NORA. Sed gxuste li devis ja nepre nenion scii! Je Dio, cxu vi ne
komprenas tion? Li ecx ne devus scii kiom dangxere estas pri si. Ja
al mi la kuracistoj venis kaj diris, ke lia vivo estas en dangxero;
ke nenio alia povus savi lin krom restado en suda lando. Jen
komprenu, ke unue mi devis provi palpe sercxi la vojon. Mi
prezentis al li kiel bone estus por mi kiel por aliaj junaj edzinoj
vojagxi eksterlanden; mi ploris kaj petis; mi diris ke li absolute
devus pripensi la cirkonstancojn en kiuj mi estas, kaj ke li devus
esti gxentila kaj cedi al mi; kaj jen mi sugestis ke li povus
pruntepreni sumon. Sed tiam li farigxis preskaux kolera, Kristine.
Li diris, ke mi estas facilanima, kaj ke estas lia devo kiel edzo
ne cedi al tiaj kapricoj kaj ideoj -- kiel li nomis ilin. Nu ja, mi
pensis, savota vi estu; kaj tiam mi trovis rimedon --
LINDE. Kaj via edzo, cxu li ne sciigxis de via patro, ke la mono
ne venis de li?
NORA. Ne, neniam. Pacxjo mortis gxuste en tiuj tagoj. Mi intencis
informi lin pri la afero kaj peti lin nenion malkasxi. Sed cxar li
kusxis malsana --. Bedauxrinde, ne farigxis necese.
LINDE. Kaj vi neniam poste konfidis vin al via edzo?
NORA. Ne, pro cxielo! kiel vi povas pensi tion. Li, kiu estas
tiom severa en tiu rilato. Kaj krome -- Torvald, kun sia vira
memkonscio -- kiom gxene kaj humilige estus por li scii, ke li ion
sxuldus al mi. Tio tute missxovus la rilaton inter ni; nia bela,
felicxa hejmo ne plu restus, kio gxi nun estas.
LINDE. Kaj vi neniam informos lin?
NORA (pensema, duone ridetante). Jes -- iam eble; -- post multaj
jaroj, kiam mi ne plu estos tiel bela kiel nun. Ne ridu!
Kompreneble mi pensas: Kiam Torvald ne plu sxatos min kiel nun;
kiam li ne plu trovos plezuron rigardi min danci por li, alivesti
min kaj deklami. Tiam estus bone havi ion rezerve -- (interrompas)
Pa, pa, pa. Tiu tempo neniam venos. -- Nu, kion vi diras pri mia
granda sekreto, Kristine? Cxu ne ankaux mi tauxgas por io? -- Cetere
sciu, ke tiu afero multe maltrankviligis min. Ne estis cxiam facile
por mi plenumi la devojn en gxusta tempo. Sciu ke en la mondo de
negoco estas io, kio nomigxas kvaronjaraj rentoj, kaj io kio
nomigxas partopago; kaj estas cxiam malfacile trovi monon por ili.
Sekve mi devis sxpari tie kaj tie laux ebleco, kiel vi komprenas.
El la sumo por mastrumado mi povis nenion flankenmeti, cxar Torvald
devis ja bone vivi. La infanoj ne povis esti malbone vestitaj; kion
mi ricevis por ili, mi opiniis, ke mi devas por ili uzi. La
dolcxaj, benitaj etuloj!
LINDE. Do vi rezignis pri viaj propraj bezonajxoj, kompatinda
Nora?
NORA. Kompreneble. Mi ja estis la unua por tio. Cxiam kiam
Torvald donis al mi monon por novaj roboj aux io simila, mi neniam
uzis pli ol la duonon; acxetis cxiam la plej simplajn kaj
malmultekostajn specojn. Dia beno estis, ke cxio tiel bone konvenas
al mi, tiel ke Torvald nenion observis. Sed estis al mi peze
multajn fojojn, Kristine; cxar tamen estas agrable porti belajn
vestojn. Cxu ne?
LINDE. Ho jes, vere.
NORA. Nu, mi ja ankaux havis aliajn enspezfontojn. Lastan vintron
mi sukcesis ricevi kopilaboron. Mi sxlosis la pordon de mia
cxambro, kaj cxiun vesperon mi sidis skribante gxis malfrue en la
nokto. Aj! Mi estis ofte laca, lacega. Sed tamen estis ege amuze
tiel sidi laborante kaj gajni monon. Mi preskaux sentis min
viro.
LINDE. Sed kiom vi nun tiel povis repagi?
NORA. Nu, tion mi ne povas gxuste diri. Sciu ke pri tiaj aferoj
estas tre malfacile teni klaran superrigardon. Mi scias nur, ke mi
pagis cxiom, kiom mi povis alrasti. Multfoje mi ne vidis eliron.
(ridetas) Tiam mi sidis cxi tie revante, ke maljuna ricxa sinjoro
enamigxis en mi --
LINDE. Kio? Kiu sinjoro?
NORA. Pa, pa! -- ke jen li mortis, kaj kiam oni malfermis lian
testamenton, oni legis tie grandlitere: "Mian monon la afabla
sinjorino Nora Helmer tuj ekhavu kontante elpagata."
LINDE. Sed kara Nora, -- kia sinjoro tiu estas?
NORA. Bona Dio! Cxu vi ne komprenas? La maljuna sinjoro tute ne
ekzistis; estis ja nur fantazio, pri kiu mi sidis cxi tie revante
ree kaj ree, kiam mi ne vidis eblecon ekhavi monon. Tamen estas
indiferente; tiu maljuna, teda homo restu kie li estas; mi sopiras
nek lin nek lian testamenton, cxar nun mi estas senzorga.
(eksaltas) Ho Dio! Tamen estas gxuige pri tio pensi, Kristine!
Senzorga! Povi esti senzorga, tute senzorga; povi ludi kaj danci
kun la infanoj; povi ornami kaj beligi en la domo, cxion kiel
Torvald sxatas gxin! Kaj imagu, baldaux venos printempo kun vasta,
blua cxielo. Kaj eble ni povos iom vojagxi. Eble mi revidos la
maron. Ho, jes, estas ja vere grandioze vivi kaj esti felicxa.
(sonoras en la antauxcxambro)
LINDE (ekstaras). Oni sonorigas; eble pli bone ke mi foriru.