Sachel. Esther. Rebbe Haëzer.
ESTHER. Ging Rebecca daar niet? ’k Zou ’r op zweren. Nee ze is ’t toch
niet.... Kom u binnen. Wees u voorzichtig.
HAËZER. Pas op voor de drempel.
SACHEL. Hier ken ik de weg—heel precies—heel precies. Help me maar
niet. ’k Ben niet gewend geholpen te worden.
HAËZER. Is Rafaël niet thuis?
ESTHER. ’k Zal wel is kijken. Maar zoo’n haast heit ’t niet. Laat-ie
maar blijven. Dan ken Sachel u verder vertellen.
SACHEL. Wat helpt vertellen? Heb ’k niet àlles verteld? D’r zit geen
hart in die jongen. Z’n vader behandelt-ie as ’n stuk vuil. Erger nog.
En voor wie heb ’k alles gedaan? Voor wie vraag ik? Dat’s m’n ouwe dag!
Geen uur vrede, geen uur rust.
HAËZER. La-la-la. Loop niet op de dingen vooruit. Ik heb dat meer bij
de hand gehad. Jeùgd. Jeùgd. Anders niet. Daar moet je niet met geweld
tegen ingaan. Geweld bederft. Ik ken Rafaël, beter dan jij. Heb ’k ’m
niet zien groeien? Kwam-ie niet uit zichzelf bij me, als-ie iets kwaads
had gedaan? Weet je nog hoe-die me gebiecht heeft van die appel—die
appel—op Groote Verzoendag.—Geen hardheid.—Geen groote woorden.—Geen
geweld.—Hij gaàt niet heen.—Hij troùwt de dochter van Aaron.
ESTHER. Wat heb ik gezeid? Nou hoór je dat ’k gelijk heb.
SACHEL. Ik voel ’t anders. Ik heb geen macht meer over ’m. Vroeger. Ja,
vroéger.—Zooas ’t staat in de boeken van Mozes—vroeger kon je ’n zoon
dwingen—dat was recht....
HAËZER. Gekkigheid—gekkigheid. We stéénigen niet meer. We gaan vooruit
en niet achteruit. Vroeger werd een ongehoorzame zoon naar de poort van
de stad gebracht en gesteenigd. Dat weet ik wel, gekje—maar we hebben
geen poorten meer—je màg niet met steenen gooien. Elke ruit kan je
betalen. Andere tijden: andere zorgen, andere dwàng. Eer we drie
maanden verder zijn is Rafaël getrouwd en ’n jaar later kom ’k op de
brezemiele. Want je krijgt ’n kleinzoon. Ik zeg je, ’t is ’n kleinzoon.
Hahaha! Ja-ja, je doet veel beter je zorg weg te lachen.
ESTHER. ....Groot gelijk, mijneer de Rebbe... Met de dag wordt-ie
zwaartillender—en nou is Rafaël ’n lastige jongen, maar overleg is ’t
halve werk. Zal u wat gebruiken? Koppie koffie met kiks?
HAËZER. Met twéé stukken kiks....
ESTHER (in de deur.). Roosie! Roosie! Breng je de koffie?
SACHEL. Gister heb ’k ’m gezeid: jij mag de zaak alleen drijven—ik zal
me met niks meer bemoeien—en—en—en ’k weet ’n vroúw voor je—’n vroúw
die wat meebrengt—’n goeie vrouw—hij hield z’n mond—hij hield z’n
mond.—Zeg je niks, zei ik—en ’k hoorde ’m met z’n vingers trommelen op
de ruit.—Dat doet-ie méer—’k Weet precies wánneer ie ’t doet—Ze brengt
wat in, zei ik—ze heeft wat te wachten.—Toen lachte-die.—Waarom làch
je, zei ik.—Toen lachte die hàrder en kwam op me toe—en pakte m’n hoofd
beet: vader, ’k heb zoo’n meelij met je, zei-die—en toen liet-ie me
staan—anders zei-die niks—anders niks.—Nou vraag ik.—Daar zit iets
tusschen.—Dat kan zoo niet.—’t Is ’n gruwel wat me gebeurt....
HAËZER. Gruwel, gekje, gruwel? Je moet niet toegeven aan je
achterdocht, aan die angst om òveral spoken te zien waar ze niet zijn.
Denk aan Izaac. Izaac was blind en Jacob stal zijn zegen. Heeft-ie
geklaagd? Hij zegende Esau óok. Rafaël is ’n kind, ’n gróot kind....
ESTHER. Sust!.... De meid....