertere; nam exploratores ipsum sequebantur: et captus fuit in marinis

partibus, super Portum Pisanorum, et ducti fuerunt Mediolanum. Multos alios

publicatos accusavit, quos morte, peremit. Et demum ipsum et filios duos

cum parentibus in Broleto decapitari fecit, et quosque tam mares quam

fœminas, et ipsam Margaritam consumavit, quæ propterea alia fuit

Hecuba, ut legitur in processibus Trojanorum. Purgavit adeo dominus

Luchinus corum contumaciam, quod credo nunquam Mediolanenses ausuros

tractare (etiam quia timidi sunt a natura) contra Vicecomites_.

BERNARDINO CORIO, _L'Istoria di Milano_.

_Nel medesimo anno (1340), ancora nell'agosto, Francesco da Pusterla, il

quale in Milano sopra ogni altro cittadino di ricchezze abbondava, avendo

ridotto a sua divozione Galeazzo et Bernabò supradetti, insieme con

Pinella et Martino fratelli de' Liprandi; Borollo da Castelletto, et un

Bertoldo d'Amico, conspirarono contra di Luchino Prencipe di Milano, da gli

antecessori del quale erano fatti grandi, tanto di ricchezza, quanto di

riputatione, et nome. Cominciarono adunque a trattare della morte_ _del

Prencipe, onde Giuliano, fratello di Francesco, impetrando aiuto ad

Alpinolo Casale, li manifestò il tutto, per esser lui suo caro amico.

Costui di subito al fratello Ramengo riuelò il trattato, la qual cosa

intendendo Francesco sopradetto, non essendogli Ramengo beniuolo, pensò

che la cosa saria palesata al Prencipe, il perchè di subito insieme col

fratello, et due figliuoli già di età perfetta, fuggì da Milano,

et secretamente andò in Auignone, et Ramengo senza metterli tempo,

hauuta la certezza del fratello, fece intendere a Luchino Visconte quanto

contra di lui s'era ordinato. Onde Pinalla, Martino, Borollo et Beltramolo

gli fece imprigionare, et posti al tormento manifestarono la cosa. Fatto

dunque che hebbero il processo di tanto maleficio, gli furono confiscati

tutti i suoi beni, et posti nelle carceri furono fatti gli ambi fratelli

morir di fame. L'Amico, à più uituperoso fine fu reseruato. Le

famiglie sue restarono in somma pouertà. Malgherita, mogliera di

Francesco, germana di Luchino per esser lei sorella di Ottorino Visconte,

et figliuola di Vberto, quale fu fratello di Matteo Magno, essendo stata la

inuentrice di tanta scelleraggine, fu crudelmente incarcerata, et Francesco

dall'altro canto per le continue insidie, in Auignone quasi non era sicuro.

Et così finalmente un Milanese con simulazione fuggì da Milano et

andò in Auignone; il perchè da Luchino fu messo nel bando, et lui

dell'altro canto faceva venire a Francesco lettere contrafatte da parte di

Mastino della Scala, che volesse andare a Verona, concio fosse che da lui

sarebbe honorato con onesto stipendio. Credette Francesco alle false

lettere, il perchè partendosi giunse a porto Pisano, dove la potenza di

Luchino era oltra modo estimata, per difendere lui i Pisani dai Lucchesi.

Quivi mandò adunque Buonincontro di San Miniato Toscano, et suo

Condottiero, il quale come Francesco, ed i figliuoli furono giunti, li fece

prigioni, et fra pochi giorni essendo condotti a Milano, nella pubblica

piazza del Broletto furono decapitati; per impositione del Prencipe,

Beltramolo sopradetto, palesamente fu il manegoldo. E dopo per essere molto

odiato da Luchino, cantra del quale ancora nei tempi passati altri

mancamenti hauea commesso, fu strasinato a coda di due Asini fino alle

forche, fuora della città, dove senza dimandar perdono de i suoi

peccati, con una catena al collo per insino dai corvi fu devorato, restò

impiccato con perpetue esecrazioni d'ogni viandante._

Margherita Pusterla: Racconto storico · 第 59 / 62 题