INQUĬĒTUS, a, um, _Remuant_, _turbulent_. SYN. Turbulentus. PHRAS. 1.

Homo est inquieto plane ingenio, _cet homme a l’esprit remuant_. Sine

furore ac amentia consistere ejus animus non potest; nec vigilans, nec

in somnis mente consistit; acer, ad vim promptus, ad seditionem paratus,

turbulenter et turbide facit omnia; vir moribus turbidus, et ingenio

minime otium patiente; homo impiger, factiosus, novarum rerum avidus, cui

solemne nihil, cujus ea una agendi ratio, nihil neque intactum, neque

quietum pati, omnia agitare, qui moveri omnia, quam senescere malit.

2. Curæ hominem inquietum reddunt, _ses soucis l’inquiètent_. Inopia

rerum et scelerum conscientia indies magis ejus animus agitatur; agitant

hominem imminentium rerum tristes imagines; nec somnum capere, nec pati

quietem potest. Cf. Cura. USUS: Ingenio inquieto, et ad novas res avido.

INQUĬLĪNUS, i, m. _Locataire_. SYN. Qui in ædibus alienis habitat,

præsertim conductis. USUS: Non inquilini solum sed et mures ex ædibus

migrarant. Philosophia inquilina.

INQUĬNĀTĒ, _Sans pureté_. SYN. Barbare, incompte, prave.

INQUĬNO, as, avi, atum, are, a. _Souiller_, _salir_. SYN. Contamino,

fœdo. USUS: Vitiis se, flagitiis, omnibus scelerum sordibus, libidinibus

inquinat. Famam alicujus criminibus, humanitatem civitatis sævitia

inquinare. Voluptatibus inquinari. Cf. Maculo.

INQUĪRO, is, quisīvi, quisītum, ere, a. et n. _Rechercher soigneusement_.

SYN. Perquiro, indago. USUS: In se, in civium mores, in reum inquirere.

Inquirere in ea, quæ memoriæ sunt prodita. Cf. Indago.

INQUĪSĪTĬO, ōnis, f. _Recherche attentive_, _investigation_. SYN.

Disquisitio, investigatio veri. EPITH. Prænuntia, propria. USUS: Reus

absens contra inquisitionem accusationis est defensus.

INQUĪSĪTOR, ōris, m. _Juge instructeur_. SYN. Quæsitor. USUS: Reorum

inquisitorem sapientem esse decet.

INSĀNĀBĬLĬS, e, gen. com. _Incurable_. SYN. Desperatus; quod curationem,

medicinam non admittit. USUS: Morbus, plaga, contumelia insanabilis. Cf.

Desperatus.

INSĀNĒ, _A l’excès_, _à la folie_. SYN. Vehementer, cum impetu.

INSĀNĬA, æ, f. _Folie_. SYN. Furor. EPITH. Non mediocris, molesta

naturalis, præstans, ridicula, tolerabilis, utilis. PHRAS. 1. Vi doloris

in eam insaniam incidit, ut mentem inde nunquam receperit, _la douleur

l’a rendu tellement fou qu’il n’a plus jamais recouvré l’intelligence_.

Vi doloris ita a mente discessit, ita mentem perdidit, ita sibi excidit,

insaniæ morbo ita affectus est, ita de potestate mentis exiit, ita mente

motus est, ita de mente deturbatus est, ita a mente desertus est, ut

rationem in perpetuum amiserit; ut ad sanitatem inde nunquam redierit; ut

furorem deinceps nunquam deposuerit; ut ad bonam mentem revocari nunquam

potuerit; ut a furore et dementia nunquam se ad sanitatem retulerit;

ut illum postea nemo ratione præditum viderit; ut nunquam postea

convaluerit. 2. Lis amissa eum ad insaniam adegit, _la perte de son

procès l’a rendu fou_. Mentem illi exturbavit; de sanitate illum ac mente

deturbavit; in rabiem hominem egit; ad insaniam impulit, adegit, redegit;

mentem illi emovit omnem. USUS: Insania est mentis ægrotatio et morbus.

In insaniam incidere. Aliquem ad insaniam adigere. Insania et dementia

deflagrare. Cf. Furor, Deliro, Delirus, Amens.

INSĀNĬO, is, īvi _vel_ ii, ītum, ire, n. _Être fou_. SYN. Desipio, furo,

mentem amitto, mente captus sum, sanus non sum, deliro. ADV. Apertissime.

USUS: Inter omnes, qui insaniunt, insanissimus. In alienos insanus

insaniisti. Cf. Furor, Deliro.

INSĀNUS, a, um, _Fou_, _insensé_. SYN. Non sanus, amens, furens,

fanaticus, vesanus, alienus a mente; a sanitate, a se ipso discedens;

remotæ mentis; mentis impos. PHRAS. Insanus est, _il est fou_. Præceps

amentia fertur; mente captus est; tragico Oreste et Athamante dementior,

et vinculis constringendus; a mente desertus; lymphato similis; a ratione

aversus; mens eum reliquit; mens a sua illi sede locoque dejecta est; in

potestate mentis non est; de potestate mentis, de consilio, de ratione,

de mente exiit; de sanitate, de statu mentis deturbatus est; a mente

discessit; mens illi sua a sede dimota est. Cf. Furiosus, Delirus,

Deliro, Insania. USUS: Homo fraternis flagitiis, sororis stupris insanus.

INSĂTĬĀBĬLIS, e, gen. com. _Insatiable_. SYN. Insaturabilis. USUS:

Insatiabili gaudio completur. Insatiabilis voluptas, cupiditas.

INSĂTŬRĀBĬLIS, e, gen. com. _Insatiable_. SYN. Insatiabilis. USUS:

Insaturabile abdomen.

INSĂTŬRĀBĬLĬTER, _Sans pouvoir être rassasié_. SYN. Sine satietate.

INSCENDO, is, di, sum, ere, n. et a. _Monter sur_. USUS: Inscendere in

arborem.

INSCĬENS, entis, omn. gen. _Qui ne sait pas_, _qui ignore_. SYN.

Imprudens. )( Sciens. USUS: Insciens fecisti, an sciens? Cf. Imprudens.

INSCĬENTER, _Avec ignorance_. SYN. Imprudenter.

INSCĬENTĬA, æ, f. _Ignorance_. SYN. Inscitia, ignorantia. )( Scientia.

EPITH. Multa. USUS: In maximis mihi erroris et inscientiæ tenebris lumen

prætulisti. Inscientia multa versatur in vitio. Cf. Ignorantia.

INSCĪTĒ, _En ignorant_, _maladroitement_. SYN. Imperite. )( Scite. USUS:

Inscite nugari.

INSCĪTĬA, æ, f. _Ignorance_, _sottise_. SYN. Inscientia, imprudentia,

stultitia. EPITH. Miserabilis, summa. USUS: Ineuntis ætatis inscitia

senum prudentia est regenda. Magna est in illo inscitia.

INSCĪTUS, a, um, _Ignorant_, _sot_. SYN. Inelegans, male compositus et

absurdus. Cf. Ineptus.

INSCĬUS, a, um, _Ignorant_, _qui ne sait pas_. SYN. Insciens, rudis,

imperitus; imprudens. USUS: Tu me ignaro, inscio, nec opinante hoc ausus

es? Non sum inscius, magnam esse historiæ utilitatem. Cf. Ignarus.

INSCRĪBO, is, scripsi, scriptum, ere, a. _Écrire_; _orner d’une

inscription_. SYN. Incido, imprimo, mando litteris, in codicem refero.

USUS: Vestris monimentis, in vestris monimentis nomen suum inscripsit.

Libellum meum Oratorem inscripsi. Epistola patri inscripta. Sibi aliquid

in animo inscribere. Cf. Scribo.

INSCRIPTĬO, ōnis, f. _Inscription_. SYN. Titulus. EPITH. Plenior,

præclara, falsa. USUS: Decernere alicui statuam cum inscriptione præclara.

INSCULPO, is, psi, ptum, ere, a. _Graver sur ou dans_. SYN. Incido,

imprimo, inscribo. USUS: Res animo insculptas habere. Omnibus insita est

et insculpta Deorum notitia. Natura insculpsit in mentibus nostris. Cf.

Scalpo.

INSĔCO, as, cŭi, ctum, are, a. _Couper_. SYN. Incido, seco. USUS: Aliquem

dentibus insecare, _déchirer qqn avec les dents, le mordre_.

INSECTĀTĬO, ōnis, f. _Poursuite_, _attaque_. USUS: Abstinere aliorum

insectatione.

INSECTOR, aris, atus sum, ari, d. _Poursuivre_, _attaquer_. SYN.

Consector, insequor; peto, agito, exagito. ADV. Inimice, insolenter,

petulantissime, vehementer. USUS: Clamore aliquem; contumeliis, minis,

maledictis insectari. Insector ultro et insto accusatori et urgeo.

Miserorum fortunam insectari. Cf. Agito, Vexo, Inimicus.

INSĒDĀTUS, a, um, _Soulevé_. SYN. Commotus. )( Sedatus. USUS: Grave,

turbulentum, insedatum genus hominum.

INSĔPULTUS, a, um, _Non enseveli_. SYN. Inhumatus. )( Sepultus. USUS:

Miseri et insepulti acervi civium.

INSĔQUOR, ĕris, sĕcūtus sum, sequi, d. _Suivre_, _poursuivre_. SYN.

Insector, sequor, persequor, subsequor, excipio. ADV. Acriter, longius,

undique, necessario. USUS: Insequor fugientem. Insequi aliquem stricto

gladio. Quæ non insequens hora antecedente populo Romano illuxit? Cf.

Sequor.

1. INSĔRO, is, sĕrŭi, sertum, ere, a. _Mettre dans_, _insérer_. SYN.

Impono, immitto. USUS: Pueris cibum in os inserere. Collum in laqueum,

manum in peram inserere. 2. Immisceo, _mêler_. Deos minimis rebus, falsa

veris, se negotiis inserere.

2. INSĔRO, is, sēvi, sītum, ere, a. _Semer_, _planter_. USUS: Inserere

oleam vitibus.

INSERVĬO, is, īvi _vel_ ĭi, ītum, ire, n. _Donner ses soins_,

_s’appliquer à_. SYN. Servio, operam do _vel_ navo. ADV. Fideliter,

studiose. USUS: A quo plurimum sperant, huic plurimum inserviunt.

Inservire suis commodis, reipublicæ commodo, alterius honori, voluptati,

auribus. Cf. Servio.

INSĬDĔO, est, sēdi, sessum, ere, n. et a. _Étre assis ou situé sur_, _se

fixer sur_, _occuper_. SYN. Hæreo, inhæreo. ADV. Penitus. USUS: Macula in

republica insedit penitus et inveteravit. Ita tibi insidet suspicio, ut

penitus evelli non possit. Insidet in animo dictum, opinio, dolor.

ĬNSĬDĬÆ, ārum, f. pl. _Embuscade_, _embûche_. SYN. Fraus. EPITH.

Abstrusæ, clariores luce, crudeles, domesticæ, fictæ, manifestæ, mediæ,

multæ, nefariæ, occultæ, præsentes, quotidianæ, tantæ ac tam absconditæ,

urbanæ. PHRAS. 1. Insidias illi struxit, _il lui a dressé des embûches_.

Insidias fortunis ejus tetendit, molitus, machinatus est; laqueos ejus

fortunis non paucos tetendit; dolum ejus capiti alium ex alio nexuit;

insidias in ejus caput ac fortunas non semel comparavit; caput ejus non

semel clandestinis consiliis petiit, appetiit; aditum nefariis ad ejus

direptionem consiliis præparavit; capiti ejus et fortunis imminuit.

Cf. Insidior, Observo. 2. Ejus insidias vix effugit, _il a eu de la

pine à se dérober à ses embûches_. Prope aberat, quin in ejus insidias

præcipitaret; ægre ejus tot petitiones ac laqueos declinavit; vix tot

ejus ex insidiis elapsus est; vix periculum, quod capiti impendebat,

depulit; vix occultas, quibus petebatur, insidias vitavit. USUS: 1.

Insidias facere, _dresser une embuscade_. Insidias alicui tendere,

ponere, instruere, parare, collocare. 2. In insidias incidere, venire,

intrare, _tomber dans une embuscade_. 3. In insidiis considere,

subsidere, _se mettre en embuscade_. 4. In insidiis ponere, locare,

collocare milites, _placer ses soldats en embuscade_. 5. Ex insidiis

consurgere, _s’élancer d’une embuscade_. 6. Insidias cavere, _éviter une

embuscade_. Insidias antevenire, vitare, patefacere, detegere.

INSĬDĬĀTOR, ōris, m. _Celui qui tend des piéges_. USUS: Insidiator

bonorum.

INSĬDĬOR, aris, atus sum, ari, d. _Dresser des embûches_. SYN. Insidias

facio, pono, tendo; periculum intendo; insidias adhibeo, molior, paro,

comparo, instruo, machinor, loco, colloco, oppono, observo; vim _vel_

arma intendo. PHRAS. Quibus plurimum fidebam, ii mihi insidiati sunt,

_mes amis les plus chers m’ont tendu des piéges_. Quorum ege fide nitebar

plurimum, quorum esse minime dubiam et infirmam fidem existimabam,

quorum in fide ponebam plurimum, ii mihi insidias fecerunt; ii me

insidiose tractarunt; insidiis me petiverunt, obsederunt, oppresserunt,

prodiderunt; ii mihi insidias collocarunt, compararunt; ex insidiis

caput meum petiverunt; insidiis jugulum meum petiverunt; ii mihi

insidias, periculum, pestem, perniciem moliti sunt; ii in perniciem meam

incubuerex; ii vitam ferro atque insidiis appetivere; illi nefarios in

caput meum homines subornarunt; multis me insidiis captavere; fraude

ac insidiis de vita nefarie cogitarunt. Cf. Insidiæ. USUS: Catilina

insidiatus est.

INSĬDĬŌSĒ, _Perfidement_. SYN. Fraudulenter, ex insidiis. USUS:

Insidiosissime et perfidissime tractare aliquem; insidiose redire in

gratiam.

INSĬDĬŌSUS, a, um, _Perfide_. SYN. Fraudulentus, dolosus, perfidiosus,

simulator, fallax. USUS: Apertis inimicis resistere, insidiosis amicis

non credere. Cf. Insidior.

INSIGNE, is, n. _Insigne_, _ornement_, _parure_. SYN. Signum, indicium,

nota, monimentum, ornamentum. EPITH. Clarissimum, obscurum, oppressum,

regium, singulare. USUS: Fasces et secures dignitatis insignia. Bulla

ornamentum pueritiæ, insigne fortunæ. Omnia honoris, imperii insignia et

ornamenta cecidere. Multi insignia virtutis sine virtute consequuntur.

Toga pacis insigne et otii. Insignia et lumina orationis.

INSIGNĬO, is, īvi _vel_ ii, ītum, ire, a. _Rendre remarquable_,

_distinguer_. SYN. Signis noto, distinguo. USUS: Insignitæ notæ veritatis.

INSIGNIS, e, _Remarquable_, _illustre_. SYN. Manifestus, clarus, apertus;

nobilis, nobilitatus, conspiciendus, egregius, præstans; notatus. USUS:

Vir genere insignis. Res ad laudem et gloriam insignis. Vir notis

turpitudinis insignis. Insigne indicium mei in te amoris habes. Cf.

Egregius.

INSIGNĪTĒ, _D’une manière remarquable_. SYN. Insigniter, aperte. USUS:

Homo insignite improbus.

INSIGNĬTER, _Fortement_, _fort_, _beaucoup_. SYN. Insignite. USUS:

Insigniter impudens. Insigniter aliquem diligere. Cf. Egregie.

INSĬLĬO, is, ŭi, ire, n. et a. _Sauter sur_. USUS: Insilire in equum.

INSĬMŬLĀTĬO, ōnis, f. _Accusaition_. SYN. Accusatio.

INSĬMŬLO, as, avi, atum, are, a. _Accuser_. SYN. Accuso, criminor, arguo.

ADV. Communiter, falso. USUS: Probri, flagitii insimulare aliquem. Cf.

Culpa, Culpo.

INSĬNŬĀTĬO, ōnis, f. _Action de s’insinuer_; _exorde insinuant_. USUS:

Insinuatio ejusmodi esse debet, ut occulte per dissimulationem benevolum

faciat auditorem.

INSĬNŬO, as, avi, atum, are, a. _Faire entrer dans, introduire_;

_s’insinuer_. SYN. Influo, irrepo. ADV. Familiariter, penitus. USUS:

Insinuare se et immergere in familiaritatem, consuetudinem aliorum. In

sermonem, in causam se insinuare. Ut se insinuat improbus. Dolorem animis

insinuare. Sol æstum per tecta insinuat.

INSĬPĬENS, entis, omn. gen. _Sot_, _déraisonnable_. SYN. Stultus, excors,

vecors, sine corde et palato. USUS: Animus insipiens. Nihil insipiente

fortunato intolerabilius. Cf. Stultus.

INSĬPĬENTER, _Follement_, _sottement d’une manière insensée_. SYN. Stulte.

INSĬPĬENTĬA, æ, f. _Sottise_. SYN. Stultitia. USUS: Nullum insipientia

majus malum est. Cf. Stultitia, Ineptiæ.

INSISTO, is, stĭti, stĭtum, sistere, n., _nonnunquam_ a. _S’arrêter_.

SYN. Consisto. ADV. Importune. USUS: 1. Donec ad finem perveniat oratio,

et insistat. Exercitus non referet pedem, sed insistet. Insistere

singulis gradibus. 2. Urgeo, _appuyer sur_, _insister_. Curæ, rebus

magnis, vestigiis majorum insistere. Munus suum, negotia, iter insistere,

3. Firmiter sto, _se tenir ferme_. Via lubrica, in qua insistere vix

possis.

INSĬTĬO, ōnis, f. _Action de greffer_. SYN. Consitio.

INSĬTĪVUS, a, um, _Greffé_; _étranger_, _emprunté_. SYN. Insitus, non

nativus.

INSĬTUS, a, um, _Donné par la nature_, _naturel_, _inné_. SYN. Innatus,

ingenitus, naturalis, ingeneratus; inhærens, inustus. )( Assumptus,

adventitius. USUS: 1. Quod est penitus insitum in moribus. Quod in animo

penitus insitum est, et infixum. Huic populo libertas est insita. Insitæ

et cognatæ in animo notiones. 2. Insertus, _incorporé_, _adopté_. In

Læliorum gentem subito insitus. Cf. Hæreo.

INSŎCĬĀBĬLĬS, e, gen. com. _Insociable_. USUS: Homo omnibus insociabilis.

INSŎLENS, entis, omn. gen. _Fier_, _superbe_, _insolent_; _qui n’a pas

l’habitude de_. SYN. Superbus, elatus, insolitus, imperitus. PHRAS. 1.

Homo est ex honoribus admodum insolens, _ses dignités l’ont rendu fort

arrogant_. Honores ei multam verborum jactationem excutiunt; insolentia

dominatus animos ei extulit; nemo hominem exsultantem honoribus, sibi

præfidentem, insultantem in omnes, insolenter se efferentem, satis

contineat, aut legum laqueis constringat. Quanta insolentia hominis,

quantum fastidium? Qui ejus animi, quis impetus, quæ ferocia, quæ

intemperies? Non privati insaniam sed regis insolentiam diceres; unius

animos ac spiritus vix urbs capit, adeo jam diu per summam licentiam

leges eludens magistratibus insultat. Ferocem honores faciunt, quoque

impunitiorem, eo effrenatiorem. Nimius animis omnes spernit; ingenio

ferox, et amicis fretus, secundis rebus immodestus et intolerabilis

tantam sibi arrogantiam, tantos spiritus sumit, ut ferendus non

videatur. Incedit per ora vulgi magnifice, seseque circumspicit. Animos

mirum quantum tollit ex perpetuis honorum insignibus; insolentia est

incredibili, insolentia effertur tanta, neminem ut præ se hominem putet;

non jam civiliter nimiis opibus ac continuatis magistratibus utitur; eo

insolentiæ progreditur, quam diuturna impunitate munivit, nullæ ut legum

habenæ reprimere exsultantem possint; ut alacer lætusque per medium forum

volitet; quanta hominem ex secundis rebus insolentia cepit? USUS: 1.

Honores insolentem te faciunt. 2. Insolitus, _nouveau_, _extraordinaire_.

Nullum verbum insolens ponere audebat. 3. Imperitus, insuetus, _peu

habile_, _ignorant_. Harum rerum plane sum insolens et ignarus. 4.

Prodigus, _prodigue dissipateur_. Insolens in pecunia. 5. Molestus,

_immodéré_. In re pervulgata multus sum et insolens.

INSŎLENTER, _Fièrement_, _avec arrogance_. SYN. Immoderate, arroganter,

superbe. USUS: Efferre se, gloriari insolenter.

INSŎLENTĬA, æ, f. _Fierté_, _arrogance_. SYN. Intolerantia. EPITH.

Singularis. USUS: Illa tua singularis insolentia, superbia, contumacia.

Tanta insolentia, ut neminem liberum ducat. 2. Moveor loci insolentia,

_la nouveauté du lieu me fait impression_. Cf. Arrogantia, Superbia.

INSŎLĬTUS, a, um, _Inaccoutumé_. SYN. Insolens, insuetus, novus,

inusitatus, minime tritus, inexpertus. PHRAS. Insolito more, _contre la

coutume_. Præter morem; non ex more; non ad exemplum aliorum; non ut mos

erat; non ut mos fert. USUS: Insolitam lucem aspicere. Insolita gloria

mihi advenit. Cf. Novus.

INSOMNĬUM, ii, n. _Songe_. SYN. Somnium. USUS: Hæc metuo, ne insomnia

sint.

INSPECTĬO, ōnis, f. _Examen_. Nos nuntiationem solum habemus, consules

etiam inspectionem.

INSPECTO, as, avi, atum, are, n. et a. _Examiner_. USUS: Me inspectante

hoc fecisti.

INSPĒRANS, antis, omn. gen. _Qui n’espère pas_. USUS: Salutem

insperantibus reddidisti.

INSPĒRĀTUS, a, um, _Inattendu_, _inespéré_. USUS: Insperatum gaudium.

Occasio insperata, nec opinata. Cf. Improvisus.

INSPERGO, is, si, sum, ere, a. _Répandre_, _saupoudrer de_. SYN.

Aspergo, respergo. USUS: Inspergere aliquem lingua. Molam ac vinum extis

inspergere.

INSPĬCĬO, is, pexi, pectum, ere, n. et a. _Visiter_, _inspecter_.

SYN. Aspicio, conspicio, inspecto. USUS: Hortos, ædes, tabulam, agros

inspicere. Quid discat puer, inspiciam sæpissime. Cf. Lustro.

INSPĪRO, as, avi, atum, are, n. et a. * _Introduire_. USUS: Venenum

inspirare, _épancher son venin_. Cf. Instinctus.

INSTĀBĬLIS, e, gen. com. _Inconstant_. SYN. Mutabilis. Cf. Inconstans.

INSTANS, antis, omn. gen. _Présent_, _actuel_. SYN. Præsens tempus,

punctum temporis, vestigium temporis. USUS: 1. Fit ad punctum temporis,

quod dicant, in instanti. 2. Imminens, _imminent_. Instans periculum.

INSTAR, _A la ressemblance de_, _comme_. SYN. Quasi. PHRAS. 1. Instar

supplicis ad pedes ei accidit, _il se jeta à ses pieds en suppliant_.

Fortuna et specie supplicis; supplicis more ejus se pedibus advolvit;

salutatio prima proxime formam supplicantis venerat. 2. Patruus illi

instar parentis fuit, _son oncle lui tint lieu de père_. Patruus illi in

gradu, numero, loco, existimatione parentis fuit; pro parente fuit. USUS:

Navis instar urbis. Tu mihi es instar omnium. Latere est mortis instar.

Cf. Quasi.

INSTAURĀTĬO, ōnis, f. _Renouvellement_. SYN. Renovatio.

INSTAURĀTĪVUS, a, um, _Renouvelé_. USUS: Ludi instaurativi, _jeux qui

recommencent_.

INSTAURO, as, avi, atum, are, a. _Renouveler_. SYN. Renovo, redintegro,

itero. PHRAS. Ut animum instauravit, _dès qu’il eut repris courage_.

Ut animum refecit, redintegravit; ut se collegit paululum; ut animum

paulisper revocavit. USUS: Instaurare animum collapsum. Aciem, bellum,

cædem instaurare.

INSTĪGĀTĬO, ōnis, f. _Action d’exciter_. SYN. Fermotio, impulsio.

INSTĪGO, as, avi, atum, are, a. _Pousser_, _exciter_. SYN. Sollicito,

impello, incito, stimulo; stimulos animis subdo; stimulis concito;

calcaria addo, admoveo; incendo; tanquam quibusdam verborum tædis ac

facibus inflammo; lacesso. Cf. Impello, Incito, Concito, Fucito.

1. INSTINCTUS, a, um. _Excité_, _animé_. SYN. Instigatus, plenus

adhortantium vocibus. USUS: Homo nefario furore, ira, audacia instinctus.

2. INSTINCTŬS, ūs, m. _Impulsion_, _excitation_. SYN. Instigatio,

afflatus, impulsus. PHRAS. Id non sine cœlesti afflatu atque instinctu

divino factum est, _cela fut fait sous l’inspiration et le souffle de la

Divinité_. Non sine cœlesti admonitu; non sine arcana cœlestique mentis

incitatione; non sine Numinis certo afflatu factum est. Divino tactus

spiritu; divino instinctus Numine; divino afflatus spiritu id consilium

arripuit. DEUS illi eam mentem objecit; DEUS eum in eam mentem impulit;

divini afflatus is spiritus fuit, qui ei hanc mentem dedit, qui ad id

agendum hominem permovit. USUS: Instinctu divino afflatuque.

INSTĬTOR, ōris, _Vendeur_, _marchand_. SYN. Negotiator. USUS: Institorum

et opificum multitudo. Cf. Mercator.

INSTĬTUO, is, ŭi, ūtum, ere, a. _Établir_, _fonder_, _instituer_. SYN.

Decerno, constituo, incipio, erudio. ADV. Occulte, sapienter, male,

bene, liberaliter, non ita, optime, parum. USUS: 1. Portorium, pœnam

instituere. Institueram ad te scribere. Iniquam legem et conditionem

instituit. 2. Incipio, _commencer_. Picturam, sermonen instituere.

Perge, ut instituisti. Adhibe diligentiam, quam instituisti. 3. Compono,

ordino, dispono, _régler_, _organiser_, _disposer_. Actionem, rationem

rei peragendæ, litem instituere; civitates, collegia opicum conflare

et instituere. Officinam instituere. 4. Facio, _faire_, _instituer_.

Instituere heredem, tutorem, testes, accusatores. 5. Erudio, _instruire_.

Instituere filios ad majorum instituta. Vir litteris, omnibus disciplinis

institutus. Vita instituta præceptis philosophorum. Cf. Incipio, Ordino,

Doceo, Erudio, Propono.

INSTĬTŪTĬO, ōnis, f. _Instruction_, _éducation_. SYN. Institutum,

disciplina, educatio. EPITH. Antiqua, firma, præclara, puerilis. USUS:

Institutio doctoris ad cujuscumque naturam accommodanda est. Iisdem

præceptis, eadem institutione formatur. Ratio et institutio gubernandæ

reipublicæ. Stoicorum sectam et institutionem persequi. Cf. Disciplina.

INSTĬTŪTUM, i, n. _Règle de conduite_, _principes_, _habitudes_. SYN.

Instituta ratio, mos, consuetudo. EPITH. Meretricium, nefandum atque

inauditum, novum, nefarium, patrium, vetus. USUS: Civitatis leges, juris

publici instituta, mores, consuetudinem nosse. Tenere idem institutum

et servare. Non natura, sed instituto moderatus. Suo instituto uti.

Ab instituto aliquem abducere. Ad institutum redire, reverti. Cf.

Consuetudo, Mos.

INSTO, as, stĭti, stĭtum, are, n., _nonnunquam_ a. _Presser_, _demander

avec instances_. SYN. Urgeo, pertinaciter tendo. ADV. Cupidius, plane,

remissius, vehementius. USUS: 1. Victui ferociter instare. Operi,

vestigiis majorum instare. Cupide instare alicui de re quapiam. 2.

Immineo, impendo, _menacer_. Fatum aliquod impendet _aut_ instat jam

plane. Iter, bellum instat. Cf. Immineo, Insisto, Urgeo.

INSTRĒNŬUS, a, um, _Nonchalant_, _paresseux_. SYN. Indiligens ad res

gerendas, minime promptus. USUS: Est hoc signum animi prudentis et non

instrenui. Cf. Timidus.

INSTRĔPO, is, ŭi, ĭtum, ere, n. _Faire du bruit_. USUS: Si quid terroris

instrepat.

INSTRUCTĬO, ōnis, f. _Ordre_, _disposition_. SYN. Apparatio, dispositio.

USUS: Instructio militum, rei bellicæ. (Instructio, _instruction_,

_leçons_, _vulg. est_).

INSTRUCTOR, ōris, m. _Préparateur_, _ordonnateur_. SYN. Structor,

qui convivii et mensæ instruendæ curam habet. USUS: Instructores et

conditores convivii. Instructores legionum.

INSTRUCTŬS, ūs, m. _Appareil_. SYN. Apparatus. USUS: Eodem instructu

ornatuque comitatus.

INSTRŪMENTUM, i, n. _Ameublement_, _mobilier_. SYN. Supellex, apparatus,

subsidium ad aliquid agendum. EPITH. Forense, litigiosum, acre, fractum

ex vulgi opinione, exiguum sane atque modicum, magnum, præclarum, tantum,

vulgare. USUS: Homo multa instrumenta habet ad discendum. Æs et ferrum

belli instrumenta. Arationes magna impensa magnoque instrumento tueri.

Eloquentiam graviorum disciplinarum instrumento locupletare.

INSTRŬO, is, uxi, ctum, ere, a. _Construire_, _disposer_, _équiper_. SYN.

Paro, apparo, molior, orno, adorno, comparo, armo, instituo, ordino,

compono. ADV. Diligenter, magnifice, scite, augustius, bene, mediocriter,

separatim. USUS: Domum, hortos, convivium instruere et ornare. Naves,

classem instruere, armare, adornare. Actionem, calumniam alicui, bellum,

consilia instruere et apparare. Aliquem ad omne officii munus, consiliis

ad negotium idoneis, cultioribus ad eloquentiam acuendam doctrinis

instruere et comparare. Accusator instructus et subornatus. Homo ab

historia instructus. Provincia copiis et exercitu instructa. Exercitu ita

ornato atque instructo. Cf. Doceo.

INSUĀVIS, e, gen. com. _Désagréable_. SYN. Injucundus, insulsus. )(

Suavis. USUS: Insuavis sine litteris vita. Cf. Odiosus.

INSUĒFACTUS, a, um, _Dressé_, _habitué_. SYN. Assuefactus. Cf. Assuefacio.

INSUESCO, is, ēvi, ētum, escere, n. _S’accoutumer à_. SYN. Assuesco. Cf.

Assuesco.

INSUĒTUS, a, um, _Qui n’a pas l’habitude_. SYN. Insolens, imperitus. )(

Assuetus. USUS: Insuetus belli, armorum insolens. Cf. Imperitus.

INSŬLA, æ, f. _Ile_. SYN. Terra ubique aquis cincta. EPITH. Extrema,

inculta, magna, media, parva et referta divitiis, plena, atque ornata,

sacra, tenera, tota, venalis. Insulæ fructuosissimæ, multæ. USUS: Fabulæ

ferunt, in beatorum insulis eos, qui caste ætatem egerint suam, immortale

ævum degere.

INSULSĒ, _Sottement_. USUS: Inepte, frigide, insulse loqui.

INSULSĬTAS, ātis, f. _Sottise_. SYN. Stultitia, ineptiæ. USUS: Quis ejus

insulsitatem ferat? Cf. Ineptiæ.

INSULSUS, a, um, _Sot_, _niais_. SYN. Ineptus, frigidus, absurdus. USUS:

Adolescens non insulsus. O gulam insulsam. Cf. Ineptus.

INSŬLTO, as, avi, atum, are, n., _nonnunquam_ a. _Sauter_, _attaquer_;

_se moquer_, _insulter_. SYN. Irrideo, illudo, irruo. ADV. Vehementius.

USUS: In miserias alicujus, in omnes, in rempublicam insultare. In

calamitate insultare. Cf. Insolens.

INSUM, ines, esse, n. _Être dans_, _exister_. SYN. Sum, insideo. USUS:

Nullum dedecus reperiri potest, quod in hoc non insit. Inest in oratore

perfecto omnium scientiarum absolutio. In hac vita nihil inest, nisi

miseria.

INSŪMO, is, sumpsi, sumptum, ere, a. _Dépenser_, _employer à_. SYN.

Consumo, impendo. USUS: Insumere laborem _aut_ sumptum in rem aliquam.

Cf. Consumo, Impendo, Sumptus.

INSŬO, is, ŭi, ūtum, ere, a. _Coudre dans_. SYN. Includo. USUS: Insui in

culeum, _être cousu dans un sac_.

INSUPER, _De plus_. SYN. Præterea.

INSUPĔRABĬLĬS, e, gen. com. _Insurmontable_. USUS: Insuperabilis Alpium

transitus.

INSURGO, is, surrexi, surrectum, ere, a. _S’élever sur_, _se dresser_.

PHRAS. (VULG. Insurgere in auctorem consilii), _s’élever contre_,

_attaquer l’auteur d’un avis perfide_. Contra auctorem nefarii consilii

ausi consistere; coorti in auctorem consilii; in auctorem consilii eorum

subito ingenia exarsere; in eum hominem consurgere universi cœpere. Cf.

Adversor, Resisto. USUS: Insurgere altius, _s’élever plus haut_.

INSŬSURRO, as, avi, atum, are, n. et a. _Murmurer à l’oreille_. SYN. In

aurem loquor. ADV. Familiariter, simulate. PHRAS. Insusurrabo, si quod

verbum memoriæ non occurrerit, _je vous soufflerai, si la mémoire vous

fait défaut_. Dissimulanter suggeram; in aurem dicam, subveniam depressa

et submissa voce, ubi te memoria fugerit, ubi memoria vacillarit;

suggerendo hærentem in salebris expediam. USUS: In aurem ejus quædam

insusurravit. Insusurrare eamdem cantilenam.

INTĀBESCO, is, bŭi, escere, n. _Se dessécher_, _se consumer_. SYN.

Extabesco. USUS: Diuturno morbo intabescere.

INTACTUS, a, um, _Pur_, _non souillé_; _libre_, _exempt_. SYN. Integer,

inviolatus. USUS: Intactus a sibilo Hortensius pervenerat ad senectutem.

Provinciæ bello intactæ. Cf. Integer.

INTĀMĬNĀTUS, a, um, _Non souillé_. SYN. Incontaminatus, intactus, integer.

INTĔGER, ra, rum, _Pur_; _sain et sauf_. SYN. Incorruptus, inviolatus,

intactus, castus; solidus, plenus, incolumis. )( Contaminatus, vitiosus.

ADV. Diutissime, plane. PHRAS. Tibi omnia eo bello manebunt integra,

_vous ne subirez aucune perte dans cette guerre_. Salva ac integra tibi

erunt omnia; sincera omnia sanctaque, integra inviolataque servabuntur;

in vastatione omnium possessiones tuas sacrosanctas futuras tibi

promitto; tuta tibi omnia sanctaque fore polliceor; incolumes manebunt

fortunæ tuæ et illibatæ; intactæ a bello et, quod aiunt, sarta tecta

restabit fortuna domus tuæ. Integræ florentesque, nusquam libatis

opibus, erunt fortunæ tuæ. USUS: 1. Quo nemo integrior, nemo sanctior.

Exemplum innocentiæ, vitæque integerrimæ. Integerrimas gentes belloque

intactas aggressus est. Dum valetudo, dum existimatio est integra. 2.

Liber, _libre_. Omnem causam alicui integram reservare. Rem ad meum

reditum integram esse jussi. Rem ad senatum integram referre. Recipe me

rudem et integrum discipulum. 3. Quod licet, _loisible_, _permis_. Si

mihi libera essent omnia ac integra. Mihi integrum est facere, vel non

facere. Viderint, quibus integrum est. 4. In integro res est, _l’affaire

n’a subi aucun dommage_. 5. De integro homini gratulare, _féliciter de

nouveau_. 6. In integrum restituere, _remettre dans son premier état_.

Cf. Innocens, Totus.

INTĔGRĒ, _Avec intégrité_. USUS: Vita integerrime acta. In amicorum

periculis caste ac integre versari.

INTĔGRĬTAS, tis, f. _Honnêteté_, _probité_. SYN. Innocentia. EPITH.

Cautior, et diligentior, gratissima, incorrupta, par, provincialis,

singularis, spectata, summa, tanta. USUS: 1. Integritas corporis,

valetudinis, _bonne santé_. 2. Singularis integritas et continentia,

fidesque magnis in rebus spectata. Integritas incorrupta Latini sermonis.

Cf. Innocentia, Virtus, Honestus, Probus.

INTĔGRO, as, avi, atum, are, a. _Compléter_, _rétablir_. SYN. Reficio,

recreo. USUS: Animus defessus audiendo, risu vel admiratione integratur.

INTĔGŪMENTUM, i, n. _Couverture_, _vêtement_; _masque_. SYN. Involucrum.

USUS: Frontis integumento uti ad occultanda vitia. Aliquando evolutus es

integumentis dissimulationis tuæ, _vous êtes enfin dépouillé des voiles

de la dissimulation_. Per quædam involucra et integumenta perspicere

aliquid.

INTELLECTĬO, ōnis, f. _Synecdoque_, (_fig. de rhét._). USUS: Intellectio

est, cum totum de parte _vel_ contra intelligitur.

INTELLĬGENS, entis, omn. gen. _Intelligent_, _éclairé_. USUS: Teretes

aures habet, et intelligens judicium. Existimatur doctus, et cujusvis

generis intelligens.

INTELLĬGENTER, _D’une manière intelligente_. (VULG. Intelligibiliter).

USUS: Intelligenter auditur.

INTELLĬGENTĬA, æ, f. _Intelligence_, _connaissance_, _science_. SYN.

Prudentia, scientia, notio, cognitio. EPITH. Animalis, communis,

difficilis, magna, mediocris, popularis, præstans, propria, vitiosa,

vulgaris. USUS: Homines principio rerum omnium adumbratas intelligentias

animo ac mente concipiunt. Ratione aliquid ac intelligentia

comprehendere. Honestum in nostram intelligentiam cadit. Intelligentiam

suam intendere, infigere in aliquid. Intelligentia præstare, et aliis

anteire. Pars animæ, intelligentiæ et rationis particeps. Commune

judicium et popularis intelligentia.

INTELLĬGO, is, lexi, lectum, ere, a. et n. _Comprendre_. SYN. Cognosco,

sentio, capio, teneo, percipio; mente complector, perspicio; cogitatione

comprehendo, complector; animadverto, intelligentiam rei habeo; accipio,

disco, animo percipio; intelligentia et ratione comprehendo. ADV.

Acriter, diligenter, haud, sane, male, melius; non fere; non tam, optime,

penitus, plane, præclare, prorsus, prudenter, pulchre, quamprimum, recte.

PHRAS. 1. Omnia se intelligere arbitratur, _il pense tout savoir_.

Præcipua se intelligentia esse, solertissime se perspicere omnia, nihil

suæ intelligentiæ vim et notionem fugere, omnia se videre, intelligere

et sapere plus, quam cæteros, arbitratur; omnia se comprehendere

animo, omnia intelligentia complecti, unum se eruditos habere oculos,

superbe existimat. 2. Quantum e litteris intelligere potui, _autant

que l’étude a pu me l’apprendre_. Quantum conjectura consequi; quantum

assequi, conjicere, sentire; quantum ex litteris percipere, colligere,

animadvertere potui; ut animo, mente, cogitatione comprehendere potui;

quantum quidem e litteris interpretari potui. 3. Dialecticam præclare

intelligit, _il sait fort bien la dialectique_. Dialecticam animo

menteque comprehensam habet; disceptandi artem tenet, callet penitissime;

acri mente cogitationeque complectitur; in dialecticis, etiam quæ a

vulgari intelligentia remotiora sunt, solertissime perspicit. Cf. Calleo.

USUS: Cernere et intelligere aliquid animo. Intellexi ex epistolis tuis.

INTEMPĔRANS, antis, omn. gen. _Immodéré_, _intempérant_. SYN.

Immoderatus, libidinosus, impurus, cupidus, in libidinem effusus. )(

Temperans. ADV. Valde. USUS: Intemperans in rei alicujus cupiditate.

Libidinosa, intemperans adolescentia. Cf. Immodestus.

INTEMPĔRANTER, _D’une manière intempérante_. SYN. Intemperate,

insolenter, immoderate.

INTEMPĔRANTĬA, æ, f. _Intempérance_. SYN. Intemperies, incontinentia,

insolentia. )( Temperantia. EPITH. Immoderata, impudentior, impura,

inimica, moderata, multa, tanta, turpior. PHRAS. Quæ ista hominis est

intemperantia? _Combien grande est l’intempérance de cet homme?_ Quæ

est ista immoderatæ vitæ ratio? Quæ ista est vita, quam immoderate,

intemperanter, luxuriose traducta? Quis iste luxus est, quam profusæ

libidines, quam intemperatæ perpotationes? Ista hominis vita sit,

fortunis, opibus, flore ætatis tam intemperanter uti, abuti? modum

cupiditatibus nullum ponere, nihil non libidinose, nihil non

incontinenter audere? Cf. Luxuria. USUS: Intemperantia est a tota mente

et recta ratione defectio, omnium eadem perturbationum mater. Explere

alicujus intemperantiam.

INTEMPĔRĀTĒ, _Dans les excès_. SYN. Intemperanter.

INTEMPĔRĀTUS, a, um, _Immodéré_. SYN. Intemperans, immoderatus. USUS:

Intemperatissimæ perpotationes. Cf. Immodestus, Immoderatus.

INTEMPĔRĬÆ, ārum, f. p. _Emportement_, _fureur_. USUS: Quæ te intemperiæ

agitant? Cf. Furiæ.

INTEMPĔRĬES, ēi, f. _Incontinence_, _violence_, _caprices_. SYN.

Immoderatio, procacitas. USUS: Intemperiem hominis ferre non possum. Cf.

Immodestus.

INTEMPESTĪVĒ, _Mal à propos_, _à contre-temps_. SYN. Præpostere.

INTEMPESTĪVUS, a, um, _Intempestif_. SYN. Præposterus, perversus. USUS:

Intempestivum convivium. Intempestiva loquacitas, epistola.

INTEMPESTUS, a, um, _Intempestif_. SYN. Concubius. USUS: Nocte intempesta

adfuit, _il arriva au milieu de la nuit_.

INTENDO, is, di, tentum et tensum, ere, a. et n. _Tendre_, _diriger

vers_. SYN. Porrigo, extendo, intento. )( Remitto. ADV. Longius,

malitiose, quam maxime. USUS: 1. Intendere oculos, mentem, cogitationem

ad rem aliquam, ad negotia. 2. Contendo, _tendre_, _bander_. Intendere

arcum. Intendere et remittere vocem. 3. Cogito, enitor, _tendre

l’esprit_, _s’efforcer_. Quid intendit, quid cogitat! Aliquo suam

cupiditatem intendere. Curam rei alicui intendere. Animos intendere

aliquo ac defigere. 4. Infero, paro, molior, _préparer_, _intenter_.

Litem, crimen, actionem in aliquem intendere; se adversarium in

magistratum alicujus intendere. 5. Constipo, _tendre sur_, _couvrir_.

Intendunt se cœlo nubes. Cf. Cogito, Conor.

INTENSĒ, comp. adhib. _Avec ardeur_. SYN. Ardenter, vehementer,

acriter, magno studio, magna cupiditate. USUS: Illud longe intensius

concupiscimus, quod, etc.

INTENTĬO, ōnis, f. _Effort_; _dessein_, _intention_. SYN. Contentio,

consilium, finis, scopus, animus. PHRAS. (Hoc ea intentione feci,

VULG.), _je l’ai fait dans cette intention_. Id ea mente, cogitatione,

eo consilio a me factum est; id tum contendebam, id volebam, spectabam,

destinabam; eo consilia nostra spectabant; id animo disignabam; huc

ferebar cogitatione; propositum mihi id unum erat. Ea mens erat, id

consilium eo in facto. Cf. Scopus, Finis, Propositum. USUS: 1. Mentem a

cogitationum intentione ad tranquillitatem revocare. Animi intentio _seu_

contentio. 2. Mens, consilium, scopus, animus, _dessein_, _volonté_.

Facti _vel_ intentionis adversariorum cum scripto contentio.

INTENTO, as, avi, atum, are, a. _Diriger vers_, _menacer_. SYN. Minor.

USUS: Arma, crimen, vim, faces, periculum capitis intentare alicui. Cf.

Minor.

INTENTŬS, ūs, m. _Action de tendre, de présenter_. SYN. Porrectio,

projectio.

INTENTUS, a, um, _Attentif_. SYN. Attentus. PHRAS. 1. Intenti erant

omnes ad id spectaculum, _tous étaient attentifs à ce spectacle_. Mentem

omnes oculosque intentos defixosque habebant in id spectaculum; erecti

suspensique in spectaculum animo intendebantur; deditæ eo mentes cum

oculis erant; intenti in id unum toti se avertebant; intentis oculis

acerrime rem omnem contemplabantur; ea res omnium oculos mentesque in

se avertebat. Cf. Attentus. USUS: 1. Animus intentus ad faciendum. Dux

intentus recipiendo exercitui. 2. Vehemens, _véhément_. Sermo paulo

intentior. 3. Intentatus, _dirigé vers_, _lancé contre_. Tela jugulis

civium in patriam intenta, _traits dirigés contre la patrie en la privant

de ses citoyens_.

INTER, _Entre_. PHRAS. Inter doctos numerari potest, _on peut le

considérer comme un homme instruit_. In numerum doctorum hominum referri,

conferri; in doctis censeri; in doctorum hominum numero reponi; ad doctos

aggregari potest. Cf. Adnumero. USUS: 1. Galba inter tot æquales unus

excellens. Inter me et te multa sæpe disceptatio. 2. Vicissim, _l’un

l’autre_. Homines inter se amant; loquuntur inter se. Mirum, quod vos

inter vos risum tenere possitis.

INTERCĂLĀRIS, e, gen. com. _Intercalaire_, _intercalé_. USUS: Annus

intercalaris, _année bissextile_. Mensis intercalaris, _mois

intercalaire_. Februarius. Dies intercalaris, _jour intercalaire_.

INTERCĂLĀRĬUS, a, um, _Intercalaire_. SYN. Intercalaris.

INTERCĂLO, as, avi, atum, are, a. et n. _Intercaler_. SYN. Interpono,

adjungo, prorogo. USUS: Num Romæ intercalatum sit ad me perscribe. Cura,

ut simus annui, ne intercaletur, _faites tous vos efforts, pour que

l’année demeure ce qu’elle est, et qu’il n’y ait point d’intercalation_.

INTERCĂPĒDO, ĭnis, f. _Intervalle_. SYN. Intervallum, intermissio. USUS:

Non pœnitet me, intercapedinem scribendi studendique fecisse, _je ne me

repens pas d’avoir interrompu ma correspondance et mes études_.

INTERCĒDO, is, cessi, cessum, ere, n. _Venir entre_. SYN. Intervenio.

PHRAS. Inter urbem colliculi aliquot intercedebant, _quelques collines

séparaient les divers quartiers de la ville_. Intercurrebant colliculi;

urbi interjecti erant colliculi; inter urbem flumenque colliculi

intererant, interjacebant. USUS: 1. Gaudiis fere ægritudo, læta

tristibus intercedunt. Inter nos vetus usus, consuetudo, amicitia, magna

officia, et paria intercedunt. Inimicitiæ mihi cum illo intercedunt.

Nox una intercesserat. 2. Obsto, adversor, refragor, _s’opposer à_,

_faire obstacle_. Sententiæ, legi, auctoritati alicujus intercedere.

Meæ rogationi nemo tribunorum intercessit. 3. Rogando impetro, _aut_

fidem meam interpono, _intervenir_ (_comme répondant_), _cautionner_.

Intercessi pro eo magnam pecuniam. (Intercedo, _intercéder_, _vulg.

est_), pro quo dicendum: supplico, deprecor pro, etc.

INTERCEPTĬO, ōnis, f. _Soustraction_, _vol_. USUS: Interceptio poculi,

prædæ, manubiarum.

INTERCEPTOR, ōris, m. _Celui qui dérobe_, _qui intercepte_. USUS: Prædæ

interceptor et fraudator.

INTERCESSĬO, ōnis, f. _Intervention_; _caution_. EPITH. Pestifera.

USUS: Intercessio stultitiam intercessoris arguebat. (Intercessio,

_intercession_, _vulg. est_), pro quo dicendum: Deprecatio.

INTERCESSOR, ōris, m. _Garant_. EPITH. Gravissimus, iniquissimus. USUS:

Nullo intercessore legem perculi. Intercessorem parare. (Intercessor,

_intercesseur_, _vulg. est_), pro quo dicendum: Deprecator.

1. INTERCĪDO, is, cīdi, cīsum, ere, a. _Couper par le milieu_. SYN.

Interscindo. USUS: Meæ ædes intercisæ. Cf. Cædo.

2. INTERCĬDO, is, cĭdi, ere, n. _Tomber_, _périr_, _disparaître_. SYN.

Cado. USUS: Pereant amici, dum una intercidunt inimici. Cf. Cado.

INTERCĬPĬO, is, cēpi, ceptum, ere, a. _Prendre_, _intercepter_. SYN. In

itinere capio, aufero. USUS: Litteras intercipere et aperire.

INTERCĪSĒ, _En coupant_ (_les phrases_), _par incises_. USUS: Intercise

dicere.

INTERCLŪDO, is, clūsi, clūsum, ere, a. _Fermer_, _couper_, _arrêter_.

SYN. Prohibeo, nego. USUS: Iter, fugam, commeatum, adversæ fortunæ

perfugium, libertatem alicui intercludere. Aditus ad aliquem omnes

intercludere. Locum præsidiis interclusum tenere. Legio a reliquo

exercitu interclusa. Locus frondibus interclusus. Animam alicui

intercludere. Cf. Impedio.

INTERCLŪSĬO, ōnis, f. _Action de boucher_. SYN. Impedimentum, occupatio.

USUS: Animæ interclusio, atque spiritus angustiæ, _suffocation_.

INTERCŎLUMNĬUM, ii, n. _Entre-colonne_. SYN. Columnarum intervallum.

USUS: Signa omnibus intercolumniis disposita.

INTERCURRO, is, curri, cursum, ere, n. _Survenir_, _s’interposer_.

SYN. Intercedo, intervenio. USUS: Pugnantibus intercurrere civitatis

principes. Cf. Intervenio.

INTERCURSŬS, ūs, m. _Intervention_. SYN. Interventus, intercessio. USUS:

Consulum intercursu rixa sedata est.

INTERCUS, ŭtis, omn. gen. _Qui est sous la peau_. USUS: Aqua intercus est

morbus, quem Græci hydropem vocant, _hydropisie_. Medicamentum dare ad

aquam intercutem.

INTERDĪCO, is, dixi, dictum, ere, a. et n. _Interdire_. SYN. Prohibeo,

veto, decretum interpono. USUS: Aqua et igni interdictus. Prætor de

fossis minimisque rebus interdicit. Huic fune vox interdicatur. Cf.

Prohibeo, Interdictum, Veto.

INTERDICTĬO, ōnis, f. _Interdiction_. SYN. Interdictum.

INTERDICTUM, i, n. _Arrêt_, _sentence du préteur_. SYN. Prætoris

edictum, vitandi formula. EPITH. Tyrannicum, quotidianum. PHRAS. Tota

urbs sub interdicto est, (_en lang. ecclés._:) _toute la ville est sous

l’interdit_. Urbs tota divinis interdicta est; cives omnes sacrorum

aditu arcentur, prohibentur. Interdictum est Pontificia auctoritate,

ne qua divina fierent in templis ejus urbis. Pontificium interdictum.

Pontificia interdictio cives omnes ab officiis divinis arcet; civitas

omnis Pontificio interdicto affecta, perculsa, mulctata est; Pontificia

auctoritate divinorum usu privata, sacris interdicta est. Pontificio

edictio triste silentium aris, templisque indictum est; sacris, sacrorum

usu, templorum adytis cives omnes Pontificio edicto excluduntur. USUS:

Cum aliquo interdicto contendere. Interdicta respuere.

INTERDĬU, _Pendant le jour_. Noctu, an interdiu.

INTERDUCTŬS, ūs, m. _Ponctuation_. SYN. Distractio _vel_ nota. USUS:

Oratio non spiritu pronuntiantis, nec interductu librarii, sed numero

coacta debet insistere.

INTERDUM, _Quelquefois_, _parfois_. SYN. Est, cum, nonnunquam. USUS:

Geminatio verborum interdum vim habet, alias leporem.

INTĔRĔA, _Cependant_, _tandis que_. SYN. Interim, tantisper, mediis

diebus, hoc interim spatio, inter hæc. )( Postea. USUS: Hæc dum Romæ

geruntur, Quintius interea, etc. Tu interea cessabis.

INTĔRĔO, is, ĭi _vel_ īvi, ĭtum, ire, n. _Mourir_. SYN. Morior, pereo.

ADV. Funditus. PHRAS. 1. Multi cives peste interiere, _bien des personnes

sont mortes de la peste_. Magna civium interitio facta est; peste civium

plurimi sunt confecti, deleti; peste velut incendio civitas deflagravit;

res civitatis viresque pestilentia admodum sunt accisæ; peste, perinde

ac si internecino bello certatum esset, exhausta est civitas. 2. Omnia

interitura videntur, _tout semble devoir périr_. Ad occasum, exitium,

interitum civitatis vergunt omnia; ad interitum ruunt omnia; pessumire

videntur omnia; prope absunt ab exitio res urbis; omnia nobiscum peritura

videntur; omnia labi, fluere, occidere videntur. Cf. Pereo. USUS: Sine

dolore interire. Tabulæ illæ incendio interiere.

INTĔRĔQUĬTO, as, are, n. _Parcourir à cheval_. Dux interequitans suos

alloquebatur.

INTĔREST, imp. _Il importe_. SYN. Refert. PHRAS. 1. Hoc tua minimum

interest, _cela vous importe peu_. Hoc tua nullam in partem interest;

hoc ad te nihil; tua res in toc nulla agitur; hoc ad res tuas parum

pertinet, hoc tua nihil refert, hoc ad res tuas momenti nihil habet, vim

nullam habet. 2. Mea hoc multum interest, _cela m’importe beaucoup_.

Mea hoc multum refert; res in hoc agitur mea; hoc ad me valde pertinet;

hoc ad res meas valet in omnem partem, in omnes partes plurimum; ad

res meas multum interest, refert; permagni ponderis, maximi momenti ad

res meas est; momenti, ponderis habet plurimum. Inest in ea re momenti

plurimum ad causam meam. USUS: 1. Tuarum rerum multum interest. Omnium

interest. Plus, multum, permagni interest, quibus modis res fiant. 2.

Differt, differentia est, discrimen est, _il y a une différence_. Inter

doctum et rudem multum interest. Inter Zenonem et Aristotelem præter

verborum novitatem nihil interest. Hoc inter dignitatis fortunæque gradus

interest, interlucet.

INTERFĀRIS, atus sum, d. * _Interrompre_, _couper la parole_. USUS: Tum

Appius interfatur.

INTERFECTOR, ōris, m. _Meurtrier_, _assassin_. SYN. Percussor. USUS:

Hostes et interfectores reipublicæ.

INTERFĬCĬO, is, fēci, fectum, ere, a. _Tuer_, _massacrer_. SYN. Neco,

eneco, occido, ferro vitam eripio, morte mulcto, interimo, mortem

affero. ADV. Impune, nefarie, apertissime, publice. PHRAS. 1. Multi sane

interfecti sunt, _bien des gens ont été tués_. Cædes maxima est facta;

internecio civium est consecuta; cives occisione deleti; mors allata,

oblata multis; acerbissima morte affecti, numero viventium exturbati;

jugulati, trucidati, de medio sublati, interempti, perempti, luce privati

plurimi; multi cervices jugulum ferro præbuere, ferrum corpore recepere;

lux erepta multis; multi vita expulsi ferro concidere; obtruncati multi;

magna cædes perpetrata; multi mortiferis vulneribus icti cecidere; multi

spiculis perfossi, gladiis per adversum pectus transfixi; securi percussi

procubuere; magna strages, magna cædes est edita; ingenti cæde prostrati

sunt plurimi, internecioni dati; morti dediti, pecoris modo conscissi. 2.

Ipse se interfecit, _il s’est suicidé_. Mortem sibi ipse conscivit; vim,

manus sibi attulit; sua sibi manu vitam exhausit; ipse sibi ferro pectus

trajecit; suo sanguine manus ipse suas imbuit; liberum mortis arbitrium

occupavit; voluntariam mortem occupavit, sibi conscivit; occupavit fati

diem ipse adacto in pectus gladio, infelici dextera, suoque ictu mortem

invenit; ferrum ipse sibi in pectus demisit; in ferrum pectore incubuit;

sua manu cecidit; hausto veneno, intercisis venis, abruptis venis, misso

per venas sanguine longæ ætatis cruciatus antevertit, effugit; infamem

vitam turpissimo exitu fœdavit; sibi mortis diem admovit; vitam sibi

abrupit, extorsit; vitæ finem fecit; vim, manus sibi intulit. USUS: Per

insidias eum interfecisti. Cf. Cædes, Interimo, Occido.

INTĔRIM, _Pendant ce temps_, _cependant_. SYN. Interea, tantisper, inter

hæc. USUS: Interim Varus Uticam venit.

INTĔRĬMO, is, ĕmi, emptum, ere, a. _Tuer_, _détruire_. SYN. Interficio,

interim affero. PHRAS. A furioso homine interemptus est, _il fut tué pur

un homme en fureur_. Furiosi hominis manu percussus interiit, sublatus

est; lux, vita illi erepta est; furiosi hominis manu ictus occubuit,

mortem oppetit; eum homo furiosus ab jugulo, ita ut per costas ferrum

emineret, terræ affixit; stricto gladio pectus transegit; cultrum illi in

corde defixit; gladium superne jugulo defixit; mortifero vulnere furiosi

manu ictus præceps in vulnus obiit; prolapsus in vulnus cecidit exanimis;

ejus latus homo furiosus gladio hausit; ejus pectus stricto gladio homo

furiosus semel iterumque percussit. Cf. Interficio. USUS: Lucretia se

ipsam interemit.

INTĔRĬOR, ōris, com. gen. _Intérieur_, )( Exterior. USUS: Nihil mente

interius. Interior ædium pars. Interiores litteræ, et reconditæ.

INTĔRĬTŬS, ūs, m. _Mort_, _destruction_. SYN. Occasus, obitus. EPITH.

Acerbus, crudelis, immaturus, justus, optatissimus, paternus, perceler,

repentinus, similis, universus, voluntarius. USUS: Natura omnium rerum

interitus atque obitus conficit. Nihil non aliquando ad interitum

redigetur. Ea res interitum rei publicæ afferet. Interitus et dissipatio.

Cf. Ruina, Excidium.

INTERJĂCĔO, es, jăcŭi, ere, n. _Être situé entre_. USUS: Interjacebat

campus, colles imminebant.

INTERJECTĬO, ōnis, f. _Insertion_. SYN. Interpositio. USUS: Interjectio

verborum.

INTERJECTŬS, ūs, m. _Interposition_. SYN. Interjectio. USUS: Luna terræ

interpositu interjectuque deficit, _la lune s’éclipse quand la terre se

place entre elle et le soleil_.

INTERJĬCĬO, is, jēci, jectum, ere, a. _Mettre entre_. SYN. Interpono.

USUS: Nasus quasi murus oculis interjicitur. Inter illorum ætates

interjectus Cato. In voluptatibus nullo intervallo interjecto dies

noctesque versari. Alii aliis interjecti.

INTERLŎQUOR, ĕris, lŏcūtus sum, loqui, d. _Interrompre_. USUS: Siccine

mihi interloqueris?

INTERLŪCĔO, es, ere, n. _Paraître_, _briller entre_; _luire_. SYN.

Eluceo, emineo. Inter dignitatis fortunæque gradus hoc interlucet, hoc

discrimen est, _il y a cette différence_.

INTERMĔDĬUS, a, um, _Interposé_, _intercalé_. SYN. Medius, interjectus,

intermissus. USUS: Planities intermissa collibus, urbemque inter et

flumen intermedia. Est quidam interjectus, intermedius, et quasi

temperatus, in neutro excellens, utriusque particeps, vel utriusque

potius expers. Cf. Medius.

INTERMĬNĀTUS, a, um, _Non limité_, _qui est sans fin_. SYN. Infinitus,

immensus, æternus. )( Terminatus.

INTERMĬNOR, aris, atus sum, ari, d. _Menacer_. SYN. Minor. Cf Minari.

INTERMISSĬO, ōnis, f. _Interruption_. SYN. Intervallum, intercapedo,

relaxatio. USUS: Nunc, propter intermissionem forensis operæ, sine ulla

intermissione temporis dies noctesque litteris vaco.

INTERMITTO, is, mīsi, missum, ere, a. _Suspendre_, _interrompre_. SYN.

Interdum conquiesco, intermissionem facio. )( Retineo. ADV. Jam diu.

USUS: 1. In maximis occupationibus nonnunquam intermitto studia doctrinæ,

consuetudinem pristinam. 2. Planities intermissa collibus. Paucis diebus

intermissis, _après quelques jours d’intervalle_.

INTERMŎRĬOR, ĕris, mortŭus sum, mori, d. _Mourir dans l’intervalle_,

_être oublié_. SYN. Pereo, morior. USUS: Nullum apud te officium

intermoritur.

INTERMUNDĬA, ōrum, pl. n. _Espaces entre les mondes_. SYN. Spatium inter

mundos Epicuri interjectum. USUS: Tanquam modo ex Epicuri intermundiis

descendisset.

INTERNĔCĪNUS, a, um, _Meurtrier_. SYN. Crudelis, inexpiabilis,

ubi necesse sit omnes necari. USUS: Bellum internecinum, _guerre

d’extermination_.

INTERNĔCĬO, ōnis, f. _Tuerie_, _mort_, _carnage_. SYN. Exitium,

interitus, exstictio. EPITH. Magna. USUS: Internecionem facere.

Internecione cives liberare. Cf. Cædes.

INTERNĔCO, as, cŭi, ctum, are, a. _Tuer_. USUS: Hostibus internectis. Cf.

Interficio.

INTERNOSCO, is, nōvi, ere, a. _Distinguer_. SYN. Secerno, discerno. ADV.

Difficulter, perdifficiliter. USUS: Verum a falso, dignumque an indignum

sit, internoscere. Cf. Discerno.

INTERNUNTĬUS, ii, m. _Messager_, _parlementaire_. SYN. Interpres. EPITH.

Assiduus. USUS: Assiduis cum illo internuntiis egi.

INTĔRO, is, trīvi, trītum, ere, a. _Broyer dans_. USUS: Tu intrivisti,

tibi exedendum est (PROV.), _le vin est tiré, il faut le boire_.

INTERPELLĀTĬO, ōnis, f. _Interruption_. SYN. Interventus. USUS:

Interpellatione mei familiaris interrupta est mea epistola.

INTERPELLĀTOR, ōris, m. _Importun_, _fâcheux_. SYN. Interventor. EPITH.

Minus molestus. USUS: In litteris sine interpellatoribus molestis versor.

INTERPELLO, as, avi, atum, are, a. _Interrompre_. SYN. Interrumpo,

impedimento sum. ADV. Odiose, paulum. USUS: Tu vero ut me interpelles et

appelles, ut obloquare et colloquare, velim. Ab aliquo interpellari. Cf.

Impedio.

INTERPŎLO, as, avi, atum, are, a. _Modifier_, _réparer_. SYN. Renovo.

USUS: Togam prætextam quotannis interpolare. Ædes interpolare. Demendo,

mutando, curando, ne littera appareat, interpolando.

INTERPŌNO, is, pŏsŭi, pŏsĭtum, ere, a. _Mettre entre_, _insérer_. SYN.

Interjicio, in medio colloco. ADV. Facete. PHRAS. 1. Mediæ orationi

leviora argumenta interponimus, _au milieu du discours, nous plaçons des

arguments plus faibles_. Leviora argumenta mediæ orationi inteximus,

includimus, inserimus, interjicimus; in mediam orationem conjicimus,

conferimus; levioribus argumentis in media oratione locum damus. 2. His

me causis non interponam, _je ne me mêlerai pas à ces affaires_. In res

tam ancipites et tumultuosas me non immittam; non inferam, non intrudam,

non offeram, non implicabo, non miscebo; curando aliena non me eo sciens

prudensque demittam, unde exitum videam nullum. Cf. Implico. USUS: Sæpe

etiam versus interponitur. Se, suam fidem in aliquam rem interponere.

Auctoritatem suam ac operam, studium, laborem pro aliquo interponere.

Non interpono meum judicium. Audaciæ alicujus se, legem, religionem

interponere.

INTERPŎSĬTĬO, ōnis, f. _Interposition_. EPITH. Difficilior. USUS: Cum

personarum certarum interpositione.

INTERPŎSĬTŬS, ūs, m. _Interposition_. SYN. Interjectio. USUS:

Interpositus terræ.

INTERPRES, ĕtis, m. _Qui explique_, _interprète_. SYN. Explanator,

internuntius, conjector. EPITH. Præclarus, religiosus, vaferrimus.

Interpretes exercitatissimi, fallaces, indiserti, molles, prudentissimi,

publici, veteres. USUS: Interpretes Poetarum Grammatici. Astrologus

cœli interpres. Per interpretem agere, loqui. Per amicos, sequestres et

interpretes judicium corrumpere.

INTERPRĔTĀTĬO, ōnis, f. _Interprétation_, _sens_. SYN. Notatio,

etymologia. EPITH. Satis acuta, nimis callida, indigna, magna, malitiosa,

mendax, non molesta. USUS: Juris, verbi, scripti vis et interpretatio.

Somnia interpretatione explicare.

INTERPRĔTOR, aris, atus sum, ari, d. _Interpréter_, _expliquer_. SYN.

Interpretationem facio, expono, interpretatione explico, expono; rem

obscuram declaro. PHRAS. 1. Interpretari Græcos Platonis libros,

_expliquer les livres de Platon_. Platonem de Græcis convertere; Græca

prope iisdem verbis Latine versa dicere. Quæ Plato Græco sermone

tractavit, Latinis litteris mandare. Græca Latine reddere; in Latinum

convertere; de Græcis latine dicere, in Latinum transferre; Latino

sermoni, Latinæ consuetudini tradere. 2. Eam rem varie interpretabantur

homines, _les hommes interprétaient différemment cette action_. Eam

rem alii alio trahebant; alii civile id rebantur, quidam ad sævitiam

trahebant; ea res non uno modo ab omnibus accepta est, aliis in

superbiam vertentibus, ac per ambitionem factam memorantibus, aliis

benignius interpretantibus; res accepta aspere a plerisque omnia prave

æstimantibus, in deterius referentibus, in deterius recta detorquentibus,

mollius contra ab aliis, ex indole mitiore, facta æstimantibus.

Cf. Accipio in bonam _vel_ malam partem. USUS: Legum, verborum vim

interpretari. Interpretari voluntatem alicujus ex facto. Dicta male,

_vel_ mitiorem in partem interpretari. Neque recte, an perperam,

interpretor, _est-ce bien, est-ce mal? Je ne me prononce pas_.

INTERPUNCTĬO, ōnis, _Signe de ponctuation_. SYN. Interpunctum,

interductus. USUS: Res parvæ prope in singulis litteris, atque

interpunctionibus verborum occupatæ.

INTERPUNCTUM, i, n. _Pause_, _signe de ponctuation_. SYN. Interpunctio,

distinctio. USUS: Interpuncta verborum.

INTERPUNCTUS, a, um, _Ponctué_. SYN. Distinctus. USUS: Interpuncta alias

et distincta intervalla orationis delectant.

INTERQUĬESCO, is, quĭēvi, quĭētum, ere, n. _Se reposer de temps en

temps_. SYN. Requiesco. ADV. Paulum.

INTERREGNUM, i, n. _Interrêgne_. SYN. Tempus, quo rege vacat regnum, dum

novus creetur. USUS: Res ad interregnum spectat, venit, deducta est.

INTERREX, rēgis, m. _Interroi_. SYN. Qui demortui regis locum tenet.

USUS: Interregem facere, creare, eligere, prodere.

INTERRŎGĀTĬO, ōnis, f. _Interrogation_, _question_. EPITH.

Interrogationes captiosæ, fallaces, faciles, aptæ, paucissimæ,

stultissimæ.

INTERRŎGĀTĬUNCŬLA, æ, f. _Petite interrogation_. EPITH. Interrogatiunculæ

angustæ, minutæ. USUS: Cato minutis interrogatiunculis, quasi punctis,

quod proposuit, effecit.

INTERRŎGO, as, avi, atum, are, a. _Interroger_. SYN. Quæro, percunctor,

rogo, requiro, sciscitor, rogito. PHRAS. Multis eum interrogavi, _je l’ai

longuement interrogé_. Interrogando ursi, quæsivi de eo, quid egisset;

requirebam ex eo, sciscitabar; captioso etiam interrogationis genere

utebar; percontabar sollicite, rogitabam, nihil tamen percontationibus ex

eo exsculpere poteram. USUS: Interrogari ab aliquo de aliqua re.

INTERRUMPO, is, rūpi, ruptum, ere, a. _Rompre par le milieu_, _briser_;

_interrompre_. SYN. Interpello, dirimo. USUS: Pontem interrumpere.

Amicitiam interruptam instaurare. Interruptis ac morientibus vocibus.

INTERRUPTĒ, _D’une manière coupée_. )( Continenter. SYN. Intercise,

incisim.

INTERSCINDO, is, scĭdi, scissum, ere, a. _Couper par le milieu_,

_détruire_. USUS: Pontem ei a tergo interscindi jussit.

INTERSCRĪBO, is, scripsi, scriptum, ere, a. _Écrire entre deux lignes_.

USUS: In litteris tuis aliquid interscripsi.

INTERSĔCO, as, cŭi, sectum, are, a. _Couper par le milieu_. SYN. Seco.

INTERSĒPĬO, is, sepsi, septum, ire, a. _Fermer_, _enclore_. USUS: Urbem

vallo intersepire.

INTERSEPTUS, a, um, _Bouché_, _interdit_. SYN. Interclusus, obstructus,

vallatus, munitus. USUS: Iter ad gloriam nemini est interseptum.

INTERSPĪRĀTĬO, ōnis, f. _Respiration_. SYN. Respiratio. USUS: Æqualibus

interspirationibus uti.

INTERSUM, es, fŭi, esse, n. _Être présent_. SYN. Adsum. )( Absum. USUS:

1. Consiliis, in consiliis aliorum interesse. Ipse interfui, præsens

vidi. 2. Intercedo, _être placé entre_. Inter eos Tiberis et pons

interest. Cf. Præsens, Coram.

INTERTRĬMENTUM, i, n. _Usure_, _dommage_. SYN. Detrimentum.

INTERTURBĀTĬO, ōnis, f. _Trouble_, _émotion_. USUS: Animi interturbatio.

INTERTURBO, as, avi, atum, are, a. _Troubler_, _inquiéter_. SYN. Valde

turbo.

INTERVALLUM, i, n. _Séparation_, _intervalle_. SYN. Spatium, discrimen.

EPITH. Infinitum, longum, majus, minimum, perlongum, latum, tantum;

intervalla æqualia, certa, distincta, interpuncta, dupla et tripla,

imparia, modica, multa, reliqua, sesquialtera. USUS: 1. Temporum

locorumque intervallo longo disjuncti sumus. Dolor si longus, est levior,

dat enim intervalla et relaxat. Intervalla vocis, sonorum in loquendo. 2.

Temporis spatium, _intervalle (de temps)_. Tanto intervallo ad te revisi.

Longo intervallo te non vidi. Atticismus mihi ex intervallo regustandus

est. Cf. Spatium.

INTERVĔNĬO, is, vēni, ventum, ire, n., _nonnunquam_ a. _Venir à

l’improviste_. SYN. De improviso venio, incurro; intercedo, intersum.

USUS: Vereor, ne molesti quidam loquentibus nobis interveniant. Casu

interventum est.

INTERVĔNTOR, ōris, m. _Visiteur_. USUS: Vacuo ac ab interventoribus

liberiore die.

INTERVENTŬS, ūs, m. _Arrivée imprévue_. SYN. Inopinatus adventus. USUS:

Interventu ejus et interpellatione jurgium discussum est.

INTERVERTO, is, verti, versum, ere, a. _Soustraire_, _détourner_;

_dépouiller_, _frustrer qqn de qqch_. SYN. Præripio, intercipio. USUS:

Dona, pecunias, ædilitatem intervertere alicui atque ad se transferre.

INTERVĪSO, is, ere, a. _Aller voir_, _visiter_, _rendre visite_. SYN.

Inviso. ADV. Crebro. Cf. Viso.

INTESTĀBĬLIS, e, gen. com. _Qui ne peut témoigner (en justice)_. SYN.

Qui nec testem agere, nec testimonium facere potest. USUS: Homo sacer,

sceleratus et intestabilis.

INTESTĀTO, _Intestat_, _qui n’a pas testé_. SYN. Nullo facto testamento.

USUS: Intestato mortuus est.

INTESTĀTUS, a, um, _Qui n’a pas fait de testament_. SYN. Intestato

mortuus.

INTESTĪNUM, i, _sæpissime_: INTESTĪNA, orum, n. pl. _Intestins_,

_entrailles_. SYN. Ilia, viscera. EPITH. Medium. USUS: Graviter ex

intestinis laborabam. Tum adstringentibus se intestinis, tum relaxantibus.

INTESTĪNUS, a, um, _Intérieur_, _domestique_. SYN. Domesticus, interior.

)( Extraneus. USUS: Occultum, intestinum bellum, _guerre civile_.

Intestinum, inclusum malum. Intestinus timor, dolor.

INTEXO, is, xŭi, textum, ere, a. _Tisser dans ou sur_. SYN. Contexo,

interpono, implico. ADV. Prudenter. USUS: Aliquid in causa prudenter

intexere, _glisser prudemment qqchose dans une cause_. Vestis coloribus

variis intexta.

INTĬMĒ, _Affectueusement_. SYN. Enixe, ex animo. USUS: Intime aliquem

commendare.

INTĬMUS, a, um, _Intérieur_, _caché_. SYN. Reconditus, arcanus,

familiaris. PHRAS. Intima sua mihi concredit, _il me confis tous ses

secrets_. Ad intima ejus consilia perveni; arcana omnia, abditosque

sensus speculor; arcana omnia vel ipso prodente cognosco; arcana ejus

omnia elicio. Intimus sum ejus consiliis; nihil consiliorum ejus me

latet. Cf. Arcanus, USUS: 1. Intimi sensus animi, consilia intima. Ex

intima arte et philosophia multa disputavi. 2. Domesticus, familiaris,

_intime_. Antonius Clodio intimus. Est in meis intimis. Tectissimus ad

alienos, intimis apertior sum.

INTINGO, is, tinxi, tinctum, ere, a. _Tremper dans_. SYN. Madefacio,

humecto.

INTŎLĒRĀBĪLIS, e, gen. com. _Intolérable_, _insupportable_. SYN.

Non ferendus, intolerandus. )( Tolerabilis. ADV. Admodum. PHRAS.

Intolerabilis est ejus arrogantia, _son orgueil est intolérable_. Res est

indigna, acerba et omnibus intoleranda; immensa est ejus, nec ferenda

insolentia. Quis hominem cum ea superbia et insolentia ferat? USUS:

Dolor, fœditas intolerabilis.

INTŎLĔRANDUS, a, um, _Intolérable_. SYN. Intolerabilis. USUS: Intoleranda

licentia.

INTŎLĔRANS, antis, omn. gen. _Qui ne peut supporter_. SYN. Impatiens,

impotens. USUS: Corpora laboris intolerantissima. Cf. Impatiens.

INTŎLĔRĀNTER, _D’une manière insupportable_. SYN. Insolenter. USUS:

Intoleranter dolere, se jactare.

INTŎLĔRANTĬA, æ, f. _Insolence_, _tyrannie insupportable_. SYN.

Insolentia. USUS: Hæc non privati insania sed regis intolerantia est.

INTŎNO, as, ŭi, ātum, are, a. _Tonner_; _crier avec force_. SYN. Tono,

sono. USUS: Hesterna concione vox ejus intonuit.

INTONSUS, a, um, _Qui n’est pas tondu_. )( Tonsus. Coma intonsa, _longs

cheveux_.

INTORQUĔO, es, torsi, tortum, ere, a. _Brandir_, _lancer contre_.

Immitto, jacio, jaculor. USUS: Telum, calumniam intorquere in aliquem.

INTRA, _A l’intérieur_, _dans_. SYN. Inter, in interiore parte. USUS: 1.

Intra muros. Hæc intra decem annos sunt gesta. 2. Minus quam necesse sit,

_au-dessous de_. Intra modum loqui. Epulamur non modo non contra legem,

sed etiam intra legem.

INTRACTĀTUS, a, um, _Indompté_. USUS: Equus intractatus, indomitus.

INTREMO, is, ŭi, ere, n. _Trembler_. SYN. Tremo.

INTRĔPĬDĒ, _Sans trembler_. SYN. Sine pavore, audacter, posito metu.

INTRĔPĬDUS, a, um, _Intrépide_. SYN. Impavidus, timore solutus. Cf. Audax.

INTRĪCO, as, avi, atum, are, a. _Embarrasser_, _embrouiller_. )( Extrico.

Cf. Implico.

INTRO, _A l’intérieur_. USUS: Ire, ferre intro.

INTRO, as, avi, atum, are, a. et n. _Entrer_. SYN. Introeo, ineo, subeo,

ingredior, accedo. )( Exeo. ADV. Penitus. PHRAS. Tu meam domum intrare

ausus es? _Quoi! vous osez entrer dans ma maison?_ Tu meas ædes accedere;

tu vestigium in ædes facere; tu intro te conjicere ausus es? Tu eo pedem

inferre; tu vestigium ibi ponere; eo te inferre; pedem ibi ponere ausus

es? Cf. Ingredior. USUS: Intrare limen, domum, regnum. In alicujus

familiaritatem intrare. Cf. Ineo.

INTRŌDŪCO, is, duxi, ductum ere, a. _Introduire_. SYN. Induco, facio,

adduco, fingo. USUS: Consuetudinem, ambitionem in urbem introducere.

Illum reprehende, qui initium introduxit. Introducere aliquem loquentem.

INTRŌDUCTĬO, ōnis, f. _Introduction_. USUS: Adolescentum nobilium

introductiones judicibus pro præmio fuere.

INTRŎĔO, is, ĭi _vel_ īvi, ĭtum, ire, n. _Entrer_. SYN. Intro. )( Exeo.

ADV. Honeste. USUS: In urbem, in vitam introire. Cf. Intro, Ingredior.

INTRŌFĔRO, fers, tŭli, lātum, ferre, v. anom. a. _Porter dans_. USUS:

Lectica introferri solitus est in urbem.

INTRŎĬTŪS, ūs, m. _Entrée_. SYN. Aditus. EPITH. Apertus, clandestinus,

desertus, nocturnus, primus. USUS: 1. Ad omnes portas et introitus

armatos homines opponit. 2. Ingressio, initium, _commencement_. Hic sit

introitus defensionis.

INTRŎMITTO, is, mīsi, missum, ere, a. _Introduire_. )( Emitto. USUS:

Limen patefactum est, ut intromissus me in lecto trucidaret.

INTRORSUM _vel_ INTRORSUS, _Au dedans_, _à l’intérieur_. USUS: Introrsum

turpis, _foncièrement vicieux_.

INTROSPĬCĬO, is, spexi, spectum, ere, a. et n. _Regarder dans_, _examiner

à fond_. SYN. Inspicio. ADV. Penitus. USUS: Agite, inferte oculos in

curiam, introspicite omnes reipublicæ partes, perspicite omnium mentes.

Cf. Considero.

INTRŌVŎCO, as, avi, atum, are, a. _Appeler au dedans_, _faire entrer_.

SYN. Accerso, advoco. )( Evoco.

INTRŪDO, is, trūsi, trūsum, ere, a. _Pousser par force_, — se,

_s’imposer_. USUS: Ipse se inferebat, intrudebat. Cf. Implico, Interpono.

INTŬĔOR, ĕris, tŭĭtus sum, eri, d. _Regarder_. SYN. Video, contueor,

contemplor, aspicio. ADV. Acriter, bene, paulisper, studiose. PHRAS. Hic

mos est hominum, ut in repentinis adversisque casibus cœlum intueantur,

_c’est la coutume des hommes, quand il leur arrive quelque malheur, de

regarder le ciel_. Ut si quid præter opinionem et contra voluntatem

accidit, cœlum suspiciant, aspectent; ad cœlum spectent, oculos tollant,

aciem oculorum intendant. 2. Immotis oculis me intuetur, _il me regarde

fixement_. Aciem in me intendit, exacuit, exercet; oculos in me defigit;

hæret in vultu meo; oculos a vultu non movet. Cf. Aspicio. USUS:

Intuebamur, nec tuendi satietas nos capere poterat. Intueri aliquid

oculis, animo complecti. Animo aliquem infesto, iniquo, infenso intueri.

Aliquid acriter intueri. Cf. Video.

INTŬMĔO _vel_ INTŬMESCO, is, tŭmŭi, ere, n. _S’enfler_. SYN. Inflor, in

tumorem convertor. Cf. Tumeo.

INTUS, _Au dedans_. )( Foris. USUS: Intus inclusum periculum, intus equus

Trojanus.

ĬNULTUS, a, um, _Impuni_. SYN. Impunitus. USUS: Inultum aliquid pati,

relinquere. Cf. Impunitus.

ĬNUNDO, as, avi, atum, are, n. et a. _Inonder_. SYN. Alluo, obruo. PHRAS.

1. Aqua inundat late omnia, _l’eau inonde au loin la plaine_. Effert

aqua se alveo; alveum exit; extra alveum effunditur; littora superat,

transgreditur; diffunditur unda, camposque circumjectos rigat; fluctibus

terram occupat; effusus super ripas amnis campos segetesque operit. USUS:

Terram inundat aqua.

ĬNURBĀNĒ, _Sans élégance_, _sans esprit_. SYN. Insulse, inconcinne.

ĬNURBANUS, a, um, _Incivil_, _grossier_. SYN. Insulsus, infacetus,

inhumanus, inops humanitatis, ineptus, odiosus, putidus. )( Urbanus. Cf.

Ineptus.

ĬNŪRO, is, ussi, ustum, ere, a. _Brûler sur_, _graver_, _imprimer_;

_imprimer (une tache)_, _appliquer_, _imposer_. SYN. Infligo, imprimo.

USUS: Æternas alicujus nomini maculas, famam superbiæ alicui, dolorem

ossibus et cineri alicujus inurere. Censoriæ severitatis notam alicui

inurere. Odium inustum penitus hominum mentibus.

ĬNŪSĬTĀTĒ, _Contre l’usage_. SYN. Insolenter.

ĬNŪSĬTĀTUS, a, um. _Inusité_. SYN. In solens, inauditus, præter

consuetudinem novus. )( Usitatus. USUS: Inusitata sunt, prisca fere

et vetusta, ac ab usu quotidiani sermonis intermissa. Ecquid in rebus

inusitatis Græcorum more verbis etiam utamur inauditis. Cf. Insolitus,

Novus.

ĬNŪTĬLIS, e, gen. com. _Inutile_. SYN. Ad nullam rem utilis, ad nullam

partem utilis, qui nulli usui est. )( Utilis. ADV. Summe. USUS:

Perniciosus et inutilis civis.

ĬNŪTĬLĬTAS, ātis, f. _Inutilité_; _danger_. SYN. Damnum.

ĬNŪTĬLĬTER, _Inutilement_, _en vain_. SYN. Frustra. USUS: Frustra aliquid

proferre et inutiliter. Cf. Frustra.

INVĀDO, is, vāsi, vāsum, ere, n. et a. _Attaquer_, _se jeter sur_. SYN.

Adorior, impetum facio, involo, irruo, irrumpo, peto, vim facio, incurro

in aliquem, incurso, invehor. PHRAS. Invasit hominem terror, _la frayeur

s’est emparée de cet homme_. Incidit terror animo hominis; incessit

hominem terror; repentino terrore perculsus est. Cf. Terror. USUS:

Invadere aliquem, in alicujus nomen; in prædam. Mirus hominem furor,

dolor, terror invasit. Cf. Aggredior, Impetus, Adorior.

INVĂLESCO, is, lŭi, ere, n. _Se fortifier_. SYN. Novas vires sumo,

corroboror, confirmor, firmior fio. USUS: Invaluit, potentius jam malum

est quam ut sedari possit. Invaluit adeo ejus audacia, et vetustate

corroborata est. Cf. Cresco.

INVĂLĒTŪDO, ĭnis, f. _Indisposition_, _mauvaise santé_. SYN. Valetudo

infirma. USUS: Invaletudine tua valde commoveor et conturbor.

INVĂLĬDUS, a, um, _Faible_, _malade_. SYN. Infirmus. USUS: Invalidi

milites. Cf. Debilis, Infirmus.

INVECTĬO, ōnis, f. _Importation_. )( Exportatio. USUS: Rerum, quibus

abundamus, exportatio, quibus egemus, invectio.

INVĔHO, is, vexi, vectum, ere, a. _Amener_, _importer_. SYN. Importo.

ADV. Acerbius, aperte, asperius, contumeliosius, copiose, graviter,

liberius, paratius, petulanter, rhetorice, vehementius. USUS: 1. Pecuniæ

in ærarium invectæ. Quemcumque casum fortuna invexerit, feram. 2. Insurgo

in aliquem, objurgo, _se jeter_, _s’emporter contre qqn_. Acerbe in

aliquem invehi, maledicere, insectari. Vehementius in illum nugatorem

invehebat. Invehens in Catonem Cæsar. Cf. Objurgo.

INVĔNĬO, is, vēni, ventum, ire, a. _Trouver_. SYN. Reperio, deprehendo,

pervestigo, nanciscor, excogito. ADV. Acute, plane, sapientius, subdole,

versute. PHRAS. Plerasque artes Græci invenere, _les Grecs ont inventé

presque tous les arts_. Græcia inventrix doctrinarum; primi artes

peperere, protulere Græci; artium plerarumque cognitionem Græcia aperuit;

artium incunabula plurimarum in Græcia sunt. Cf. Excogito. USUS: Facinus,

astutiam, crimen, remedium, rationem invenire et comminisci. Invenio te

in culpa esse.

INVENTĬO, ōnis, f. _Découverte_. Illa, quæ investigat occulta, inventio

et excogitatio dicitur.

INVENTOR, ōris, m. _Auteur_. SYN. Auctor. USUS: Cicero princeps et auctor

copiæ verborum, inventor, compositor, architectus.

INVENTRIX, īcis, _Celle qui découvre_. Inventrix et magistra legum

Philosophia, _la Philosophie est la mère des lois_.

INVENTUM, i, n. _Découverte_. EPITH. Probabile, necessarium, antiquis

divinum. USUS: Tot artes, tot scientiæ, tot inventa. Eorum inventis et

legibus omnem rempublicam constitutam habemus.

INVĔNUSTUS, a, um, _Qui est sans beauté, sans grâce_. USUS: Quod

proposuit, explicat expedite non invenustus auctor.

INVĔRĒCUNDUS, a, um, _Impudent_. SYN. Impudens, non verecundus. )(

Verecundus. USUS: Inverecundum animi ingenium possidet. Cf. Impudens.

INVERSĬO, ōnis, f. _Ironie_. SYN. Ironia. USUS: Inversio verborum.

INVERTO, is, verti, versum, ere, a. _Retourner_, _changer_. SYN. Immuto,

verto, perverto. USUS: Pompeius totum nobis negotium invertit. Quam cito

se invertit. Cf. Verto.

INVESTĪGĀTĬO, ōnis, f. _Recherche attentive_. SYN. Inquisitio, indagatio,

conquisitio veri. EPITH. Facilior, propria.

INVESTĪGĀTOR, ōris, m. _Investigateur_. EPITH. Acer et diligens. USUS:

Varro diligentissimus investigator antiquitatis.

INVESTĪGO, as, avi, atum, are, a. _Rechercher attentivement_. SYN.

Exquiro, indago, scrutor, perscrutor, perquiro, persequor, vestigiis

odoror. ADV. Diligentius. USUS: Perquirere, patefacere, investigare

conjurationem. Cf. Indago, Quæro.

INVĔTĔRASCO, is, ere, n. et a. _Item_:

INVĔTĔRO, as, avi, atum, are, a. _Vieillir_, _s’affaiblir avec le temps_.

SYN. Consenesco. USUS: Nihil inveterascere, nihil exstingui, nihil cadere

debet eorum, in quibus beata vita consistit. Inveteravit jam ea opinio.

Macula hæc insedit, et inveteravit in nomine populi Romani. Inveterata

nostra amicitia.

INVĔTĔRĀTĬO, ōnis, f. _Maladie invétérée_. USUS: Ut in corporibus

inveteratio ægre pellitur, sic in animis perturbatio.

INVĬCEM, _Tour à tour_, _mutuellement_. SYN. Mutuo, vicissim. USUS: Totos

dies eramus simul invicem.

INVICTUS, a, um, _Invincible_. SYN. Qui vinci non potest, inexpugnabilis,

insuperabilis. )( Devictus. USUS: Quibus viris respublica invicta stat?

nomen invictissimi imperatoris consecutus. Animi excelsi atque invicti

magnitudo, Cf. Fortis, Facta egregia.

INVĬDENTĬA, æ, f. _Sentiment de jalousie_. )( Misericordia. USUS:

Invidentia est ægritudo suscepta propter alterius res secundas, quæ nihil

nocent invidenti. Cf. Invidia.

INVĬDEO, es, īdi, isum, ere, n., _nonnunquam_ a. _Porter envie_. SYN.

Alienis bonis mœreo. )( Faveo. ADV. Aperte, maxime, obscure, occulte,

paululum, vehementer, valde, sane. PHRAS. Multi mihi invident, _bien

des hommes me jalousent_. Sunt, quos meus in hac republ. splendor

offendat, lædat, pungat, angat, sollicitet, afficiat, urat, torqueat,

excruciet, gravius afficiat. Non desunt, quos mea dignitas, mea amplitudo

male habeat; quibus dolori sit meus honor. Florere me dignitate,

existimatione, honore; tantum honoris mihi haberi nonnulli moleste,

graviter, acerbe, ægre, iniquo animo, non satis æquo animo ferunt. Angit

animos quorumdam hic splendor meus; sollicitos habet quosdam hæc dignitas

mea. Valde me multorum invidia exercet; multum est mihi cum invidis

negotii; novi multorum animos in me malevolentia suffusos; invident multi

mihi, mordent clanculum. Cf. Invidus. USUS: Alterius honori, virtuti,

fortunis præstantibus et florentibus invidere.

INVĬDĬA, æ, f. _Jalousie_, _envie_; _haine_, _malveillance_. SYN.

Malevolentia, offensio. EPITH. Aliena, communis, detestanda, falsa,

imbecilla, iniquissima, inveterata, justissima, magna, par, popularis,

recens, senatoria, singularis, summa, tribunitia, vehemens. PHRAS. 1.

Invidiam alicui conflare, _rendre quelqu’un odieux_. Invidiam alicui

concitare, commovere, facere, parare; in invidiam rapere, vocare,

adducere; invidiam facti conferre in alterum; invidia gratiæ externæ

onerare aliquem; lacerare invidia clarissimum quemque; invidiæ mactare.

2. Invidiam incurri, _on a excité contre moi l’envie_. In invidiam veni;

invidiam subii; in invidiam adductus sum; invidiam contraxi. 3. In

invidia sum apud omnes, _tout le monde me jalouse_. Invidiam omnem omnium

habeo, sustineo; in invidia sum; ex invidia laboro; invidia premor,

flagro, conflagro, ardeo aliena. Invidia sum præcipua inter omnes. Cf.

Odiosus, Invidiosus, Odium. 4. Modestia invidiam lenit, _la modération

empêche l’envie_. Invidiam modestia sedat, comprimit, restinguit,

exstinguit; modesta vivendi ratio multum de invidia opum deonerat;

invidiam levat, liberat; efficit, ut invidia ponatur, deponatur, decedat;

ut invidiæ quasi sanguis mittatur. USUS: Invidiam alicui conflare.

Invidiam augere, inflammare, _exciter l’envie_. Invidiam a se transferre,

_écarter de soi l’envie_. Aliena splendere invidia, _s’élever en

calomniant les autres_. Disrumpi, æstuare invidia, _crever de dépit_.

INVĬDĬŎLA, æ, f. _Petite jalousie_. USUS: Nescio, quid inter eos

invidiolæ exortum est.

INVĬDĬŌSĒ, _Par jalousie_, _par haine_. SYN. Odiose. USUS: Invidiose

aliquem criminari.

INVĬDĬŌSUS, a, um, _Qui excite l’envie_. SYN. Odiosus, invisus, invidiam

habens. PHRAS. 1. Invidiosa est ea dignitas, _cette dignité excite

l’envie_. Magnam habet ea dignitas invidiam; multorum luminibus officit;

multorum luminibus obstruit ea fortunæ meæ amplitudo; invidiæ est; in

invidia est ea dignitatis amplitudo; urit animos multorum dignitatis ista

species. Cf. Invideo. 2. Invidiosus est multisque invisus, _il est haï

de tous_. In summam plurimorum invidiam incidit; nulla fruitur hominum

benevolentia; premitur odio multorum; in odio, in invidia est apud

multos; pauci sunt, qui illi faveant; qui bene sint in illum animati;

qui bene de illo existiment. Cf. Odiosus, Invisus. USUS: Invidiosæ

possessiones. Erit hoc tibi invidiosum. Aliquis invidiosus, ac multis

offensus.

INVĬDUS, a, um, _Envieux_, _jaloux_. SYN. Obtrectator, niger, malevolus,

lividus, iniquus, maledicus, inimicus, alienis bonis mœrens. PHRAS. Multi

sunt tibi invidi, _bien des gens sont jaloux de vous_. Multi sunt tuæ

laudis inimici; multos habes obtrectatores malevolentissimos; multorum de

te minus commodi sermones a malevolentia profecti volitant, lacerant te,

famamque tuam invidi non pauci; magna invidiæ pestis tibi imminet, in te

conflata est. 2. Nunquam desunt invidi, _jamais les envieux ne manquent_.

Nunquam desunt pestes quædam hominum aliena laude dolentium, alienis

bonis mœrentium; ubique incurras in homines malevolos, lividos, et ad

criminationem expeditos. Quis est, quem nulla unquam attigit invidia?

qui invidiam non experiatur? quem non mordeat aliorum invidentia? Cf.

Invideo, Invidia.

INVĬGĬLO, as, avi, atum, are, n. _Veiller à_. SYN. Cum cura et

sollicitudine vigilo. PHRAS. Scito me quieti publicæ invigilare, _sachez

que je veille au repos de la république_. Scito, me in speculis esse; in

specula collocatum, constitutum; scito, mihi quietem publicam curæ esse;

meæ curæ ac vigilantiæ esse demandatum excubare; me animo; curas meas

omnes, consilia, cogitationes in tuenda quiete publica evigilare. Cf.

Sollicitus.

INVĬŎLĀTĒ, _Inviolablement_. SYN. Integre, incorrupte.

INVĬŎLĀTŬS, a, um, _Inviolable_; _sacré_, _respecté_. SYN. Integer,

incorruptus. )( Violatus. USUS: Inviolata stabit vestra amicitia.

INVĪSO, is, i, um, ere, a. _Visiter_. SYN. Viso, visito. USUS: Sæpius

dominam nostram invisas, rogo. Cf. Viso.

INVĬSUS, a, um, _Odieux_, _haï_, _détesté_. SYN. Odiosus, quem æquo animo

videre, ferre, intueri non possumus; qui in odio est apud aliquem. USUS:

Quo quis callidor et versutior, hoc invisior et suspectior est. Cf.

Odiosus.

INVĪTĀMENTUM, i, n. _Attrait_, _charme_. SYN. Invitatio, incitamentum.

EPITH. Multum. USUS: Multa habet invitamenta urbis et fori. Invitamentum

afferre. Cf. Illecebra.

INVĪTĀTĬO, ōnis, f. _Invitation_. EPITH. Crebra, liberalis. USUS:

Invitationes, adventusque nostrorum hominum.

INVĪTĀTŬS, ūs, m. (_à l’abl. sing._). _Invitation._ SYN. Invitatio. USUS:

Primo mea sponte, deinde invitatu tuo hoc egi.

INVĪTĒ, _Non volontiers_, _malgré soi_. SYN. Repugnanter, invito.

INVĪTO, as, avi, atum, are, a. _Inviter_. SYN. Voco, allicio. )(

Deterreo, dehortor. ADV. Aliquoties, benigne, honorificentissime,

liberaliter, magnopere, passim, publice, studiose, valde, vulgo. PHRAS.

Ad cœnam me invitavit, _il m’a invité à dîner_. Ad cœnam me devocavit;

adhibuit ad convivium; convivam sibi esse me voluit; vocatu ejus cœnandum

mihi erat apud illum; ad cœnam me vocavit; cœnam dedit; cœna me accepit.

USUS: Tu invita mulieres, ego vires accivero. Quis est, qui eum tecto

domoque non invitet? Invitare aliquem, et allicere præmiis ad agendum

aliquid. Gloria invitari ad magna audenda. Cf. Voco.

INVĪTUS, a, um, _Qui agit à contre-cœur_, _malgré soi_. SYN. Non

libenter, rogatus, recusans, tergiversatus, contra voluntatem, repugnans,

repugnanter, coactus, dolens, perinvitus. PHRAS. 1. Invitus illum adii,

_c’est malgré moi que je suis allé le trouver_. Cum magna mea molestia

illum compellavi; adversante et repugnante natura; contra voluntatem

meam; cunctabundus, diuque reluctans, ac tergiversatus; prope resistens

ad eum pertractus fui; ingratiis et coactus ad illum attrahendus fui. 2.

Quanquam invitus, munus tamen in republica suscepi, _malgré moi, j’ai

accepté une charge dans la république_. Quanquam gravatus, accessi tamen

ad rempublicam; quanquam abhorrerem reipublicæ tractationem, quanquam

mihi nihil inimicius, nihil molestius forensi illo strepitu, tamen,

ingratiis licet meis, in has quotidianas dimicationes me obtuli; non sine

aliqua molestia et resistenti similis dignitatem eam admisi; commovebat

equidem oblato eo honore, onusque impositum fremens mœrensque accepi;

extorquendum erat invito, atque ingratiis, ut honorem eum admitterem;

prope resistenti munus id injunctum est; ad honoris ejus insignia frontem

cum adducerem, vultum averterem, jugum tamen ad extremum, quanquam

invitus, recepi. Cf. Abhorreo, Nolo. USUS: Invitus, per vim et imperium

feci. Sapiens nihil facit invitus, dolens, coactus. Eæ molestiæ, dudum

enim circumrodo, invito devorandæ sunt.

INVĬUS, a, um, _Inaccessible_, _inabordable_. )( Pervius. USUS: Invii

saltus.

INVŎCO, as, avi, atum, are, a. _Appeler_, _invoquer_. SYN. Imploro. USUS:

Lucinam in pariendo invocant. Sociorum subsidium invocare. Cf. Imploro.

INVŎLĀTŬS, ūs, m. (_à l’abl. sing._). _Vol._ SYN. Volatus avium.

INVŎLO, as, avi, atum, are, a. _Se jeter sur_, _attaquer qqn_. SYN.

Invado. USUS: Involare in aliena. Cf. Impetus.

INVŎLUCRUM, i, n. _Enveloppe_. SYN. Integumentum. EPITH. Involucra multa.

USUS: Multis simulationum involucris tegitur, et quasi velis quibusdam

obtenditur hominis natura. Clypei involucrum.

INVOLVŌ, is, vi, vŏlūtum, ere, a. _Envelopper_. SYN. Circumplico. )(

Evolvo. USUS: Litteris me involvo. Virtute sua se involvere. Occulta,

involuta, latentia aperire. Videbam pacis nomine involutum fore bellum.

INVULNĔRĀTŬS, a, um, _Qui n’a reçu aucune blessure_. SYN. Integer,

inviolatus. )( Vulneratus.

IPSE, a, um, _Même_; _ce_, _cet_; _lui-même_. )( Alter. USUS: Illo

ipso tempore. Ille ipse Cæsar. Decem ipsos dies ibi fui. Istud ipsum

miserrimum puto. Hoc quid sit, per se ipsum non video, sed ex sequentibus.

ĪRA, æ, f. _Colère_. SYN. Iracundia, indignatio; stomachus,

excandescentia. EPITH. Acerbior, inveterata, naturalis, recens. PHRAS.

1. Atrox calumnia ad iram me concitavit, _cette atroce calomnie m’a

mis en colère_. Bilem mihi movit, commovit, concivit; ad iracundiam me

adduxit; stomachum mihi movit; stomachum mihi fecit; ad iram me impulit,

induxit, incitavit; calumniæ indignitas movit animum, iram mihi movit,

animum vehementer sollicitavit, accendit; animum exasperavit, odium

exacerbavit, irritavit; iram provocavit; animum indignatione accendit

atrocis calumniæ injuria, ira me implevit; iram exacuit, stomacho fuit

atrocis calumniæ indignitas. 2. Gravem iram concepi, _je me suis mis

fort en colère_. Iram imbibi vehementem et acerbam; ira animum cepit;

ingentem molem irarum alto ex animo ciebam; exarsi graviter iracundia;

excandui; stomachabar, commovebar vehementius; exarsi iracundia et

stomacho; ingentes jam dudum iras in pectore volvebam; ira repente

efferbui. Cf. Irascor. 3. Iram suam in aliquem effundere, _accabler qqn

du poids de sa colère_. Vertere iram in aliquem, factis simul dictisque

odium explere; iracundiæ in aliquem indulgere; iracundiam exercere;

iracundiæ servire, obsequi, parere; iram odiumque profundere in aliquem;

omne virus acerbitatis in aliquem evomere, effundere; stomachum in

aliquem erumpere, fremere, sævire, furere, nec iræ modum reperire. 4. Ira

jam deficit, _sa colère se calme_. Defervescit ira, remittit, decedit,

abscedit; mollitur ira; deflagrat paulatim; animorum ille ardor residet;

ira cadit. 5. Iram deposuit, il n’est plus en colère. Iracundiam omisit,

demisit; iram repressit, sedavit, coercuit, continuit; iram expedivit;

missam fecit; ex animo ejecit. 6. Iram sedavit, _il a apaisé sa colère_.

Leniter permulsit iram; iras lenivit; iracundiæ faces exstinxit; impetum

animi delinivit; ardorem animi compressit. USUS: Ira est libido puniendi

ejus, qui videatur læsisse injuria, cum qua nihil recte, aut considerate

fieri potest. Facere aliquid per iram. Iram gerere, concire, evomere. Ira

incendi, ardere. Orta est inter illos ira. Ira decessit.

ĪRĀCUNDĒ, _Avec colère_. SYN. Per iram, cum iracundia, cum stomacho.

)( Leniter, quiete. USUS: Vehementer ago, non iracunde. Iracunde et

intemperanter facere.

ĪRĀCUNDĬA, æ, f. _Penchant à la colère_, _colère_. SYN. Ira, acerbitas

quædam naturæ et rabies. )( Lenitas. EPITH. Bellatrix, effervescens,

gladiatoria, gravior, inimica, injusta, justa, præsens, vehemens,

utilis. USUS: Aliquem ad iracundiam adducere, _mettre qqn en colère_.

Iracundia et stomacho effervescere, efferri, inflammari, ardere, furere,

_être enflammé par la colère_. Iracundiam exercere; iracundiæ servire,

obsequi, parere, _céder à la colère_. Iracundiæ resistere, _résister à la

colère_. Iracundiam continere, _contenir sa colère_. Iracundiam omittere,

dimittere, _éviter la colère_. Iracundiam sedare, _se calmer_.

ĪRĂCUNDUS, a, um, _Qui se met facilement en colère_, _irascible_. SYN.

Qui facile et cito irascitur, proclivis ad iram, irritabilis. PHRAS. 1.

Natura iracundus est, _il est naturellement irascible_. Animi quodam

impetu dolori fere et iracundiæ paret; summa est naturæ acerbitate;

nullum animo spatium dat, nec indignationem intra se premit, aut

continet, sed ira ac cupiditate, pessimis consultoribus, grassatur;

ingenio præceps in iram est; ægritudinem animi non facile dissimulat;

præcipitis in iram animi est; iræ potens non est; iram nec premere novit,

nec tenere; iracundia illi præfervida; natura præceps in iram; iram in

promptu gerit; natura stomachosior est, et facile excandescit. Cf. Ira.

2. Natura non adeo iracundus sum, _je ne suis pas naturellement très

irascible_. Non adeo pronus, propensus ad iram sum; iræ non admodum

deditus sum; juris in me parum habet ira; non admodum inclino, propendeo

ad iram, ira mihi minime dominatur; alienus, remotus, intactus ab ira

sum; animus is est meus, in quo nulla pars iracundiæ locum habeat,

resideat. USUS: Morosi, anxii, iracundi et difficiles senes sunt.

Iracundus est factus.

ĪRASCOR, ĕris, rātus sum, asci, d. _S’irriter_, _se fâcher_. SYN.

Incendor; ira incendor, iratus fio; succenseo; animo incitor, excandesco,

stomacho et iracundia excandesco _vel_ effervesco. ADV. Admodum, facile,

furenter, justius, occulte, omnino, temere. PHRAS. 1. Non facile irascor

amicis, _je ne me mets pas facilement en colère contre mes amis_. Non

temere excandesco, commoveor, animo incitor, tametsi læsus ab amicis.

Non facile indignatio oboritur, indignatione non facile accendor, non

facile stomacho effervesco, iram gero in amicos; etiam in stomacho ridere

soleo. 2. Irascor etiamnum, _je suis encore en colère_. Iracundias adhuc

recentes habeo; ira etiamnum, et tacita indignatio animum stimulant;

necdum ira resedit; nondum ira mihi cecidit; nondum deflagrarunt conceptæ

in hominem iræ; frustra indignationem premo; frustra animi ægritudinem

dissimulo; clausæ etiamnum aures sunt obstrepente ira; nondum rabies

consedit; suis adhuc ardet ignibus concepta indignatio. Ardet adhuc

ira et dolore animus; erumpere adhuc ira gestit et in nefarium hominis

caput effundi; non mediocri etiamnum incedo iratus iracundia; adhuc

totus in fermento sum. 3. En, ut irascitur homo improbus! _Voyez, comme

ce drôle se fâche!_ En, ut ira implacabilis implicat animum; en, ut

in rabiem ira degenerat; ut exardescit homo improbus iracundia! quam

commotus, quam incensus est! ut ira inflammatus est, ut excandescit,

ut furit, ut stomachatur! En, quis furor hominem invasit! qua ira, quo

furore percitus, quam irato animo, quam percito agit omnia! En, quæ

hominem intemperies agitat! Vide, ut stomacho effervescat; ut iracundia

efferatur, inflammetur, ardeat, excandescat! ut vultum adducat,

supercilia contrahat, ut scintillet oculis, spumet ore, rabiem furoremque

toto pectore anhelet? En quas animo iras ingentes concipiat! ut ira ac

dolore confusus, præceps amentia feratur! ut bile turgeat ac intumescat!

ut iram animo capere vix possit! USUS: Peripatetici virum negant esse,

qui nesciat irasci.

ĪRĀTUS, a, um, _Irrité_. SYN. Incensus, ira incensus; iracundia

percitus, incitatus, inflammatus; in aliquem infestus, infensus; qui

animo alieno et averso est ab aliquo. )( Propitius. ADV. Dissimulanter,

merito. PHRAS. Illud iratus dixit, _il a parlé étant en colère_. Ira

incensus; animo irato et percito; incensus odio; iracundiæ permittens

dominatum animi; ira flagrans, occæcatus, tumens; impotens iræ in eas

contumelias erupit; irarum plenus; ira infensus; efferatus odio; ira

motus, victus, percitus; ardens ira; furens, inflammatus ira; accensus

ira tam inclementer locutus est; elatus iracundia sic stomachum erupit.

USUS: Irati proprium est cupere, a quo læsus videatur, ei quam maximum

dolorem inurere. Iratum proprie dicimus, exisse de potestate. Cf. Ira,

Irascor.

ĪRŌNĬA, æ, f. _Ironie_. SYN. Inversio, dissimulatio, dissimulantia. USUS:

Licenter usus est dissimulatione, quam ironiam Græci vocant.

IRRAUCĔO, es, ausi, ere, n. _S’enrouer_. SYN. Raucus fio. USUS: Æsopus,

si paulum irrauserit, ridetur.

IRRĔPĂRĀBĬLIS, e, gen. com. _Irréparable_. USUS: Tempus irreparabile.

IRRĒPO, is, psi, ere, n. _Ramper vers_; _se glisser_, _s’insinuer_. SYN.

Adrepo, obrepo, influo, illabor. USUS: In gratiam, familiaritatem, in

sensus alterius, in testamenta irrepere. Credulitas in optimi cujusque

mentem facile irrepit.

IRRĒTĬO, is, īvi _vel_ ĭi, ītum, ire, a. _Embarrasser_; _captiver_. SYN.

Implico, illaqueo, impedio laqueis. USUS: His se erratis irretiit ætate

improvida. Disputationum laqueis aliquem irretire. Irretitus odio bonorum

omnium. Adolescentulos illecebris corruptelarum irretire. Cf. Implico.

IRRĔTORTUS, a, um, _Qu’on ne détourne pas_. SYN. Rectus. USUS: Oculo

irretorto aliquem spectare.

IRRĔVŎCĀBĬLIS, e, gen. com. _Qu’on ne peut rappeler_. USUS: Ætas

irrevocabilis.

IRRĪDĔO, es, rīsi, rīsum, ere, n. et a. _Se moquer_. SYN. Derideo, rideo.

ADV. Facete, turpiter, maxime. PHRAS. 1. Hominem irrident omnes, _tous

se moquent de cet homme_. Est ejusmodi, quem omnes per risum ac jocum

contemnant; cujus levitati ac imprudentiæ illudant omnes; quem pueri

sectentur, et derideant; qui irrisionibus omnium sit subjectus; qui

ludibrium sit cæterorum; qui ludibrio sit omnibus; quem omnes eludant,

ludificentur; qui in ora hominum pro ludibrio abeat; quem omnes ludibrio

habeant; qui risui sit omnibus; qui omnibus civibus spectaculo sit; per

ora hominum traducatur; cui convitium facere, quem ludibrio lædere, in

quem ea dicere, quibus totus explodatur, impune quisque audeat; qui

ostentui, deridiculo sit omnibus; quem pro ridiculo ac delectamento

habeant cæteri: omnes illum idoneum arbitrantur, quem ludos faciant; quem

albis dentibus derideant; quem deridendum propinent; quem deridiculi

gratia indignis modis ludificent. 2. Ille ipse præbet ansam irridendi

sui, _il prête lui-même le flanc à la moquerie_. Sese ipse deridendum

propinat; risui, ludibrio sibilisque aliorum os præbet, sese offert,

objicit. USUS: Irridens insontes, olim vicissim irridebitur. Cf. Explodo.

IRRĬGĀTĬO, ōnis, f. _Irrigation_. USUS: Agrorum irrigationes.

IRRĬGO, as, avi, atum, are, a. _Arroser_. SYN. Rigo. USUS: Ægyptum Nilus

irrigat.

IRRĬGŬUS, a, um, _Arrosé_. SYN. Quod facile irrigari potest. USUS: Hortus

irriguus.

IRRĪSĬO, ōnis, f. _Moquerie_. SYN. Ludibrium. USUS: Cum irrisione

audientium imitari militem gloriosum.

IRRĪSOR, ōris, _Moqueur_. USUS: Irrisores orationis.

IRRĪTĀBĬLIS, e, gen. com. _Irritable_, _susceptible_. SYN. Iracundus, qui

facile irritatur, et accenditur.

IRRĪTĀMENTUM, i, n. _Stimulant_, _aiguillon_. USUS: Certaminum

irritamentum.

IRRĪTĀTĬO, ōnis, f. _Stimulant_. USUS: Animorum irritatio.

IRRĪTO, as, avi, atum, are, a. _Irriter_, _aigrir_; _exciter_. USUS:

Irritare et lacessere aliquem. Cf. Excito.

IRRĬTUS, a, um, _Sans effet_, _inutile_, _vain_, _stérile_. SYN. Vanus,

inanis. )( Ratus. PHRAS. 1. Irritus fuit omnis labor meus, _tout mon

travail a été inutile_. Quæ gesseram, concidere omnia; ad nihilum

recidere; ad irritum cecidere; vana atque irrita evasere. Labor meus

omnis in irritum redactus est. 2. Spes irrita fuit, _cette espérance a

été vaine_. Incisa spes erat; spes erat in irritum redacta, ad irritum

spes cecidit; spes ea luxuriaverat, et vana evaserat; vana atque irrita

ea spes fuit. 3. Acta mea irrita declaravit senatus, _le sénat a annulé

tous mes actes_. Acta mea senatus rescidit, irrita fecit, irrita esse

jussit, sustulit, radicitus evellit, dissolvit, infirmavit, labefactavit,

evertit, subvertit. Cf. Frustra, Labor inanis. USUS: Irritum et infectum

facere aliquid. Testamentum irritum.

IRRŎGĀTĬO, ōnis, f. _Condamnation_. USUS: Irrogatio mulctæ.

IRRŎGO, as, avi, atum, are, a. _Imposer_, _infliger_, _decréter_. SYN.

Legem fero, constituo. USUS: Irrogare leges, pœnas, mulctam.

IRRUMPO, is, rūpi, ruptum, ere, n. et a. _Se précipiter sur_, _attaquer_.

SYN. Irruo, invado. )( Erumpo. ADV. Æquabiliter, temere, cursim;

derepente, effrenatius, extrinsecus, improviso. PHRAS. Irrumpere in latus

hostium, _attaquer l’ennemi en flanc_. In cornua impressionem facere,

irruptionem facere; impetum, vim facere; irrumpere cornua; permittere se

in medios hostium cuneos; incursu petere; impetu oppugnare nuda peditatu

cornua, incursionem in dextrum latus facere. Cf. Impetus. USUS: Hostis in

castra irrupit. Invidi in meas fortunas irrupere. Cf. Impressio.

IRRŬO, is, ŭi, ere, n., _nonnunquam_ a. _Se jeter sur_; _attaquer_. SYN.

Impetum in aliquem facio, invado, in aliquem me permitto, irrumpo. USUS:

In alienas possessiones irruit. Cf. Impetus, Adorior, Invado.

IRRUPTĬO, ōnis, _Irruption_. SYN. Incursio. )( Eruptio. USUS: Irruptionem

facere. Cf. Irrumpo.

IS, ĕa, id, _Ce_, _cet_. SYN. Ille, talis. USUS: Is tu vir es; neque enim

is eras, qui, etc.

ISTE, a, ud, _Celui-ci_, _celle-ci_. USUS: Atque ego ex istis sæpe audivi.

ISTHIC, _Ici_, _là, (sans mouv.)_. USUS: Ubi malis esse, quam isthic?

ISTHINC, _D’ici_, _de ce côté_. USUS: Qui isthinc veniunt.

ISTĬUSMŎDI, _De cette manière_, _de cette sorte_. USUS: Delectantur

disputationibus istiusmodi.

ISTHUC, _Là (avec mouv.)_. SYN. Istud. USUS: Idem isthuc dicunt, quod

dictum a te est.

ĬTA, _Ainsi_. SYN. Sic, ita enimvero, præclare, certe, sicut dicis,

dici aliter non potest, vero quidem, admodum, ut maxime, næ, profecto.

USUS: 1. Ita est; ita censeo. 2. Valde, _fort_, _très_. Simulacra quidem

præclara, sed non ita antiqua. 3. Adeo, _tellement_, _ainsi_. O Dave,

itane contemnor abs te!

ĬTĂQUE, _C’est pourquoi_. SYN. Idcirco, quam ob rem. USUS: Itaque ex me

quærunt.

ĬTEM, _De même_, _pareillement_. SYN. Similiter, etiam, quoque, non

minus. USUS: 1. Solis defectiones itemque lunæ. 2. Ita, sic, _comme_.

Fecisti item, uti prædones solent. Si e meo capite natus sis item, ut

aiunt Minervam. 3. Vicissim, _à mon tour_. Tu meas epistolas concerpito,

ego item tuas.

ĬTER, ĭtĭnĕris, n. _Route_, _chemin_. EPITH. Alienum, devium,

difficillimum, festivum, flexuosum, gloriosum, ineptum, longum, medium,

molestum, necessarium, nefarium, reliquum, simplex, solemne, subitum,

totum, tritum, tutum, verum, PHRAS. 1. Iter aliquo suscipere, _faire

route pour quelque endroit_. iter aliquo apparare, suscipere, petere,

habere, ingredi, facere, dirigere, convertere, maturare; itineri

se committere; committere se viæ; in viam se dare; iter aggredi.

Cf. Proficiscor. 2. Iter prosequi, _continuer son chemin_. Pergere

iter cœptum; iter insistere; cursum perseverare, _seu_ exsequi; iter

conficere. 3. Iter suum suspendere, _s’arrêter_. Iter supprimere;

profectionis consilium abjicere, omittere, dimittere; itinere desistere.

4. Iter molestum habui, _avoir une route ennuyeuse_. Iter conficiebam

æstuosa et pulverulenta via; profectio ea fuit, in qua et luctandum mihi

cum tenacissimo sabulo et vestigiis cedente, et cum via inepta, qua

ægre moliuntur pedes. Iter parum commode explicui, iniquitate locorum

viæ errores ubique implicante. 5. Romam iter mihi faciendum est, _il

me faut aller à Rome_. Roma mihi terrestri itinere petenda est; longum

iter graveque instat. Italia percursanda, emetienda, peragranda. Romam

terrestri itinere contendendum est. Romam iter suscipiendum, pedibusque

conficiendum. Cf. Proficiscor. USUS: Iter gubernare, _diriger un voyage_.

Iter equo, pedibus conficere, _voyager à pied, à cheval_. Iter alio

flectere, _se détourner de sa route_. Iter impedire, intercludere,

_empêcher un voyage_. Iter belle processit, _le voyage fut heureux_.

ĬTĔRĀTĬO, ōnis, f. _Répétition_. SYN. Geminatio, repetitio, redintegratio.

ĬTĔRO, as, avi, atum, are, a. _Faire une seconde fois_, _répéter_. SYN.

Gemino, repeto, duplico. USUS: Verbum iterare.

ĬTĔRUM, _De nouveau_. SYN. Rursum. PHRAS. Dicta iterum dicenda fuere, _je

dus répéter mes paroles_. Locus ille de integro retractandus fuit; ad

prius dicta redeundum mihi erat; eodem devolvi oratio debebat; ad priora

reverti; priora recolere debebam; decurso jam spatio, tanquam a meta ad

carceres revocanda erat oratio; novus mihi renascebatur labor; novus erat

de integro exsudandus labor, et quæ dixeram, repetenda. Cf. Repeto. USUS:

Iterum atque iterum te rogo. Iterum ac tertium consul.

ĬTĬDEM, _De la même manière_, _semblablement_. SYN. Similiter, pariter,

item. USUS: Vinctus itidem a Saturno filius. Cf. Item.

ĬTĬO, ōnis, f. _Action d’aller_. SYN. Iter, itus, incessus. USUS: De

obviam itione faciam, ut suades. Illi domum itio concessa est ac data.

Crebræ itiones, _allées et venues_.

ITO, as, are, n. _Aller souvent_. SYN. Frequenter eo. USUS: Ad cænas

itare.

ITŬS, ūs, _Marche_. SYN. Itio. USUS: Quis noster itus, incessus, vultus?

J

JĂCĔO, es, cŭi, ere, n. _Être couché_. SYN. Prostratus sum, procumbo. )(

Vigeo, floreo. ADV. In perpetuum, longe, obscure, sæpe et diu stratum

ad pedes, sigillatim, tam diu, turpiter, valde. PHRAS. Vix erat, ubi

jacerent, _il y avait à peine de la place pour se coucher_. Vix erat, ubi

sternerent corpora; quo se conjicerent cui incubarent, ubi acquiescerent;

vix erat, ut fusi in herba recubarent. USUS: 1. Mater diu ad pedes misere

strata jacuit; mœrens jacebat in loco. 2. Negligor, _être négligé,

délaissé_. Jacent litteræ, ingenia, religiones, leges, studia. Absens in

tenebris, in oblivione diu jacuit, dum in lucem reipublicæ extraheretur.

In sordibus et luctu jacere.

JĂCĬO, is, jēci, jactum, ere, a. _Jeter_, _lancer_. SYN. Immitto,

objicio, conjicio. PHRAS. Tela jacere, _lancer des traits_. Emittere,

conjicere in hostem; tela effundere, intorquere, ingerere in subeuntes;

missilibus incessere hostem; quidquid sors in manus dedit, jaculari,

mittere in hostem. USUS: Saxa, tela jacere; jacere contumeliam, probrum,

injurias; terrores, minas, periculum in aliquem jacere, denuntiare,

_faire entendre_, _proférer_. Is casus me in mediam contentionem jecit.

Jacere fundamenta, suspicionem, gradum, aditum ad gloriam. Cf. Conjicio.

JACTĀTĬO, ōnis, f. _Jactance_, _faveur populaire_. SYN. Favor, aura

popularis, ostentatio, concitatio. EPITH. Magna, inanis, modica, multa.

USUS: 1. Non jactatione populari, sed dignitate et innocentia se

tuetur. 2. Ostentatio, _ostentation_, _vanité_. Jactatione verborum et

periculorum terrere aliquem. 3. Concitatio, _mouvement_, _agitation_.

Jactatione maris fessus. Jactatio corporis exigua. Cf. Glorior,

Ostentatio.

JACTO, as, avi, atum, are, a. _Publier_, _vanter_;—se (_exprimé ou

sous-entendu_), _se vanter_, _être fier de_. SYN. Magnifice loquor,

glorior, verbis me magnum facio, gloria me et prædicatione effero, me

ostento, de me prædico. ADV. Dupliciter se, gravissime, inconstanter,

insolentius, intolerantius, leniter primas hastas, magnificentissime,

non ita diu sumptuosius, turbide, valde, vehementius, vehementissime.

Jactari facetius, gravius, immoderate, petulantius, vulgo, inique. PHRAS.

Solet se insolenter jactare, _il se vante sans mesure_. Insolenter

gloriari de rebus suis; res suas inflatius commemorare; de suis laudibus

verbosius prædicare; plenas ostentationis voces mittere; facta sua

prædicando extollere; sese verbis insolenter efferre; magnificis verbis

de se suisque rebus loqui; agere suarum rerum ambitiosum ostentatorem;

laudis suæ buccinatorem; sui suarumque rerum odiosum prædicatorem; agere

ubique militem gloriosum, et insolentius de se prædicare; ostentare ac

venditare res suas putide; nullum sui ostentandi finem facere; omnia

naturæ ingeniique instrumenta ad laudis jactationem convertere; gloriæ ac

existimationi suæ falsa etiam laudis commemoratione servire. Cf. Glorior,

Superbus. USUS: 1. Magnifice se et insolenter de re aliqua jactare. 2.

Jacio, agito, commoveo, _remuer_, _secouer_, _agiter_. Oculos, caput,

cerviculam jactare. 3. Injicio, infero, _dire_, _proférer_, _répandre_.

Terrorem, minas, pericula jactare. 4. Exagito, _poursuivre_. Convitiis,

clamore aliquem; æquitatem multis modis jactare. Æstu, febribus,

labore forensi, tempestate populi jactari. 5. Huc illuc impelli, _être

ballotté_. Turbato mari jactatur navis, ventoque rapitur.

JACTŪRA, æ, f. _Perte_. SYN. Damnum. EPITH. Immanis, magna, mediocris,

minima, tanta, tolerabilis, turpis. USUS: Rei familiaris jacturam

facere. Magna jactura pecuniæ, _vel_ in pecunia est facta. Cf. Damnum,

Detrimentum.

JACTŬS, ūs, m. _Action de jeter, de lancer_. SYN. Conjectus. USUS:

Fulminum jactus, _action de foudroyer_.

JĂCŬLĀTOR, ōris, m. _Qui jette_, _qui lance_. Qui jaculum emittit, telum

mittit. USUS: Sæpe optimi juculatores errant.

JĂCŬLOR, aris, atus sum, ari, d. _Brandir_, _lancer_. SYN. Torqueo,

conjicio, jacio. PHRAS. Jaculari, _frapper_, _atteindre_. Jaculo petere,

ferire; jacula in hostem ingerere; telorum ingentem vim effundere,

hostibus injicere. USUS: Jaculari ad metam. Cf. Jacio.

JĂCŬLUM, i, n. _Trait_, _javelot_. SYN. Telum. USUS: Murum jaculo

trajicere.

JAM, _Déjà_, _depuis_. USUS: Jam illo tempore, cum; jam a principio

belli; jam inde ab adolescentia; jam a Socrate; jam usque ab heroicis

temporibus; jam, jamque pluit; jam delector. Jam vero.

JAMDĬU, _Depuis longtemps_. SYN. Jampridem, jam dudum, aliquot jam per

annos, multorum jam dierum intervallo. USUS: Res jamdiu gestæ.

JAMPRĪDEM, _Depuis longtemps_. SYN. Jamdiu. USUS: Jam sum pridem tuus.

JĀNĬTOR, ōris, m. _Portier_. SYN. Januæ custos _seu_ præfectus.

JĀNŬA, æ, f. _Porte_. SYN. Ostium, aditus. EPITH. Consularis, effracta et

evulsa. PHRAS. 1. Januam claudere, _fermer la porte_. Fores adducere,

obserare, occludere; foribus pessulum obdere; fores firmare pessulis.

2. Januam effringere, _briser la porte_. Fores arietare; postes, limina

securibus comminuere; moliri fores; foribus proterve injuriam facere;

exitium ferre; impetum facere in januam; januam refringere. 3. Ad januam

multi exspectant, _bien des gens attendent à la porte_. Multi assistunt

ad fores; observantur vestibulo; ejus janua et vestibulum magna hominum

frequentia celebratur.