2. SĬNISTRA, _A gauche_. USUS: Supra, infra, dextra, sinistra.

SĬNISTRĒ, _Mal_, _de travers_; _en mauvaise part_. SYN. In malam partem,

in pejorem partem. USUS: Sinistre cecidit.

SĬNISTRORSUS, _Étant tourné vers la gauche_, _du côté gauche_, _à

gauche_. USUS: Sinistrorsus se flectere.

SĬNO, is, sīvi, sĭtum, ere, a. _Laisser libre_, _souffrir_, _permettre_.

SYN. Permitto, patior, fero, locum do. USUS: Plebem senatui parere non

sinunt. Istud ne dii siverint. Non patiar, non feram, non sinam, _je ne

le souffrirai pas_, _je ne le supporterai pas_, _je ne le permettrai

pas_. Cf. Patior.

SĬNŬS, ūs, m. _Courbure_, _sinuosité_, _pli, sein_, _poitrine_. SYN.

Gremium, complexus; summa familiaritas; curvatum littus. USUS: 1. In

sinu gaudere. In sinum alicujus se conferre, confugere. Aliquem in sinu

gestare, _porter qqn dans le cœur, l’aimer beaucoup_, valde amare. Ex suo

sinu homines submisit improbos. Aliquem ex suo sinu dimittere. Græcia in

sinu ac gremio pacis posita. 2. Littoris flexus, _golfe_, _anse_, _baie_.

Omnes maris sinus et portus.

SĬPĀRĬUM, ĭi, n. _Rideau couvrant le fond du théâtre_. SYN. Velum quo

scena obtenditur.

SĪQUĬDEM, _Si toutefois_, _si cependant_. SYN. Si tamen, quippe si. USUS:

Fortunatum te, siquidem qui es permanseris.

SĪRĒNES, um, f. pl. _Les Sirènes_. USUS: Multa Homerus de Sirenibus et

earumdem vocis suavitate confinxit.

SISTO, is, stĭti, stătum, sistere, a. et n. a. _Placer_, _établir_;

_arrêter_, _retenir_. n. _S’arrêter_. SYN. Exhibeo; cursum inhibeo, ante

pedes destituo. USUS: Siste te nobis quamprimum. Aliquem in judicio

sistere, _faire comparaître qqn devant le tribunal_. Vadimonium sistere.

SĬTELLA, æ, f. dimin. Sĭtŭla, _Urne (de scrutin)_. SYN. Cista in qua

colligebantur suffragia.

SĬTĬENTER, _Avidement_. SYN. Avide.

SĬTĬO, is, īvi _vel_ ĭi, ire, n. et a. _Avoir soif_, _être altéré_;

_désirer ardemment_. SYN. Sitis me urit, macerat, conficit; siti laboro;

desiderium potionis accenditur; fauces siti arent; fauces siti ardent.

ADV. Ardentius, gravius. USUS: Gloriæ, virtutis sitiens. Honores sitire,

_avoir soif des honneurs_. Cf. Desidero.

SĬTIS, is, f. _Soif_. EPITH. Diuturna. USUS: Siti enectus Tantalus.

Ardentibus siti faucibus. Cibo et potione famem sitimque depellere,

expellere, sedare, restinguere. Levare sitim; eximere bibendi cupiditatem

longa siti accensam. Cf. Desiderium.

SĬTUS, a, um, _Situé_, _placé_. SYN. Positus, locatus. PHRAS. 1. In hoc

omnia sita sunt, _tout repose sur cela_. In hoc laus omnis considet;

spes omnis residet; in eo res tota vertitur; in hoc laus tota consistit.

2. Arx sita est versus meridiem, _la citadelle est situé au midi_. Arx

spectat ad meridiem; arx austrum accipit; arx contra septentriones est;

arx ad meridiem vergit. USUS: In quo vitam beatam sitam putas? _Sur quoi

faites-vous reposer le bonheur de la vie?_ Hæc in nostra potestate sita

sunt. Ante oculos situm est.

SĬTŬS, ūs, m. _Situation_, _position_. SYN. Positio, natura loci. PHRAS.

1. Urbs situ firma, _ville fortifiée par sa position naturelle_. Urbs

valida muris ac situ ipso munita, sic ut fortunæ loci delegare spes suas

dux tuto posset; urbs situ, mœnibus, natura adversus vim hostium egregie

obsepta; urbs ingenio loci, mari undique et montibus vallata. USUS: 1.

Urbs situ, mœnibus, descriptione ædificiorum præclara ad aspectum. 2.

Illuvies, sordes, _corruption_, _malpropreté_. Situ ac pædore squalida.

SĪVE, _Soit que.... soit que...._ SYN. Seu. USUS: Sive discessu, sive

potius fuga.

SŎBŎLES, is, f. _Rejeton_, _enfant_, _fils_. SYN. Propagatio, proles.

USUS: Propagare sobolem.

SŌBRĬĒ, _Sobrement_, _avec tempérance_. USUS: Parce, continenter

sobrieque vivere.

SŌBRĪNI, ōrum, m. pl. _Cousins_, _cousines (issus de germains)_.

SŌBRĬUS, a, um, _Sobre_, _tempérant_. SYN. Siccus, moderatus. )(

Vinolentus, ebriosus. PHRAS. Sobrius est in cibo et potu, _il

est tempérant dans le boire et le manger_. Homo frugi ac sobrius;

temperans, siccus, ab ebrietate alienus; sumptuosis cœnis minime amicus;

frugalitate, victus moderatione, sapienti quadam in cibo potuque

temperantia commendatus; parce, continenter sobrieque vivit; frugaliter,

temperate naturæ desideria explet. Cf. Abstineo. USUS: Homines frugi ac

sobrii; inter sobrios bacchari vinolentum.

SOCCUS, i, m. _Chaussure_. Calceamentum Græcorum.

SŌCER, cĕri, m. _Beau-père_.

SŎCĬĀBĬLIS, e, gen. com. _Facile à unir_, _sociable_. USUS: Bini Spartæ

reges diu sociabilem consortionem inter se tenuere.

SŎCĬĀLIS, e, gen. com. _Relatif à la société_, _social_. USUS: Bellum,

jus, fœdus sociale.

SŎCĬĔTAS, ātis, f. _Compagnie_, _société_, _réunion_. SYN. Consociatio,

conjunctio, communio, communitas, consortio, commercium, comitatus;

fœdus, pactio. EPITH. Captiosa, civilis, communis, conjunctior, copiosa

difficillima, divina, firma, grata, hereditaria, humana, infirma,

infinita, jucundissima, nefaria, sancta. PHRAS. Non est cum improbis

jungenda societas, _il faut fuir la compagnie des méchants_. Coire

societatem; coire in societatem cum perditis hominibus minime decet.

Dare se in societatem perditorum; conferre se, applicare se, adjungere

se ad homines perditos; conjungere se cum hominibus improbis; vinculo se

societatis obstringere cum perditis hominibus, utilitatis vel maxima spe

proposita, non decet. Qui se socium ad perditos homines adjungit; qui cum

perditis hominibus societatem init; qui se perditorum hominum societate

implicat; qui ad perditorum hominum societatem accedit, turpiter facit.

Cf. Corrumpo. USUS: Aliquos ad societatem secum ineundam, faciendam,

conflandam, coeundam, convocare, arcessere, _rassembler des hommes pour

former une société_. Implicare se improborum societate, conferre se ad

societatem improborum; societatem inire, coire, facere, pacisci, habere,

_se mêler dans la compagnie des méchants_. Diu mihi cum illo vel inter

nos intima est societas, multis pactionibus confirmata servataque,

_vieille union_. Dudum ad illius societatem accessi; cum aliquo in

societatem veni, _je suis depuis longtemps son compagnon_. Societatem

nostram nullus casus dirimet, labefactabit, abrumpet; nullus nos casus

a societate disjunget, _société inséparable_. Societatem renovare, in

societatis veteris conjunctionis redire, _renouveler une société_, _une

union avec qqn_.

SŎCĬO, as, avi, atum, are, a. _Associer_. SYN. Conjungo. USUS: Sapientiam

sociare cum eloquentia, _joindre la sagesse à l’éloquence_.

SŎCĬUS, a, um, _Compagnon_, _camarade_; _co-intéressé_; _confédéré_,

_allié_. SYN. Comes, sodalis; particeps, consors, gregalis. PHRAS. 1.

Fidum te semper habui socium, _je vous ai toujours regardé comme un

compagnon fidèle_. Veterem assectatorem et ex numero amicorum habui;

te semper actionum, voluntatum rerumque omnium comitem, consiliorum

auctorem, adjutorem laborum, periculorum socium, omni in cogitatione

conjunctum, sodalem et contubernalem optimum expertus sum; omnia semper

inter nos conjunctissima fuere; in rebus lætis æque ac adversis socium te

ac consortem nactus sum. Convivam, compransorem, compotorem, collusorem

ubique affixum lateri meo semper habui. 2. Socii nostri sunt, _ils sont

nos alliés_. Communione rerum nobiscum conjuncti sunt. Communitate juncti

sunt nobiscum; est nobis vetus ac diuturna conjunctio, Cf. Amicitia,

Amicus, Conjungo, Conjunctio. USUS: Me voluntatum, sententiarum rerumque

omnium socium habebis, _je m’engage à m’associer à vos actes, à vos

démarches, à vos désirs_. Socium me tibi adjunxisti, adscripsisti. Socium

me tibi profiteor. Urbem adjutricem scelerum, furtorum receptricem,

flagitiorum omnium sociam, _complice_.

SŌCORDĬA, æ, f. _Indolence_; _stupidité_, _sottise_. SYN. Desidia,

stupiditas. Cf. Pigritia.

SŌCORDĬTER, _Avec négligence_. USUS: Res ab Albanis socordius acta.

SŌCORS, dis, omn. gen. _Négligent_, _lâche_; _sot_, _stupide_. SYN.

Deses, stupidus. Cf. Piger.

SŎCRŬS, ūs, f. _Belle-mère_. SYN. Uxoris _aut_ mariti mater.

SŎDĀLIS, e, gen. com. _Camarade_, _ami_. SYN. Socius.

SŎDĀLĬTAS, ātis, f. _Société_, _réunion_. SYN. Collegium, societas.

EPITH. Vera et plane pastoritia, honesta. USUS: Officia sodalitatis ab

aliquo flagitare, _réclamer les droits de la confraternité_. Sodalitates

constituere. Cf. Societas.

SŎDĀLĬTĬUM, ĭi, n. _Réunion_, _assemblée_. SYN. Sodalitas. USUS: Erat in

ædibus sodalitium ea die futurum.

SŌDES, _S’il vous plaît_, _je vous prie_, _de grâce_. RAD. Si audes,

contract. USUS: Libenter verba copulando jungebant veteres, ut sodes

_pro_ si audes.

SOL, sōlis, m. _Soleil_. SYN. Moderator et dux temporum; dux et princeps

et moderator luminum reliquorum; sidus quod astrorum tenet principatum.

EPITH. Adversus, æstivus, calidus, clarus, geminatus, igneus, inusitatus,

lætus, magnus, nitidus, summus, tantus. PHRAS. 1. Sol oritur, _le soleil

se lève_. Exoritur, diem effert; lucem terris infert; terras collustrat;

exactis, dispulsis, fugatis tenebris mundo diem reddit; orbem suo fulgore

illustrat; suæ lucis aspectu mortales recreat; sua luce perfundit et

convestit omnia; sua luce lustrat et complet omnia. Cf. Aurora, Mane.

2. Sol occidit, _le soleil se couche_. Sol in occasum præcipitat; sol

in occasum pronus est; in occasum festinat lucemque componit; sol

obit, occumbit; sol in vesperum declinat. Cf. Vesper. 3. Sol nubibus

obscuratur, _le soleil est obscurci par les nuages_. Solis caput obscura

ferrugine tegitur; lumen suum pene mundo negat; intentæ cœlo nubes

lucem condunt. Cf. Nubes. USUS: Solis accessus et recessus, _le lever

et le coucher du soleil_. Sol ab ortu ad occasum commeat. Sol a meridie

deflexus. Sol oriens, obiens. Sol ingenti æstu torret corpora. In solem

procedere. In sole ambulare; a sole abesse. A sole collucent omnia. Cedat

stilus gladio, umbra soli, _que la plume le cède à l’épée, l’ombre au

soleil_, _c. à d._, _la jurisprudence à l’art militaire_. Nondum omnium

dierum sol occidit, _ce n’est pas encore demain la fin du monde_. (PROV.)

SŌLĀRĬUM, ĭi, n. _Cadran solaire_. USUS: Solarium descriptum, quo horæ

declarantur.

SŌLĀTĬUM, ĭi, n. _Consolation_, _adoucissement_. SYN. Consolatio,

fomentum. EPITH. Extremum, magnum, miserum, unicum. PHRAS. Alterum

solatium est amicorum fida conjunctio, _une autre consolation, c’est le

dévouement constant de mes amis_. Altera ratio quæ mihi solatium affert,

præbet, parit, quæ mihi solatio est, ex qua solatium reporto, habeo;

qua sustentor in tantis molestiis, amicorum fida manus. Alterum est quo

sustentor ac recreor, in quo conquiesco, amicorum sincera fides. Accedit

ad animum meum sustentandum amicorum fides. Illo præterea solatio utor ac

fruor, quod amicorum constantia mihi præbet. Cf. Recreor, Consolor. USUS:

Solatium alicui dare. Solatiis quibusdam et dolorum fomentis servitutis

mala levare. Illo me solatio consolor.

SŎLĔÆ, ārum, f. pl. _Chaussures_, _sandales_. SYN. Crepidæ.

SŎLĔĀTUS, a, um, _Chaussé de sandales, signe de mollesse dans un homme_.

USUS: Soleatus prætor cum pallio purpureo.

SŌLEMNIS (solennis), e, gen. com. _Religieux_, _solennel_. SYN. Quod

cum quadam cerimonia est consecratum, celebre, festum. USUS: Solemnes

ac festi dies. Solemne, statum sacrificium. Prisca et solemnia verba.

Observo solemne illud meum.

SŌLEMNĬTER (solenniter), _Solennellement_, _conformément au rite_. USUS:

Omnibus solemniter peractis.

SŎLĔO, es, ĭtus sum, ere, n. _Avoir coutume_, _être habitué_. SYN.

Consuevi, est meæ consuetudinis; in more habeo, assuevi. USUS: Omnes

reprehendere solet. Ratio consuetudinis meæ qua quondam solitus sum uti.

Cf. Consuetudo, Mos.

SŌLERS, ertis, omn. gen. _Industrieux_, _habile_, _adroit_,

_intelligent_. SYN. Ingeniosus, perspicax, sagax. )( Iners. USUS: Provida

et solers natura. Cf. Ingeniosus, Diligens.

SŌLERTER, _Industrieusement_, _adroitement_, _avec sagacité_, _finesse_.

SYN. Sagaciter. USUS: Solertissime aliquid perspicere.

SŌLERTĬA, æ, f. _Adresse_, _habileté_, _dextérité_. SYN. Sagacitas,

perspicax prudentia, animi motus incredibilis et celeritas ingenii.

EPITH. Divina, pestifera, tanta. PHRAS. 1. Ad solertiam incitare,

_pousser à la finesse_. Solertiam mercede evocare, invitare, eblandiri,

elicere. 2. Paucos vidi pari solertia, _j’ai vu peu d’hommes aussi

adroits_. Non possum ex tanto hominum numero quibus usus, quibuscum

consuevi, multos recensere in quibus eam qua tu polles, qua præditus es

qua præstas, excellis, effulges, qua ornatus es solertiam, sagacitatem,

ingenii acumen perspexerim. USUS: Mundus sine divina solertia effici non

potuit. Homines congregati adhibent agendi cogitandique solertiam, _les

hommes réunis en société développent leur activité et leur intelligence_.

Cf. Diligens.

SŎLĬDĒ, _Complètement_. SYN. Integre.

SŎLĬDĬTAS, ātis, f. _Consistance_, _solidité_. SYN. Firmitas. EPITH.

Terrena. USUS: Soliditas corporis.

SŎLĬDO, as, avi, atum, are, a. _Consolider_, _affermir_. SYN. Roboro,

firmo. Cf. Firmo.

SŎLĬDUS, a, um, _Ferme_, _solide_. SYN. Habens soliditatem; verus,

eminens. USUS: 1. Solidum nihil quod terræ sit expers. Solida corpora. 2.

Verus, constans, stabilis, certus, _solide_, _durable_, _vrai_, _réel_.

Non tam solido, quam splendido nomine virtutis. Solida, gravis ac germana

laus, non adumbrata et fucata. Solida bona, utilitas solida. Cf. Firmus.

SŌLISTĬMUM, i, n. _Augure favorable tiré de ce qui tombait à terre, quand

les oiseaux sacrés mangeaient avec trop d’avidité_. Vox auguralis.

SŌLĬTĀRĬUS, a, um, _Isolé_, _seul_, _solitaire_, _retiré_. SYN. Solus,

solivagus, remotus ab oculis hominum. )( Conjunctus et sociatus cum

altero. USUS: Solitarius homo et in agris vitam degens. Non solitarium,

neque simplex, sed, etc., _être qui n’est pas un et simple, mais, etc._

Cf. Solus.

SŌLĬTŪDO, ĭnis, f. _Solitude_, _désert_. SYN. Locus desertus, recessus,

secessus, regio inculta et deserta. )( Frequentia, celebritas. PHRAS. 1.

Abdere aliqua in solitudine me cuperem, _je désirerais m’ensevelir dans

quelque lieu solitaire_. Vitam fugæ solitudinique mandare; discedere in

aliquas solitudines; in asperas et densas silvas me abstrudere et ad saxa

et scopulos mea mala deplorare cuperem. Vitæ genus inter feras solitarium

et ab hominum societate disjunctum sectari animus esset. In loca abdita,

ab arbitris remota et libera, in loca ab interventoribus vacua me abdere

cuperem. Loca ego omni solitudine vasta atque sine humani cultus vestigio

pererrare mallem quam diutius inter homines agere. Cf. Locus solitarius.

2. Solitudini aptior est quam civilis vitæ consuetudini, _homme plus

fait pour la solitude que pour la société_. Rectius in agro, aut ubi

nullum culti soli occurrit vestigium, vitam agat quam inter homines. Nudæ

mutæque solitudines, non civilis frequentia tam abhorrentes a civilis

vitæ consuetudine mores deceant. Abhorrent nimium quantum asperi et

agrestes ejus mores ab urbanæ vitæ elegantia; ita aliorum mores ut nemo

illo, ille nemine uti possit; ut neque is ferre quemquam, neque quisquam

illum perferre possit; ut neque is consuetudine cujusquam, neque quisquam

ejus amicitia uti possit. Ingenio moribusque ab ingenio reliquorum tam

alieno est, ut solitudini non urbium frequentiæ natus esse videatur.

Cf. Agrestis, Morosus. USUS: Audistis quæ solitudo in agris esset, quæ

vastitas. Tibi solitudo erat pro frequentia.

SŎLĬUM, ĭi, n. _Siége_, _trône_. SYN. Sedes. EPITH. Fœderatum, paternum.

USUS: Sedere in solio, ornatu regio.

SŌLĬVĂGUS, a, um, _Qui erre seul_, _sauvage_. SYN. Solitarius.

SOLLĬCĬTĀTĬO, ŏnis, f. _Sollicitation_, _séduction_. USUS: Illa

Allobrogum sollicitatio.

SOLLĬCĬTO, as, avi, atum, are, a. _Agiter fortement_, _troubler_,

_inquiéter_, _tourmenter_. SYN. Afficio, ango, sollicitum habeo; appello

de pecunia _vel_ flagitio aliquem. ADV. Summe, valde, vehementer. PHRAS.

Hæc res me vehementer sollicitat, _cette affaire m’inquiète beaucoup_.

Animum ea res versat assidue; anxiis pectus curis implet, res ea gravem

mihi curam affert, injicit; multas mihi curas dat; vehemens me ejus rei

cura tangit; ingentem ea res curam mihi et sollicitudinem conficit;

ingentem animo sollicitudinem incutit; intempestiva sollicitudine turbat

animum; gravi me cura implicat, efficit, conficit; magnam sollicitudinem

affert; in magnos me metus et sollicitudines adducit. Cf. Angor, Cura,

Sollicitudo, Sollicitus. USUS: Ea cura me vehementer angit et sollicitat.

SOLLĬCĬTŪDO, ĭnis, f. _Inquiétude_, _souci_, _tourment_. SYN. Angor,

cura, metus, molestia, negotium. )( Securitas. EPITH. Assidua,

incredibilis, ingens, sempiterna, summa. PHRAS. Plenus sollicitudinum

sum, _je suis rempli d’inquiétudes_. Sollicitudo cum cogitatione multa

me circumstat; multa me sollicitum habent; tot curæ vitam mihi vix

reliquam faciunt sollicitudines meas quævis hora exacuit. Cf. Angor,

Cura. USUS: Ea cura mihi magnam sollicitudinem affert, conficit; in

magnos me metus ac sollicitudines adducit; sollicitudines mihi duplicat;

magna me sollicitudine afficit; ingenti sollicitudini est, _accabler

d’ennuis_. Tanta in me hæret sollicitudo; tantam de tuis rebus habeo,

sustineo sollicitudinem; tot sollicitudinibus langueo, opprimor, misere

exedor; in tanta sum sollicitudine, _être accablé d’ennuis_. Nihil

est, quod sollicitudines allevet, demat; sollicitudini meæ subveniat;

a sollicitudine animum abstrahat, abducat; sollicitudine me liberet,

_rien ne vient dissiper mes ennuis_. Sollicitudines sibi struere, sibi

arcessere, _se tourmenter soi-même_, _se forger à soi-même des sujets

d’inquiétude_. Sollicitudinem omittere, _bannir les soucis_, _ne pas s’en

inquiéter_.

SOLLĬCĬTUS, a, um, _Inquiet_, _soucieux_, _troublé_, _agité_. SYN.

Anxius, suspensus, perturbatus, exercitus. )( Securus, solutus cura.

PHRAS. 1. Vehementer sum sollicitus, _je suis fortement inquiet_. Multa

subvereor; rebus meis valde metuo; non discedo, non oculos unquam dejicio

de rebus meis; totos dies de rebus meis cogito; metus ille nunquam mihi

decedit; tacita cura suspensum animum gero. Cura illa exonerare animum

nequeo meum; multi me angores impediunt animumque in diversa trahunt;

multi aculei pectus mihi compungunt, exedunt; magna in cura sum, versor;

nullum tempus sine sollicitudine intercedit; multum animo de re mea

laboro; magna est rerum exspectatio; multis quotidie curis urgeor,

conficior; assidua occupor sollicitudine. Cf. Angor, Cura. 2. Sollicitus

ero de rebus tuis, _je m’occuperai de vos affaires_. Curas omnes intendam

ut rebus tuis quam optime consulatur; rerum tuarum rationem habebo

præcipuam; curæ mihi erunt res tuæ; curæ res habebo tuas, cura erit de

rebus tuis. Interiore cura, suspensiore animo res curabo tuas. Cum cura

res tractabo tuas. USUS: Sollicita suspicione, suspensa metu civitas,

_cité inquiète et défiante_, _irrésolue_, _craintive_. Res tuæ valde me

sollicitum habent; de tuis rebus mirifice sum sollicitus. Sollicito animo

et anxio sum.

SŎLŒCA, ōrum, n. pl. _Solécisme_. USUS: Multa in ejus scriptis solœca.

SŎLŒCISMUS, i, m. _Solécisme_, _faute de grammaire qui consiste à mal

observer les règles de la syntaxe_. USUS: Solœcismus est, cum in pluribus

verbis consequens verbum superiori non accommodatur, _il y a solécisme,

lorsque les rapports qui doivent unir les mots entre eux sont mal

observés_.

SŌLOR, aris, atus sum, ari, d. a. _Consoler_, _rassurer_. SYN. Consolor,

animum erigo, sustento, solatium adhibeo, do, præbeo, affero; lacrimas

alicujus comprimo; timentes animos consolatione sano. Cf. Consolor.

SOLSTĬTĬĀLIS, e, gen. com. _Relatif au solstice d’été_. USUS: Dies

solstitialis, _le plus long jour de l’année_.

SOLSTĬTĬUM, ĭi, n. _Le solstice d’été_, _le plus long jour de l’année_.

1. SŌLUM, _Seulement_, _uniquement_. SYN. Tantum, modo. USUS: Non

oratione solum sed et armis.

2. SŎLUM, i, n. _Le sol_, _la terre_. SYN. Terra. EPITH. Carum, commune,

exile, incultum. USUS: 1. Patriæ solum omnibus carum. Exilii causa solum

mutare. Quod solum tam exile et macrum. Sola terrarum ultimarum. 2.

Pavimentum, area, _fondement_, _base_, _qualité fondamentale_. Solum et

quasi fundamentum orationis est.

SŌLUS, a, um, _Seul_, _unique_. SYN. Solitarius, unicus, unus solus,

solus per se, unus ex omnibus. PHRAS. Solus fere degit, _il est presque

toujours seul_. Secum, ut aiunt, vivit; præter seipsum neminem habet

secum; relictus et destitutus a cæteris, lucem conventumque vitat; in

solitudinem, tanquam in portum se recepit; tempus prope omne in secreto,

remotis arbitris terit; urbe et omni cœtu caret hominum; sine arbitris

agit; rerum suarum neminem mortalium socium habet aut conscium. Cf.

Solitudo. USUS: Abdimus nos et sæpe soli sumus. In locis solis mœstus

errabat. Solus se in consilium vocat. Uno solo dissentiente.

SŎLŪTĒ, _Librement_, _d’une façon dégagée_. SYN. Expedite. USUS: 1.

Solute et suaviter dicere. 2. Remisse, frigide, _d’une façon relachée_,

_nonchalante_. Tam solute egit, tam oscitanter, _avec tant de mollesse_,

_d’abandon_.

SŎLŪTĬO, ōnis, f. _Dissolution_; _payement_, _solde_. SYN. Repræsentatio

pecuniæ, dissolutio. EPITH. Necessaria. USUS: Difficillima solutionis

tempora. Solutio rerum creditarum. Solutio linguæ, _langue déliée_, _bien

pendue_, _parole facile_.

SŎLŪTUS, a, um, _Délié_, _dégagé_, _libre_. SYN. Liber, dissolutus,

promptus. )( Alligatus. USUS: Animo esse libero et soluto. Homo solutus

cura; somno solutus. A natura ad dicendum satis solutus et expeditus.

SOLVO, is, vi, sŏlūtum, ere, a. _Dissoudre_, _désunir_, _détacher_,

_séparer_, _payer_; _mettre à la voile_; _résoudre une question_. SYN.

Persolvo, dissolvo, pendo, dependo, numero, repræsento, pretium do,

pecuniam do, satisfacio, reddo, confero, ære alieno exeo _vel_ me libero;

explico, enodo; libero. ADV. Omnino, recte, præclare. PHRAS. 1. Fideliter

te solvam, _je vous payerai fidèlement_. Satisfaciam quamprimum et fidem

liberabo; nomina dissolvam; quod spopondi, dependam; cavebo ne solutione

dilata mea apud te fides concidat. Arcæ meæ confidito; explicare vel

repræsentatione (parata, præsente pecunia) me posse non dubito; ad diem

cum fide solvam; pecuniam presentem numerabo; expeditum est unde solvam.

2. Solvere non possum, _je ne puis payer_. Solvendo non sum; unde solvam

non habeo, non suppetit; impedita, nondum explicata est solutio, solvendi

ratio; unde satisfaciam non est; expedire nomen non possum sine versura,

_sans emprunter_. 3. Quis solvet? _Qui payera?_ Impensam quis præstabit?

Pecuniam quis numerabit, repræsentabit? Pretium quis dabit, persolvet.

Cf. Æs. USUS: 1. Misimus qui æs alienum, qui pro vectura solveret. Ab

aliquo (alicujus nomine) solvere. Solve quod patriæ debes. 2. Explico,

enodo, _résoudre (un problème)_, _expliquer_. Captiosa argumenta solvere.

3. Libero, _délier_, _dégager_, _affranchir_. Legibus aliquem solvere

(VULG. dispensare). Animum metu, curis solvere. Religione solvere

civitatem. 4. In re nautica: _lever l’ancre_, _mettre à la voile_.

Anchoras, oras solvere; portu solvere, _quitter le port_. 5. Morem,

disciplinam solvere, _briser la tradition_. Cf. Anxius.

SOMNĬCŬLŌSĒ, _Nonchalamment_, _négligemment_. USUS: Somniculose et

negligenter aliquid facere.

SOMNĬCŬLŌSUS, a, um, _Endormi_, _nonchalant_. SYN. Somni plenus. USUS:

Iners, ignava et somniculosa senectus. Cf. Piger.

SOMNĬO, as, avi, atum, are, a. _Rêver_, _avoir un songe_. SYN. Secundum

quietem video, in quiete video, in somnis videre videor, in quiete mihi

videtur; dormienti, secundum quietem mihi videtur; in somnis cerno.

PHRAS. Somniavi de fratre meo, _j’ai rêvé de mon frère_. Species fratris

mei per somnum, per quietem, in somno mihi oblata est; exagitabat me per

somnum species fratris mei, quasi a latronibus circumventi. Nocturna

fratris mei quasi a latronibus circumventi imagine confundebar. Per

nocturnos visus oblata fratris interfecti species admodum me terruit.

USUS: Si ea dormientes agerent quæ somniarent, alligandi essent omnes qui

cubitum irent. Cf. Dormio.

SOMNĬUM, ĭi, n. _Songe_, _rêve_. SYN. Nocturnum visum, insomnium, imago

nocturna, somnii visum, species per somnum oblata. EPITH. Clarum,

illustre, recens, verum. USUS: Id mihi somnium objectum est. Somnio

stimulatus. Somnia interpretari. Repente, tanquam somnio beatus. Ex

earum rerum reliquiis inhærentibus quas vigilans gesserit aut cogitarit,

mirabiles exsistant species somniorum, visa mendacia ac falsa, quibus

tamen mens, cum languore corporis nec membris nec sensibus uti potest,

vehementer concitatur. Animus in vana visa et somnia incidit.

SOMNUS, i, m. _Sommeil_. SYN. Sopor, quies. )( Vigiliæ. USUS: Vehementer

me somnus urget; somnum vix teneo, _ne pas tenir de sommeil_. Somno me

dabo; somnum capiam, videbo, _prendre son repos_. Arctissimus me somnus

complectitur, _dormir profondément_. Somno opprimor, _je suis accablé de

sommeil_. Curæ mihi somnum adimunt; somno me privant; e somno excitant,

suscitant, _réveiller_, _empêcher de dormir_. Somnus est perfugium omnium

laborum ac sollicitudinum. Nihil morti tam simile quam somnus. Somnus est

imago _vel_ simulacrum mortis. Animus per somnum curis vacuus. Cf. Dormio.

SŎNĬPES, ĕdis, m. _Cheval_. Vox poet. SYN. Equus.

SŎNĬTŬS, ūs, m. _Son_, _bruit_, _fracas_. SYN. Sonus, cantus. USUS: Hoc

sonitu completæ aures obsurduerunt. Verborum inani sonitu fertur ejus

oratio, _un vain bruit de paroles_.

SŎNO, as, nŭi, nĭtum, are, n. _Rendre un son_, _résonner_, _retentir_.

SYN. Cano, sonum refero; sonum, sonitum reddo, efficio. ADV. Acute,

graviter, male, numerose, optime. USUS: Non intelligit quid sonet hæc vox

voluptatis, _ce que signifie ce mot de volupté_. Antiquitatem, si ita

sonet, sermo eorum retinere videtur. In qua oratione nihil sonare aut

olere peregrinum potest. Arma sonant. Natura fert, ut extrema ex altera

parte graviter, ex altera autem acute sonent, _la nature a voulu, qu’aux

deux côtés de l’échelle d’harmonie, retentît d’un côté un son grave et de

l’autre une note aiguë_.

SONS, sontis, omn. gen. _Coupable_, _criminel_. SYN. Nocens. USUS:

Comprehendere sontes. Cf. Reus.

SŎNUS, i, m. _Son_, _bruit_. SYN. Vox, vocis sonus, vocis cantus,

strepitus. EPITH. Absurdus, acutus, agrestis, certus, discrepans,

gravissimus, inanis, incredibilis, inflexus, miserabilis, rusticus,

tristis. USUS: Varietas sonorum, intervalla, distinctio, et vocis genera

diversa. Cursus vocis per omnes sonos. Aures sono complentur; sonum

recipiunt. Sonus in aures ac animos suaviter influit. Nervorum sonum

elicere. Inanem sonum fundere.

SŎPHISMA, ătis, n. _Sophisme_. USUS: Contorta quædam et aculeata

sophismata: sic enim appellantur fallaces conclusiunculæ.

SŎPHISTES, æ, m. _Sophiste_, _rhéteur_. USUS: Qui ostentationis aut

quæstus causa philosophatur.

SŌPĬO, is, ĭi _vel_ īvi, ītum, ire, a. _Assoupir_, _engourdir_. SYN.

Soporem induco.

SŎPOR, ōris, m. _Profond sommeil_, _engourdissement_. SYN. Somnus.

USUS: Sopore placans artus languidos. Noli nobis languorem et soporem

exprobrare.

SORBĔO, ea, ŭi, ere, a. _Avaler_; _absorber_, _engloutir_, _dévorer_.

USUS: Ista odio non sorbeo solum sed concoquo, _dévorer (un affront)_.

SORDĔO, es, ere, n. _Paraître sans valeur_, _méprisable_. USUS: Antonio

sordebat Macedonica provincia. Cf. Displiceo.

SORDES, ĭum, f. pl. _Malpropreté_; _turpitude_, _bassesse_; _avarice_,

_mesquinerie_. SYN. Lutum, fex; avaritia; squalor. EPITH. Alienæ,

domesticæ, ingentes, lugubres, miserrimæ, summæ, turpissimæ. USUS: 1.

Populus non amat profusas epulas, sordes multo minus. 2. Avaritia,

_avarice sordide_. Sordes hominis odi. 3. Dedecus, macula, nota, culpæ

flagitium, _bassesse_, _honte_, _ignominie_. Virtus nullis unquam

sordibus obsolescit. Sordes illæ elui non possunt. 4. Luctus, mœror,

dolor, _habits de deuil_, _deuil en gén_. Mater squalore filii et

sordibus lætatur; filium in squalore et sordibus jacentem; fletum ejus

sordesque lugubres parum respicit. 5. Cœnum, fex, _pro_ homine abjecto

et vilissimo, per contumeliam, _populace_, _lie du peuple_. O lutum! o

sordes! _ô être ignoble, créature méprisable_.

SORDĬDĀTUS, a, um, _Vêtu négligemment_, _sale_. SYN. Insignis sordibus et

facie reorum. USUS: Mœstus et sordidatus senex.

SORDĬDE, _Sordidement_. SYN. Avare.

SORDĬDUS, a, um, _Sale_; _bas_, _ignoble_; _avare_. SYN. Squalidus,

turpis; avarus. PHRAS. Est homo sordidus, _cet homme est vil_,

_repoussant_. Parum splendidus; apud quem nihil lautum, nihil elegans; in

quo nihil non sordidum et humile; lutulentus homo est; immundus illuvie;

sordibus squalidus; pannis obsitus, sordidatus, neglectus, moribus ad hæc

tam incultis ac corruptis, ut cruore et luto oblitus videatur. USUS: 1.

Homo egens, sordidus. 2. Avarus, cupidus, _avare_, _sordide_, _crasseux_.

Qui liberales habendi, qui sordidi. 3. Turpis, _sale_, _impur_.

Sordidissima et levissima gens Parthorum.

SŌRĪTES, æ, m. _Sorite_, _argument_.

SŎROR, ōris, f. _Sœur_. USUS: Soror germana.

SORS, sortis, f. _Sort_. SYN. Fortuna, casus, fatum. PHRAS. Sorti

res committatur, _qu’on en appelle au sort_. Sorti permittatur; ad

sortem revocetur; sortes consulantur; in hydriam sortes conjiciantur;

cujus nomen exiverit, cujus nomen sors ediderit, is primas ferat.

Sortes educamur ut cuique sors ceciderit; ut cujusque sors exciderit,

ut cuique sors evenerit, ita honoribus augeatur. Sortium beneficio

dignitatem quisque auferat; nominibus in urnam conjectis, dejectis, quod

primum sorte exciderit, id citari jubeatur. Sortitio fiat; res sorti

committatur; sors cernat cujus in conferendis magistratibus habenda sit

prima ratio. Cf. Sortior. USUS: Ex sortibus, ex oraculis. Sortes ducunt.

Sortes eductæ in rem apte cadere possunt divinitus. Mea prima sors fuit.

Sortis religio. Ea provincia mihi sorte obvenit; eam provinciam mihi

sors dedit, _cette province m’a été assignée par le sort_. Quod sors

obtulerit, acturus videtur.

SORTĬLĔGUS, i, m, _Devin_, _prophète_. SYN. Divinus, ariolus.

SORTĬOR, īris, ītus sum, iri, d., n. et a. _Tirer au sort_; _obtenir par

le sort_. SYN. Sortito capio, sortes conjicio, sortitionem facio; sorti

committo, permitto; fortunæ arbitrio, judicio committo. USUS: Sortiri

paucos e multis ad pœnam. Sortiri bona cum aliquo. Provincias inter se

sortiuntur.

SORTĪTĬO, ōnis, f. _Tirage au sort_. SYN. Distributio, quæ sortito _seu_

ductis fit sortibus. EPITH. Ædilitia, contentiosa, præclara, religiosa,

vespertina. USUS: Sortitione in aliquos animadversum est. Sapienter a

majoribus sortitio magistratuum constituta est.

SORTĪTO, _Au sort_, _par arrêt du sort_. SYN. Sortitione, ductis

sortibus. USUS: Sortito mittebantur in provincias.

SORTĪTŬS, ūs, m. _Tirage au sort_. SYN. Sortitio. USUS: Si pluribus de

rebus uno sortitu retulisti, _si dans un seul rapport, vous avez proposé

au peuple plusieurs choses à la fois_.

SOSPES, ĭtis, omn. gen. _Sain et sauf_. SYN. Salvus. USUS: Sospites omnes

Romam pervenere. Cf. Salvus.

SOSPĬTO, as, are, a. _Sauver_; _protéger_. SYN. Incolumem servo,

præsto. USUS: DEUM precibus exposcunt ut propitius suam semper sospitet

progeniem. Cf. Salvo, Salus, Servo.

SŌTER, ēris, m. _Sauveur_, _protecteur_, _libérateur_. SYN. Servator,

conservator.

SPARGO, is, sparsi, sparsum, ere, a. _Répandre_, _jeter çà et là_.

SYN. Fundo. PHRAS. Rumor late spargitur, _le bruit se répand au

loin_. Sermones dissipantur; rumor late diffunditur, disseminatur, in

vulgus editur, effertur, sermonibus multorum divulgatur, differtur,

circumfertur. Cf. Rumor, Fama. USUS: Nummos populo spargere. Res gestas

in memoriam sempiternam spargere. Semina doctrinæ in suis libris spargit.

SPĂTĬOR, aris, atus sum, ari, d. n. _Se promener_, _errer_. SYN. Ambulo,

deambulo. Cf. Ambulo.

SPĂTĬUM, ĭi, n. _Espace_, _étendue_; _promenade_. SYN. Loci intervallum,

curriculum, cursus, regio. EPITH. Æquum, æternum, annuum extremum,

immensum, liberum, longinquum, medium, menstruum, simile. USUS: In

ambulatione duo spatia aut tria facere, _faire deux ou trois tours

d’allée en se promenant_. Ingens spatium conficere, decurrere. De

spatio deflectere. 2. Temporis intervallum, _espace de temps_, _délai_,

_loisir_, _occasion_. Spatium ad deliberandum sumere; aliquid spatii sibi

ad scribendum surripere. Meditanti spatium mihi non datur. Spatio aliquo

interjecto redibo. Non habeo, non est mihi spatium scribendi.

SPĒCĬĀTIM, _En particulier_. SYN. Nominatim.

SPĔCĬES, ēi, f. _Forme_, _figure_, _image_; _apparence_. SYN. Forma,

figura, facies; imago. EPITH. Admirabilis, æterna, beata, blanda; clara,

consularis, divina, eximia, falsa, forensis, formosa, honesta, liberalis,

pura, sancta, singularis. PHRAS. Vir est in speciem tantum bonus, _cet

homme n’a que les dehors de la bonté_. Sub pietatis obtentu; per causam

pietatis; per speciem pietatis multos fallit. Imaginem tantum probitatis

et speciem fallacem præ se fert. Vir specie probus, re improbissimus.

Cf. Simulator, Simulo. USUS: 1. Excellentis eloquentiæ speciem et formam

adumbrare. Observentur animo species honestæ. 2. Imago, similitudo,

_apparence_, _semblant_, _mine_, _prétexte_. Me species quædam inanis

commovit. Boni viri speciem gerere, præ se ferre, tueri. Aliud moliri,

aliud specie et simulatione ostendere. Clementiæ specie multos devinxit.

Ea res speciem præbuit magni exercitus. 3. Forma, venustas, dignitas,

_brillante apparence_, _éclat_, _beauté_, _ornement_. Pertinent hæc ad

liberalem speciem et dignitatem. Natura formam in qua esset species

honesta, in promptu posuit. 4. Aspectus, _aspect_, _air_, _extérieur_.

Vir liberali, honesta specie. Species, statura ad dignitatem apposita. 5.

Pars generis, _espèce_. Virtutes specie dispares prudentia conjunguntur.

SPĔCILLUM, i, n. _Sonde_, _instrument de chirurgie_.

SPĔCĬMEN, ĭnis, n. _Marque_, _preuve exemple_, _image_. SYN. Indicium,

significatio; exemplum. PHRAS. Juvenis specimina dat multa virtutis, _ce

jeune homme donne des preuves de vertu_. Optime se ostendit; documenta

futuri judicii dat maxima; multa in eo specimina virtutis cernuntur,

elucent; experimenta edit egregiæ virtutis. USUS: 1. Specimen virtutis

dare, capere. 2. Exemplum, _modèle_, _type_, _exemplaire_. Cato specimen

temperantiæ ac prudentiæ.

SPĔCĬŌSĒ, _Magnifiquement_, _pompeusement_. USUS: Speciose cum ornatu

ingredi.

SPĔCĬŌSUS, a, um, _Beau_, _brillant_, _magnifique_. SYN. Illustris,

eximius. USUS: Reversionis has speciosas causas habeo, _j’ai de belles,

d’excellentes raisons de mon retour_.

SPECTĀBĬLIS, e, gen. com. _Qu’on peut voir_, _visible_; _digne d’être

vu_. SYN. Aspectabilis. USUS: Corpus cœli spectabile effectum est, animus

autem oculorum effugit obtutum, _le monde est visible_, _l’âme fuit nos

regards_.

SPECTĀCŬLUM, i, n. _Aspect_, _spectacle_; _représentation_, _jeux

publics_. SYN. Res ad spectandum proposita, præsertim cum pompa et

apparatu, ut sunt ludi et alia ejus generis. EPITH. Acerbum, egregium,

jucundum, luctuosum, miserrimum, præclarum. USUS: Res cœlestes quarum

spectaculum ad hominem tantum pertinet Spectaculum dare, præbere. Magnus

ex iis spectaculis plausus est excitatus. Cf. Ludus.

SPECTAT, impers. _Cela regarde_. SYN. Pertinet. USUS: Hoc ad singulos

spectat, illud ad universos. Alio spectat vox Pythica. Cf. Attinet,

Interest.

SPECTĀTĬO, ōnis, f. _Aspect_, _spectacle_. SYN. Inspectio. USUS: Animus

levatur spectatione, _l’âme peut se récréer par la vue_.

SPECTĀTOR, ōris, m., _Spectateur_, _observateur_. SYN. Contemplator.

EPITH. Diligens. PHRAS. Spectatores habebis plurimos, _vous aurez de

nombreux spectateurs_. Theatrum magnum habebis; tu te quasi in aliquo

theatro versari existima; res tuæ quasi magno in theatro spectabuntur;

res tuæ quasi majoribus theatris erunt propositæ. USUS: Spectatorem se

otiosum præbere alienæ calamitatis. Homo spectator rerum cœlestium.

SPECTĀTUS, a, um, _Considéré_, _estimé_. SYN. Cognitus, probatus. USUS:

Vir spectatæ integritatis. Vir fortis et spectatus.

SPECTO, as, avi, atum, are, a. _Regarder_, _observer_; _juger_,

_estimer_. SYN. Spectator sum, æstimo, cerno. ADV. Procul, alte, directe,

ad extremum, foras, plane. USUS: Hominem non ex censu sed moribus

spectare oportet. Alterius animum ex suo spectare, _juger des autres par

soi_. Res ad arma, ad bellum spectat, _les choses tournent à la guerre_.

Nil nisi gloriam laudemque spectat. Hoc spectant leges, ut, etc. Domus ad

mare spectans. Cf. Propono.

SPECTRUM, i, n. _Vision_, _spectre_, _fantôme_. SYN. Idolum, visum. USUS:

Quæ illi idola, nos spectra appellamus.

SPĔCŬLA, æ, f. _Lieu d’observation_, _observatoire_. SYN. Vigilum

locus, vigiliæ. USUS: 1. Tanquam ex specula aliqua prospexi tempestatem

futuram. Homines in speculis sunt, observant, ut vos geratis in retinenda

religione, _être en observation_, _aux aguets_. Velut in specula

collocatus, constitutus sum. 2. Parva spes, _faible espérance_, _léger

espoir_. Hac specula me sustentabam unice.

SPĔCŬLĀTOR, ōris, m. _Observateur_, _espion_. USUS: Speculator venatorque

naturæ, _savant qui épie et cherche à surprendre les secrets de la

nature_.

SPĔCŬLĀTŌRĬUS, a, um, _D’espion_, _d’éclaireur_. USUS: Navigia

speculatoria, _navires d’observation_.

SPĔCULOR, aris, atus sum, ari, d. a. _Observer_, _être en observation_,

_faire le guet_. SYN. In specula sum, excubo, observo. ADV. Prope. USUS:

Omnia ante speculabantur et scrutabantur. Multorum te oculi speculantur

et aures. Cf. Prævideo, Observo.

SPĔCŬLUM, i, n. _Miroir_. PHRAS. Speculum aspicere, _regarder, consulter,

un miroir_. Speculum consulere; speculum in consilium adhibere; semet

in speculo contemplari; speculo uti; se in speculo intueri, spectare,

videre; ad speculum explorare formam. USUS: Versus in quibus velut in

speculo quisque se possit intueri. Comœdia est imitatio vitæ, speculum

consuetudinis, imago veritatis.

SPĔCŬS, ūs, m. _Antre_, _caverne_. SYN. Spelunca.

SPĔLUNCA, æ, f. _Antre grotte_. SYN. Specus.

SPERNO, is, sprēvi, sprētum, ere, a. _Repousser mépriser_, _dédaigner_.

SYN. Respuo, pro nihilo puto, contemno, dispicio, rejicio, repello,

repudio, refuto. USUS: Spernit nos et pro nihilo putat. Cf. Contemno.

SPĒRO, as, avi, atum, are, a. _Espérer_. SYN. Spem habeo, spes est, in

spe sum, in spe aliquid habeo, spe ducor, inducor in opem, exspecto,

confido, ad spem erigor, spem propositam habeo, mihi spes proposita est.

)( Despero, timeo. ADV. Bene, insipienter, optime, plurimum, recte,

saltem, temere. PHRAS. 1. Bene de te spero, _j’espère beaucoup de

vous_. Tantum in te confido ut omnia in te collocem, omnes in te sitas

ac collocatas rationes habeam; ut tuis præcipue viribus nitar, nihil

aliunde exspectem; præsidia ad omnes casus omnia in te uno constituam;

spes omnes in te repono, defigo. Cf. Spes, Exspectatio bona. 2. Spero

officia tibi mea grata fore, _j’espère que mes bons offices vous seront

agréables_. Spes me tenet, sustentat, alit, fovet officia tibi mea grata

fore; in spem venio, in spem ingredior, in spem adducor, spes aflulget,

tua benevolentia spem mihi dat, spem facit, spem ostendit magnæ a te

gratiæ ineundæ. 3. Omnia sic constitui ut sperare nihil non possim, _j’ai

tellement combiné les affaires que je puis avoir toute confiance_. Jacta

sunt a me fundamenta rei sic ut certa propemodum in spe sint reliqua.

Rem, ut opinor, ita constitui, in eo statu collocavi, in eum statum

adduxi ut omnia secunda, ut qualia volumus, ut omnia ex animi sententia

sperare possimus. Rem, ut opinor, ita composui nihil ut adversum timere

possim, ut delegare spes meas fortunæ possim; eo rem perduxisse mihi

videor ut eventum sperare quam secundissimum liceat; hoc mihi videor

consecutus ut optima spe niti possim. 4. Ego, ut spero, facile omnia

impetrabo, _pour moi, je l’espère, j’obtiendrai tout facilement_. Pro mea

quidem spe, nisi me spes fallit, ut animus meus auguratur, quemadmodum

ipse mihi polliceor, nihil est quod a te non exspectem. Cf. Spes. USUS:

1. Spero et confido te jam valere. Jubeo te de me bene sperare et securo

esse animo. 2. Timeo, vereor, _craindre_, _redouter_. Si a te, quod non

spero, deserar.

SPES, ēi, f. _Espérance_. SYN. Boni exspectatio, fiducia, firmamentum,

cupiditas. )( Timor. EPITH. Abjecta, bona, certa, explorata, exigua,

fallax, firma, incerta, infinita, nova, perennis, pertenuis. PHRAS. 1.

Litteræ tuæ mihi spem magnam faciunt, _votre lettre me donne beaucoup

d’espoir_. Spem magnam afferunt, offerunt, faciunt, ostendunt, ostentant;

ingentem mihi spem præbent, subministrant, dant, proponunt, injiciunt;

in spem recuperandæ libertatis certissimam me vocant, inducunt; in

spem meliorem me impellunt, ad spem me erigunt, rapiunt; spem mihi

affirmant, inferunt; certioris me spei implent, quam quantam fides

promissi, aut ratio ex fiducia rerum subjicere solet; tuæ litteræ augent,

alunt, erigunt, confirmant spem meam; spei me bonæ plenum faciunt; spe

ingenti me complent; fiduciam accendunt; securo me animo esse jubent.

2. Spem novam concipio, _je conçois de nouvelles espérances_. In spem

ingredior; in spem venio; spes animum subit; spes animum cepit; in spem

adducor; spes nova affulget; injecta mihi nova spes est; spem non ex

incerto concipio. 3. Spem magnam habeo rem ex sententia cessuram, _j’ai

bon espoir que l’affaire se terminera selon mes désirs_. Spes est; in

magna spe sum; spe certa teneor; spes ea in me hæret, residet; spei

plurimum habeo; plenus bonæ spei sum; animus spe ista calet; spes ampla

despondetur; spes ea me tenet; spe et animo confido; spem habeo maximam,

rem ex sententia cessuram. 4. Hæc una mihi spes superest, _il ne me

reste plus que cet espoir_. Eam unam spem video; hac una spe nitor; hæc

una spes sustentat, alit, consolatur; ex una spe illa pendet animus;

in ea re una omnis fortunæ pono subsidia; res una mihi magnæ fiduciæ

est; in una re spem omnem pono, repono, colloco; spes omnes sitas in ea

re habeo; in ea re una spes meas omnes defigo, constituo, quod alias

nunquam gratiæ esse locum ullum videam. Hanc unam spem sequor; in ea re

una spes omnes repositas habeo; una in re salutis auxilium pono, spemque

propositam habeo secundissimi eventus. 5. Parva res erat quæ hominem in

spem tam insanam impulit, _c’était un rien qui avait donné à cet homme

cette folle espérance_. Parva dictu res erat quæ hominis inconsultam

fiduciam accendit; quæ solita vanitate spem ejus inflabat; qua homo

inconsultus ad vanam fiduciam efferebatur; quæ illi tantum spei fecerat;

parva dictu res erat et in qua nihil ad eam spem agnosceres, qua ille

inflatus hereditati spe et animo incubabat; levissima impulsus causa, spe

tamen devorabat hereditatem totam; cum causæ nihil esset cur in partem

hereditatis is veniret, spem tamen ejus veluti in manibus se habere

existimabat. 6. Sinister ille eventus spes omnium magnopere debilitat,

_cet accident a beaucoup amoindri l’espérance générale_. Remoratur,

infringit, labefactat; sinistro illo eventu spes omnium magnopere

extenuatur, plane evanescit, magnopere concidit, pene inveterascit; spes

prope omnis incisa, præcisa est; spes prope ad irritum cadit. 7. Hominis

importuni furor nobis spem omnem prope ademit, _les fureurs de cet homme

cruel nous ont enlevé presque tout notre espoir_. Spem prope omnem nobis

eripuit, abstulit, sustulit funditus; de spe optima nos dejecit, depulit,

deturbavit; a spe animos omnium avertit; spem probe omnem incidit,

abrupit. 8. Spem omnem perdidimus, _nous avons perdu tout espoir_. De spe

decidimus; spem omnem abjecimus; spem omnem deposuimus. Spes tota nos

deseruit, destituit, defecit; nobis discessit; spem omnem amisimus. 9.

Spes nos fefellit, _nos espérances ont été déçues_. Fortuna spes nostras

destituit; spe frustrati sumus; irritos spei abire nos necesse est;

ingenti spe destituimur; spe lapsi sumus; a spe dejecti, repulsi sumus;

spes nos nostra fefellit, frustrata est, elusit. 10. Nulla spes superest,

_il ne nous reste plus d’espoir_. Nullus jam spei locus est; spes nulla

jam relinquitur; quæ porro spes reliqua esse potest? spe omni carendum

est; spe prope omni orbati sumus; desperata spes est, incisa, abrupta.

USUS: Certa se spes ostendit. Subito ad novam spem exarsi. In eam spem

devolutus sum. Vana spe inflatur. Spem redintegrare. Spem omnium multum

vicit, superavit. Neutro inclinata spe, _l’espérance n’étant perdue ni

d’un côté ni de l’autre_.

SPHÆRA, æ, f. _Sphère_, _globe_, _boule_. SYN. Globus. USUS: Habent suam

sphæram errantes stellæ, _les étoiles fixes ont leur sphère à part_.

In sphæra maximi orbes medii inter se dividuntur, _dans une sphère les

grands cercles se coupent par le milieu_.

SPĪCA, æ, f. _Extrémité de la tige de blé_, _épi_. EPITH. Uberes et

crebræ. USUS: Seges spicis crebris et uberibus.

SPĪCĬLĔGĬUM, ĭi, n. _Glanage_. SYN. Collectio spicarum.

SPĪCŬLUM, i, n. _Dard_, _aiguillon_; _trait_, _fer_. SYN. Telum, sagitta.

USUS: Crassus spiculis prope scrutatus est Alpes, _Crassus fouilla, pour

ainsi dire, les Alpes avec des fers de lances_.

SPĪNA, æ, f. _Épine_. EPITH. Valida. USUS: 1. Spinas vellere. 2. Subtilis

ratio, quæstio acuta, _ambages, subtilités, détours dans un discours_.

Spinæ dialecticæ.

SPĪNŌSUS, a, um, _Épineux_; _difficile_, _plein de difficultés_,

_captieux_. SYN. Durus, asper. PHRAS. Aggredienda tibi est spinosa illa

dialectica, _il vous faut affronter cette dialectique entortillée,

hérissée de difficultés_. Tortuosum illud disputandi genus tibi omnino

complectendum est; compelleris vel invitus in angustias illas et dumeta

dialecticorum; vellendæ tibi erunt dialecticæ disserenti spinæ. Illæ

argumentorum contorsiones, breves illæ et acutæ conclusiunculæ negotium

tibi nunc facessent. USUS: Spinosum et subtile disputandi genus. Spinosa

et exilis oratio.

SPĪRA, æ, f. _Spirale_, _nœuds_, _anneaux_, _replis_. USUS: Anguis se in

spiram colligit.

SPĪRĀBĬLIS, e, gen. com. _Qu’on peut respirer_, _respirable_. SYN.

Flabilis, animalis. USUS: Hæc spirabilis animalisque natura cui nomen est

aer, _cet élément respirable et vivifiant qu’on appelle l’air_.

SPĪRĀTĬO, ōnis, f. _Respiration_. USUS: Animalia spiratione æris

sustentantur.

SPĪRĬTŬS, ūs, m. _Souffle_, _haleine_; _vent_. SYN. Vapor purissimus

sanguinis; spiratio, vita; aer. EPITH. Angustior, cœlestior, cœlestis,

communis, contaminatus, divinus, extremus, infinitus, liber, minimus,

tranquillus, regius, jucundus, vilis, vitalis, tribunitius. USUS:

1. Spiritus per omnes arterias funditur. Vita corpore et spiritu

continetur. 2. Respiratio, spiratio, anhelitus, _air aspiré_, _souffle_,

_respiration_. Nullum unquam tranquillum et otiosum spiritum duxi, _je

n’ai pas respiré une seule fois tranquillement_. Contaminatus spiritus.

Animæ interclusio et angustiæ spiritus. Longissima est complexio verborum

quæ volvi uno spiritu potest, _tout d’une haleine_, _tout d’un trait_.

Aer spiritu ductus. Legiones uno spiritu difflare. 3. Vita, _souffle

vital_, _vie_. Patriæ spiritum reddere, spiritum alicui eripere et

auferre. 4. Aer, _air_ (_qui nous environne_). Potestne tibi hujus cœli

spiritus esse jucundus? 5. TRANSL. Elatio animi, tumor, fastus, inflatio,

_présomption_, _arrogance_, _fierté_, _orgueil_. Res gestæ nescio quos

spiritus ei attulerunt. E rebus gestis magnos spiritus sumere. Gestientes

et ferociter exsultantes hominis spiritus comprimere, contundere,

_rabattre la fierté, l’audace_. Cf. Fastus, Superbia.

Spiritus Sanctus, _Le Saint Esprit_. PHRAS. Immensus ille ac sempiternus

spiritus, cujus afflatu atque numine omnia sustinentur et conservantur;

cujus numine humanæ mentes divinis sensibus afficiuntur; qui animis

nostris cœlestis gratiæ rorem instillat; cœlestium munerum largitor.

Spiritus; interioris vitæ auctor ac parens atque, ut ita dicam, anima

animæ; sanctitatis omnis fons et origo.

SPĪRO, as, avi, atum, are, n. _Respirer_, _vivre_. SYN. Spiritum duco,

animam duco, vivo, anhelitum duco. PHRAS. Ægre spirat, _il respire

difficilement_. Interclusus spiritus arcte meat; animam ægre ducit;

fatigatos anhelitus trahit; angustior illi est spiritus. Vis morbi animam

comprimit; spirandi difficultate laborat. USUS: Mens Platonis adhuc in

ejus scriptis spirare videtur. Non modo sine cura quiescere, sed ne

spirare quidem sine metu possum.

SPISSĒ, _Lentement_, _à grand’ peine_. SYN. Ægre, difficulter, vix.

SPISSUS, a, um, _Épais_, _compact_; _difficile_. SYN. Densus, difficilis.

USUS: Spissum sane opus et operosum. Omnia adhuc tarda et spissa.

SPLENDĔO, es, ŭi, ere, n. _Briller_, _être brillant_, _distingué_. SYN.

Luceo, fulgeo, mico. USUS: Virtus splendet in tenebris per seque lucet,

_la vertu brille même au sein des ténèbres_.

SPLENDĬDĒ, _D’une manière brillante_, _avec éclat_, _magnificence_. SYN.

Ample, magnifice. USUS: Splendide et amplo funere efferre. Splendide

accipere aliquem.

SPLENDĬDUS, a, um, _Brillant_, _éclatant_, _magnifique_, _remarquable_.

SYN. Magnificus, elegans, ornatus. USUS: Vir ornatissimus et

splendidissimus. Nihil in Curii domo ornatum vel splendidum præter ipsum.

Cf. Magnificus, Splendor.

SPLENDOR, ōris, m. _L’éclat_, _le brillant_; _beauté_, _ornement_,

_gloire_, _considération_. SYN. Nitor; claritas, dignitas. PHRAS. Homines

summo splendore præditi, _hommes environnés d’une grande considération

d’un grand luxe_. Quorum dignitas omnium oculos perstringit; sumptibus

et publica magnificentia prope extra modum exeuntes; lectis cælatis,

laqueatis ædibus, omni luxu et opulentia instructis magnifici; ample

et magnifice exornati. USUS: Imperii nostri splendor gentibus omnibus

lucet. Omnia ad splendorem et gloriam revocare. Dignitatis suæ splendorem

obtinere. Habet maximum splendorem virtus. Antiquæ virtutis splendor

obsolevit moribus nostris deformatus. Splendore nominis ejus et virtutis

capti cives.

SPŎLĬĀTĬO, ōnis, f. _Pillage_, _spoliation_. SYN. Direptio, privatio.

USUS: In tanta spoliatione omnium rerum.

SPŎLĬĀTOR, ōris, m. _Spoliateur_, _pillard_. SYN. Prædo, direptor.

SPŎLĬO, as, avi, atum, are, a. _Dépouiller qqn_; _piller_, _voler_. SYN.

Exuo, nudo, orbo, despolio, privo; spolia detraho; eripio, detraho.

)( Orno. PHRAS. Spoliaberis, nisi auxilia circumspexeris, _si vous ne

demandez du secours, vous serez pillé_. Prædæ eris hostibus; hostes in

fortunas tuas invadent; fortunis te evertent; de fortunis te deturbabunt,

sanguinem exsorbebunt tuum, nisi, etc. USUS: Apollonium omni argento

spoliasti. Nihil illo spoliatius, nihil egentius. Cf. Privo.

SPŎLĬUM, ĭi, n. _Dépouille_, _butin_. SYN. Exuviæ, præda. EPITH.

Cruentum, novum, pulcherrimum. USUS: Cruenta alicui spolia detrahere.

Magna spolia ex hoste capere. Aliorum spoliis suas opes augere. Cf. Præda.

SPONDA, æ, f. _Bois de lit_. SYN. Lectilatus.

SPONDĔO, es, spŏpondi, sponsum, ere, a. _Promettre solennellement_,

_faire vœu de_. SYN. Promitto, sponsionem facio, sponsionem interpono.

ADV. Vehementer. USUS: Tibi dependendum est quod pro alio spopondisti. Id

spondeo inque me recipio. Honores et præmia spondere alicui. Cf. Promitto.

SPONGĬA, æ, f. _Éponge_. USUS: Spongia extergere sanguinem.

SPONSA, æ, f. _Fiancée_. USUS: Sua cuique sponsa.

SPONSĀLĬA, ĭum, n. pl. _Fiançailles_. SYN. Sponsio et repromissio

nuptiarum. USUS: Sponsalia alicui præbere; sponsalia facere. Sponsalia

dissolvere.

SPONSĬO, ōnis, f. _Promesse_, _engagement_. SYN. Sponsum, omnis

stipulatio et promissio. USUS: Sponsionem facere. Sponsione aliquem

lacessere, _faire un pari avec qqn_. Sponsionem vincere, _gagner un

pari_. Sponsione vinciri. Voti sponsio. In angustissimam sponsionis

formulam aliquem includere.

SPONSOR, ōris, m. _Caution_, _garant_, _répondant_. SYN. Præs. USUS:

Pompeius idem mihi de voluntate Cæsaris sponsor et de mea testis.

Tulliola præmium flagitat, me sponsorem appellat. Marcellus pro Mario

sponsor est factus.

SPONSUM, i, n. _Promesse_, _engagement_, _contrat_. Cf. Sponsio.

SPONSUS, i, m. et sponsa, æ, f. _Fiancé_, _fiancée_. Cf. Nuptiæ.

SPONTE, _Spontanément_, _librement_, _volontairement_. SYN. Ultro, suapte

natura, suapte, vi sua, sua voluntate, suo indicio. PHRAS. 1. Sponte

venit, _il est venu de son plein gré_. Sua sponte, nullius coactu,

hortatu, invitatu, impulsu venit; ultro se mihi obtulit; voluntarius

adfuit; sciens prudensque voluntate adfuit. 2. Lapis sua sponte deorsum

cadit, _par sa propre vertu la pierre tombe sur la terre_. Suapte natura,

vi sua, innata vi, suopte nutu ac pondere, nullius adminiculo in terram

fertur. USUS: Sua sponte quo impellimus inclinat. Si sponte ac voluntate

nollet, vi extrudetur. Cf. Libenter.

SPORTA, æ, f. _Corbeille_. SYN. Fiscina, fiscella.

SPŪMA, æ, f. _Écume_. USUS: Spumas agebat in ora. Spumis os circumfluit.

SPŪMŌSUS, a, um, _Plein d’écume_, _écumant_, _écumeux_. USUS: Spumosum

littus.

SPŪMO, as, avi, atum, are, n. et a. _Écumer_; _respirer_, _exhaler_.

USUS: Spumans ex ore scelus, anhelans crudelitatem, _respirant le crime_,

_suant le crime par tous les pores_.

SPŬO, is, ŭi, ūtum, ere, n. _Cracher_. SYN. Salivam emitto.

SPŪTUM, i, n. _Crachat_.

SPURCĒ, _Salement_, _d’une manière dégoûtante_. SYN. Obscœne, fœde,

turpiter, flagitiose.

SPURCUS, a, um, _Sale_, _malpropre_, _immonde_. SYN. Lutulentus, impurus,

obscœnus, turpis. USUS: Tempestas spurcissima, _temps affreux (de pluie

et de boue)_. Cf. Turpis.

SQUĀLĔO, es, ŭi, ere, n. _Être malpropre_; _être en deuil_, _porter

des habits de deuil_. SYN. Sordeo; mœreo, afflictor. )( Niteo. USUS:

Squalebat civitas, erat in luctu senatus.

SQUĀLĬDĒ, _Sans ornements_, _d’une manière négligée_.

SQUĀLĬDUS, a, um. _Sale_, _malpropre_, _négligé_. SYN. Horridus,

incultus, sordidus. PHRAS. Homo squalidus, _homme malpropre_. Obsitus

squalore; obsita erat squalore vestis, fœdior corporis habitus pallore

ac macie perempti: ad hæc promissa barba et capilli efferaverant oris

speciem; homo veste obsoleta sordidatus, præferens in vultu habituque

calamitatis suæ imaginem, corpus vero reliquum ingluvie veternoque et

sordibus squalidum. USUS: Domus, oratio squalidior et sine nitore. Cf.

Sordidus.

SQUĀLOR, ōris, m. _Malpropreté_; _deuil_, _affliction_, _douleur_. SYN.

Sordes; mœror. USUS: In luctu et squalore jacere. Squalore obsitus reus.

Spectaculum tanti squaloris, luctus, sordium. Cf. Sordes, Squalidus.

SQUAMMA, æ, f. _Écaille_.

SQUAMMŌSUS, a, um, _Couvert d’écailles_.

SQUILLA, æ, f. _Squille_, _sorte d’écrevisse marine_. USUS: Pinna cum

squilla coit societatem comparandi cibi.

STĂBĬLĬO, is, īvi, ītum, ire, a. _Affermir_, _appuyer_, _rendre stable_.

SYN. Firmo. USUS: Rempublicam, leges, libertatem stabilire. Pedem

stabilire in suo. Cf. Firmo, Confirmo.

STĂBĬLIS, e, gen. com. _Ferme_, _consistant_, _solide_, _durable_.

SYN. Firmus, constans, immutabilis, multum firmitudinis habens, fixus,

fundatus, optime constitutus, certus, proprius, perpetuus, perennis,

immortalis. )( Lubricus, incertus. USUS: Nulla domus tam stabilis, nulla

civitas tam firma est, tanta temporis diuturnitate confirmata, quæ non

possit odiis dissidiisque everti. Maneat hæc stabilis et fixa sententia.

Cf. Constans.

STĂBĬLĬTAS, ātis, _Stabilité_, _consistance_, _fermeté_. SYN. Firmitas,

constantia. USUS: Respublica quassata multa amisit præsidia stabilitatis

suæ. Quis corporis firmitate aut fortunæ stabilitate confidat? _Qui

pourra compter sur la stabilité de la santé ou sur la constance de la

fortune?_ Amicitiam non adolescentulorum more, ardore quodam et impetu

amoris, sed stabilitate et constantia judicemus. Cf. Constantia.

STAĂBŬLOR, aris, atus sum, ari, d. n. (de animantibus solis dicitur.)

_Habiter_, _séjourner_, _parquer_. USUS: Pecus stabulatur melius ad

hibernos exortus.

STĂBŬLUM, i, n. _Parc_, _étable_. USUS: Pastorum stabula.

STĂDĬUM, ĭi, n. _Stade_, _mesure itinéraire d’une étendue de 125 pas_.

SYN. Spatium cxxv passuum; curriculum. USUS: 1. Is locus citra Romam est

stadia triginta. Multa stadia confecit. 2. Curriculum, spatium, studium,

_carrière_, _lice_. Qui stadium ingreditur, eniti maxime debet ut vincat.

In stadium artis rhetoricæ prodire non audet.

STAGNO, as, avi, atum, are, n. _Être stagnant_, _séjourner_. De aqua quæ

nec effluit, nec sorbetur.

STAGNUM, i, n. _Eau stagnante_, _étang_, _lac_, _marais_.

STĂTĀRĬUS, a, um, _Qui reste en place_, _immobile_, _fixe_; _calme_,

_posé_, _qui gesticule peu_. SYN. Firmus, stabilis; item: Qui in dicendo

agendoque, gestu motuque utitur moderato. USUS: Pugna stataria. Statarius

et sermonis plenus orator.

STĂTĒRA, æ, f. _Balance_, _trébuchet_. SYN. Libra, trutina. USUS: Non

aurificis statera, sed populari judicio rem examinare.

STĂTIM, _Sur-le-champ_, _aussitôt_. SYN. Continuo, illico, mox, quam

mox, protinus, jam jamque, quamprimum, confestim, actutum, e vestigio,

repente, sine mora, nulla interposita mora, abjecta omni cunctatione,

primo quoque tempore, extemplo, haud cunctanter, propere; sine

excusatione, nulla interposita dubitatione. PHRAS. 1. Mandata tua statim

exsequar, _j’accomplirai immédiatement vos ordres_. Omni mora abjecta; ne

minimo temporis spatio interjecto; simul ac potero rem perficiam. Punctum

temporis non morabor; sine mora mandata exhauriam. 2. Statim concidit,

_il tomba aussitôt_. E vestigio temporis, momento temporis concidit.

USUS: Litteras scripsi statim ut tuas legerem.

STĂTĬO, ōnis, f. _Poste_, _quartier_, _station navale_, _mouillage_. SYN.

Mansio ac locus in quo naves _aut_ milites tuto stare possint. USUS:

Stationes disponere; cohortes in statione habere; in stationem educere;

stationes ingruente hoste in castra subducere; stationes agere; submissis

manipulis aliquot stationes firmare. Athenis nunc statio placet. Cf.

Præsidium, Portus.

STĂTĪVA, ōrum, n. pl. _Cantonnements_, _quartiers_, _garnisons_. SYN.

Statio. USUS: Stativa miles noster habet optima. Militem in stativis

habere.

STĂTĪVUS, a, um, _En t. de guerre: De poste militaire_. USUS: Hæc mea

custodia est, hoc præsidium stativum, _c’est mon poste militaire_, _c’est

ma faction_.

STĂTOR, ōris, m. _Esclave employé aux messages_. SYN. Apparitor,

nuntius, tabellarius. USUS: 1. Litteras stator tuus mihi attulit. 2. Ad

Iovem refertur: Jupiter stator, _Jupiter qui fonde, qui consolide_.

STĂTŬA, æ, f. _Statue_. SYN. Signum, imago, simulacrum. EPITH. Equestris,

pedestris, nuda, palmaris, persimilis, aliena, publica, turmalis,

inaurata. USUS: Senatus ei statuam auream decrevit, posuit, statuit,

fixit, locavit, collocavit, consecravit. Statuam alicujus evertere,

affligere, deturbare, dissipare.

STĂTŬO, is, ŭi, ūtum, ere, a. _Établir_, _arrêter_, _régler_, _décider_.

SYN. Constituo, decerno, sancio, delibero. ADV. Certe, exploratius,

facilius, honestius, omnino, prorsus; recte, regie. PHRAS. 1. Firmiter

statutum est, _il est fermement arrêté_. Ratum ac firmum est; certum

id mihi atque obstinatum est; stat sententia; certum est hoc agere;

illud manet et fixum est; stat illud stabitque mihi; deliberatum cum

animo habeo meo; statutum habeo; fixum et statum est; fixum id, ratum

firmumque; stabile decretumque hoc consilium est; hic animus, hæc mihi

lex est. 2. Statui Romam proficisci, _j’ai résolu d’aller à Rome_. Animus

in eo erat ut Romam peterem; in animo erat in animo habebam; animum

suscepi proficiscendi Romam. Deliberatum cum animo habebam; cum animo,

apud animum statueram Romam petere; consilium erat Romam me conferre;

animum induxi ad longinquam profectionem. USUS: 1. Rerum omnium jura

statuere. De Cæsaris actis ut statueretur, placuit. 2. Censeo, puto,

judico, _se mettre dans l’esprit_, _s’imaginer_, _croire_, _estimer_.

Ego quidem ita statuo, nihil esse. Ego te parentem statuo fortunarum

mearum. 3. Pono, edo, colloco, _élever_, _dresser_, _ériger_. Statuite

documentum ne quis, etc. Victori statuam, tropæum statuere et collocare.

Cf. Constituo, Decerno.

STĂTŪRA, æ, f. _Stature_, _taille_, _grandeur_. SYN. Corporis habitus,

figura. PHRAS. Staturam habet egregiam, _il a une taille magnifique_.

Corporis habitu præstat; statura corporis illi est apposita ad

dignitatem; corpus illi magnitudine eximium; proceritate corporis

insignis est. Visu et specie æstimantibus vir magnus. USUS: Corporis

figura, forma, statura apposita ad dignitatem.

1. STĂTUS, a, um, _Fixe_, _solennel_. SYN. Solemnis, statutus, certus.

USUS: Stati dies; statæ et solemnes cerimoniæ.

2. STĂTŬS, ūs, m. _État_, _position_, _situation_. SYN. Conditio, fortunæ

conditio, locus; casus, præsentis fortunæ habitus, articulus rerum.

EPITH. Amplissimus, bonus, certus, moderatus et concors civitatis,

tranquillus, tolerabilis, pristinus, quietus et placatus, erectus et

celsus, reipublicæ deterior, perturbatus, mediocris, incertus fortunæ.

PHRAS. 1. vide quis sit rerum nostrarum status, _voyez quel est

l’état de nos affaires_. Vide quanta rerum sit varietas; res nostræ ut

habeant; quem in locum deducta res sit; qui cursus rerum, qui exitus sit

futurus; quemadmodum se res nostræ habeant, quo loco res nostræ sint;

quæ sit forma reipublicæ, quæ fortuna, quæ conditio; quis sit præsentis

fortunæ habitus; quanta rerum facta sit commutatio. Cf. Conditio. 2.

Pessimus est rerum nostrarum status, _nos affaires sont dans un état

déplorable_. Omnem non modo succum et sanguinem, sed etiam colorem et

speciem dignitatis pristinæ amisimus; tanquam si nox quædam effusa esset

rebus nostris, ita in tenebris ruunt et miscentur omnia; quanta in

rerum conversione ac perturbatione, quo temporum motu versemur, vides.

Deterrimo statu sumus; in propinquo est servitus vel interitus. In tanto

discrimine civitatis, rebus omnibus aut inclinatis, aut eversis; in hoc

incendio reipublicæ; rebus tam trepidis, arctis et dubiis; in tanta

fortunæ iniquitate; in extremis rebus nostris; in extrema spe salutis;

in tam atroci ac difficili reipublicæ tempore parum abest quin miserrimi

simus. Non sane tranquillo navigamus, sed jam aliquot procellis pene

submersi sumus. 3. Status civitatis pristinus restitutus est, _l’ancien

état des choses a été rétabli dans la république_. E superiorum temporum

caligine et tenebris lucem aliquam in republica respicere cœpimus;

respublica in veterem dignitatem ac libertatem vindicari; respublica

respirare, reflorescere videtur. Res nostræ suum rursus statum tenent,

melius fluunt; æquabilius et constantius se habent. Respublica turbata

in tranquillam redigitur, reviviscit, caput attollit. USUS: Scio quis

rerum nostrarum status sit; nihil in suo statu semper manet. Reipublicæ

statum fundare, collocare. Eumdem vitæ statum usque ad senectutem tenere,

retinere, tueri; in eo statu consistere, _rester dans le même état_. Vir

sapiens de statu se suo dejici, deduci, dimoveri non patitur. Virtutis

statum mali mores labefactant, convellunt, convertunt. Nunquam de statu

dignitatis meæ decedam, discedam, declinabo. Ex incertis et perditis

rebus in meliorem statum respublica revocatur, restituitur, redit,

pristinum statum recuperat, _être rétabli dans son premier état_.

STELLA, æ, f. _Étoile_. SYN. Sidus, astrum; flammæ cœlestes, lumen,

lucidi stellarum globi. EPITH. Illustris, perlucida, micans, salutaris,

præclara, infima terræque proxima, obscurior et caliginosa, parva; terris

finitima. USUS: Stellæ immutabilibus spatiis ab ortu in occidentem

commeant. Chaldæi studiose stellarum magnitudines, intervalla, cursus

inquirebant.

STELLĀTUS, a, um, _Étoilé_, _constellé_.

STELLĬFER, ĕra, ĕrum, _Parsemé d’étoiles_, _étoilé_. USUS: Stelliferi

cœli cursus.

STERCŎRO, as, avi, atum, are, a. _Fumer (une terre)_. SYN. Fimum agris

adhibeo; fimum, stercus agris ingero, arvo fimum reddo; fimum, stercus

per agros spargo.

STERCUS, ŏris, n. _Fumier_, _excrément_. USUS: Nolo stercus curiæ dici

Glauciam.

STĔRĬLIS, e, gen. com. _Stérile_. SYN. Nihil ferens. Cf. Sterilitas.

STĔRĬLĬTAS, ātis, f. _Stérilité_. SYN. Frugum inopia. PHRAS. Magna hoc

anno sterilitas fuit, _il y eut cette année une grande stérilité_.

Adversus annus frugibus fuit; annus erat inopia frugum ac siccitate

insignis; frumentum angustius provenerat; noxia hoc anno frugibus

intemperies inciderat. USUS: Sterilitas agrorum et annonæ caritas. Cf.

Annona.

STERNO, is, strāvi, strātum, ere, a. _Couvrir_; _terrasser_, _abattre_.

SYN. Consterno; prosterno. USUS: Genialem lectum sternere.

STERNŪTĀMENTUM, i, n. _Éternument_. USUS: Superstitiosi etiam

sternutamenta observant.

STERQUĬLĪNĬUM, ĭi, n. _Fumier_. USUS: Heus tu leno, sterquilinium

publicum!

STERTO, is, ŭi, ere, n. _Ronfler_. SYN. Arcte et graviter dormio. Cf.

Dormio.

STIGMĂTĬAS, æ, m. _Esclave stigmatisé_. SYN. Servus compunctus notis

Threiciis.

STILLA, æ, f. _Goutte_. SYN. Gutta.

STILLĬCĬDĬUM, ĭi, n. _Eau de pluie, de toit ou de gouttière_. USUS: Jura

stillicidiorum.

STILLO, as, avi, atum, are, n. _Tomber goutte à goutte_, _dégoutter_.

USUS: Stillantem sanguine pugionem protulit.

STĬLUS (stylus), i, m. _Stile des Romains_, _poinçon pour écrire_;

_travail du style_, _composition_. SYN. Instrumentum _aut_ ratio modusque

scriptionis. EPITH. Censorius, exercitatus, impurus, effector ac magister

optimus dicendi. USUS: Stilus optimus dicendi effector et magister;

dicendi opifex et artifex, _la plume est le meilleur maître d’éloquence

(c’est surtout en écrivant qu’on apprend à parler)_. Exercitatione et

stilo limanda, formanda, ornanda est oratio. In summa ubertate inest

luxuries quædam quæ stilo depascenda est. Oratio Attico stilo scripta.

STĬMŬLO, as, avi, atum, are, a. _Aiguillonner_; _stimuler_, _exciter_.

SYN. Stimulum adhibeo _vel_ admoveo; pungo, excito, incito, curam affero.

PHRAS. Ille stimulare milites non desinit, _il ne cesse d’exciter les

soldats_. Acuere animos; animos militum ad æmulandum decus accendere,

incendere; admovere stimulos; stimulis concitare; animis militum calcar

addere; fortitudinem inspirare; animos militibus addere; currentes

incitare et admotis velut calcaribus urgere non desinit. Cf. Calcar,

Incito, Excito, Impello. USUS: Evelle mihi hunc scrupulum qui me dies

noctesque pungit ac stimulat, _soulagez-moi de ce poids qui m’oppresse

et me fatigue le jour et la nuit_. Cessantem ad agendum stimulo. Cf.

Excito, Animo.

STĬMŬLUS, i, m. _Aiguillon_, _excitation_, _encouragement_. SYN.

Aculeus, incitamentum. USUS: Industriæ et laboris stimuli. Stimulos

alicui adhibere, ignes admovere. Stimulo fodere, concitare aliquem. Cf.

Incitamentum.

STĪPĀTĬO, ōnis, f. _Entourage_, _cortége_, _escorte_. SYN. Comitatus.

STĪPĀTOR, ōris, m. _Garde du corps_, _satellite_. SYN. Apparitor,

satelles. USUS: Armatis ac stipatoribus corpus circumsepit.

STĪPENDĬĀRĬUS, a, um, _Tributaire_. SYN. Vectigalis. USUS: Vectigales et

stipendiarios populos multos habemus.

STĪPENDĬUM, ĭi, n. _Tribut_; _solde_, _paie_. SYN. Tributum, vectigal;

æs viritim in milites distribuendum. EPITH. Annuum, menstruum. PHRAS.

1. Stipendia militi rite solvuntur, _on paie exactement la solde des

soldats_. Militaria æra rite procedunt; assignatus æris numerus recte

dependitur, dividitur; miles stipendio afficitur; stipendia militi

dantur, numerantur, persolvuntur; miles stipendia rite recipit. USUS: 1.

_Tribut._ Civitatibus Galliæ stipendium imposuit Cæsar. Solvunt, pendunt,

dependunt stipendia singulæ civitates. Multis stipendium remissum est. 2.

Ad rem militarem pertinet, _service militaire_. Stipendia bello merere.

Stipendio afficere, remunerare militem. Bene meritos suo stipendio

fraudare. Emeritis confectisque stipendiis. Pecunia in stipendium opus

est.

STĬPES, ĭtis, m. _Tronc_, _souche_, _pieu_. SYN. Truncus. USUS: Homo sit

an stipes, dubites, _ou une bûche, un imbécile_. Teretes stipites ab

summo præacuti et præusti, _pieux_, _palissades_.

STĪPO, as, avi, atum, are, a. _Presser_, _serrer_, _entourer_. SYN.

Constipo, circumvallo. USUS: Antonius senatum armis stipavit. Amicorum,

armatorum gregibus stipatus.

STIPS, stĭpis, f. _Faible don_, _aumône_. SYN. Pecunia quæ _vel_ in

ærarium reponitur, _vel_ diis offertur, _vel_ mendicis erogatur. USUS:

Stipem colligere, cogere; stipem spargere.

STĬPŬLA, æ, f. _Chaume_, _paille du blé_. USUS: Stipula levior.

STĬPŬLĀTĬO, ōnis, f. _Promesse_, _engagement_, _stipulation_. SYN.

Promissio in jure. USUS: Pacta, conventa, stipulationes. Pecunia ex

stipulatione debetur.

STĬPŬLĀTOR, ōris, m. _Celui qui stipule_.

STĬPŬLOR, aris, atus sum, ari, d. _Exiger_, _demander un engagement_.

SYN. Postulo mihi aliquid promitti solemni formula restipulandi. Cf.

Polliceor.

STIRPĬTUS, _Radicalement_. SYN. Radicitus. USUS: Stirpitus aliquid

extrahere.

STIRPS, pis, f. _Plante_; _souche_, _origine_. SYN. Planta; genus,

familia. USUS: 1. In seminibus causa est arborum et stirpium. 2. Truncus,

caudex, _tronc_. Quod e terra ortum, stirpibus nititur suis. 3. Origo,

caput, initium, _racine_, _origine_, _source_. Stirps ac semen malorum

omnium. Stirps juris a natura petenda est. 4. Genus, familia, _race_,

_famille_. Ex antiquissima stirpe ortus. Stirpe generosa proficisci. Ambo

stirpis ejusdem sunt et familiæ. Improbitate sua stirpis suæ gloriam

inquinant, contaminant. Stirps illa optima plurimum degenerat. Cf. Genus.

STĪVA, æ, f. _Manche de charrue_. SYN. Aratri manubrium. USUS: Homines de

stiva.

STO, stas, stĕti, stătum, stāre, n. _Être debout_, _se tenir debout_.

SYN. Consisto, sum, gradum sisto. )( Sedeo. ADV. Constantius, consulto,

diutius, occulte, paulisper, plane, pulcherrime. USUS: 1. Contra aliquem

stare. Stare ab aliquo, cum aliquo, ejusque partes tueri _vel_ suscipere.

2. Permaneo, perduro, vigeo; servo, _rester ferme_, _inébranlable_,

_durer_. Stamus animis. Utinam staret respublica quo steterat loco! Stare

fide, promissis, conditionibus, conventis, jurejurando. 3. Consentio,

contentus sum, _être du côté_, _partisan de qqn_; _s’en tenir à l’avis

de qqn_. Stabo judicio tuo, opinione, sententia. 4. Consto, _coûter_. Ea

victoria Cæsari multo sanguine stetit. 5. Datur, conceditur, _être donné,

concédé_. Modo nobis stet illud: nihil esse quod, etc. 6. Vario in usu,

_sens divers_. Stat sententia, hominem deserere. Per me non stat quominus

id fiat, _il ne tient pas à moi que cela se fasse_. Stabamus pulcherrime,

_nous nous portions très bien_. Res nostræ optimo loco stabant, _nos

affaires étaient en très bon état_.

STŌĬCĒ, _A la manière des Stoïciens_, _stoïquement_. SYN. Severe,

Stoicorum more, austere.

STŌĬCUS, a, um, _Stoïcien_, _stoïque_. EPITH. Acutissimus, severus,

perfectissimus.

STŎLA, æ, f. _Long vêtement de dessus à l’usage des femmes_, _robe_.

Vestis muliebris genus.

STŎLĬDĒ, _Sottement_, _stupidement_. USUS: Homo stolide ferox.

STŎLĬDUS, a, um, _Sot_, _insensé_, _stupide_. SYN. Stupidus, extremi

ingenii homo. USUS: Stolidum quodammodo hominum genus. Cf. Stultus.

STŎMĂCHOR, aris, atus sum, ari, d., n. et a. _S’indigner_, _se fâcher_,

_s’irriter_; _dédaigner_. SYN. Indignor, indigne fero, moleste fero,

irascor. USUS: Fastidiose stomachatur omnia. Cf. Indignor, Irascor, Ira.

STŎMĂCHŌSĒ, _Avec colère_. SYN. Iracunde.

STŎMĂCHŌSUS, a, um, _Irrité_, _emporté_, _furieux_. SYN. Iracundus.

USUS: Me quidem valde movent stomachosa et submorosa ridicula. Litteræ

tuæ stomachosiores fuere. Acumen sæpe stomachosum, nonnunquam frigidum.

Cf. Iracundus.

STŎMĂCHUS, i, m. _Estomac_. SYN. Gula, gulæ extremum, quo cibus labitur

ut concoquatur; bilis, ira. EPITH. Languens. USUS: 1. Stomachi calor

etiam ostrea concoquit. Esse stomacho languente. Nosti stomachi mei

fastidium. 2. Bilis, ira, _dégoût_, _humeur_, _mécontentement_. Querula

epistola tua stomachum mihi movit, fecit. Cave ne stomachum in te

erumpam, _prenez garde que je n’exhale ma bile contre vous_. Iracundia

exarsi et stomacho. Stomachum omnem jam funditus perdidi. Risi in

stomacho, _j’ai ri dans ma colère_. Cf. Ira.

STRĂBO, ōnis, m. _Louche_. SYN. Qui oculis est perversis.

STRĀGES, is, f. _Défaite_. SYN. Clades. EPITH. Horribilis, nocturna.

PHRAS. Ingens strages facta est, _il se fit un grand carnage_. Ruinæ

similis strages erat; vix ulla expers cladis exercitus pars erat; strages

data, edita erat ingens; clades ingens accepta erat; omnia strage fugaque

repleta erant; quacumque pervasit equestris procella stragem ruinæ

similem dedit. USUS: Quas ille strages dedit, edidit, fecit. Per stragem

lapidum et ruinas enisus in muros miles, _sur un amas_, _un monceau de

pierres_. Cf. Cædes, Clades.

STRĀGŬLUM, i, n. _Couverture_, _tapis_, _matelas_. EPITH. Textile,

pictum. USUS: Collocavit hominem in lectulo pulcherrimo, textili stragulo

magnificis operibus picto.

STRĀGULUS, a, um, _Qu’on étend_. USUS: Stragula vestis, _couverture_,

_tapis_.

STRĀMEN, ĭnis, n. _Paille_.

STRĀMENTUM, i, n. _Paille_, _litière_. Casæ stramentis tectæ. Somnus

quiesque in stramentis erat.

STRANGŬLO, as, avi, atum, are, a. _Serrer la gorge_, _étrangler_. SYN.

Faucibus premo, suffoco, ango, cervicem frango, obtorta gula jugulo.

USUS: Patrem strangulavit.

STRANGŪRĬA, æ, f. _Rétention d’urine_. SYN. Disuria.

STRĂTĒGĒMA, ătis, n. _Ruse de guerre_, _stratagème_. SYN. Dolus

militaris, inventum _vel_ consilium callidum imperatoris.

STRĀTUM, i, n. _Garniture de lit_, _couverture_. SYN. Peristroma. USUS:

Strata pulcherrima.

STRĒNŬĒ, _Vivement_, _activement_; _bravement_. SYN. Naviter, fortiter.

USUS: Ædificat, agit strenue.

STRĒNŬUS, a, um, _Actif_, _alerte_, _brave_, _vaillant_. SYN. Ad labores

impiger, manu promptus; qui dignos nobilitate sua, dignos rebus gestis

spiritus capit; cui digna vetere gloria et majorum monumentis fortitudo

inest; qui in armis rebusque gerendis magnam virtutem præstat. USUS: Vir

erat strenuus et in periculis interritus. Cf. Generosus.

STRĔPĬTŬS, ūs, m. _Bruit_, _fracas_. SYN. Sonitus, stridor. EPITH.

Forensis, ingens, reconditus. PHRAS. Ingens erat strepitus, _le vacarme

était grand_. Cum horrendo fragore strepitus exstitit, editus est; ingens

armorum strepitus ad cœlum ferebatur. Tumultuantium fremitus tantus erat,

vox ut consulis obstrepentibus armis audiri non posset. USUS: Strepitu

significare.

STRĔPO, is, ŭi, ere, n. et a. _Murmurer_, _bourdonner_, _faire du

tumulte_. SYN. Rixor, jurgor. USUS: Cum Achivi inter se cœpissent

strepere, _les Grecs s’étant mis à murmurer entre eux_.

STRICTĒ, _Étroitement_, _rigoureusement_. SYN. Arcte, restricte. )( Laxe.

USUS: Stricte observa ne plus reddas quam acceperis.

STRICTIM, _Sommairement_, _succinctement_, SYN. Compressius. USUS:

Strictim alia et breviter, alia copiosissime dicere.

STRĪDĔO, es, _vel_ STRĪDO, is, di, ere, n. _Rendre un son aigu_,

(_grincer_, _siffler_, _frémir_). USUS: Stridebant cardines.

STRĪDOR, ōris, m. _Son aigu_, _sifflement_, _grincement_. SYN. Strepitus.

EPITH. Densus, horrifer. USUS: Ne serræ quidem stridorem ferebat.

STRĬGĬLIS, is, f. _Sorte d’étrille pour nettoyer la peau des baigneurs_.

Balnei instrumentum.

STRĬGŎSUS, a, um, _Maigre_, _mince_, _décharné_. SYN. Gracilis, tenuis,

exhaustus. USUS: Oratio strigosior.

STRINGO, is, inxi, ictum, ere, a. _Resserrer_, _tenir soumis_; _tirer_,

_raser légèrement_. USUS: Nullum vinculum ad stringendam fidem

jurejurando est sanctius. Stringere gladium, _tirer l’épée_.

STRIX, strĭgis, f. _Hibou_. Avis nocturna infausta.

STRUCTOR, ōris, m. _Architecte_, _maçon_; _ordonnateur d’un festin_. SYN.

Minister ad mensam cibosque struendos. USUS: In aream tuam veni: res

agebatur multis structoribus.

STRUCTŪRA, æ, f. _Structure_, _organisation_. SYN. Compositio,

constitutio, coagmentatio. USUS: Structura verborum.

STRŬES, is, f. _Tas_, _amas_, _monceau_.

STRŪMA, æ, f. _Goître_, _scrofules_, _écrouelles_. SYN. Tumor colli.

USUS: Qui exsecant pestem aliquam, tanquam strumam civitatis, _comme les

écrouelles de l’État_.

STRŬO, is, xi, ctum, ere, _Élever_; _ourdir_, _tramer_, _méditer qqche de

nuisible_; _ordonner_, _disposer_. SYN. Molior, construo. USUS: Alicui

pestem, insidias, calamitatem, perniciem struere. Aciem, domum struere.

Verba struere et componere.

STŬDĔO, es, ŭi, ere, n. _Étudier_, _s’appliquer à_. SYN. Operam do,

studium in aliqua re pono, colloco; faveo. ADV. Summe, vehementer,

exquisitius litteris. PHRAS. 1. A puero huic scientiæ studui, _j’ai

étudié cette science depuis mon enfance_. Meam operam ad hæc litterarum

studia jam inde a puero contuli; in hoc studiorum genere meam operam

consumpsi, collocavi; meam operam his studiis dedi. Hanc doctrinam, hanc

studiorum rationem ab ineunte ætate sum secutus, colui diligentissime.

A puero hæc me scientia delectavit; illi a teneris deditus, devinctus

fui; a teneris in hoc studiorum genus incubui. Hoc genus studiorum me

unice cepit, tenuit, mihi placuit; huic uni meas vigilias dicavi, dedi,

tradidi, addixi, dicatas volui; in his litteris ætatem duxi; his litteris

tempus omne tribui. 2. Noctu studeo litteris, _la nuit je m’applique à

l’étude des lettres_. Nocturnas vigilias ad diurnum doctrinarum studium

adjungo. Ad litterarum studia etiam noctis bonam partem assumo, decerpo,

sepono; litterarum causa etiam noctem pervigilo, pervigilem ago; somni

partem mihi detraho, eripio. 3. Litteris studes assidue, _vous étudiez

assidûment les belles-lettres_. Litterarum studia nunquam intermittis;

nunquam te a litterarum studio sejungis; totus es in litteris; totum

te in litteras abdis; litteris te involvis; noctem cum die litterarum

studiis conjungis; litteras colis, tractas, exerces assidue. Nimius es

in litteris; nimia litterarum cupiditate flagras, exæstuas. Immoderate,

intemperanter litteris indulges; laboris, plusquam satis est, in

litterarum studiis tractandis suscipis, sustines; sic in tuis his studiis

elaboras, vigilas, ut vires imminuas, exhaurias, consumas, debilites,

infirmes, affligas. Modum in studiis tuis non retines, tenes, servas;

libros de manibus nunquam deponis; libros volvis, evolvis, tractas,

legendo conteris assidue. Præter modum, supra, extra, ultra modum studiis

vacas. USUS: 1. Laudi, gloriæ, virtuti, pecuniæ, voluptati, rebus novis

studere. 2. Faveo, _s’intéresser à qqn, le favoriser_. Pompeio Crassus

studet. Omnes ei student, omnes adjuvant 3. Opto, _désirer_. Studeo scire

quid egeris. Ego illum ulcisci non studeo. Cf. Studium. Litteræ.

STŬDĬŌSĒ, _Avec zèle, soin, ardeur_. SYN. Cupide, summo studio, summa

ope, omni ope ac opera, diligenter, naviter. PHRAS. (Studiose id fecit,

VULG.), _il l’a fait exprès_. De industria; dedita opera; consulto;

certo judicio; sciens prudensque; ex composito; ex destinato; compacto,

consilio certo egit; sedulo et consilio; ex industria id ab eo factum.

Cf. Consulto. USUS: Studiose negotium curare. Cf. Scientia.

STŬDĬŌSUS, a, um, _Plein de zèle_, _zélé_, _appliqué à_, _qui a du goût

pour_. SYN. Cupidus, amans, observans; cui res aliqua in studio est, qui

alicujus rei studio tenetur, flagrat. USUS: Homo est existimationis meæ

et laudis, mei studiosissimus, mei perstudiosus et fautor. Habet multos

sui studiosos. Vir dicendi, doctrinæ, eruditionis studiosus. (Studiosus,

VULG.), _étudiant_. Rectius: Litterarum studiosus, addito Genit. Cf.

Applico.

STŬDĬUM, ĭi, n. _Application_, _zèle_, _ardeur_; _action d’étudier_,

_étude_. SYN. Opera, labor; voluntas, animus, cupiditas; litteræ.

EPITH. Acre, admirabile, ardens, commune, desidiosum, divinum, eximium

et singulare, flagrans, incredibile, insigne, languidius, mediocre,

obscurum, mirificum, par, populare, pristinum, rectum, regale, stultum;

tantum, totum. PHRAS. 1. Studium suum arti alicui impendere, _donner

tous ses soins à un art_. Studium suum ac aperam arti alicui tradere,

dicare, addicere; in arte aliqua suum studium locare, collocare,

ponere, consumere. 2. Studium suum ac voluntatem alteri impendere,

_témoigner à qqn son zèle, son attachement_. Navare alteri studium

suum ac voluntatem; profiteri alteri, dicare, declarare suum studium;

servire alterius laudi, honori, commodis; ad aliquem sua studia conferre;

maxima voluntate et studio erga alterum esse, ferri. Cf. Benevolentia.

3. Studia (Intellige: litterarum, doctrinæ, quæ vocabula ad verba:

studeo, studiosus, studia, addenda fere sunt) summam habent utilitatem,

_les études ont une très grande utilité_. Studia summam utilitatem,

emolumentum, fructum, gloriam pariunt. Studiorum utilitatem nulla dies

imminuit; horum utilitas non terminatur spatio temporis, non definitur

ulla die, sed sempiternum spectat. Studiis secundæ res ornantur, adversæ

sublevantur, adjuvantur. De studiorum utilitate nihil fortuna, nihil

hominum injuria ac ne temporis quidem longinquitas quidquam detrahet,

deteret, decerpet. 4. Studia litterarum intermittenda paulisper sunt,

_il faut interrompre de temps en temps les études_. Animus a litteris

avocandus, abducendus est; deponendum studiorum onus; labor studiorum

parumper remittendum est; levandus est animus studiorum onere pressus;

danda est aliqua vacatio a studiis; relaxandus est animus a studendi

contentione; feriato a studiis aliquando esse liceat; vacatio, cessatio,

intermissio quædam concedatur oportet. 5. Repetere intermissa paulum

litterarum studia, _reprendre l’étude des lettres interrompue pendant

quelque temps_. Ad artium bonarum disciplinas se referre, revocare; ad

studia sua se referre, conferre; ad studiorum usum et consuetudinem

redire; intermissas operas studiis reddere; revocare se ad industriam

priorem; novum ardorem ad interpellata tantisper studia afferre; cum

Musis in gratiam redire; ad Musas se referre suas. Repetere, recolere,

recognoscere, renovare superiora studia, artes pristinas. Cf. Repeto.

6. Studiorum ardorem nihil imminuet, _il ne diminuera rien de son goût

pour l’étude_. Litterarum ardorem, quarum studio mire tenetur, flagrat,

ardet, incenditur, inflammatur, ad quas totum se contulit, ad quas toto

pectore incumbit; in quibus studium omne ponit, adhibet, in quibus tempus

omne et ætatem consumit, conterit, exigit, nulla res franget, nulla

restinguet; nunquam in hoc homine doctrinarum studia obsolescent; nulla

res illum suis a studiis abducet. 7. A litterarum studio cessare, _cesser

d’étudier_. Doctrinæ studia abjicere, omittere, deserere, deponere;

bonis litteris multam, longam salutem dicere; bonis litteris nuntium

remittere; industriam suam alio traducere, transferre. 8. Vix studia

humaniora leviter percurrit, jam ad philosophica transit, _il touche à

peine l’étude de la littérature et passe immédiatement à la philosophie_.

Vix litteras humaniores attigit; vix leviter iis litteris tinctus et

infectus est; in iis litteris versatus est; iis litteris operam dedit,

quibus formari adolescentia solet; vix breve cum amœnioribus Musis

commercium habuit, jam ad rerum naturalium cognitionem animum adjungit,

applicat; jam philosophiam animo complectitur; jam se _vel_ animum suum

iis artibus excolere cogitat, earum artium cognitionem consequi, eas

artes memoria et scientia comprehendere, iis disciplinis erudiri in iis

disciplinis elaborare, iis artibus erudiri quæ a sapientissimis viris

traditæ omnem naturæ cognitionem complectuntur. 9. (Studium honoris

divini et salutis animarum ingens habet, VULG.), _il a un grand zèle

pour l’honneur de Dieu et le salut des âmes_. Divini honoris studio mire

incensus est; proferendi divini honoris studio mirifico tenetur, flagrat,

ardet; ardore quodam sacro alienæ salutis pene conflagrat; ardor ingens

ac cupiditas amplificandæ divinæ gloriæ ejus animum exedit; præstanti

est erga mortales quoslibet ardentique plane caritate. In aliorum salute

procuranda totus est; totum se in animorum procurationem tradidit; alienæ

saluti totum se devovet; totum se ad juvandos mortalium animos confert;

totus in studium quærendarum DEO animarum exardescit; unum illi votum

est animorum quæstus quam maximos facere; unum studium animorum salutem

acerrime procurandi. USUS: 1. In arte aliqua studium suum locare. 2.

Voluntas, animus, ardor, amor, cupiditas, benevolentia, _zèle_, _ardeur_,

_goût_, _penchant_, _passion_. Populi studia sibi multo artificio ac

simulatione conciliat. Studia in te mea et officia facile perspicies,

nec minora a te studia exspecto. Populi studia amittere, impedire;

populi studiis obsistere. Multum de veteri studio tuo detractum sentio.

Prætermittis, deposuisti pristina tua erga me studia et officia. 3.

Litteræ, _les études_, _application à l’étude_. Litterarum studiis mire

tenetur. Silent inter arma doctrinarum studia. Cf. Litteræ, Benevolentia.

STULTĒ, _Sottement_. SYN. Dementer, insipienter, incaute, non pro sano.

USUS: Homo stulte arrogans; nihil pro sano fecit sed stulte omnia et

improvide.

STULTĬTĬA, æ, f. _Sottise_, _stupidité_; _folie_. SYN. Fatuitas,

dementia, amentia. EPITH. Alta, incredibilis, loquax; media, misera, par,

senilis, singularis, summa, superior, tanta. PHRAS. Quæ hæc tua stultitia

est? _Que signifie cette sottise?_ Qua stultitia obcæcatus hæc actitas?

in quam amentiam miseram et infelicem incidisti? quantæ hoc inscitiæ est?

o delirationem incredibilem! o dementiam et fatuitatem singularem, qua

te constringendum, abripiendum, deridendum dedisti! a sanitate mentis

quam alienum est! USUS: Non omnis error stultitia est dicendus, _toute

erreur ne mérite pas le nom de sottise_. Stultitia est insania, id est,

inconstantia sanitate vacans.

STULTUS, a, um, _Sot_, _stupide_, _imbécile_. SYN. Fatuus, delirus, mente

captus, male sanus, demens, amens, nullius consilii. )( Sapiens. PHRAS.

Stultiorem hominem non vidi, _je n’ai jamais vu d’homme plus sot, plus

déraisonnable_. Homo est sine mente, sine sensu; stolidus et stipes;

hominum inscitissimus, insulsissimus; omnium qui sunt quique fuerunt,

longe stultissimus; mortales omnes exquisita stultitia longe anteit;

tam stulte omnia et incaute agentem, tam excordem fatuumque hominem non

vidi; nihil hoc homine dementius qui nihil adeo pro sano faciat. 2.

Hominem plane stultum reddetis, _vous rendrez cet homme tout à fait fou_.

A sanitate mentis deturbabitis; ad insaniam adigetis; mente movebitis;

sanitate mentis spoliabitis. USUS: Homo stultus et credulus. Malo

indisertam prudentiam quam stultam loquacitatem.

STŪPA, æ, f. _La partie brute du lin ou du chanvre, étoupe_. SYN.

Crassior pars lini.

STŬPĒFACTUS, a, um, _Étonné_, _stupéfait_. SYN. Attonitus.

STŬPĔO, es, ŭi, ere, n. _Être frappé d’étonnement_, _de stupeur_. SYN.

Obstupesco, attonitus hæreo, stupenti similis hæreo, stupore et silentio

defigor. USUS: Stupuere omnes. Cf. Miror.

STŪPĬDĬTAS, ātis, f. _Stupidité_, _sottise_. SYN. Stupor, tarditas.

STŬPĬDUS, a, um. _Étonne_, _stupéfait_, _stupide_, sot. SYN. Stupens,

tardus, stolidus. PHRAS. Nihil homine ist hoc stupidius, _je ne connais

rien de plus stupide que cet homme_. Nulla in re quidquam hominis habet;

extremi ingenii homo est; sine sensu, sine sapore, elinguis, vecors;

hominum vecordissimus; stupor hominis, seu pecudis potius; incredibilis

hominem stupor opprimit; propter stuporem cordis hebes ac stolidus;

plumbeus sane homo, mente vacans, tanquam truncus et stipes; non modo ad

sapientiam cæcus, sed ad ea ipsa quæ cerni possunt, hebes, obtusus; non

plus sapientiæ habet quam lapis aut silex; nihil videt, nihil audit; ipse

quis sit, utrum sit nescit; rudi et incondito sensu homo est; obesæ naris

homo est; lapidem, haud hominem esse putes; in facie vultuque vecordia

eminet. USUS: Omnes stupidi timore obmutuerunt. Cf. Stupor, Stolidus.

STŬPOR, ōris, m. _Saisissement_, _stupeur_, _admiration_, _surprise_;

_sottise_. SYN. Stupiditas, admiratio. )( Sensus. PHRAS. Stupor omnes

oppressit, _tous demeurèrent frappés de stupeur_. Vox, spiritus torpebat;

tam subitæ rei admiratio vocem omnibus interclusit; stupor omnium animos

et velut torpor quidam insolitus membra tenebat, occupabat; repentina

res cum stupore ac miraculo torpidos defixit, defixos tenuit; novitate

ac miraculo attoniti, neque animo, neque auribus aut lingua constabant;

stupor omnes repentinus invasit, oppressit; exsangues attonitisque

similes stabant, hærebant, respectantes inter se, per metum etiam voce

suppressa; sine suo vultu, sine colore, sine voce consistebant. USUS:

Immanitas in animo, stupor in corpore. Stupor debilitasque linguæ,

tarditas ingenii, _langue inhabile et lourde_, _esprit stupide_. Cf.

Administratio.

STŬPRO, as, avi, atum, are, a. _Souiller_, _déshonorer_. SYN. Constupro,

stuprum infero, affero alicui, vim affero, pudicitiam eripio, stupro

aliquam maculo, corpus virginis violo, vi comprimo; pudicitiam alicujus

expugno, vitium _vel_ stuprum alicui offero, virginem vitio; rem habeo,

stuprum facio cum aliqua; res mihi est cum aliqua. USUS: Stuprata per vim

Lucretia.

STŬPRUM, i, n. _Infamie_, _déshonneur_. EPITH. Infestum, nefarium,

turpe. USUS: Vir stupri plenus. Stuprum virgini offerre, inferre. Stupro

maculare aliquam.

SUĀDĔO, es, āsi, āsum, ere, n. et a. _Conseiller_; _persuader_. )(

Dissuadeo. SYN. Auctor sum, fio; suasor et auctor sum alicujus rei;

moneo, hortor. ADV. Amice, fideliter, prudenter, sapienter. PHRAS.

1. Is mihi suadet, _il me conseille_. Is mihi auctor est rei agendæ;

isto auctore utor; hunc auctorem consilii habeo, sequor; hujus ego

auctoritatem sequor; auctoritati pareo; hic mihi consilii auctor, dux,

moderator; adjutor et administer est. Is mihi consilium dat; consilio me

juvat; consilio mihi adest; consilio est; consilii mihi copiam facit;

consilio me instruit 2. Si suadentem me audisset, aliter omnia egisset,

_s’il avait écouté mes conseils, il aurait agi autrement_. Si meis

monitis paruisset; si meam sententiam complexus esset; meis monitis

si stare voluisset; si sequi me auctorem, suasorem et impulsorem; si

mihi morem gerere, si consilium a me exquirere voluisset, aliter omnia

instituisset, consilium mutasset, vela alio vertisset. USUS: Non solum

suasit, sed et rogavit. Cf. Auctor, Moneo, Consilium.

SUĀSO, ōnis, f. _Conseil donné_. SYN. Consilium, monitum, hortatio. )(

Dissuasio.

SUĀSOR, ōris, m. _Celui qui conseille_, _conseiller_. SYN. Consuasor,

auctor, hortator. )( Dissuasor. USUS: Deditionis suasor, impulsor,

auctor, probator fui. Quid interest inter suasorem facti et probatorem?

_Quelle différence y a-t-il entre celui qui conseille et celui qui

approuve une action?_

SUĀVĬLŎQUENTĬA, æ, f. _Charme de la parole_, _doux langage_. USUS: Et

oratorem appellat et suaviloquentiam tribuit.

SUĀVĬOR, aris, atus sum, ari, d. a. _Donner un baiser_, _baiser_. SYN.

Osculor, suavium do, figo. USUS: Cicerones nostros cupio suaviari.

SUĀVIS, e, gen. com. _Agréable_, _aimable_, _doux_. SYN. Dulcis,

eruditus, jucundus. USUS: Hic suavis haberi mavult quam gravis, et

suavitatite ea quæ perfunderet animos, non quæ perfringeret. Cf. Jucundus.

SUĀVĬTAS, ātis, f. _Douceur_, _suavité_. SYN. Suavitudo, dulcitudo,

jucunditas. USUS: Suavitates odorum efflantur e floribus. Suavitas

sermonis, orationis, humanitatis. Conquirit undique suavitates, _il

cherche partout les douceurs, les jouissances_. Cf. Jucunditas.

SUĀVĬTER, _Agréablement_. SYN. Jucunde, dulciter. USUS: Video quam

suaviter voluptas sensibus blandiatur.

SUĀVĬTŪDO, ĭnis f. _Agrément_, _amabilité_, _charme_. SYN. Suavitas.

SUĀVĬUM, ĭi, n. _Baiser_. SYN. Osculum.

SŬB, _Sous_. SYN. Subter, subtus. USUS: 1. Sub terra habitant. Sub

scalas se abscondit. 2. Ante, _devant_, _sous_. Res sub aspectum,

sub intelligentiam cadit. Simulacro sub oculis posito. 3. Circiter,

_vers_, _à_. Sub dies festos, sub meridiem, sub noctem venit. 4. Post,

_après_. Sub eas statim tuæ recitatæ sunt litteræ. 5. In, _sous_

(_subordination_). Sub aliena persona latet, sub nomine pacis bellum

latet. 6. Sub manu, _sous la main_, _en son pouvoir_, SYN. In promptu, in

manu, in manibus; ad manum, præsto.

SŬBACTĬO, ōnis, f. _Culture_, _exercice_. SYN. Cultura, exercitatio.

USUS: Subactio autem est usus, auditio, lectio.

SUBDĬTĬTIUS, a, um, _Supposé_, _apocryphe_. SYN. Fictus, subditus,

subornatus. USUS: Litteræ, proles subdititiæ.

SUBDĬTUS, a, um, _Supposé_, _substitué_. SYN. Subdititus, substitutus.

PHRAS. (Multos numerat subditos, VULG.), _il a beaucoup de sujets_. Sub

ejus ditione, dominatu; in ejus ditione et potestate multi sunt; in

multos dominatum habet, exercet; dominatu ejus multi tenentur; subjectos

ditioni suæ et obnoxios multos numerat; sub ejus imperio multi obedienter

et fideliter degunt, agunt; vivunt; jugum ejus qui acceperint, haud

sane pauci sunt. USUS: Subditus in locum alterius infans. Aquæ subditis

ignibus effervescunt.

SUBDO, is, dĭdi, dītum, ere, a. _Substituer_. SYN. Substituo. USUS: Quis

in meum locum subdetur?

SUBDŎLĒ, _Avec un peu de ruse_. SYN. Versute, callide.

SUBDŎLUS, a, um, _Un peu rusé_, _fourbe_, _trompeur_. SYN. Callidus,

versutus, vafer. Cf. Astutus.

SUBDŪCO, is, xi, ctum, ere, a. _Retirer de dessous_, _enlever_. SYN.

Subtraho, removeo. PHRAS. Clam se subduxit, _il s’esquiva sans qu’on

l’aperçût_. Ex conspectu discessit, evolavit; ex conspectu repente

amissus est; conspectum fugit, vitavit; conspectu sui eos qui præsentes

erant, privavit; ex conspectu se clam deduxit. USUS: 1. De circulo se

subduxit. Cibum alicui subducere. Pugnæ et periculo se subducere, _se

soustraire au combat, au danger_. 2. Ad rationes refertur, _calculer

(par soustraction)_, _compter supputer_. Subducamus summam. Rationes et

calculos subducamus.

SUBDUCTĬO, ōnis, f. _Action de tirer les vaisseaux sur la plage_. SYN.

Subtractio.

SŬBĔO, es, ĭi _vel_ īvi, ĭtum, ire, n. _Souffrir_; _arriver_, _paraître_.

SYN. Patior, fero; adeo. USUS: 1. Aleam, fortunam, judicium multitudinis

imperitæ, notam turpitudinis, odium publicum subire. 2. Incesso, _venir à

la pensée_, _se présenter à l’esprit_. Subiit animum timor, pudor quidam

et pœnitentia factorum. Spes, verecundia, cogitatio nescio quæ mentem

subiit. 3. Venio, _arriver_, _entrer_. Tectum paternum, vultum patris

subire non audet. 4. Succedo, _succéder_, _venir après un autre_. Una

legio subiit alteri.