=Régulier=, Legitimus, justus, æquus, verus.
=Régulièrement=, Examussim.
RÉGNER, Regno, impero, dominor.
REGRET, Desiderium, studium, pœnitentia.
_Adoucir les regrets_, Desiderium lenio.
_Laisser de grands regrets_, Desiderium mei relinquo.
=Regretter=, Tædet, pudet, dolore afficior.
_A regret_, Moleste, graviter, ægre, ingratiis.
RÉHABILITATION, Restitutio.
=Réhabiliter=, Famam restituo, labem eluo, sarcio infamiam.
REINS, Renes, lumbus.
REJAILLIR, Referveo, refervesco.
REJETER, Depono, rejicio, repudio, aspernor, reprobo, abjicio,
improbo, respuo, contemno, abrogo, antiquo.
=Rejeter sur=, Regero.
REJETON, Virgultum, surculus, germen.
_Pousser des rejetons_, Fructicor, surculor, emitto, reviresco.
RÉJOUIR, Lætifico, lætitiam affero, hilaro, oblecto, recreo, exhilaro.
=Se réjouir=, Lætor, exsulto, lætitia efferor, gaudeo.
RELÂCHE, Cessatio, intermissio, otium, relaxatio.
_Relâche_ (_donner du_), Laxo, remitto.
RELÂCHEMENT, Remissio.
=Relâcher=, Relaxo, remitto, laxo, solvo.
RELATER, Refero.
RELATION, Ratio.
— (D’amitié), Consuetudo.
_Lier des relations_, Rationes contraho cum aliquo.
RELÉGUER, Relego, expello.
RELEVÉ, Diribitio.
RELEVER, Erigo, relevo.
RELIEUR, Glutinator librorum.
RELIGION, Religio.
=Religieux=, Religiosus, sanctus, pius.
=Religieusement=, Religiose, sancte, pie.
RELUIRE, Refulgeo, reluceo.
REMARQUE, Animadversio, consideratio, attentio, notatio.
=Remarquer=, Adverto, animadverto, observo, attendo, noto.
=Remarquable=, Luculentus, præstans, insignis, grandis, præstabilis,
clarus, peculiaris, singularis.
_D’une façon remarquable_, Insignite, insigniter.
REMÈDE, Medicina, medicamentum, medicamen, remedium.
_Le remède produit grand effet_, Salubritas medicamenti toto
corpore percipitur.
_Apporter remède_, Succurro.
REMETTRE _à un autre temps_, Differo rem in longiorem diem, protendo,
prorogo.
REMETTRE _une faute_, Condono crimen.
REMORDS (_poursuivi par les_), Hominem conscientiæ suæ præcipitem
agunt pœnæ.
REMPART, Vallum, agger, mœnia, muri urbis.
_Faire un rempart de son corps_, Oppono meum corpus alicui.
_Entourer de remparts_, Vallor, munio.
=Remplacements= (_être en_), Sufficio, substituo.
=Remplaçant=, Successor, qui subrogatur.
REMPLIR, Farcio, impleo, compleo, saturo, satio, repleo, refercio.
=Rempli=, Refertus, confertus, plenus.
REMUER, Volvo, converto, moveo.
=Remuant=, Inquietus, turbulentus.
=Remuer= _l’esprit_, Moveo animum, accendo.
RÉMUNÉRATION, Remuneratio.
RENAÎTRE, Renascor, exorior, renovor.
RENARD, Vulpes.
RENCONTRE, Concursio, concursus, conflictus, effusio hominum.
_A la rencontre_, Obviam.
=Rencontrer=, Reperio, invenio, occurro.
=Rencontrer= (se), Convenio, coeo, congregor.
RENDRE, Reddo, restituo, refero.
_Se rendre au vainqueur_, Ditioni victoris me permitto; dedo me
victori.
_Se rendre à, aller vers_, Devenio, venio, pervenio.
_Se rendre qque part_, Proficiscor.
RENFERMER, Contineo, comprehendo, complector, includo.
RENFORT, Subsidium, auxilium.
RENIER, Abnego, pernego, retracto, renuo, recuso.
RENOM, Laus, præconium, gloria, splendor, celebratio, laudatio.
_Renom_ (_mauvais_), Infamia, dedecus, sinistra fama, probrum, labes,
ignominia.
_Il s’est acquis par cette action un renom perpétuel_, Eo facto
immortalitatem est consecutus.
RENOMMÉE, Fama, opinio, existimatio, nomen, nominis celebritas, rumor.
_Chercher la renommée_, Famam capto.
_Prendre soin de sa renommée_, Famæ meæ consulo.
_Acquérir de la renommée_, Famam consequor nonnullam.
_Perdre beaucoup de sa renommée_, Multum de bona fama amitto.
RENOUVELLEMENT, Renovatio, redintegratio, instauratio.
=Renouveler=, Innovo, renovo, novum facio, redintegro, instauro,
itero.
=Se renouveler=, Refrico.
=Renouvelé=, Renovatus.
RENTRER, Remigro, redeo, remeo.
RENVERSEMENT, Perversitas.
=Renverser=, Labefacio, subruo, prosterno, affligo, frango,
labefacto, dissolvo, conquasso, perverto, subverto, perimo,
deleo.
RENVOYER, Remitto.
REPAÎTRE _son esprit de choses agréables_, Mente varias voluptates
contrecto.
RÉPANDRE, Diffundo, dispergo, instillo, effundo, fundo, spargo.
=Répandre= (autour), Circumfundo, ambio.
=Répandre çà et là=, Dispergo, disjicio, dissipo, inspergo, respergo.
=Répandre= (se), Dimano, profluo.
_Se répandre en injures_, Maledicta in aliquem congero.
=Très répandu=, Pervagatus, divulgatus.
RÉPARATION (excuse), Satisfactio, purgatio.
=Réparer=, Sarcio, reficio, restituo, obmolior.
— (Expier), Expio.
RÉPARTITION, Partitio, divisio, tributio.
=Répartir=, Tribuo, partior, divido.
=Répartiteur=, Partitor.
REPAS, Convivium, epulæ, accubatio epularis amicorum.
_Donner un repas_, Convivor, convivium ago, epulum do.
REPENTIR, Pœnitentia, dolor ob admissa peccata.
SE REPENTIR, Pœnitet, tædet, piget me.
RÉPERCUSSION, Repercussio.
=Répercuter=, Repercutio.
RÉPÉTITION, Repetitio, iteratio.
=Répéter=, Repeto.
REPLACER, Repono, colloco.
REPLIER, Replico.
RÉPLQIUER, Respondeo.
RÉPONSE, Responsio, responsum.
=Répondre=, Respondeo, responsum do, refero, rescribo.
_Répondre par écrit_, Rescribo, litteris respondeo.
RÉPONDANT, Sponsor.
REPORTER _sur qqn_, Ad aliquem transfundo.
REPOS, Requies, quies, tranquillitas, otium, vacatio, vacuum tempus.
_Troubler le repos_, Otium perturbo.
=Reposer=, Relaxo, remitto.
=Reposer sur=, Nitor, enitor.
=Se reposer=, Quiesco, otior, requiesco, consido, desino.
_Se reposer de temps en temps_, Interquiesco.
_Qui est en repos_, Quietus, tranquillus.
_En repos_, Quiete, tranquille.
REPOUSSER, Propulso, repello, arceo, depello, amoveo, propello,
extrudo, ejicio, excludo, prohibeo, extendo, portas alicui
claudo.
_Repousser en jurant_, Ejero, ejuro.
REPOUSSER (croître de nouveau), Renascor, renovor, recresco, rursum
cresco.
REPRENDRE, Recipio, recupero, repeto.
— (Réprimander), Reprehendo, vitupero, carpo, objurgo.
REPRÉSENTATION, Descriptio, figura, designatio.
_Représentation_ (_de théâtre_), Commissio.
=Représenter= (se) _dans l’esprit_, Mente mihi aliquid depingo,
repræsento.
RÉPRIMANDE, Reprehensio, vituperatio, objurgatio, castigatio.
=Réprimander=, Reprehendo, corripio, objurgo, castigo.
RÉPRIMER, Reprimo, coerceo, comprimo, cohibeo, refreno, contineo,
domo.
_Qui réprime_, Repressor.
REPRISES (_à plusieurs_), Identidem.
REPROCHE, Vituperatio, reprehensio, exprobratio, nota, dedecus.
_Il a encouru un reproche_, In dedecus incurrit.
_Je ne lui ai pas adressé le moindre reproche_, Eum ne graviore
quidem verbulo compellavi.
_Il m’a accablé de reproches_, Probris omnibus me vexavit.
REPROCHER, Exprobo; crimen in aliquem conjicio, confero.
RÉPROUVER, Reprobo, improbo, rejicio.
RÉPUBLIQUE, Respublica.
RÉPUTATION, Honor, existimatio, fama.
_Il y va de ma réputation_, Agitur existimatio.
_Nuire à la réputation_, Splendori nominis jacturam affero.
_Détruire la réputation_, Laudes alterius obscuro.
_Veiller à sa réputation_, Existimationi consulo.
_Être en danger de perdre sa réputation_, In discrimen existimationis
venio.
RÉSERVE, Exceptio.
_Mettre en réserve_, Reservo, servo, conservo, recondo.
— (Militaire), Miles, copiæ, cohortes subsidiariæ.
=De la réserve=, Subsidiarius.
— (Retenue), Temperantia, modestia, moderatio, continentia,
verecundia, ingenuitas.
=Réservé=, Temperatus, temperans, moderatus, verecundus, prudens.
_Avec réserve_, Verecunde, pudenter.
RÉSIDENCE, Sedes, domicilium.
=Résider=, Habito, domicilium habeo.
RÉSIGNATION, Patientia, tolerantia.
_Avec résignation_, Patienter, sedate, tranquille, æquo animo.
=Résigner=, Resigno.
=Se résigner à=, Mihi persuadeo.
RÉSIPISCENCE (_venir à_), Resipisco.
RÉSISTANCE, Retractatio.
=Résister=, Obsisto, resisto, a conatu repello, repugno, adversor,
reluctor.
RÉSOLUTION, Propositum, consilium.
_Persister dans sa résolution_, Permaneo in proposito.
_Changer de résolution_, Decedo de sententia.
=Résolu=, Constans.
_Je suis résolu à_, Decrevi, me....; certum mihi est, decretum mihi
est, animo proposui.
=Résolûment=, Obstinate.
RÉSONNER, Sono, sonum reddo, consono, persono.
RESPECT, Observantia, veneratio, cultus, reverentia, honor.
=Respecter=, Vereor, observo, colo, revereor.
=Respectueux=, Venerabundus, perfusus honore.
RESPIRATION, Anhelitus, spiritus, respiratio, spiratio.
=Respirer=, Anhelo, spiro, respiro.
=Respirable=, Spirabilis, flabilis.
RESSEMBLANCE, Similitudo.
=Ressembler=, Similis sum, ad similitudinem accedo.
_Ils se ressemblent comme deux gouttes d’eau_, Ovum ovo similius non
est (Prov.).
RESSENTIR, Sentio.
RESSERRER, Constringo, stringo, vexo, arcto, concludo, coarcto,
constipo.
=Resserré=, Contractus, brevis, adstrictus.
RESSOURCES, Opes, facultates, copiæ.
RESSOUVENIR, Recognitio, recensio.
=Se ressouvenir=, Memini, commemini.
RESSUSCITER, Revivisco, in vitam redeo.
RESTAURER, Reficio, restituo, recreo.
RESTES, Reliquiæ, residua.
_Du reste_, Alioqui, alioquin, alias, cæteroquin, cæterum.
=Rester=, Permaneo, maneo, commoror, resto, sto, resideo.
_Rester chez soi_, Domi me teneo.
_Qu’il reste bien entendu_, Illud maneat.
=Restant=, Reliquus, residuus, rejectus.
_Ce qui reste_, Subsecivus.
RESTITUER, Retribuo, refero, rependo, restituo.
RESTRICTION, Exceptio.
RÉSULTAT, Exitus, finis, terminus.
=Résulter=, Provenio.
RÉTABLISSEMENT, Redintegratio, restitutio, reparatio, renovatio.
=Rétablir=, Restituo, repono, instauro, reparo, redintegro, sancio,
reficio, recreo.
=Rétablir= (se), Convalesco, consanesco, sanus fio, valentior fio, ex
morbo evado, morbo levor, resurgo.
=Rétabli= (_être_), Convalescere.
RETARD, Mora, retardatio, impedimentum, cunctatio, tarditas, dilatio.
_Sans retard_, Sine mora, abjecta cunctatione.
=Être en retard=, Moras traho, tardo.
_Ne point souffrir de retard_, Dilationem non recipio.
=Retarder=, Retardo, moror, moram affero, impedimentum affero,
differo.
RETENTIR, Resono, sonum refero, sono, persono, percrepo, recino.
=Retentissant=, Clarisonus, clare sonans, canorus, horrisonus.
RETENUE, Cf. Réserve.
_Avec retenue_, Temperanter.
_Qui est sans retenue_, Immodestus, parum modestus, expers modestiæ.
_Sans retenue_, Effuse, large, prolixe.
_Avoir de la retenue_, Verecundor, pudore deterreor, erubesco.
=Retenir=, Teneo, retineo, moror, inhæreo, inhibeo, cohibeo, coerceo.
_Action de retenir_, Inhibitio.
=RETIRER=, Retraho.
_Retirer de dessous_, Subduco, removeo, subtraho.
=Se retirer=, Recedo, abeo, discedo.
_Se retirer chez soi_, Capesso me domum.
=Retiré=, Penetralis.
RETOMBER, Recido, redundo.
_Faire retomber sur qqn_, Transfero in aliquem.
RETORS, Veteratorius.
RETOUCHER _son discours_, Orationem emendo.
RETOUR, Regressio, regressus, reditus, reditio, reversus.
_En retour_, Mutue, mutuo.
=Retourner=, Redeo, reverto, revenio.
RÉTRACTER (se), Palinodiam cano, retexo orationem.
RETRAITE, Latibulum, receptus, perfugium, secessus.
— (Du combat), Avocatio a pugna.
_Couper la retraite aux ennemis_, Excipio ex fuga hostem.
_Aimer la retraite_, Latebris me involvo.
RETRANCHEMENT, Propugnaculum.
=Retrancher= (fortifier), Obvallo, circumvallo, munio, firmo.
— (Soustraire), Depasco, recido, minuo, detraho, delibo, reseco,
derogo, defero, aufero, decerpo, amputo.
RÉTRÉCIR, Coangusto, coarcto.
RÉTROGRADER, Regredior, pedem refero.
RETS, Rete, laqueus, cassis, casses.
RÉUNION, Corona, cœtus, societas, sodalitas, collegium, sodalitium,
collectio, congregatio.
=Réunir=, Compono, conjungo, coagmento, construo, conglutino,
congrego, misceo, colligo.
=Réunir= (se), Colo, convenio, adjungor, congredior.
REVANCHE (_prendre sa_), Cladem reddo.
RÈVE, Somnium, visio, visum.
=Rèver=, Somnio.
_Ne rèver que batailles_, Nihil nisi prœlium cogito.
RÉVEILLER, E somno excito.
=Réveiller= (se), Evigilo.
_Je me suis réveillé plus tôt que de coutume_, Maturius me somnus
reliquit.
RÉVÉLER, Indico, confiteor, expono, patefacio, in lucem profero,
divulgo, profiteor.
REVENDICATION, Vindiciæ.
=Revendiquer=, Vindico, vindictam sumo, tueor, repeto, reposco,
persequor.
REVENIR, Reverto, revertor, revenio, redeo.
_Revenir à soi_, Animum colligo.
_Revenons aux motifs abandonnés_, Revertamur ad calculos quos
abjecimus.
_Cela revient au même_, Ea opinio eodem recidit, revolvitur.
=Revenu=, Reditus.
RÉVÉRER, Revereor, colo, veneror.
REVERS, Offensio, incommodum, detrimentum, molestia, calamitas.
REVÊTIR, Induo, vestio, induco, tego, orno.
REVOIR, Retracto, revoco.
RÉVOLTE, Rebellio, seditio, secessio, tumultus, defectus, defectio.
RÉVOLUTION, Tumultus, perturbatio, confusio.
REVUE _rapide_, Percursio.
_Passer en revue_, Percenseo, recenseo, percurro.
_Passer la revue_, Exercitum lustro.
RHÉTORIQUE, Rhetorica.
=Rhéteur=, Rhetor.
RHUME _de cerveau_, Gravedo.
_Sujet aux rhumes_, Gravedinosus.
RHYTHME (_qui a du_), Numerosus.
RICHESSES, Divitiæ, ampla fortuna, summa copia, opes et copiæ.
_Amasser des richesses_, Opes consectari.
=Riche=, Dives, locuples, copiosus, opulentus, pecuniosus, nummatus,
fortunatus, abundans.
=Riche= (être), Opibus abundo.
— (Fécond), Uber, fecundus, fertilis, abundans, copiosus, pinguis.
=Richement=, Pretiose, eleganter.
RIDE, Ruga.
=Rider=, Corrugo.
=Ridé=, Rugosus.
RIDEAU, Cortina.
RIDICULE, Deridiculum, irrisio.
=Ridicule= (_adj._), Ridiculus, jocularis.
=Ridiculiser=, Derideo, irrideo.
RIEN, Nihil, nihilum, nil.
_Ne rien laisser_, Ne vestigium rei est reliquum, ne minimam rem
fecit reliquam.
_Ne rien avoir_, Nihil est in manu.
_Je n’eûs rien de plus pressé que, de plus à cœur que_, Nihil mihi
potius fuit, quam ut.
_Rien encore_, Nihildum, non adhuc, nondum quidquam.
_Rien n’est si_, Nihil tam..... quam.
_Il n’est rien de si_, Nihil tam ... est, cujus....
_Je ne hais rien tant que_, Nihil acerbius odi quam....
UN RIEN, Hilum, naucis, res nihili.
_C’était un rien_, Parva res erat.
_Pour un rien_, De nihilo.
_Dire des riens_, Nugor, jocor, ludo, nugas ago, nugax sum.
_Diseur de riens_, Nugator, nugax.
RIGUEUR, Inclementia, duritas.
=Rigoureux=, Inclemens, asper.
=Rigoureusement=, Inclementer, severe, austere, stoice, stricte.
RIRE, Cachinnatio, cachinnus, risus.
_Exciter le rire_, Cachinnum commoveo.
RISÉE (_être l’objet de la_), Ludibrio esse aliis, ludibrio haberi.
=Rire=, Rideo, risum edo.
_Rire aux éclats_, Cachinnor, solutius rideo.
=Risible=, Ridiculus, jocularis.
_D’une façon risible_, Ridicule.
_En riant_, Per jocum, joci causa.
RISQUES (_courir des_), Periclitor.
_Avec risque_, Periculose, cum periculo.
RITE, Ritus.
RIVAGE, Littus, ora, ripa.
_De rivage_, Littoreus.
RIVALITÉ, Rivalitas, æmulatio.
=Rivaliser=, Æmulor, invideo.
=Rival=, Æmulus, competitor.
RIVE, Ripa, littus, ora.
RIVIÈRE, Profluens, fluvius, flumen, torrens.
ROBE, Stola.
ROBUSTE, Valens, validus, fortis, robustus, lacertosus.
ROCAILLEUX, Saxosus.
ROCHE, Petra, rupes.
=Rocher=, Saxum, silex, lapis, rupes, cautes.
ROI, Rex, princeps.
_Être roi_, Regno, impero, domino.
=Royal=, Regius, regalis, basilicus, splendidus, magnificus.
_Maison royale_, Regia, domus regia.
=Royalement=, Regie, more regio.
ROYAUME, Regnum.
ROYAUTÉ, Regnum, principatus, dominatus.
ROITELET, Regulus.
ROIDE, Rigidus, durus, austerus.
_Être roide_, Rigeo, conglacio, congelo.
RÔLE (_s’acquitter très bien de son_), Personam egregie gero, tueor.
ROND, Circulus, orbis, ambitus.
=Rond= (_adj._), Rotundus.
RONFLER, Sterto.
RONGER, Arrodo, erodo, peredo.
ROSE, Rosa.
ROSEAU, Arundo, canna.
_Roseau_ (_à écrire_), Calamus.
ROSÉE, Ros.
RÔTI, Assus, torridus, aridus.
ROUE, Rota, orbis.
ROUGEUR, Rubor.
=Rougir=, Rubeo, erubesco.
— (De honte), Pudet me.
=Rouge=, Ruber, rubens, rutilus.
ROUILLE, Rubigo, ærugo.
=Rouillé=, Rubiginosus.
ROULER, Volvo, convolvo, involvo, verto, verso.
_Faire rouler_, Torqueo, voluto.
ROUTE, Via, iter, semita.
_Faire route_, Iter habeo.
_Continuer sa route_, Pergo iter cœptum.
_Se détourner de sa route_, Iter alio flecto.
_Se frayer une route_, Viam mihi aperio.
ROUVRIR, Refrico.
ROUX, Fulvus.
RUBICOND, Rubicundus, rubore plenus.
RUCHE, Alvearium.
RUDESSE, Duritia, firmitas, asperitas.
=Rude=, Asper, scaber, durus, habens aliquid asperitatis.
RUDIMENT, Rudimentum.
RUELLE, Angiportus.
RUER SUR (se), Me ingurgito, irruo.
_Se ruer sur la fortune_, In copias me ingurgito.
RUGUEUX, Rugosus.
RUINE, Ruina, casus, perinicies, exitium, occasus, interitus, obitus.
=Ruiner=, Destruo, dirimo, everto, demolior, vasto, disperdo,
dissipo, perdo, exscindo, devoro, exhaurio, absumo, abligurio.
=Ruineux=, Ruinosus.
=Être ruiné=, Perire, concidere.
RUISSEAU, Rivus, rivulus.
RUMEUR, Auditio, rumor, publicus sermo, fama.
RUPTURE, Abruptio.
=Rompre=, Perrumpo, disrumpo, perfringo, vi aperio, decerpo, frango,
divido, distraho, infringo, effringo, labefacto.
RUSE, Dolus, fraus, fallacia, machina, insidiæ, artificium, astus,
astutia.
=Rusé=, Malitiosus, versutus, callidus, astutus, vafer.
_Un peu rusé_, Subdolus.
_Avec ruse_, Malitiose, versute, vafre, callide.
RUSTIQUE, Rusticanus, rusticus.
S
SABLE, Arena.
=Sablonneux=, Arenosus.
SAC, Saccus.
— (Pillage), Direptio, vastatio.
=Saccager=, Destruo, diruo, vasto, nullum vestigium relinquo.
SACERDOCE, Sacerdotium, sacerdotis munus.
=Sacerdotal=, Sacerdotalis.
SACRÉ, Sacer, religiosus, consecratus, religionem habens, sacratus,
dicatus.
SACRIFICE, Sacrificium, sacrificatio.
_Sacrifice expiatoire_, Piaculum.
_Faire un sacrifice_, Rem divinam ad aras facio.
_Offrir un sacrifice en l’honneur des morts_, Parento, justa solvo.
_Se rendre propice par des sacrifices_, Pio, expio.
=Sacrifier=, Sacrifico, sacris operor, sacra facio, libo, immolo,
macto, neco, interficio.
_Sacrifier_, Propono, posthabeo, posteriorem duco.
=Sacrificateur=, Immolator, qui sacra facit.
SACRILÉGE, Nefas.
SACRISTIE, Sacrarium.
=Sacristain=, Ædituus.
SAFRAN, Crocus.
SAGACITÉ, Sagacitas, solertia.
=Sagace=, Sagax, callidus, acutus.
SAGESSE, Prudentia, consilium, ratio, sapientia.
_Dans ta sagesse_, Pro tua prudentia.
=Sage=, Moderatus, temperatus, sapiens, prudens, magni consilii.
_Être sage_, Sapio, sapientia præditus sum.
=Sagement=, Sapienter, considerate, prudenter.
SAILLIE, Facetiæ, joci, sales.
SAINTETÉ, Sanctimonia, sanctitas, sanctitudo.
=Saint=, Augustus, religiosus, sanctus.
=Saintement=, Pie, religiose, sancte.
SAISIR, Prehendo, prendo, capio, prenso, corripio, comprehendo,
teneo, capesso, peto, capto.
_Saisir l’occasion_, Capto occasionem, immineo in occasiones omnes,
intentus sum in occasionem.
SALETÉ, Illuvies, sordes.
=Salir=, Cf. Souiller.
=Sale=, Squalidus, impurus, obscœnus, immundus, illotus, sordidus,
contaminatus.
=Être sale=, Squaleo, sordeo.
=Sali=, Illotus, sordidus.
=Salement=, Spurce, obscœne, fœde, turpiter.
SALIVE, Saliva.
SALLE à manger, Cœnaculum, triclinium.
SALUBRITÉ, Salubritas.
=Salubre=, Salubris.
_D’une façon salubre_, Salubre, salubriter.
SALUT, Salus, requies.
=Salutaire=, Salutaris.
SALUTATIONS, Persalutatio, salutatio.
_Rendre un salut_, Resaluto.
=Saluer=, Consaluto, saluto.
_Qui vient saluer_, Salutator.
SANCTIFIÉ, Sacratus, sacer.
SANCTION, Sanctio.
=Sanctionner=, Sancio.
SANCTUAIRE, Adytum.
SANDALES, Soleæ, crepidæ.
_Qui porte des sandales_, Crepidatus.
SANG, Sanguis, cruor.
=Saigner=, Mitto sanguinem alicui.
=Sanglant=, Sanguineus, sanguinolentus, cruentus.
=Sanguinaire=, Sanguinarius.
SANGLIER, Aper, sylvestris porcus.
SANGLOT, Singultus, gemitus.
SANGSUE, Hirudo.
SANS, Absque, sine.
SANTÉ, Salus, sanitas, valetudo.
_Mauvaise santé_, Invaletudo, valetudo infirma.
_Avoir une bonne santé_, Valeo recte, valetudine utor bona.
_Conserver en bonne santé_, Incolumem servo.
_Avoir une mauvaise santé_, Valetudine utor parum.
_Recouvrer la santé_, Amissam valetudinem recupero.
_Rendre à la santé_, Sano, curo; medeor, morbum depello.
=Sain=, Salubris, sanitatem afferens, sanus, firmus, valens.
_Sain et sauf_, Salvus, incolumis, integer, conservatus, sospes.
_Qui est en bonne santé_, Firmus, morbo defunctus.
=Sainement=, Sicce.
SAPIN, Abies.
SARCLOIR, Sarculum.
SARMENT, Sarmentum.
SATELLITE, Stipator, satelles.
SATIÉTÉ, Satietas, fastidium.
_Prévenir la satiété_, Satietatem relevo.
SATISFACTION, Satisfactio, voluptas, lætitia, jucunditas.
=Satisfaire à=, Satisfacio, impleo quod debeo, solvo.
SAULE, Salix.
=Sausaie=, Salicetum.
SAUPOUDRER, Inspergo, aspergo, respergo.
SAUTER, Salto.
_Sauter en bas_, Desilio.
=Sauter= (sur), Assilio, aggredior, invado, insilio.
SAUVAGE, Trux, atrox, truculentus, immansuetus, ferus, barbarus,
immitis, asper, sævus.
SAUVER, Servo, tueor, custodio, salutem do, fero, affero, salvo,
sospito, incolumem servo.
=Sauveur=, Soter, servator, conservator.
SAVEUR, Sapor.
SAVOIR, Scientia, doctrina, eruditio, Cf. Science.
SAYON, Sagum.
_Vêtu d’un sayon_, Sagatus.
SCALPEL, Scalpellum.
SCEAU, Sigillum, signum.
=Sceller=, Obsigno, signo, signum imprimo.
SCÉLÉRAT, Nefarius, sceleratus, scelestus.
SCÈNE, Scena.
SCEPTRE, Sceptrum.
SCIE, Serra.
SCIENCE, Scientia, disciplina, eruditio, doctrina, institutio.
=Savoir=, Scio, teneo, habeo, cognosco, non sum nescius, scientiam
habeo, nosco.
_Savoir à fond_, Percallesco.
_Savoir parfaitement_, Calleo, scio, teneo.
=Ne savoir pas=, Ignoro, sum inscius, nescio.
_Je ne sais comment il se fait_, Nescio quo pacto fiat.
_Ne savoir que faire_, Quid agam, dubito.
=Savant=, Sciens, eruditus, doctus, perpolitus, philologus, gnarus,
peritus, litteratus.
_Qui ne sait pas_, Insciens.
=Savamment=, Scienter, scite, erudite, docte, perite, litterate.
_Il l’a fait sciemment_, Prudens sciensque fecit.
SCION, Surculus.
SCRUPULE, Scrupulus, sollicitudo, religio.
_Inspirer des scrupules_, Religionem alicui infero.
_Se faire scrupule de_, Aliquid mihi religioni duco.
_Lever les scrupules_, Aliquem religione solvere.
=Scrupuleux=, Scrupulosus, religione obstrictus.
SCRUTER, Excutio.
=Scrutateur=, Diribitor.
SCULPTER, Scalpo.
=Sculpteur=, Fictor.
=Sculpté=, Sculptus, scalptus.
SÉANCE, Sessio.
_Lever la séance_, Dimitto concionem.
SÉCHERESSE, Siccitas.
=Sécher=, Sicco, exhaurio.
=Sec=, Siccus.
_Sécheresse de style_, Jejunitas, tenuitas.
=Sec=, Jejunus.
=Sèchement=, Jejune, tenuiter.
EN SECOND LIEU, Secundo.
=Seconder=, Obsecundo.
=Secondaire=, Secundarius, secundus.
SECOUER, Excutio, agito, depello, quatio.
SECOURS, Suppetiæ, auxilium, subsidium, præsidium.
_Sans le secours d’un autre_, Per se, ex se, suo nomine, suis
viribus, sua sponte, sua natura, suo marte.
_Implorer le secours de DIEU_, Ad DEUM confugio; præsidium in DEO
statuo.
=Secourir=, Subvenio, succurro, subsidio venio, opitulor.
_Secourir les pauvres_, Inopiam sublevo, pauperes juvo.
SECOUSSE, Succussus.
SECRET, Arcanum.
_Confier ses secrets_, Intima mea concredo.
=Secret=, Occultus, latens, abditus, tacitus, furtivus, arcanus,
latebrosus, obscurus.
=Secrètement=, Latenter, occulte, abdite, abscondite, tecte.
_En secret_, Clam, furtim, ex occulto, ex insidiis.
SECTE, Secta.
=Sectateur=, Sectator, amator, æmulus.
SÉCURITÉ, Securitas, tranquillitas.
_En sécurité_, Secure, sine cura.
SÉDITION (_exciter la_), Seditionem molitus sum, seditionem cieo.
_Apaiser la sédition_, Motus compono.
=Séditieux=, Seditiosus.
=Séditieusement=, Seditiose.
SÉDUCTION, Sollicitatio.
=Séduire=, Pellicio, allicio, induco, illaqueo, capio, implico.
=Séducteur=, Corruptor.
SÉJOUR, Remansio, mansio.
=Séjourner=, Remaneo, maneo, resideo, moror, commoror, subsisto,
consisto.
SELON, Secundum, pro, juxta, ex.
_Selon que_, Prout, ut, perinde ut.
SEL, Sal.
_Relatif au sel_, Salarius.
=Salaison=, Salsamentum.
_Marchand de salaison_, Salsamentarius.
=Salière=, Salinum.
=Saline=, Salinæ.
SEMAINE, Hebdomas.
_Semaine-sainte_, Hebdomas Christi patientis sacra.
SEMBLER, Videor.
SEMENCE, Semen.
SEMAILLES, Satio, satus.
=Semer=, Obsero, consero, sero, semen spargo, semino.
=Semeur=, Seminator, sator.
SÉMINAIRE, Seminarium.
SÉNAT, Senatus.
=Sénateur=, Senator; patres conscripti.
=Sénatorial=, Senatorius.
SÉNATUS-CONSULTE, Senatus consultum.
SENS, Interpretatio.
_Dans les deux sens_, In utramque partem.
SENS (_bon_). Ratio, mens.
_Reprendre ses sens_, Animum recipio.
=Sensé=, Cordatus, prudens, sapiens.
=Sensément=, Cordate, sapienter, prudenter.
SENSATION, Sensus.
SENTENCE, Dijudicatio, disceptatio, judicium, deliberatio.
=Sentencieux=, Sententiosus.
_D’une façon sentencieuse_, Sententiose.
SENTIER, Callis, trames.
SENTIMENT, Sensus, sententia.
_Amener à son sentiment_, In meam sententiam aliquem traho.
_Voilà mon sentiment_, Ego sic sentio.
_Perdre le sentiment_, Obstupesco, stupeo, stupesco.
=Sentir=, Sentio, percipio.
_Sentir une odeur_, Olfacio, odoror, odorem percipio.
_Sentir mauvais_, Fœteo, puteo, male oleo.
_Qui sent mauvais_, Fœtidus.
SENTINE, Sentina, fundus.
SENTINELLE, Excubitor, vigil.
— (Faire), Excubo, vigilo, excubias ago.
SÉPARATION, Discretio, distinctio, sejunctio, disjunctio.
— (Intervalle), Intervallum, spatium, discrimen.
=Séparer=, Abscindo, segrego, sejungo, separo, discrimino, disjungo,
distraho, secerno.
=Séparer violemment=, Abstraho, avello, avoco, abduco, removeo,
divello.
=Séparable=, Separabilis.
=Séparément=, Separatim, seorsum, distincte, discrete, secreto, clam.
_Sept_, Septem.
SEPTEMBRE, September.
SEPTEMVIR, Septemvir.
SEPTENTRION, Septentriones.
=Septentrional=, Aquilonaris.
SÉPULCRE, Sepulcrum, tumulus, monumentum.
SÉPULTURE, Sepultura, humatio.
_Priver de la sépulture_, Funeris pompa spolio.
_Sans sépulture_, Inhumatus, insepultus.
SÉRÉNITÉ, Serenitas, serenum tempus, cœlum serenum.
=Serein=, Serenus, sedum.
_Rendre serein_, Sereno.
SÉRIEUX, Serius, gravis.
=Sérieusement=, Asseveranter, sine joco, serio, affirmate.
SERMENT, Jusjurandum.
_Serment militaire_, Sacramentum.
_Faux serment_, Perjurium, perfidia.
_Exiger le serment_, Ad jusjurandum adigo.
_Obliger au serment_, Ad jusjurandum adigo.
_Prêter serment_, Jusjurandum do.
_Violer son serment_, Jusjurandum negligo.
_Qui viole son serment_, Perjurus.
SERPENT, Hydra, excetra, anguis, serpens.
SERRER, Arcto, constringo, coangusto, adstringo, in angustum cogo,
stipo, coerceo, alligo.
=Serré=, Arctus, adstrictus, angustus, obstrictus.
=Service divin=, Sacra religionis, sacrificia, res divina.
SERVICE, Militia.
_Se faire soldat, s’engager_, In militiam nomen do.
_Être soldat_, Milito.
— (Dans la cavalerie, dans l’infanterie) Equo, pedibus mereo.
_Finir le service militaire_, Emereor, stipendia facio.
SERVICE, Gratia, beneficium, gratificatio.
_Rendre service_, Gratifico, largior, beneficium confero, deservio,
servio.
_Rendre service pour service_, Remuneror.
SERVIR, Prosum, proficio, juvo.
_Servir à_, Juvat.
_Se servir de_, Utor, usurpo, frequenter adhibeo.
SERVIETTE, Mappa.
SERVITUDE, Servitus, servitium, famulatus.
_Être en servitude_, Famulor, servio.
=Servir=, Servio, pareo, operam do, ancillor, ministro, famulor.
=Serviteur=, Servus, famulus, puer, minister.
=Servante=, Famula, ancilla.
=Servile=, Ancillaris, servilis, famularis.
=Servilement=, Serviliter, abjecte, timide.
SEUIL, Limen.
SEUL, Solus, solitarius, unicus, unus, singularis, incomitatus, sine
comite.
=Seulement=, Tantum, solum, modo, duntaxat, tantummodo.
_Non-seulement — mais encore_, Cum, tum; non solum, sed etiam.
SÈVE, Succus.
SÉVÉRITÉ, Severitas, gravitas, duritas.
=Sévère=, Severus, gravis, asper, acerbus, austerus.
=Sévèrement=, Horride, duriter, stoice, aspere, austere, dure, severe.
SÉVIR, Sævio.
_Cesser de sévir_, Desævio.
=Sexe=, Sexus.
_SI_, Utrum, an, num, numquid.
_Si petit que_, Quantuluscumque.
_Si ce n’est_, Præterquam, præter.
_Si ne .... pas_, Ni, nisi.
_Si .... ne pas_, Nisi, ni, si non.
_Si toutefois .... ne pas_, Nisi si.
SIÈCLE, Seculum.
SIED (il), Decet, convenit, æquum est, postulat jus.
SIÉGE, Solium, sedes, cathedra, sella.
_Siége d’une ville_, Circumsessio, obsessio, obsidio.
_Faire le siége_, Obsideo.
_De siége_, Obsidionalis.
SIESTE, Meridiatio, somnus meridianus.
SIFFLEMENT, Sibilus.
=Sifflet=, Sibilus.
=Siffler=, Sibilo.
=Siffler qqn=, Exsibilo, explodo.
SIGNAL, Signum.
_Donner le signal du combat_, Cano, concino classicum.
=Signaler=, Noto.
SIGNE, Signum, indicium, nota, insigne.
_Signe de tête_, Nutus.
_Mettre un signe_, Signo, designo, consigno.
_Faire signe_, Innuo, nuto.
_Donner des signes_, Præ me fero.
_Au moindre signe_, Ad nutum.
=Signer=, Subsigno.
SIGNIFICATION, Significatio.
=Signifier=, Significo, signum do.
SILENCE, Silentium, taciturnitas.
_Silence obstiné_, Reticentia, taciturnitas.
_Silence!_ Tacete!
_Gardez un religieux silence_, Favete linguis.
_Garder le silence_, Reticeo, taceo, conticeo, obmutesco, sileo,
linguam comprimo.
_Réduire au silence_, Elinguem reddo.
_Passer sous silence_, Aliquid silentio prætermitto.
=Silencieux=, Taciturnus, tacitus, silens.
_Demeurer silencieux_, Conticesco.
SILLON, Sulcus.
=Sillonner=, Sulco, sulcos facio.
SIMILITUDE, Assimilatio, comparatio, proportio.
SEMBLABLE, Assimilis, par, parilis, similis, consimilis, talis,
hujusmodi, ejusdem generis.
_Rendre semblable_, Assimilo.
=Semblablement=, Similiter, item, itidem, simili modo.
SIMPLE, Simplex, sincerus, credulus, incallidus, antiquus.
=Simplement=, Attenuate, jejune, simpliciter.
SIMULÉ, Simulatus.
SINCÈRE, Sincerus, verus, verax, veridicus.
=Sincèrement=, Sincere, vere, sine fraude.
SINGE, Simius.
SESSION, Sessio.
SINUOSITÉ, Flexio, flexus, conversio, sinus, anfractus.
=Sinueux=, Flexuosus, tortuosus.
SITUATION, Positio, locus, status.
_Situation désespérée_, Ad extremum.
_La ville est dans sa situation primitive_, Reflorescere videtur
civitas.
=Situé=, Situs, positus, locatus.
_Être situé entre_, Interjaceo.
_Être situé sur_, Insideo.
=SIX=, Sex.
SOBRIÉTÉ, Frugalitas.
=Sobre=, Abstinens, temperans, continens, sobrius, moderatus, parcus,
frugalis, frugi, modestus, suo contentus.
=Sobrement=, Continenter, temperanter, modeste, sobrie, parce,
frugaliter, moderate.
SOCIÉTÉ, Societas, communitas, commercium, comitatus, congregatio.
=Social=, Socialis.
=Sociable=, Sociabilis, congregabilis.
SŒUR, Soror.
SOI (de), Sui.
SOIE, Sericum.
=De soie=, Sericus.
SOIF, Sitis.
_Avoir soif_, Sitio, siti laboro, fauces siti ardent.
SOIN, Diligentia, assiduitas, sedulitas, cura, studium, labor, opera,
assiduitas.
— (Sollicitude), Angor, metus, molestia, sollicitudo.
_Avec soin_, Exquisite, accurate, diligenter, naviter, studiose.
_Avoir soin_, Curo, do operam, laboro, studeo, curam adhibeo,
administro, gero.
_Donner ses soins à_, Studium ad operam alicui addico, inservio,
servio, operam do.
_Je prendrai grand soin de vos affaires_, Habebo rationem
dignitatis tuæ, curabo res tuas diligenter.
=Soigner=, Accuro, diligenter administro.
=Soigneux=, Diligens, studiosus, assiduus, vigilans, attentus,
curiosus, sedulus, officiosus.
=Soigné=, Compositus, instructus.
=Soigneusement=, Diligenter, accurate, exquisite, studiose, magna cum
cura ac diligentia, curiose.
SOIR, Vespera, vesper.
_Vers le soir_, Occidente sole, ad solis occasum, nocte prima.
_Qui se fait le soir_, Vespertinus.
SOIT! Esto!
_Soit que .... soit que_, Sive .... seu.
SOL, Solum, terra.
SOLDAT, Miles, bellator.
_Simple soldat_, Gregarius miles.
_Soldat armé à la légère_, Velox.
_Enrôler des soldats_, Conquisitionem habeo militum, milites scribo.
_État de soldat_, Militia, res militaris.
_Congédier les soldats_, Exercitum dimitto.
_A la façon des soldats_, Militanter, more militari.
SOLDE, Stipendium.
_On paie exactement la solde des soldats_, Stipendia militibus rite
dantur.
SOLÉCISME, Solœcismus.
SOLEIL, Sol.
_Lever du soleil_, _Coucher du soleil_, Solis accessus et recessus.
_Le soleil se lève_, Exoritur sol.
_Le soleil se couche_, In occasum præcipitat sol.
SOLENNEL, Solemnis.
=Solennellement=, Solemniter.
SOLIDITÉ, Robur, firmitas, soliditas.
=Solide=, Robustus, fortis, valens, solidus, obfirmatus.
=Solidement=, Firme, firmiter.
SOLITUDE, Solitudo, vastitas, secessus, recessus.
=Solitaire=, Solitarius, solus, solivagus.
SOLIVE, Asser, tabula.
SOLLICITATION, Rogatio, rogatus, cura, impulsio, impulsus, commotio,
sollicitatio.
=Solliciter=, Rogo, precor, quæso, obsecro, posco, peto, flagito,
requiro, postulo, peto, desidero.
SOLSTICE, Solstitium.
SOMBRE, Caliginosus, obscurus, tenebricosus, caligine tectus, spissus.
SOMMAIREMENT, Summatim, breviter, compressius, uno verbo, strictim.
SOMME, Summa.
_En somme_, Summatim, ad summam.
SOMMEIL, Somnus, sopor, quies.
=Sommeiller=, Dormito, oscito, somnus me sollicitat.
=Somnolent=, Veternosus.
SOMMET, Fastigium, culmen, apex, vertex, cacumen.
SOMPTUOSITÉ, Magnificentia, splendor.
=Somptueux=, Sumptuosus, splendidus, magnificus, lautus, dives,
opiparus.
=Somptueusement=, Apparate, cum apparatu, sumptuose, magnifice,
laute, opipare, splendide, dapsiliter, large, abundanter,
liberaliter.
SON, Suus.
SON, Vox, sonus, sonitus.
_Son de la trompette_, Clangor, tubarum cantus.
=Sonner=, Tinnio.
_Sonner l’assemblée_, Advoco ad concionem.
=Sonnette=, Tintinnabulum.
=Sonore=, Canorus, vocalis.
SONDER, Perquiro, inquiro, prætendo.
SONGE, Somnium, visum, visio.
=Songer à=, Præmeditor, cogito, paro, præparo.
SOPHISME, Sophisma.
=Sophiste=, Sophistes.
SORDIDE, Sordidatus, sordidus, avarus.
=Sordidement=, Sordide, avare.
SORNETTES, Ineptiæ, nugæ, fabulæ, logi.
_Dire des sornettes_, Ineptio.
SORT, Fortuna, casus, eventus, sors, fatum.
_Exposé aux coups du sort_, Expositus fortunæ injuriis.
_Le même sort vous est réservé_, Idem te fatum manet.
=Au sort=, Sortito, sortitione.
_Tirage au sort_, Sortitio, sortitus.
_Tirer au sort_, obtenir par le sort, Sortior.
DE CETTE SORTE, Istiusmodi, ejusmodi.
=De la même sorte=, Ejusdemmodi.
SORTIR DE, Exeo, egredior, prodeo, progredior, foras me do.
_Il sortit tout à coup de la maison_, Repente domo exivit.
_Faire sortir de_, Elicio, educo, extraho.
SOTTISE, Fatuitas, stultitia, insulsitas, socordia, stupiditas.
_Sottises_, Ineptiæ, nugæ.
_Dire des sottises_, Ineptio.
=Sot=, Ineptus, stolidus, inconcinnus, insulsus, stupidus, absurdus,
fatuus, stultus.
=Sottement=, Stulte, dementer, insipienter, incaute, stolide,
insulse, inepte.
SOUCHE, Familia, stirps, genus.
=Souche= (_d’arbre_), Caudex, stirps arboris, stipes.
=Souche= (homme stupide), Caudex, stipes, asinus.
SOUCI, Molestia, cura, angor, sollicitudo.
_Mes soucis augmentent_, Cura acuitur.
_Mille soucis m’envahissent_, Alia ex alia me cura excipit.
_Être dévoré de soucis_, Curis maceror.
_Se débarrasser de soucis_, Molestiam depono.
_N’avoir souci de rien_, Nihil in animum descendit, nihil his movetur.
=Se soucier= _peu de_, Negligo.
_Ne se point soucier de_, Pensi nihil curo.
=Soucieux=, Sollicitus, anxius, perturbatus.
SOUDAIN (_adj._), Repens, repentinus, inopinatus.
— (Adv.), Repente, derepente, subito, ecce tibi.
SOUFFLE, Halitus, flatus, spiritus, anima, afflatus, inflatus,
flamen, aer, aspiratio, exhalatio.
=Souffler=, Flo, sufflo, inflo.
_Souffler à travers_, Perflo.
_Souffler partout_, Circumflo.
_Souffler sur_, Afflo.
SOUFFLET, Colaphus.
=Souffleter=, Aliquem palma concutio.
SOUFFRIR, Suffero, fero, patior, indoleo, doleo, tolero, perpetior,
sustineo, perfero, laboro, discrucior.
_Souffrir avec peine_, Gravor.
_Faire souffrir_, Excrucio, crucio, conficio, interimo, exanimo.
SOUHAIT, Optatio, optatum, optio.
=Souhaiter=, Opto, cupio, exopto, volo, expeto, vota facio.
_Souhaiter du mal à qqn_, Imprecor.
=Souhaitable=, Optabilis, optandus, expetendus.
_A souhait_, Optato, optabiliter.
SOUILLURE, Fœditas, turpitudo, macula, labes, dedecus, infamia,
vitium.
=Souiller=, Coinquino, turpifico, polluo, turpo, fœdo, maculo,
contamino, inquino.
_Souiller par un meurtre_, Funesto.
=Souillé=, Infectus, maculosus, turpificatus.
SOULAGEMENT, Levamen, levamentum, allevamentum, allevatio.
=Soulager=, Allevo, leve facio, lenio, relevo, mitigo, levo,
levamento sum, consolor, levationem affero.
SOULÈVEMENT, Tumultus, concitatio, seditio.
=Soulever=, Elevo, levo, sublevo.
=Se soulever=, Tumultuor, rebello.
=Soulevé=, Insedatus, commotus.
SOUMISSION, Obtemperatio.
=Soumettre=, Subigo, subjicio, subjungo, in ditionem redigo.
=Se soumettre=, Me subjicio, alienæ potestatis me meaque omnia
facio, obtempero, obedio, obsequor.
=Soumis=, Subjectus.
SOUPÇON, Suspicio, conjectura, metus.
_Le soupçon tombe sur plusieurs_, Suspicio in plures manat.
=Soupçonner=, Suspicor, suspicionem habeo.
_Soupçonner sans raison_, De illo falsa suspicio est.
_On ne peut le soupçonner_, Abhorret a suspicione.
=Soupçonneux=, Suspiciosus.
=Soupçonné=, Suspectus.
_De façon à éveiller le soupçon_, Suspiciose, criminose.
SOUPIR, Halitus, suspirium, spiritus, gemitus.
_Rendre le dernier soupir_, Vitam profundo.
=Soupirer=, Suspiro.
=Soupirer après=, Desidero aliquid.
SOUPLESSE, Mollitudo.
=Souple=, Lentus, flexibilis, tener, tractabilis.
SOURCE, Fons.
SOURDRE, Scaturio, emano, effluo, erumpo.
SOURCIL, Supercilium.
SOURIS, Mus.
SOURIRE _approbateur_, Arrisio.
SOURIRE, Subrideo.
SOUS, Sub, subter, subtus.
SOUSCRIPTION, Collatio.
=Souscrire=, Subsigno.
SOUSTRACTION, Interceptio, suppressio.
=Soustraire=, Subtraho, subduco, supprimo, præripio, præcerpo.
=Se soustraire=, Alicui me subduco.
SOUTERRAIN, Cuniculus, fossa subterranea.
SOUTERRAIN (_adj._), Subterraneus.
_Faire une galerie souterraine_, Cuniculis subtraho aggerem.
SOUTIEN, Præsidium, auxilium, columen, fulcrum, princeps.
_Vous êtes le seul soutien de la république_, In te uno nititur salus
reipublicæ.
=Soutenir=, Nitor, adminiculor, adjuvo, sublevo, sustento, fulcio,
sustineo.
SOUVENIR, Memoria, recordatio.
=Se souvenir=, Memini, memoria teneo, recordor, reminiscor.
_Qui ne se souvient pas_, Immemor.
SOUVENT, Sæpe, frequenter, crebro, frequens, sæpenumero, identidem.
SOUVERAIN, Regnator, princeps.
=Souveraine=, Domina, princeps, regina.
_La prudence est la souveraine et la reine des vertus_, Prudentia
domina et regina virtutum est.
=Souverainement=, Summe, summopere, maxime.
SPACIEUX, Capax.
SPÉCIAL, Peculiaris, proprius, singularis, præcipuus.
SPECTRE, Spectrum, visum, larva.
SPHÈRE, Sphæra, globus.
SPLENDEUR, Nitor, magnificentia, splendor.
SPIRALE, Spira.
SPIRITUEL, Facetus, festivus, argutus, concinnus, scitus, venustus,
elegans, acutus, dicax, salsus.
SPOLIATION, Spoliatio, ereptio.
=Spoliateur=, Spoliator.
SPONTANÉMENT, Ultro, sponte.
STABILITÉ, Stabilitas, firmitas, constantia.
=Stable=, Stabilis, fixus, certus, perennis.
STAGNANTE (eau), Stagnum.
=Stagnant= (être), Stagno.
STATUE, Signum, simulacrum, imago, statua.
STATURE, Statura, corporis habitus.
STÉRILITÉ, Sterilitas, frugum inopia.
_Il y eut une grande stérilité_, Adversus annus frugibus fuit.
=Stérile=, Sterilis, nihil ferens, infecundus.
STIMULANT, Incitamentum, calcar, irritatio.
=Stimuler=, Stimulo, stimulum adhibeo, pungo, excito, incito,
cohortor, exacuo, acuo.
STIPULATION, Stipulatio, promissio.
_Faire une stipulation réciproque_, Restipulor, repromitto.
=Stipuler=, Stipulor, de aliquo convenio.
STOÏQUE, Stoicus.
=Stoïquement=, Stoice, severe.
STRATAGÈME, Stratagema, dolus militaris.
STRICTEMENT, Restricte, stricte.
STRUCTURE, Structura, constructio, constitutio, coagmentatio.
STUC, Tectorium.
STUPEUR, Stupor.
_Être frappé de stupeur_, Obstupesco, stupeo, stupesco.
STUPÉFIER, Stupefacio.
=Stupéfait=, Attonitus, stupefactus.
STUPIDITÉ, Stupiditas, stupor, tarditas.
=Stupide=, Stupidus, stupens, tardus, stolidus, hebes, obtusus.
=Stupidement=, Stolide.
STYLE, Stylus.
_Qui a un style pompeux_, Grandiloquus.
SUAVITÉ, Suavitas, dulcitudo, jucunditas.
=Suave=, Suavis, dulcis.
SUBIR, Subeo, patior, fero.
SUBIT, Subitus, repentinus.
=Subitement=, Subito, repente, continuo, ecce tibi.
SUBJUGUER _ses passions_ (_il faut_), Effrenatæ libidines sub jugum
sunt mittendæ.
SUBMERGER, Mergo, demergo, submergo.
SUBORNER, Suborno, substituo.
SUBSISTER, Supersum, resto, supero.
_Qui subsiste sain et sauf_, Superstes, salvus, incolumis.
SUBSTITUER, Substituo, subrogo, subdo.
=Substitué=, Subditus, substitutus.
SUBSTRUCTION, Substructio.
SUBTERFUGE, Tergiversatio, recusatio.
SUBTILITÉ, Tenuitas, subtilitas.
=Subtilités=, Spinæ dialecticæ.
=Subtil=, Subtilis, acutus, tenuis.
=Subtilement=, Tenuiter, sagaciter.
SUBURBAIN, Suburbanus.
SUC, Succus.
SUCCÈS, Successus, eventus, exitus, processus.
_La chose n’a pas eu tout le succès que j’espérais_, Res non
successit, ut sperabam; non cecidit, ut optabam.
_L’affaire a eu un heureux succès_, Res secundissime processit.
_Je désire que cette affaire ait un plein succès_, Ut prosperum
habeat eventum, opto.
SUCCESSION, Successio, hereditas.
_Accepter une succession_, Hæreditatem obtineo.
=Succéder= (à), Succresco, succedo.
=Successeur=, Successor.
SUCCINCTEMENT, Cf. =Sommairement=.
SUCCOMBER, Decumbo, vita excedo, e vita discedo, concido, oppeto,
morior, succumbo, cado, frangor, debilitor.
SUEUR, Sudor.
=Suer=, Sudo, sudore madeo, diffluo, laboro.
SUFFIRE, Sufficio.
=Suffisant= (être), Sufficio.
SUFFOCATION, Interclusio animæ.
SUFFRAGE, Suffragium, punctum.
SUGGÉRER, Suggero.
SUICIDER (se), Mortem oppeto.
_Il s’est suicidé_, Sua sibi manus vitam exhausit.
SUITE, Series, ordo.
_Dans la suite_, Postmodum.
=Suivre=, Sequor, comitor, comes sum, subsequor, insequor, sector,
assector, prosequor.
— (Obéir), Pareo, obtempero, obedio.
=Suivant=, Posterus, consequens, secundus, alter.
SUJET, Materia, apparatus, argumentum.
_Revenir à son sujet_, Ad propositum redeo.
SUJET (_mauvais_), Ganeo, helluo.
=Sujet= (soumis), Subjectus.
_Il a beaucoup de sujets_, In multos dominatum habet.
SUPERBE, Superbus, arrogans, insolens, elatus, inflatus.
=Superbement=, Superbe, arroganter.
SUPERFICIELLEMENT, Summatim.
SUPERFLU, Supervacaneus, supervacuus, superfluus.
SUPÉRIORITÉ, Excellentia, præstantia.
=Supérieur=, Præstabilis, eximius, præcellens, excellens, præstans.
=Supérieurement=, Magnifice, egregie, excellenter.
SUPERPOSER, Super impono.
SUPERSTITION, Superstitio.
=Superstitieux=, Superstitiosus.
=Superstitieusement=, Superstitiose, sine ratione, aniliter.
SUPPLÉER, Suppleo, expleo.
=Suppléant=, Vicarius, qui vicem alterius obtinet.
SUPPLÉMENT, Corollarium, appendix, accessio.
=Supplémentaire=, Adventitius, fortuitus, insperatus, non quæsitus.
SUPPLICATION, Obsecratio, preces, deprecatio, obtestatio, supplicatio.
SUPPLIQUE (faire une), Libellum trado supplicem.
=Supplier=, Precor, obsecro, supplico, imploro, deprecor, rogo.
=Suppliant=, Supplex, prostratus ad pedes.
_En suppliant_, Suppliciter, demisse.
SUPPLICE, Supplicium, cruciatus, pœna.
_Traîner au supplice_, Ad supplicium traho.
_Faire subir le supplice_, Ad supplicium do.
SUPPORT, Firmamentum, robur, vires.
_Support de lit_, Fulcrum.
SUPPORTER, Tolero, perfero, sustineo, suffero, fero, patior,
suppetior.
=Supporter difficilement=, Ægre fero.
_Je ne puis le supporter_, Videre sine dolore hominis frontem non
possum.
_Qui ne peut supporter_, Intolerans, impatiens, impotens.
=Supportable=, Tolerabilis, patibilis.
SUPPOSITION, Suppositio.
=Supposer=, Suppono, subjungo, subjicio.
_Supposons que_, Finge rem ita habere, fac ita esse.
=Supposé=, Subdititius, fictus.
SUPPUTER, Deputo, censeo, subduco.
SUPRÊME, Supremus, summus.
SUR, Super, supra, in.
SURABONDANT, Supervacaneus, supervacuus, redundans.
=Surabondamment=, Profluenter.
SURAJOUTER, Superaddo.
SURANNÉ, Obsoletus.
SURDITÉ, Surditas.
SOURD, Surdus.
_Devenir sourd_, Obsurdeo.
SÛRETÉ, Incolumitas.
_En sûreté_, Tute, tuto, explorate.
_Qui est en sûreté_, Tutus, securus.
=Être en sûreté=, In portu sum, in tuto sum.
=Sûr=, Certus, fidus, securus.
=Sûrement=, Tute, tuto, impune.
SURLENDEMAIN, Perendie.
SURNOM, Cognomen, cognomentum.
=Surnommé=, Cognominatus.
SURPASSER, Supero, supersum, antecello, excello, præsto, præcello,
præpondero, emineo, præcedo, antecedo, antesto, vinco.
SURPRENDRE, Prehendo, prendo, capio, prenso.
=Surpris=, Imparatus, non paratus, incautus, immunitus.
=Surprenant=, Mirabilis, mirandus.
_D’une façon surprenante_, Mirifice, mire.
SURTOUT, Præsertim, cumprimis, maxime, præcipue, singulariter.
SURVENIR, Accido, evenio, obtingo, supervenio, cado, fio, ex opinato
venio.
EN SUS, Præterea, tum etiam, ad hoc, insuper.
SUSCEPTIBLE, Irritabilis.
SUSCITER, Incutio, defigo, injicio, suscito.
SUSPENSION, Suspensio.
=Suspendre=, Suspendo, præfigo.
=Suspendu=, Pendulus, pendilis.
— (Douteux), Suspensus, pendens, anceps, incertus.
=Suspendu= (être), Dependeo, pendeo.
— (Douter), Suspensus sum, hæreo.
_Être suspendu au-dessus_, Impendeo, instat.
SUSPECTER, Suspicor, suspicionem habeo.
=Suspect=, Suspiciosus, suspicionem præbens, suspectus.
SYLLABE, Syllaba.
_Par syllabe_, Syllabatim.
SYMÉTRIE, Rhythmus.
SYMPATHIE, Adjunctio.
SYMPHONIE, Symphonia, concentus.
T
TABERNACLE, Tabernaculum.
TABLE, Mensa.
_Charger une table de mets_, Mensam epulis orno.
TABLEAU, Tabula, pictura.
TABLETTE _à écrire_, Tabellæ, libelli, codicilli.
TABOURET, Scabellum, scamnum humile.
TACHE, Macula, labes, probrum, dedecus, vitium.
_Imprimer une tache_, Maculam alicui infero.
_Laver une tache_, Maculam deleo.
=Se tacher=, Maculam contraho.
_Qui est sans tache_, Purus, mundus, nitidus.
TÂCHE, Pensum.
TACT, Tactio, tactus.
=Toucher=, Contingo, tango, attingo, contrecto, tracto, attrecto.
TAILLE, Statura.
_Il a une taille magnifique_, Proceritate corporis insignis est.
_De grande taille_, Longus.
_A sa taille_, Ex se.
TAILLER, Reseco, excido, exscindo.
_Tailler une armée en pièces_, Copias profligo.
TAIRE, Silentio prætereo.
=Se taire=, Taceo, sileo, reticeo, conticeo, obmutesco.
_Ce qu’on tait_, Tacitus, abditus, interior, prætermissus.
=Tacitement=, Tacite, silentio.
TALENT, Ingenium, facultas.
_D’un talent remarquable_, Alta mente præditus.
TALION, Talio.
TALON, Calx, pars pedis posterior, talus.
_Qui pend sur les talons_, Talaris.
TANDIS QUE, Dum.
TANIÈRE, Latibulum.
TANT, Tantopere.
_Tant la conviction a de force_, Tantum firma animi inductio valet.
_Tant...... que_, Tum...... tum.
=Tant que=, Quoad, donec, usque dum, ut.
_En tant que_, Utpote, quippe.
_Tant soit peu_, Tantulum.
TANTOT ... _tantôt_ ... Tum ... tum, modo unum ... tum autem.
TAPIS, Aulæum, aulæ ornamenta, peripetasmata, stragula.
TARDER, Moror, cunctor, tardo, moram traho.
=Tardif=, Tardus, serus.
=Tard=, Tarde, sero.
TARIR, Ebibo, exhaurio.
TAS, Strues.
TAUPE, Talpa.
TAUREAU, Taurus.
TAVERNE, Ganeæ, taberna.
TEIGNE, Tinea.
TEINDRE, Tingo, coloro, fuco.
=Teinturier=, Infector.
=Teint=, Infectus, fucatus, fucosus.
TEL, Talis, id genus, ejusmodi, hujusmodi.
=Tel ... tel=, Qualiscumque.
=Tellement=, Sic, ita, similiter, adeo, usque eo, tam, tantum,
tantopere.
TÉMÉRITÉ, Temeritas, inconsiderantia.
=Téméraire=, Temerarius, inconsideratus, præfidens.
=Témérairement=, Temere, inconsulto, imprudenter.
TÉMOIGNAGE, Testificatio, testimonium.
=Témoigner=, Testificor, testor, notum facio, testimonium dico.
_Qui ne peut témoigner_, Intestabilis.
=Témoin=, Testis, conscius, particeps, socius.
=Témoin= _oculaire_, _auriculaire_, Testis oculatus, auritus.
_Témoin à décharge, Laudator_, testis innocentiæ.
_Prendre à témoin_, Testes voco, obtestor, appello.
TEMPÉRAMENT, Temperamentum, temperatio, ratio.
=Tempérant=, Temperans, continens, sobrius, moderatus, temperatus.
_Avec tempérance_, Sobrie, parce.
TEMPLE, Delubrum, templum, fanum, ædes.
TEMPÉRATURE, Tempestas, cœli status.
TEMPÊTE, Procella, tempestas.
TEMPS, Tempestas, tempus, status cœli.
_Beau temps_, Sudum, cœlum serenum.
_Je n’ai pas le temps de_, Tempus non habeo ad.
_Le temps m’empêche de_, Tempore excludor, quin.
_Passer son temps à_, Tempus omne do, in aliquo tempus pono.
_Passer son temps dans l’oisiveté_, Ætatem in otio exigo, tempus omne
in otio pono.
_Il n’est pas temps_, Nondum tempus est.
_Il est temps_, Tempus est ut.
_Perdre le temps_, Frustra tempus perdo.
_Accorder du temps_, Tempus concedo ad.
_Le temps est passé_, Tempus præteriit.
_En prenant son temps_, Per otium.
_A temps_, Tempestive, opportune, in tempore, non incommode
tempestivus, opportunus.
_Temps opportun_, Tempestivitas, opportunitas.
_A contre-temps_, Importune, moleste.
_Avec le temps_, Tempore suo.
_De temps en temps_, Interdum.
_En même temps_, Simul, una, similiter, pariter, vicissim.
_Un peu de temps_, Paulisper, aliquantum.
_Quelque temps_, Aliquamdiu.
TÉNACITÉ, Tenacitas.
=Tenace=, Tenax.
TENDRE _vers_, Tendo, porrigo, contendo, eo peto.
_Action de tendre_, Intentus, porrectio, projectio.
TENDRESSE, Caritas, amor, studiosa propensio.
=Tendre=, Tener, mollis.
=Tendrement=, Amanter, studiose, prolixe.
TENDRON _de la vigne_, Clavicula, capreolus in vite.
TÉNÈBRES, Tenebræ, caligo, nox.
_La mer se couvre de ténèbres_, Inhorrescit mare.
=Ténébreux=, Tenebricosus, obscurus.
TENIR _bon_, Resisto, insisto, persisto.
_Il ne tient pas à moi que_, Per me non stat quominus id fiat.
_Tenir contre_, Resisto, obsisto.
_Tenir pour indubitable_, Mihi id confirmatissimum est.
_Se tenir au-dessus_, Supersto.
_Se tenir auprès_, Adsto.
TENTATIVE, Experientia, periclitatio, usus, tentatio.
=Tenter=, Experior, usu tractando cognosco, tento, pertento, conor.
TENTE, Tentorium, tabernaculum militum.
_Plier les tentes_, Tabernacula detendo.
TENTURE, Peripetasmata.
TÉNU, Subtilis, acutus, tenuis.
TERGIVERSATION, Tergiversatio.
=Tergiverser=, Tergiversor, refugio.
TERME, Exitus, eventus, casus, finis, terminus.
— (Expression), Vocabulum, vox, nomen, verbum.
=Terminer=, Finio, finem constituo, ad exitum perduco, exantlo,
defungor, perago, perficio.
_Terminer une affaire_, Negotium ad finem deduco.
_La guerre se termina par la paix_, Bellum ad exitum pervenit.
TERNIR, Decoloro.
_Ternir la gloire des ancêtres_, Dedecori sum majoribus.
=Terne=, Decolor.
TERRASSER, Sterno, profligo, prosterno.
TERRE, Humus, tellus, terra, gleba.
_Terres labourables_, Aratio, arvum.
=Terrestre=, Terrenus, terrestris.
=Territoire=, Territorium, terra, ager.
TERREUR, Terror, minæ.
=Terrifier=, Perterrefacio, perterreo.
=Terrible=, Terribilis, horribilis, horrendus, terrificus, horridus,
asper, durus.
TERTRE, Tumulus.
TESTAMENT, Tabella, codicilli, testamentum.
_Casser un testament_, Testamentum rumpo.
=Tester=, Testamento decerno.
TÊTE, Caput.
_Se découvrir la tête_, Caput aperio alicui, saluto aperto capite.
_Se couvrir la tête_, Caput tego.
_Trancher la tête_, Caput cervicibus abscindo.
_Perdre la tête_, Consilio labor, cerebrosus sum.
_Tenir tête_, Subsisto.
_Mettre à la tête de_, Præpono, præficio.
_Qui a deux têtes_, Biceps.
_Qui a trois têtes_, Triceps.
_Par tête_, Viritim.
_A voir un tête-à-tête_, Capita confero, offenso.
TEXTILE, Textilis.
TEXTUELLEMENT, Syllabatim.
THÉÂTRE, Theatrum, scena.
_Sur un plus grand théâtre_, Majoribus theatris.
=Théâtral=, Scenicus, theatralis.
THÈME, Materia.
THÉOLOGIE, Divinarum rerum scientia.
THÉORÈME, Theorema.
THÈSE, Thesis, propositum.
TIARE, Tiara.
TIÉDEUR, Tepor.
=Tiède=, Tepidus.
_Rendre tiède_, Tepefacio, calefacio.
_Devenir tiède_, Tepesco.
TILLAC, Fori.
TIMIDITÉ, Timiditas, angustus animus.
=Timide=, Timidus, circumspectans omnia.
=Timidement=, Timide, diffidenter, ignare.
TIMON, Temo.
TINTEMENT, Tinnitus.
=Tinter=, Tinnio.
TIRAILLÉ, Districtus, occupatus, distentus.
TIRER, Traho, vi adduco, impello.
=Tirer de=, Deduco, abduco, revoco, removeo, detraho, extraho.
TISON, Titio.
TISSU, Contextus, complexio, textum.
_Faire un tissu_, Contexo, texo, conjungo.
=Tisser=, Texo, contexo.
=Tisserand=, Textor.
_Atelier de tisserand_, Textrina.
=Tissé=, Textus.
TITRE, Titulus, nomen.
_Titre d’un livre_, Inscriptio libri.
_Titre de noblesse_, Honoris vocabula et nomina.
TOGE, Toga.
_Vêtu de la toge_, Togatus.
TOILE, Tela.
TOI-MÊME, Tute.
TOISON, Vellus.
TOIT, Tectum.
_Enlever le toit_, Domum detego.
TOLÉRER, Tolero, patior, sustineo.
=Tolérable=, Patibilis, tolerabilis.
TOMBEAU, Sepulcrum, tumulus, monumentum.
TOMBER, Cado, concido, labor, procido, procumbo, decido, corruo, ruo,
illabor.
=Tomber= _de_, Delabor, defluo, devenio, deflecto.
_Tomber d’en haut sur_, Superincido.
_Tomber malade_, In morbum incido.
TON, TIEN, Tuus.
TON (_doux_), Melos, cantus.
TONNEAU, Dolium, cupa.
TONNERRE, Tonitru, nubium fragor.
=Tonner=, Intono, tono, sono.
TONDRE, Tondeo, attondeo.
_Qui sert à tondre_, Tonsorius.
_Qui n’est pas tondu_, Intonsus.
=Tonsure=, Ordinis insigne, attonso in coronæ modum vertice.
TOPIQUES, Topica.
TORCHE, Fax, tæda, funale.
TORPEUR, Torpor.
TORRENT, Torrens.
TORRÉFIER, Torreo, exuro.
=Torride=, Torridus.
TORT, Noxa, noxia.
_Causer du tort_, Alicui sum fraudi.
_Faire du tort_, Officio, obsto, obsisto, noceo, malefacio.
_Se faire tort_, Me lædo.
_A tort_, Immerito.
_A tort et à travers_, Inepte.
_Parler à tort et à travers_, Garrio.
_A tort et à raison_, Recte, an secus?
TORTUE, Testudo.
TORTUEUX, Tortuosus, sinuosus.
TORTURE, Cruciatus, tormentum, pœna, supplicium.
=Torturer=, Carnifico, carnificor, excarnificor.
— (Tourmenter), Remordeo, crucio, uro, pungo.
TÔT, Mature, cito.
_Au plus tôt_, Quamprimum.
_Le plus tôt possible_, Quamprimum.
TOTAL, Summa.
TOTALITÉ, Summa.
TOUCHANT, Super.
TOUCHER, Cf. Tact.
— (Émouvoir), Moveo.
=Touchant=, Patheticus.
TOUFFU, Patulus.
TOUJOURS, Semper, omni tempore, usquequaque, ubique.
TOUR (circuit), Anfractus, circuitio, flexus, ambitus.
_Faire le tour_, Circumeo.
TOURNÉE, Percursatio, peragratio.
=Tourner=, Converso, sæpe converto, muto, volvo, circumago, verto,
vario.
_Tourner en tout sens_, Distorqueo.
_Faire tourner_, Volvo, verto, verso, in orbem torqueo.
_Tourner autour de ce qu’il faut aborder franchement_, Dudum
circumrodo, quod devorandum est (Prov.).
_Tourner vers_, Vergo, inclinor, obverto.
_L’affaire a mal tourné_, Res in contrarium vertit, res in malum
evasit.
_La fortune a tourné_, Fortuna vertit.
_Qui tourne_, Volubilis.
TOUR (édifice), Turris.
TOUR (_façonner au_), Torno, polio.
TOUR A TOUR, Invicem, mutuo.
A MON TOUR, Vicissim, item.
=A son tour=, Ordinatim.
TOURBILLON, Turbo.
TOURMENT, Cruciamentum, cruciatus.
=Tourmenter=, Ango, constringo, sollicito, vexo, torqueo, premo,
crucio, afflicto, coquo, remordeo, pungo.
_Cette affaire me tourmente beaucoup_, Res me urit vehementer et
sollicitat.
TOURTERELLE, Turtur.
TOUT, Totus, omnis, cunctus, universus.
_Tout ce qui_, Quidquid.
_Se faire tout à tous_, Ad communem vivendi morem mores exigo.
_Avant tout_, Imprimis, cumprimis.
_De toutes sortes_, Cujusquemodi.
_Pas du tout_, Nequaquam, nullo pacto, minime vero.
TOUT A COUP, Repente, subito.
TOUT A FAIT, Prorsus, penitus, plane, omnino.
TOUT A L’HEURE, Modo, nunc.
TOUTEFOIS, Tamen, nihilominus.
_Si toutefois_, Si quidem, si tamen, quippe si.
TOUX, Tussis.
=Tousser=, Tussio, tussi laboro, tussi urgeor.
TRACES, Vestigium.
_Courir sur les traces_, In vestigiis sequor.
TRADITION, Traditio.
TRADUCTION, Translatio.
=Traduire=, Transfero, verto.
TRAFIC, Nundinatio.
=Trafiquer=, Cauponor, lucri causa aliquid facio, mercor, nundinor,
emo.
_Il trafiquait de tout_, Omnia illi erant venalia turpissimo quæstu.
TRAGÉDIE, Tragœdia.
=Tragédien=, Tragœdus.
=Tragique=, Tragicus.
=Tragiquement=, Tragice.
TRAHISON, Proditio.
_Crime de haute trahison_, Perduellio.
=Trahir=, Prodo.
=Traître=, Proditor.
TRAÎNER, Traho.
_Traîner en longueur_, Produco.
=En traînant=, Tractim, longo tractu.
TRAIRE, Mulgeo.
=Trait=, Telum, spiculum, sagitta.
_Lancer un trait_, Tela intorqueo.
TRAITÉ, Pactio, pactum, conventum, conditio, fœdus.
_Conclure un traité_, Percutio fœdus, cum aliquo fœdus ferio,
paciscor.
_Observer un traité_, Fœdus servo.
_Violer un traité_, Fœdus frango, a pactione recedo.
_Fouler aux pieds un traité_, id.
_Déchirer un traité_, id.
TRAITEMENT (_mauvais_), Vexatio.
=Traiter=, Tracto, exerceo, doceo.
— (Soigner), Medicor, medeor.
_Traiter une question_, In argumento versor.
_Maltraiter_, Asperrime aliquem habeo, tracto.
=Traitable=, Tractabilis, facilis, lenis, comis, indulgens,
exorabilis.
TRAJET, Transmissio, trajectio.
TRANCHER, Præcido, seco, amputo.
TRANQUILLITÉ, Tranquillitas, quies, otium, securitas, tranquillus
animus, laxamentum.
_Jouir d’une grande tranquillité_, Omni molestia vaco, otio fruor
jucundissimo.
=Tranquille=, Tranquillus, quietus, securus, sedatus.
=Tranquillement=, Placate, placide, sedate, tranquille, remisse,
otiose.
TRANSACTION, Decisio, transactio.
TRANSCRIRE, Transcribo, exscribo.
TRANSFÉRER, Transfero, traduco.
TRANSFORMER, Transformo.
TRANSFUGE, Transfuga, perfuga.
TRANSITION, Transitio.
TRANSMISSION, Translatio.
=Transmettre=, Trado, do, prodo.
=Transmis=, Translatitius.
TRANSPARENT, Pellucens, pellucidus.
TRANSPERCER, Perterebro, exterebro, transfigo, transfodio, perforo.
TRANSPORT, Asportatio, vectura, vectio.
=Transport= _de joie_, Animi effusio in lætitia.
=Transporter=, Asporto, perduco, trajicio, transmitto, transeo,
transfero, transporto, porto, fero, subveho.
_Transporter au delà_, Transveho.
_Se transporter sur les lieux_, In rem præsentem venio.
TRANSVASER, Transfundo, transfero.
TRANSVERSAL, Transversus.
TRAVAIL, Labor, opera, opus, studium.
=Travail= _difficile_, Molitio.
_Cela demande du travail_, Diligentiam non mediocrem postulat.
_Je suis accablé de travail_, Multis oneribus premor.
=Travailler=, Laboro, operam do.
_Travailler avec soin_, Elaboro, laboro, curo, operam do, contendo,
elucubro.
_Travailler beaucoup_, Allaboro, valde laboro, elaboro.
=Travailleur=, Operarius.
A TRAVERS, Per.
_Passer à travers_, Transeo, prætervehor, transeo.
=De travers=, Oblique, torve perperam, male, prave, sinistre,
perverse, præpostere, nequiter.
_Qui va de travers_, Obliquus, transversus.
_Qui fait de travers_, Præposterus, perversus.
=En travers=, E transverso.
TRAVERSE (_par des chemins de_), Transversis itineribus.
TRAVERSÉE, Transmissio, trajectio, trajectus, transmissio.
=Traverser=, Trajicio, transeo, traduco, transcendo, peragro.
_Traverser en courant_, Percurro.
TRÉBUCHET, Trutina.
TREIZE, Tredecim.
TREMBLEMENT, Horror, tremor.
=Tremblement= _de terre_, Terræ motus.
=Trembler=, Horreo, formido, timeo, metuo, horresco, trepido, tremo.
_Faire trembler_, Tremefacio, concutio.
=Tremblant=, Tremebundus, tremulus.
_En tremblant_, Trepide.
_Sans trembler_, Intrepide.
TREMPÉE (_âme fortement_), Ingenium vividum.
TREMPER (_dans_), Intingo, madefacio, humecto.
TRENTE, Triginta.
_Trente fois_, Tricies.
_Par trente_, Triceni.
=Trentième=, Tricesimus, trigesimus.
TRÉPIGNER, Tripudio, supplodo.
TRÈS, Perquam, valde, oppido.
TRÉSOR, Thesaurus, opes, divitiæ.
_Trésor public_, Pecuniæ publicæ.
_Trésor royal_, Gaza, ærarium, pecunia, thesaurus.
TRESSAILLIR _de joie_, Gestio.
TRÈVE, Induciæ.
TRIANGULAIRE, Triangulus.
TRIBU, Tribus, curia, corpus.
=Par tribus=, Tributim.
TRIBUNAL, Tribunal, sella judiciaria.
_Siéger sur son tribunal_, Jura reddo.
TRIBUNE, Suggestum, rostra, locus concionum.
_Monter à la tribune_, Suggestum ascendo.
TRIBUNAT, Tribunatus.
=Tribun=, Tribunus.
TRIBUT, Tributum, vectigal, stipendium.
_Payer le tribut_, Vectigal pendo, do tributa, stipendia dependo.
=Tributaire=, Tributarius, vectigalis, stipendiarius.
TRIDENT, Fuscina, tridens.
TRIER, Diribeo, discerno, separo.
TRIOMPHE, Triumphus, victoris pompa, palma, victoria, laurus.
_Obtenir les honneurs du triomphe_, Triumpho, triumphum ago.
=Triompher=, Vinco, devinco, expugno, prœliis frango, triumpho.
=Triomphal=, Triumphalis.
TRIPLE, Triplex, triplus, Cf. Trois.
TRISTESSE, Mœror, mœstitia, tristitia, squalor.
=Triste=, Mœstus, tristis, mœrens, sordidatus, squalidus.
=Tristement=, Mœste, cum mœrore, nequiter, flebiliter, miserabiliter.
TRIUMVIRAT, Triumviratus, triumvirorum magistratus.
=Triumvir=, Triumvir.
TRIVIAL, Tritus, contemptus.
TROIS, Tres.
_De trois façons_, Tripliciter.
_Trois fois_, Ter.
=Trois par trois=, Terni.
=Espace de trois jours=, Triduum.
=Espace de trois ans=, Triennium.
=Tiers= (le), Triens.
=Troisième=, Tertius.
=Trois cents=, Trecenti.
TROMPERIE, Fraus, dolus.
=Tromper=, Decipio, circumvenio, fraudo, fallo, defraudo.
=Se tromper=, Erro, errore ducor, vagor, evagor, labor, fallor,
decipior.
TROMPETTE, Buccina, tuba belli.
=Trompette= _guerrière_, Classicum, sonus tubarum.
TROMPETTE (le), Buccinator, præco.
TRONC, Truncus.
=Tronqué=, Decurtatus.
TRÔNE, Solium, sedes.
TROP, Nimio, nimis, nimium.
TROPHÉE, Tropæum, victoriæ monumentum.
TROU, Foramen.
=Trouer=, Perterebro, exterebro.
TROUBLE, Consternatio, perturbatio, conturbatio, confusio.
— (Désordre), Tumultus, tumultuatio, seditio, turba.
=Troubler=, Turbo, perturbo, misceo, permisceo, conturbo, confundo.
=Se troubler=, Trepido.
TROUBLE (_adj._), Turbidus, impurus, sordidus.
_Voir trouble_, Cæcutio.
=Troublé=, Turbidus, perturbatus, confusus.
=Avec trouble=, Turbulente, turbide.
— (Tumultueusement), Tumultuose.
TROUPE, Agmen, multitudo armata, turma.
_En troupe serrée_, Confertim.
_Par troupes_, Gregatim, per greges.
TROUPEAU, Grex, cœtus, turba.
=Troupeau= _de gros bétail_, Armentum.
TROUVER, Invenio, reperio, deprehendo, nanciscor.
TU, TOI, Tu.
TUBE, Tubus, fistula.
TUER, Interficio, mortem affero, neco, interimo, occido.
_Se tuer à travailler_, Studiis immorior.
TUILE, Tegula.
TUMEUR, Tumor.
=Tuméfié=, Tumidus, turgidus.
TUMULTE, Tumultus, tumultuatio.
_Faire du tumulte_, Strepo.
TUNIQUE _longue_, Tunica talaris.
_Vêtu d’une tunique_, Tunicatus.
TUTELLE, Tutela, defensio.
TYPE, Typus, signum, forma, norma, regula, species.
TYRANNIE, Tyrannia.
=Tyran=, Tyrannus, oppressor civitatis, ereptor libertatis.
=Tyranniquement=, Tyrannice, crudeliter, superbe.
U
ULCÈRE, Ulcus.
_Couvert d’ulcères_, Ulcerosus, plenus ulceribus.
=Ulcérer=, Ulcero, ulcus facio, corrumpo.
=Ulcéré=, Ulceratus, exulceratus.
UN (seul), Unus, solus, singularis.
— (Quelconque), Ullus, aliquis, unus.
=Un à un= (_adj._), Singuli, unusquisque.
_Un à un_ (_adv._), Singillatim, singulatim.
=L’un l’autre=, Vicissim, inter se.
=L’un après l’autre=, Super alium alius, alia super alia, singulatim,
singillatim.
=L’un et l’autre=, Uterque.
=L’un ou l’autre=, Alteruter, e duobus alter.
_L’un est meilleur que l’autre_, Alius alio melior.
UNANIMITÉ, Unanimitas.
=Unanime=, Unanimis.
UNION, Junctio, conjunctio, colligatio.
=Unir=, Jungo, conjungo, jugo, misceo, confundo, socio, concilio.
UNIQUE, Unicus, unus.
=Uniquement=, Unice, solum, tantum, modo.
UNITÉ (l’), Simplum.
UNIVERS, Mundus, universitas rerum, orbis universus.
UNIVERSALITÉ, Universalitas.
=Universel=, Universalis.
UNIVERSITÉ, Artium ac disciplinarum omnium palæstra.
URBANITÉ, Urbanitas, comitas, civilis vita.
URNE, Urna, hydria.
USAGE, Mos, consuetudo, institutum, usus, modus.
_C’est l’usage, il est d’usage_, Moris est, in more est.
_Contre l’usage_, Inusitate, insolenter.
_Conformément à l’usage_, Usitate, vulgariter, populariter.
_Selon l’usage_, Usitato more.
=Faire usage de=, Utor, usurpo.
=User= (_de_), Usurpo, utor, in usum adhibeo.
=Usité=, Usitatus, pervulgatus, usu receptus.
USTENSILES, Utensilia.
_Usufruit_, Ususfructus.
USURE, Feneratio, fenoris exercitatio.
_Prêter à usure_, Feneror, fenori do, fenori loco.
=Usurier=, Fenerator.
=Usuraire=, Fenebris.
=Usurairement=, Fenerato.
USER, Tero, contero, consumo.
=S’user=, Obsolesco.
=Usé=, Obsoletus.
=Utilité=, Utilitas, emolumentum, fructus, commoditas, opportunitas.
_Il ne songe qu’à son utilité personnelle_, Ad suam utilitatem
refert omnia.
=Utile=, Utilis, fructuosus, commodus, frugifer, salutaris.
=Être utile=, Prosum, utilitatem affero.
=Il est utile=, Conducit, utile est, prodest, confert, interest,
pertinet.
_Il est utile à la science_, Confert multum ad scientiam.
=Utilement=, Salutariter, utiliter, commode.
V
VACANCES, Feriæ, dies quietis.
=Vacances= _des tribunaux_, Justitium.
VACARME, Strepitus, fragor.
_Faire du vacarme_, Strepo, perstrepo.
VACHE, Vacca.
VACILLER, Vacillo, titubo, hæsito.
VAGABOND, Vagus, errans, erraticus, omnivagus.
VAISSEAU, Navis, navigium.
=Vaisseau= (=sans pont=), Aphractus.
_Équiper un vaisseau_, Navim comparo.
_Radouber un vaisseau_, Colligo navim de integro.
_Commandant de vaisseau_, Navarchus.
VAISSELLE, Vasa.
VALET _de pied_, Pedissequus, famulus.
VALEUR, Pretium.
=Valoir=, Valeo, polleo.
_Il vaut mieux_, Præstat, melius est, satius est.
_Cela ne vaut pas la peine de_, Vix erit operæ pretium.
_Qui est de grande valeur_, Pretiosus, magni pretii.
VALISE, Pera viatoria.
VALLÉE, Vallis.
VANITÉ, Jactatio, ostentatio, vanitas.
_Tirer vanité de_, Glorior de aliqua re.
=Vain=, Inanis, vacuus, supervacuus, levis, cassus, vanus, futilis,
inanis.
_En vain_, Frustra, sine causa, incassum.
VANNER, Ventilo.
=Vanneur=, Ventilator.
VANTER, Jacto, magnifico.
=Se vanter=, Jacto, glorior, de me prædico, ostento.
_Se vanter sans mesure_, Instanter glorior de aliquo.
VAPEUR, Vapor, anhelitus terræ.
VAQUER, Operam do, navo, vaco.
VARIATION, Variatio.
VARIÉTÉ, Varietas.
=Varier=, Vario, distinguo, muto, commuto, verto.
=Varié=, Varius, diversus, multiformis, multimodis, multiplex,
copiosus, vermiculatus.
=Variable=, Volubilis.
VASE, Vas.
VASTE, Vastus, immanis.
VAURIEN, Nebulo, nequam.
VAUTOUR, Vultur.
VAUTRER _dans la boue_ (se), In luto volutor.
VEAU, Vitulus.
VÉHÉMENCE, Incitatio.
VEILLE (la), Pridie, ante eum diem.
VEILLÉE, Lucubratio, vigilia.
=Veillée= _religieuse_, Pervigilatio, vigilia.
=Veiller=, Pervigilo, pernocto, vigiliam ago.
=Veiller= _à_, Invigilo, consulo.
_Veiller au bien général_, Consulo in medium, in publicum.
=Veiller= _sur_, Tueor, tutor, servo, caveo.
VEINE, Vena, arteria.
_Ouvrir la veine_, Venam incido.
VELU, Hispidus, villosus.
VENDANGE, Vindemia.
VENDREDI _Saint_, Consecrata Christo morienti dies.
VÉNÉRATION, Veneratio, honor, reverentia.
=Vénérer=, Veneror, colo.
=Vénérable=, Venerabilis.
VENGEANCE, Vindicatio, ultio, vindicta.
_Brûler du désir de la vengeance_, Vindictæ cupidine exardesco.
_Tirer vengeance_, Expeto pœnas ab aliquo.
=Venger=, Vindico, vindictam sumo, ulciscor.
=Se venger de=, Ulciscor, vindico, punio, injurias persequor.
=Vengeur=, Punitor, vindex, ultor.
VENIN, Virus, venenum.
_Répandre son venin_, Venenum inspiro.
=Venimeux=, Venenatus, venenum habens.
=Vénéneux=, Venenatus, veneno imbutus.
VENIR, Venio, advenio.
_Les choses en vinrent à ce point_, Eo res rediit.
_C’est de là que vient tout le mal_, Inde veniunt hæc mala.
_Venir à l’esprit_, Occurro animo.
_Le premier venu_, Quilibet, quivis.
VENT, Ventus, aura, flamen, spiritus.
_Le vent souffle_, Spirat ventus.
_Le vent tombe_, Venti concidunt.
_Avoir le vent favorable_, Secundo utimur vento.
_Le vent est contraire_, Venti adversi sunt, adversis ventis utimur.
=Plein de vent=, Ventosus.
_Avoir vent de qqe chose_, Suboleo.
VENTE, Venditio, abalienatio.
=Vente= _à l’encan_, Sectio, auctio, publicatio.
_Faire une vente à l’encan_, Auctionor, auctionem facio, auctione
vendo, per præconem vendo.
=Vente= _aux enchères_, Licitatio.
_Exposer en vente_, Vendito.
_Être exposé en vente_, Veneo, sub præcone subjicior.
=Vendre=, Vendo, venditionem facio, venali habeo, venumdo, divendo.
=Vendre= _argent comptant_, Numerata pecunia vendo.
=Vendre= _à la criée_, Præconis voci subjicio.
=Vendre= _par autorité de justice_, Bona sub hasta vendo.
=Vendeur=, Venditor, venalitius.
=Vendu= (être), Veneo, vendor, pretio addicor.
=Facile à vendre=, Vendibilis.
=Vénal=, Venalis.
VENTRE, Alvus, venter, intestina, uterus.
VENTRICULE, Ventriculus.
VÊPRES, Vespertinæ preces.
VERBEUX, Verbosus, loquax.
=Verbeusement=, Verbose, loquaciter, copiose, multis verbis.
VERDURE, Viriditas.
=Vert=, Viridis, habens viriditatem.
— (Pas encore mûr), Crudus, immaturus.
=Être vert=, Vireo.
_Devenir vert_, Viresco.
VERGE, Virga, flagellum.
_Battre de verges_, Flagellis lacero.
VERGER, Pomarium.
VERGUE, Antenna.
VÉRITÉ, Veritas, verum.
=A la vérité=, Etenim, nam, enim, sed enim, quippe.
=Véridique=, Verax, veridicus, minime fallax, veritatis cultor.
=Véritable=, Verus, sincerus, certus.
VERRE, Vitrum.
VERROU, Pessulus, sera, repagula, vectes.
_Fermer au verrou_, Obsero.
=Verrouillé=, Oppessulatus.
VERRUE, Verruca.
_Couvert de verrues_, Verrucosus.
VERS, Ad, in, apud, circa, versus.
VERSATILE, Versatilis.
VERSER, Diffundo, spargo, effundo, fundo, profundo.
=Verser= _dans_, Infundo, fundo, instillo.
VERTU, Virtus, honestas, honestum, dignitas, decus, locus.
_Il n’a aucune vertu_, Virtutem ne de facie quidem noscit.
_Pratiquer la vertu_, Ad virtutem incumbo, virtutem colo.
=Vertueux=, Probus, bonus, moratus, bene institutus, frugi, sanctus,
religiosus.
VESSIE, Vesica.
VESTIBULE, Propylæum, vestibulum.
VESTIGE, Vestigium.
VÊTEMENT, Vestimentum, amictus, vestis, vestitus, indumentum.
_Changer de vêtements_, Vestem muto.
=Vêtir=, Vestio, induo.
=Vêtu=, Amictus, vestitus, indutus, tectus, opertus.
=Vêtu= _à l’espagnole_, Hispanorum more.
VÉTUSTÉ, Vetustas.
VEUVE, Vidua.
VIBRER, Vibro, agito.
VICE, Vitiositas, vitium, pravitas animi.
=Vicieux=, Vitiosus, depravatus, corruptus.
VICISSITUDE, Vicissitudo.
VICTIME, Victima, hostia.
VICTOIRE, Victoria, palma, triumphus, tropæum.
_Bulletin de victoire_, Litteræ laureatæ.
_La victoire est assurée_, Victoria nobis cessit.
_Remporter la victoire_, Victoriam consequor.
=Vaincre=, Devinco, vinco, supero, expugno, debello.
=Vaincre= _de nouveau_, Revinco.
_Il a vaincu tout le monde_, Omnibus palmam eripuit.
VIDE, Vacuus, nudus, inanis, exhaustus.
=Vider=, Exsicco, vacuum facio, evacuo.
VIE, Vita.
=Vie= _commune_, Convictus, convictio.
_Sur ma vie!_ Ita vivam!
_Mener une vie frugale_, Victu tenui utor.
_Mener une vie dure_, Vitam insuavem ago.
_Mener joyeuse vie_, Epulis et potationibus inservio.
_Jouir de la vie_, Vivo arbitratu meo.
_Offrir sa vie_, Collum, jugulum pro tua salute præbeo.
_Passer sa vie dans le forum_, Ætatem omnem in foro tero.
_Attenter à la vie_, Vitam alicujus persequor.
_Épargner la vie_, Vitæ alicujus parco.
_Ôter la vie_, Vitam alicui exhaurio.
_Plein de vie_, Vividus, plenus vigoris. Cf. =Vivacité=.
=Vital=, Vitalis.
=Vivant=, Spirans, vivus.
=Vivifiant=, Animabilis.
=Vivre=, Vivo, spiro, vitam ago, vita fruor.
_Ne vivre que pour soi_, Mecum vivo ac habito.
_Vivre au jour le jour_, In horam, in diem, more barbarorum vivo.
VIEILLESSE, Senectus.
=Vieillir=, Consenesco, inveterasco, senex fio, veterasco, obsolesco.
=Vieillard=, Senilis, senex, ætate confectus, annis provectus,
annosus.
=Vieux=, Priscus, antiquus, canus, veteranus, vetus, grandævus.
_Vieille femme_, Anicula, anus, mulier vetula.
_Vieillot_, Vetulus, senex.
VIERGE, Virgo. Cf. =Virginité=.
VIF (_jusqu’au_), Ad vivum. Cf. =Vivacité=.
VIGILANCE, Vigilantia, diligentia, cura, studium, circumspectio,
accurata consideratio.
=Vigilant=, Vigilans, attentus, sollicitus.
=Vigilemment=, Vigilanter.
VIGNE, Vinea, vitis.
=Vigneron=, Vinitor, vitiscultor.
=Vignoble=, Vinetum.
VIGUEUR, Vigor, firmitas, robur, virtus, fortitudo.
=Vigoureux=, Vegetus, sanus, firmus, valens.
=Vigoureux= (être), Vigeo, vireo.
=Vigoureusement=, Nervose, valide, fortiter.
VIL, Vilis, vulgaris, contemptus, objectus, humilis, sordidus.
VILLAGE, Vicus, pagus.
_De village en village_, Vicatim.
VILLE, Urbs, civitas, oppidum.
_Fonder une ville_, Constituo oppidum.
VIN, Vinum.
=Vin= _gâté_, Vinum fugiens.
=Vinaigre=, Acetum.
VINGT, Viginti.
=Vingtième=, Vigesimus.
VIOLENCE, Violentia, vis, impetus, intemperies, procacitas.
_Employer la violence_, Ad vim venio, ad vim descendo.
_Faire violence_, Violo, lædo, offendo, vim alicui infero.
=Violent=, Violentus, vehemens, effrenatus, furiosus, furens, vesanus.
=Violemment=, Vehementer, acriter, acerbe, aspere, afflictim,
violenter, per vim.
VIPÈRE, Vipera, anguis.
=De vipère=, Viperinus.
VIRGINITÉ, Virginitas, castimonia, castitas.
=Virginal=, Virgineus.
VIRIL, Virilis, viri proprius.
=Virilement=, Viriliter, fortiter, animo magno.
VISAGE, Facies, species oris, vultus, os.
VIS-A-VIS, Coram, ad, apud, ante, in conspectu, ante oculos, ante
pedes, in oculis.
VISCÈRES, Viscera, intestina.
VISER, Collineo, dirigo.
VISION, Visio, visum.
VISITER, Adeo, accedo, convenio, viso, visito.
— (Examiner), Inspicio, aspicio, conspicio, inspecto.
_Visiter avec soin_, Perscrutor, exquiro, exploro.
=Visiteur=, Interventor.
VISQUEUX, Viscosus.
VITESSE, Festinatio, velocitas.
=Vite=, Expedite, prompte, cito, celeriter, mature, quamprimum, sine
mora.
VIVACITÉ, Acrimonia, vis animi, impetus, vehementia.
=Vif=, Vehemens, ferox, incensus.
=Vivace=, Vivax.
=Vivement=, Acriter.
VIVANDIER, Lixa.
VIVRES, Cibaria, commeatus, annona, victus.
VOCIFÉRATION, Vociferatio, clamor, vox elata.
=Vociférer=, Vociferor, clamorem edo, clamorem tollo, clamo.
VŒU, Optatum, optio, votum.
_Faire vœu de_, Spondeo, promitto.
_Accomplir un vœu_, Fidem votaque exsolvo.
=Vouer=, Dico, consecro, voveo, vota facio.
=Voué=, Votivus.
=Votif= (_tableau_), Voti tabulæ.
VOGUE (_être en_), Vigeo, floreo, in gratia sum.
VOICI, En, ecce.
VOIE, Iter, via, semita.
_Rentrer dans la bonne voie_, Ad bonam frugem me recipio.
=Voie lactée=, Circulus lacteus.
VOILA, En, ecce.
VOILE, Velum, tegumentum.
=Voiler=, Velo, tego, obduco.
=Voiler= _des méfaits_, Objicio nubem fraudibus.
VOILE _de navire_, Carbasus.
_Faire voile pour_, Cursum dirigo, vela facio in regionem aliquam.
_Mettre à la voile_, Ex portu prodeo.
_Déployer les voiles_, Velificor, vela facio.
VOISINAGE, Vicinitas, propinquitas.
_Dans le voisinage_, Prope, juxta.
=Voisin=, Propinquus, vicinus, proximus, finitimus, citimus.
VOITURE, Vehiculum, rheda, carpentum.
=Voiturer=, Deveho, veho, conveho, comporto.
=Voiturier=, Rhedarius.
VOIX, Vox, sonus, verbum.
_Parler à voix basse_, Voce demissa loquor.
_Il parla à haute voix_, Magna voce dixit.
VOL, Furtum, ereptio.
=Voler=, Furor, furtum facio, expilo, diripio, exhaurio, rapio,
subripio.
=Voler= _à main armée_, Latrocinor, prædor, excurro, grassor.
=Voleur=, Ereptor, latro, fur.
_Comme les voleurs_, Furacissime.
_Enclin au vol_, Furax.
VOL (_d’oiseau_), Advolatus, involatus.
=Voler=, Transvolo.
=Voler vers=, Advolo, accurro.
=Volière=, Aviarium.
=Qui vole=, Volatilis, volucer.
VOLAGE, Vagans.
VOLONTÉ, Voluntas, arbitrium, consilium, propositum, sententia,
institutum.
=Volonté divine=, Numen, divina potestas, providentia.
_Faire les volontés de qqn_, Morem alicui gero.
=Vouloir=, Volo, voluntatem habeo.
=Ne pas vouloir=, Nolo, non volo, non libet.
=Volontaire=, Voluntarius.
=Volontaires= (soldats), Volones.
=Volontiers=, Libens, lubens, libenter, non gravate, non repugnanter,
sponte.
VOLTIGER, Volito, discurro, vagor.
VOLUBILITÉ, Volubilitas.
VOLUPTÉ, Voluptas.
=Voluptueux=, Voluptuosus, asotus, prodigus, in luxum effusus,
libidinosus.
=Voluptueusement=, Incontinenter.
VOMISSEMENT, Vomitus.
=Vomir=, Vomo, vomitione me purgo; vomitu egero, exspuo, erumpo.
VORACITÉ, Edacitas.
=Vorace=, Vorax, helluo, edax.
VOTE, Suffragium.
_Donner son vote_, Suffragor, suffragium fero.
=Voter=, Suffragor.
_Qui vote_, Suffragator.
VOTRE, _le vôtre_, Vester.
VOÛTE, Camera, testudo, fornix.
=Voûte= (_en_), Fornicatus.
VOYAGE, Peregrinatio, iter.
_Aller en voyage_, Proficiscor, discedo, iter facio.
_Le voyage fut heureux_, Iter belle processit.
=Voyager=, Peregrinor, peregrinus sum, peregrinationem ago.
_Voyager à pied_, Iter pedibus conficio.
_Voyager à cheval_, Iter equo conficio.
=Voyageur=, Viator.
_Qui voyage partout_, Peregrinabundus.
_Relatif aux voyages_, Viaticus.
VOYELLE, Vocalis.
VRAI (le), Veritas, verum.
=Vrai=, Germanus, verus, sincerus.
_Pour dire vrai_, Quod res est, ut vere dicam.
=Vraiment=, Vere, revera, Cf. Vérité.
VRAISEMBLANCE, Verisimilitudo, probabilitas, similitudo veri.
=Vraisemblable=, Verisimilis, credibilis, probabilis, rationi
consentaneus.
=Vraisemblablement=, Credibiliter, verisimiliter, probabiliter.
=Vrille=, Terebra.
VUE, Obtutus, aspectus, visus, acies.
_Repaître ses yeux de la vue d’un objet_, Oculos rei conspectu pasco.
_Masquer la vue_, Luminibus officio.
_Empêcher la vue_, Obstruo luminibus, prospectum impedio.
_Perdre la vue_, Lumina oculorum amitto.
_Être privé de la vue_, Videndi facultate destituor.
=A la vue de=, Ad conspectum alicujus.
=En vue de=, Propter.
=Point de vue=, Prospectus.
_Je n’ai en vue que_, Ante omnia mihi hoc propositum est.
=Voir=, Video, cerno, perspicio, conspicor.
_Aller voir_, Visito, viso, inviso.
_Voir distinctement_, Pervideo, video.
_Ne pas voir en plein midi_, In sole caligo.
=Visible=, Spectabilis, aspectabilis, conspicuus.
_Qui mérite d’être vu_, Visendus, spectandus.
_Vu que_, Utpote, quippe, quandoquidem.
VULGAIRE, Vulgaris, communis, popularis.
=Vulgariser=, Evulgo.
=Vulgairement=, Populariter, vulgariter.
Z
ZÈLE, Studium, industria, diligentia, sedulitas, labor.
_Brûler de zèle pour_, In studium alicujus exardesco.
_Témoigner son zèle_, Navo alteri studium.
_Faire avec zèle_, Navo, præsto.
=Zélé=, Industrius, laboriosus, navus, diligens, diligentissimus,
studiosus, sedulus, officiosus.
_Avec zèle_, Studiose, cupide, summo studio, industrie, diligenter,
naviter, sedulo.
ZODIAQUE, Zodiacus.
ZONE, Zona.