EXSPECTĀTĬO, ōnis, f. _Attente_; _espérance_. SYN. Spes. EPITH.

Acerba, adversaria, brevis, cæca, diuturna supplicii, firma, gravis,

incredibilis, indigna homine libero, longa, magna, major, maxima,

mirabilis, mirifica, non parva, quotidiana, sollicita, summa, suspensa,

tacita, ultima, crebra. PHRAS. 1. Vereor, ne, quam tui exspectationem

concitasti, hanc sustinere ac tueri non possis, _je crains que vous ne

répondiez pas aux espérances que vous avez fait concevoir_. Vereor, ut

studia tua exspectationi hominum respondeant. Timeo, ne studiorum tuorum

eventus ab exspectatione hominum dissentiat. Timeo, ne tuis studiis non

is, qui exspectatur, sit exitus. Magna me dubitatio tenet, an eum, quem

homines exspectant, studia tua fructum latura sint. Timeo, ne studia

tua cum hominum opinione non consentiant; alium, atque exspectatur,

exitum habeant; qui exspectatur, fructum non pariant; fallas hominum

spes de te conceptas. Timeo, ne studiorum tuorum eventus alius, atque

exspectatur, exsistat. 2. Exspectationem de te egregiam movisti, _vous

donnez de grandes espérances_. Exspectationem apud omnes, omnibus de

te magnam commovisti, concitasti, fecisti, dedisti, attulisti; magnam

in exspectationem omnes adduxisti. 3. Magna de te exspectatio est,

_on attend beaucoup de vous_. Scito, te in summa exspectatione esse;

summam esse tui exspectationem; omnes exspectant a te, quæ a summa

virtute, summoque ingenio exspectanda erant; nihil humile, nihil

vulgare, nihil angustum a te exspectatur; magnum quiddam, et excellens;

excelsa omnia, ampla, divina sibi de te pollicentur; civitas omnis

exspectatione suspensa, in exspectationem erecta est. 4. Exspectationem

de te concitatam egregie sustinuisti, _vous avez parfaitement rempli

l’attente que vous aviez fait concevoir_. Exspectationem de te factam

tuitus es præclare; explevisti, quin vicisti, superasti desiderii

nostri exspectationem; conceptæ de te opinioni egregie respondisti. 5.

Exspectationi non respondisti, _vous n’avez pas répondu à notre attente_.

Fefellisti, decepisti exspectationem nostram; id, quod a te præstitum,

longe infra exspectationem est; non æquasti spem de te conceptam; longe

absunt a præclara exspectatione studiorum tuorum fructus. Cf. Opinio,

Spes.

EXSPECTO, as, avi, atum, are, a. _Attendre_. SYN. Præstolor, spero.

ADV. Acriter, acerrime, admodum, amanter, amplius, avide, avidissime,

commodissime, jam diu, maxime, melius, mirifice, omnino, privatim,

prorsus, publice, quotidie, summe, valde, vehementer, recte, foris.

PHRAS. 1. Diu te jam exspecto, _je vous attends depuis longtemps_. Diu

te operior; in diuturna exspectatione est adventus tuus; acerrime, valde

suspenso animo te præstolor; magna tui est exspectatio; vix fero jam

desiderium tui; animus jam præstolantem deficit; angor singularum horarum

exspectatione. 2. Omnes exspectabant exitum rei, _tous attendaient

l’issue de cette affaire_. Omnes erecti exspectatione stabant; in

exspectatione civitas erat universa; civitas in rei exspectationem erecta

erat; tot mortalium animi spe, metuque pendebant; exspectationes ea res

nonexiguas commovebat; angebantur, cruciabantur, torquebantur omnes

exspectatione rei. Civitas omnis cæca exspectatione suspensa tenebatur;

in eventum sortis intenta erat; multiplici exspectatione commota erat. 3.

Cum omnes exspectarent, _comme tous attendaient_. In tanta exspectatione

rerum; tot mortalium animis spe, metuque pendentibus; intentis in rei

eventum omnium animis oculisque. USUS: Reditum tuum spe exspecto,

absentem memoria colo. Omnia, volo, a me postules et exspectes. Diem

ex die exspectare. Carus omnibus et exspectatus venies. Exspectatus ad

summam dignitatem. Cf. Exspectatio.

EXSPĪRĀTĬO (expiratio), ōnis, f. _Exhalaison_, _vapeur_. SYN. Exhalatio.

USUS: Terræ exspirationibus aer alitur.

EXSPĪRO (expiro), as, avi, atum, are, a. et n. _Exhaler_; _rendre le

dernier soupir_. SYN. Spiritum emitto. USUS: Animam exspirare. Inter

primam curationem exspiravit, _il mourut pendant le premier traitement_.

Cf. Morior.

EXSPŎLĬO, as, avi, atum, are, a. _Dépouiller_. SYN. Exhaurio. PHRAS.

Exspoliavit provinciam, _il a dépouillé une province_. Provinciam eam

frumento, etc. exinanivit; prædas ex omnibus locis egit; prædæ loco eam

provinciam habuit; quidquid ferri agique potuit avertit. Cf. Spolio,

Diripio. USUS: Exspoliare Pompeium exercitu et provincia.

EXSPŬO, is, ŭi, ūtum, ere, a. _Rejeter_, _vomir_. SYN. Cum fastidio

rejicio, expello.

EXSTINCTĬO, ōnis, f. _Mort_, _extinction_. SYN. Interitus. USUS: Supremas

ille dies non exstinctionem, sed loci commutationem affert.

EXSTINCTOR, ōris, m. _Celui qui éteint_. USUS: Non exstinctor, sed auctor

incendii, belli, seditionis. Exstinctor patriæ et proditor.

EXSTINGUO, is, xi, nctum, ere, a. _Éteindre_. SYN. Restinguo, opprimo.

)( Incendo. ADV. Omnino, animum plane, maturius, simul, funditus,

jam pridem. USUS: 1. Vir egregius mature exstinctus. Belli reliquias

exstinguere. Memoria tanti sceleris non exstincta quidem, sed repressa

vetustate. 2. Deleo, interitum affero, _faire périr_, _détruire_.

Exstinguere senatum, leges, rempublicam, imperium, judicia. Alicujus

salutem exstinguere, gloriam infringere. Furorem alicujus et audaciam

opprimere, exstinguere. Cf. Deleo.

EXSTIRPO, as, avi, atum, are, a. _Déraciner_, _arracher_. SYN. Extraho,

evello; stirpem tollo, interficio, funditus deleo. USUS: TRANSL. Nisi

omnem humanitatem ex ejus animo exstirpatam credimus. Vitia funditus

exstirpari non possunt.

EXSTO, as, tĭti, tĭtum, are, n. _Apparaître_, _se montrer_. SYN. Appareo,

consto, sum. ADV. Aliunde, nusquam, repente, subito, divinitus. USUS:

1. Exstant multa fortitudinis exempla. Multa tua in me merita exstant.

2. Emineo, _dépasser_, _faire saillie_. Navis ab aquis exstat. Quod est

illuminatum magis, exstare et eminere videtur. Cf. Exsisto.

EXSTRUCTĬO, ōnis, f. _Construction_. USUS: Exstructiones tectorum.

EXSTRŬO, is, uxi, uctum, ere, a. _Élever_, _dresser_. SYN. Ædifico.

ADV. Accurate, vere. USUS: 1. Immortale monumentum exstruere. Ad cœlum

exstruxit villam. 2. Cogito, _se représenter_. Age, exstrue animo

altitudinem et excellentiam virtutis. 3. Onero, _charger_. Mensam

exquisitis epulis exstruere. Cf. Ædifico.

EXSŪDO, as, avi, atum, are, a. _Faire avec peine_. USUS: Laborem exsudare.

EXSŪGO, is, suxi, suctum, ere, a. _Sucer entièrement_; _épuiser_. USUS:

Sanguinem, fortunasque omnium exsugere.

EXSŬPĔRANTĬA, æ, f. _Supériorité_. USUS: Populus omnem exsuperantiam

virtutis odit.

EXSŬPĔRO, as, avi, atum, are, a. _Surpasser_. SYN. Supero. USUS: Dum

anima exsuperabo mea. Cf. Supero, Excello.

EXSURGO, is, surrexi, surrectum, ere, n. _Se lever_. SYN. Surgo, erigor.

ADV. Honestissime, paulisper. USUS: Exsurge et erigere te. Recreatus

morbo, ut exsurgere et erigere se posset. Cf. Surgo.

EXSUSCĬTĀTĬO, ōnis, f. _Appel fait à l’attention (de l’auditeur)_. SYN.

Commotio.

EXSUSCĬTO, as, avi, atum, are, a. _Éveiller_; _émouvoir_, _exciter_. SYN.

Expergefacio. USUS: Hæc cura animos exsuscitat. Memoriam, se exsuscitat.

EXTA, ōrum, n. pl. _Entrailles des victimes_. SYN. Præcordia. EPITH.

Argutissima, bona, prima, secunda, tristissima. USUS: Præsentio per exta.

Exta pecudum interpretari.

EXTĀBESCO, is, tābŭi, escere, n. _Se sécher_, _devenir maigre_. SYN.

Contabesco, lenta tabe conficior. USUS: Corpus macie, sententia illa

diuturnitate extabuit. Cf. Tabes.

EXTEMPLO, _Sur le champ_. SYN. Illico. Cf. Statim.

EXTEMPŎRĀLIS, e, gen. com. _Improvisé_.

EXTENDO, is, tendi, tensum, ere, a. _Étendre_. SYN. Projicio. PHRAS. 1.

Late se extendit tua industria ad alienas utilitates, _vous vous occupez

beaucoup des intérêts a’autrui_. Late se porrigit et explicat, late

patet, fluit, manet; urbem totam complectitur tua industria; ad exteros

etiam porrigis, profers tuam industriam; non constringi, contineri se

patitur tua industria; certis finibus includi, circumscribi se non

sinit, egreditur extra fines, quos muneris tui ratio constitutos habet.

2. Peninsula late extenditur in mare, _la péninsule se prolonge au loin

dans la mer_. Excurrit late in mare; porrecta est in mare multis passuum

millibus, peninsula late in mare projecta. 3. Arbor ramos late extendit,

_l’arbre étend au loin ses branches_. Diffunditur vastis ramis arbor; in

omnes partes funditur; late ramos promittit; passis late ramis, projectis

brachiis procera arbor. USUS: Extensis brachiis aliquid de gestu addidit.

Cf. Dilato, Explico.

EXTĔNŬĀTĬO, ōnis, f. _Atténuation_ (Fig. reth.). EPITH. Concisa. USUS:

Distincte concisa brevitas extenuatioque.

EXTĔNŬO, as, avi, atum, are, a. _Rendre mince_, _diminuer_. SYN. Minuo,

attenuo, deprimo, elevo. )( Augeo, exaggero, amplifico. ADV. Sigillatim

voluptates. USUS: Amor omnes molestias extenuat. Munus suum et beneficium

verbis extenuare. Extenuatur spes nostra et evanescit. Extenuare

atrocitatem facti, levare, elevare. Extenuabant angustiæ gradientium

agmen. Extenuare suspicionem, offensionem, ignominiam et elevare. Cf.

Minuo.

EXTĔRĔBRO, as, are, a. _Obtenir avec effort_, _arracher_. SYN.

Perterebro, exterebrando extraho. USUS: Nummulos, aurum exterebrare ex

aliquo.

EXTERGĔO, es, _vel_ EXTERGO, is, tersi, tersum, ere, a. _Essuyer_,

_nettoyer_. SYN. Tergendo purgo, ac mundum facio. Cf. Tergo.

EXTERMĬNĀTOR, ōris, m. _Celui qui chasse_, _qui bannit_. SYN. Expulsor.

EXTERMĬNO, as, avi, atum, are, a. _Expulser_, _bannir_. SYN. Expello,

ejicio. ADV. Contra. USUS: Exterminare ab urbe. Reipublicæ auctoritatem.

Rempublicam exterminare. Peregrinos urbibus exterminare. Cf. Pello,

Ejicio.

EXTERNUS, a, um, _Étranger_. SYN. Extrarius, extraneus, exterus,

alienigena, extrinsecus accedens, adventitius, peregrinus, advena. )(

Domesticus. USUS: Externa commoda, et ad corpus pertinentia. Canum amor

in dominos, odium in externos. Animos externa et adventitia visione

pulsare. Adjumenta externa et adventitia.

EXTĔRO, is, trīvi, trītum, ere, a. _Broyer_; _digérer_. SYN. Comminuo,

digero, conficio. USUS: Calor stomachi ad exterendum cibum.

EXTERRĔO, es, rŭi, ĭtum, ere, a. _Épouvanter_. SYN. Perterreo. ADV.

Præter modum. USUS: Admotis dolorum facibus exterrentur plerique. Cf.

Terreo.

EXTĔRUS, a, um, _Étranger_. SYN. Externus. )( Domesticus. USUS: Exteræ

nationes. Cf. Peregrinus.

EXTĬMESCO, is, mŭi, escere, n. et a. _Être épouvanté_; _craindre_,

_redouter_. SYN. Pertimesco. USUS: Unum extimescendum est, ne quid

turpiter faciamus. Cf. Timeo.

EXTĬMUS, a, um, _Qui est à l’extrémité_; _le dernier_. SYN. Extremus.

USUS: Orbis cœlestis extimus.

EXTISPEX, ĭcis, m. _Devin qui observait les entrailles des victimes_.

SYN. Aruspex. USUS: Ars extispicum.

EXTOLLO, is, tŭli, ēlātum, ere, a. _Lever_, _relever_; _ranimer_. SYN.

Effero, erigo, animos tollo, insolentem facio. )( Deprimo. USUS: Aliquem

laudibus in cœlum; rerum verbis in majus extollere. Extollere jacentem

et erigere. Libertas pressa tandem caput extollere, erigere, se recreare

incipit. Opes illum admodum extollunt. Cave addas: Suos oculos, etc. Cf.

Laudo, Illustro.

EXTORQUĔO, es, torsi, tortum, ere, a. _Arracher_, _obtenir violemment_.

SYN. Exprimo, aufero, eripio. ADV. Ingratiis, sero. PHRAS. Nummos aliquot

extorsit, _il m’a extorqué quelques écus_. Vi pecuniam ex me expressit;

invito, atque ingratiis nummos aliquot extorsit; peculii sibi aliquid

expugnavit; nummorum aliquid a me exterebravit, exsculpsit; argento me

emunxit. USUS: Vi ferrum, arma de manibus alicui extorquere. Sententiam

alicui extorquere. Hic mihi error, dum vivo, non extorquebitur. Cf.

Eripio.

EXTORRIS, e, gen. com. _Banni_, _proscrit_. SYN. Exul. Cf. Exul, Exilium.

EXTRA, _Hors_. SYN. Extrinsecus, foris. Vim exprimit remotioris loci. )(

Intra. USUS: 1. Extra urbem, ostium eminere foras. Ea, quæ extra sunt,

contemplari. In corpore et extra, quædam bona sunt. 2. Præter, _à part_.

Extra tumultum Gallicum multis armorum vacatio est. Sunt hæc extra modum

absona. Extra culpam se ponere. Extra hanc causam, nemo arma ferat.

EXTRĂHO, is, traxi, tractum, ere, a. _Extraire_, _tirer_; _prolonger_.

SYN. Exstirpo, evello; produco, differo. ADV. Penitus, radicitus,

stirpitus. PHRAS. Res variis modis extrahitur, _on prolonge l’affaire

de toutes les façons_. Res trahitur; dies producitur; res protrahitur,

ducitur, differtur; mora rebus alia et alia injicitur, intercedit; dies

unus, alter, tertius agendæ rei eximitur. Cf. Differo. USUS: 1. Epicurus

ex hominum animis radicitus extrahit religionem. Extrahere ex animo

sententiam alteri. 2. Libero, eripio, _arracher_, _délivrer_. Extrahere

se e negotio. Rempublicam periculis extrahere. 3. Produco, differo,

_traîner en longueur_, _prolonger_. Res variis calumniis extracta

est. Diem, senatum, judicium extrahere. Certamen in noctem extrahere,

_prolonger le combat jusqu’à la nuit_.

EXTRĀNĔUS, a, um, _Extérieur_, _étranger_. SYN. Extrarius. USUS: Res,

bona extranea. Cf. Externus, Peregrinus.

EXTRĂORDĬNĀRĬUS, a, um, _Extraordinaire_, _inusité_. SYN. Extra

ordinem. )( Legitimus. USUS: Extraordinarios honores accipere. Pecunia

extraordinaria. Cupiditatibus extraordinariis adeo non indulgeo, ut vix

quotidianis satisfaciam.

EXTRĀRĬUS, a, um, _Extérieur_. SYN. Externus. )( Interior. USUS: Extraria

defensio.

EXTRĒMĬTAS, ātis, f. _Extrémité_, _bout_, _fin_. SYN. Ora. USUS: Cœli

nulla ora, nulla extremitas. Omnem infinitatem peragrabat, in nulla

extremitate consistens.

EXTRĒMO, _A la fin_. SYN. Ad extremum, postremo.

EXTRĒMUM, _Terme_, _fin_. SYN. Ultimum, finis. USUS: 1. Quod non habet

extremum, infinitum est. 2. ADV. Tandem, _cum_ ad, _pour la fin_. Non

illi animus, non fides ad extremum defuit.

EXTRĒMUS, a, um, _Extrême_, _dernier_. SYN. Postremus, ultimus,

novissimus. )( Infimus, primus. PHRAS. Res ad extremum venit, _la chose

est dans une situation désespérée_. Ad ultimum dimicationis ventum est.

Ad ultimum laboris ac periculi ventum est. Res est in extremum deducta

casum. Ad ultima propellimur; omnia extrema, ultima tentanda nunc sunt,

et audenda. Cf. Finis, Periculum, Despero. USUS: Cœlum extremum atque

ultimum mundi. Extremum discrimen; in extremo libro. Extrema in oratione.

In extremis litteris erat.

EXTRĪCO, as, avi, atum, are, a. _Débarrasser_, _démêler_. SYN. Explico,

expedio, evolvo. USUS: De negotio tuo nihil adhuc extrico. Cf. Expedio,

Explico.

EXTRĬNSĔCUS, _Au dehors_, _à l’extérieur_. SYN. Extra, foris. USUS:

Pulmones adducunt spiritum extrinsecus. Extrinsecus inaurata columna. Re

extrinsecus terribili objecta. Cf. Extra.

EXTRŪDO, is, trūsi, trūsum, ere, a. _Chasser_, _repousser_, _éloigner_.

SYN. Ejicio, exturbo. )( Retineo. ADV. Quamprimum. USUS: Domo aliquem,

quin amicitia extrudere. Cf. Ejicio.

EXTUNDO, is, tŭdi, tūsum, ere, a. * _Créer_, _produire_; _arracher_.

USUS: Labor extundit artes, extundit fastidium. Cf. Exprimo.

EXTURBO, as, avi, atum, are, a. _Chasser par force_, _bannir_. SYN. Per

vim ejicio, expello, dejicio, everto. ADV. Nominatim. USUS: 1. Exturbari

domo, fortunis, numero vivorum. 2. TRANSL. Ægritudinem ex animo,

lassitudinem ex membris exturbare. Cf. Pello, Ejicio.

EXŪBĔRANTĬA, æ, f. _Abondance_.

EXŪBĔRO, as, avi, are, n. _Regorger_, _abonder_. SYN. Abundo. USUS: Annus

pomis exuberat. Cf. Copia.

EXUL, ŭlis, m. _Exilé_. SYN. Extorris, ejectus, relegatus. )( Civis.

PHRAS. Multi egregii viri exules facti sunt, _un grand nombre d’hommes

illustres furent exilés_. Complures viri insignes inique relegati; e

patria amandati, expulsi, ejecti, ablegati sunt; exulaverunt; exilio

mulctati, damnati sunt; patrium solum vertere compulsi, coacti sunt;

patriam exules reliquerunt; urbe, domo, penatibus, foro, congressu

civium extorres fuerunt; patria cedere coacti sunt; in exilium projecti

sunt; patriæ finibus prohibiti; in ultimas terras deportati; in ultimum

pene rerum humanarum terminum relegati, amandati sunt. USUS: Vagus exul

errabat undique. Reducere, restituere exules. Cf. Exilium, Exulo.

EXULCĔRO, as, avi, atum, are, a. _Ulcérer_; _irriter_, _aigrir_. SYN.

Ulcus facio, corrumpo. )( Concilio. ADV. Clam. USUS: Animus suspicionibus

exulceratus. Non modo non exulcerasti ejus gratiam, sed conciliasti.

EXŬLO, as, avi, atum, are, n. _Être banni_, _proscrit_, _exilé_. SYN.

Exul sum; exilii causa solum verto, _vel_ muto; in exilio sum. PHRAS. 1.

Sponte sua exultavit, _il s’exila volontairement_. Voluntarium conscivit

exilium; sponte urbe cessit, migravit, excessit; exulatum iit, abiit;

in exilium profectus est; patriam reliquit; solum vertit, mutavit;

exilio patriam sedem mutavit. 2. Tarquinii merito Roma exularunt, _c’est

justement que les Tarquins furent bannis de Rome_. Merito urbe pulsi;

Roma exacti, extrusi, ejecti, exterminati sunt. Roma abire, egredi,

cedere, migrare, recedere, exire; in exilium ire; exulatum abire jussi

sunt; Romam relinquere coacti sunt. Cf. Exul, Exilium.

EXULTĀTĬO, ōnis, f. _Joie immodérée_, _transport_. USUS: Illa exultatio

Athamantis.

EXULTO, as, avi, are, n. _Bondir de joie, d’orgueil, etc._ SYN. Efferor

gaudio; gaudio triumpho; voluptate, _vel_ lætitia nimia gestio. )(

Lamentor. ADV. Audacius, effuse, immoderate, inaniter, palam lætitia,

palam luctu, juveniliter. USUS: Alacris exultat improbitas in victoria.

Otio, rebus secundis, gaudio exultare, et triumphare. Exultaret et

triumpharet oratio. Elatus gaudio, animi lætitia exultans. Temere

gestiens, furens, et exultans. Furor exultans. Cf. Gaudium, Lætor.

EXŬO, is, ŭi, ūtum, ere, a. _Dépouiller_. SYN. Spolio corpus, corpus

nudo, vestem detraho, ornatu denudo. )( Induo. USUS: 1. Omnem

humanitatem, fidem, obsequium, jus fasque exuere. Arrogantiam exuere;

hominem exuere, _dépouiller tout sentiment d’humanité_. 2. Extrico,

_se débarrasser de_. Laqueis se exuere. 3. Vestem pono, depono, _se

déshabiller_. Vestem, se veste exuere.

EXŪRO, is, ussi, ustum, ere, a. _Brûler_, _consumer_, _anéantir_. USUS:

Mihi ex animo exuri non potest, esse DEUM. Cf. Comburo, Concremo, Ignis.

EXUSTĬO, ōnis, f. _Combustion_. USUS: Exustiones, eluviones terrarum,

_les inondations et les embrasements_.

EXŬVĬÆ, ārum, f. pl. _Dépouilles_. SYN. Spolia. USUS: Locus exuviis

nauticis, et classium spoliis ornatus. Exuviæ leonis, asini, serpentis;

bubulæ exuviæ. Exuvias defuncti terræ demandare, _enterrer un mort_.

F

FĂBA, æ, f. _Fève_. SYN. Legumen maximum. USUS: Faba abstinuere

Pythagorici, quasi eorum cibo mens, non venter infletur. Faba inflationem

magnam habet.

FĀBELLA, æ, f. _Récit_, _anecdote_, _historiette_, _conte_. SYN. Fabula.

EPITH. Tota, vetus, anilis, commentitia. Latina. USUS: Vetus fabella

narratur. Cf. Fabula.

FĂBER, ri, m. _Ouvrier_, _artisan_. SYN. Opifex, artifex. EPITH.

Lignarius et optimus. PHRAS. Faber est admodum peritus, _il est fort

habile ouvrier_. Inventor et machinator bellicorum operum; qui miri

artificii machinationes summa celeritate promoveat; fabrilium operum

magister excellens est. USUS: Adhibere non modo ut architectos, sed ut

fabros ad ædificandam rempublicam.

FĂBRĒ, _Artistement_, _habilement_. SYN. Affabre, artificiose, scite,

miro opere, summo artificio. USUS: Argentum fabre factum.

FĂBRĒFĂCĬO, facis, fēci, factum, ere, a. _Construire_, _façonner avec

art_. SYN. Artificiose compono, ædifico. USUS: Astutiam fabrefacere. Vasa

fabrefacta.

FĂBRĬCA, æ, f. _Atelier_; _confection_, _structure_. SYN. Fabricatio, ars

fabrilis. EPITH. Admirabilis, crudelis, diligens, divina, incredibilis.

USUS: Incredibilis illa naturæ fabrica. Quam solers subtilisque

descriptio, quamque admirabilis fabrica membrorum. Vulcanus Lemni fabricæ

præest.

FĂBRĬCĀTĬO, ōnis, f. _Travail_, _mise en œuvre_, _construction_. SYN.

Fabrica. USUS: Si erit tota hominis fabricatio perspecta.

FĂBRĬCĀTOR, ōris, m. _Constructeur_, _ouvrier_. SYN. Architectus,

artifex, ædificator. USUS: Minutorum opusculorum fabricator. Ille

fabricator tanti operis DEUS.

FĂBRĬCOR, aris, atus sum, ari, d. _Faire_, _façonner_, _fabriquer_.

SYN. Fabrico, architector. ADV. Incredibiliter. USUS: Fabricemur verba,

_forgeons_, _créons des mots_. Vim esse aliquam cum prudentia et

consilio, quæ finxerit, et fabricata sit hominem. Cf. Ædifico.

FĂBRĬLIS, e, gen. com. _D’ouvrier_, _d’artisan_. USUS: Erratum fabrile.

FĀBŬLA, æ, f. _Récit_, _histoire_; _fable_, _conte_. SYN. Res

commentitia, apologus, scenæ argumentum. EPITH. Decantata, falsa, ficta,

commentitia, incredibilis, nova, obscœnissima. USUS: 1. Lupus in fabula.

Decantata fabula. Num fabulis credam? 2. Comœdia, Tragœdia, _pièce de

théâtre_, _poëme_. Festive fabulam egisti. Fabulam ætatis peregit.

Fabulam dare, exigere, conficere. 3. Deridiculo sum, _devenir la fable de

tout le monde_. Fabula sto. Vulgi tabulam fieri.

FĀBŬLŌSUS, a, um, _Fabuleux_; _dont on raconte beaucoup de fables_.

SYN. Fabulis poeticis decorus; de quo multa finguntur. USUS: Fabulosa

antiquitas.

FĂCESSO, is, cessii, _vel_ cessīvi, ītum, ere, a. et n. _S’éloigner_.

SYN. Abeo. ADV. Paulisper. USUS: Facessant homines importuni, _loin de

nous ces importuns_. 2. Creo, exhibeo, _créer_, _produire_, _causer_,

_susciter_. Periculum alicui, molestiam, negotium facessere, _susciter

des ennuis, des affaires à qqn_. Cf. Abeo.

FĂCĒTĒ, _Plaisamment_; _élégamment_. SYN. Concinne, venuste, ridicule,

salse. USUS: Facete, venuste, breviter, acute dicere.

FĂCĒTĬÆ, ārum, f. pl. _Traits d’esprit_; _plaisanteries_. SYN. Jocus,

sales, lepor, argutiæ, suavitas, urbanitas, festivitas; cavillatio,

dicacitas. EPITH. Asperiores, multæ, perpetuæ, politissimæ. PHRAS.

Facetiis suis multos oblectat, _il amuse tout le monde par ses

plaisanteries fines, son enjouement_. Ita belle, scite, venuste; ita

argute, ingeniose, festive, lepide jocatur, ut audientes mira voluptate

perfundat; facetiis ita valet, ut singulis pene verbis risum commoveat,

excitet; ejus facetiis et jocationibus mire capiuntur multorum animi;

multæ politissimæque sunt in eo facetiæ. Nihil illo est festivius,

lepidius; lepore, festivitate, elegantia morum conferendus cum illo nemo

est. Lepores tot habet, ac loquendi suavitates, multorum ut amorem sibi

conciliet. Cf. Jocus. USUS: Libandus est ex omni genere urbanitatis

facetiarum quidam lepor. Sale conditus et facetiis Cæsar. Sale tuo et

lepore et politissimis facetiis multos erexisti.

FĂCĒTUS, a, um, _Enjoué_, _fin_, _spirituel_, _divertissant_. SYN.

Festivus, argutus, concinnus, scitus, urbanus, venustus, elegans,

salsus, acutus, dicax. )( Insulsus. PHRAS. Homo est mire facetus, _cet

homine est très spirituel_. Quo nemo lepore et festivitate conditior;

qui nusquam non urbanum et venustum sermonem inducat; qui persalse una

et perhumaniter jocatur; longe a scurrili dicacitate remotus; cujus

joci nihil de gravitate decerpant. Homo est, jocosa dicta scite admodum

in quoslibet jactare gnarus; ingenio nec rustico, nec absurdo; minime

omnium severo et tetrico; qui jocum movere, sermone uti vel molli,

vel pervicaci queat; cui leporis plurimum inest; cujus facetiæ prorsus

venustæ; qui ridiculus omnino ac festivus, vultu adjuvante et voce,

et ipso genere sermonis; homo sale conditus et facetiis. Homo dulcis,

festivique sermonis, ac perfacetus; in quo multus lepos, multæque

facetiæ; qui dicendi sale, et acute faceteque dictis plurimum valet; ex

quo rusticum nihil exeat, sed venusta multa, et perfaceta multa; natura

dicax et festivitate conditus, ac ne inter seria quidem risu satis

temperans. Cf. Jocor. USUS: Ante facete dictum emissum hærere debet, quam

cogitari potuisse videatur. Faceti narratores quidam, vultu adjuvante, et

voce, et ipso genere sermonis. Cavillator facetus et ridiculus.

FĂCĬES, ēi, f. _Visage_, _figure_, _physionomie_. SYN. Species oris,

vultus. EPITH. Clara, crebra, egregia, eximia, illustris, nova,

pulchrior, formidolosa. USUS: 1. Quæ nobis fingere non possumus, facies,

vultus, sonus. 2. Forma, status, species, conditio, _forme_, _figure_,

_apparence_, _image_. Formam et tanquam faciem honesti vides. Faciem

præsentis reipublicæ describere. Cf. Vultus.

FĂCĬLE, _Facilement_. SYN. Libenter, nullo negotio, nullo labore, cito.

)( Ægre, tristius, difficulter, vix. PHRAS. Sapiens facile fortunæ

resistit, _le sage résiste aisément à la fortune_. Non difficulter, haud

gravatim, non laboriose, parvo negotio, nullo negotio fortunæ resistit.

Sapienti difficile non est, laboriosum non est, nihil negotii est impetum

fortunæ sustinere. Difficultatis non est, laboris non est, si quis

sapientia valet, tueri se ab injuriis fortunæ. Difficilis operæ non est,

si quis mente ac consilio præstet, secundam æque, ac adversam fortunam

ferre. USUS: Homo facile deterrimus; ordinis hujus facile princeps. Qui

sperant, facilius ad laudem nobilitatis perveniunt. Cf. Facilis.

FĂCĬLIS, e, gen. com. _Facile_. SYN. Proclivis, expeditus, explicatus,

promptus. )( Difficilis. PHRAS. 1. Facilis est causa et explicata, _la

cause est facile et claire_. Quid negotii est hic vincere? Facillime,

nullo negotio, nutu impelles judices; ludus erit judices flectere.

Facilis est et pervulgata causa, non laborabis admodum; perlevi momento

rem efficies; nutu, quod velis, consequere; omnia ludibundus, dormiens

etiam; per ludum perficies; si vel digitis concrepueris, rem perficies;

non posset esse facilior et solutior causæ ratio. Omnia tibi in hac causa

æqua erunt et plana, proclivia, prona, in proclivi erunt omnia; omnia in

expedito; non ægerrime, non maxima contentione rem perficies, ad exitum

perduces. Causæ exitus in facili erit; in promptu erit; dormienti id

beneficium deferetur, ut a te stent judices; ex facili victoria tibi

continget. 2. Facile tibi erit, res meas curare, _il vous sera facile

de prendre soin de mes affaires_. Negotium tibi res meæ aut nullum, aut

minimum exhibebunt, facessent; labori, aut molestiæ haud quaquam erunt;

res meas optime constitutas, satis aptas, explicatas, expeditas, nullis

difficultatibus implicatas offendes; haud ægre res meas curabis; facilem

et solutam deprehendes rerum mearum rationem. Cf. Facile. USUS: 1. Mihi

in causa facili et explicata perdifficilis et lubrica defensionis ratio

est. Facilis et expeditus ad dicendum. Materia facilis ad exardescendum.

2. Lenis, comis, indulgens, exorabilis, _traitable_, _bon_, _doux_,

_bienveillant_. )( Fastidiosus. Facilem se omnibus præbere. Comes,

benigni, faciles homines. Facilis parens et indulgens.

FĂCĬLĬTAS, ātis, f. _Douceur_, _bonté_, _indulgence_. SYN. Lenitas,

humanitas, comitas, indulgentia. )( Difficultas. EPITH. Admirabilis,

nimia. USUS: Qui dignitate principibus antecellit, facilitate par infimis

videtur. Exercenda est facilitas et altitudo animi. Quis congressum eius,

quis facilitatem sermonis et humanitatis desideravit?

FĂCĬNŎRŌSUS, a, um, _Chargé de crimes_. SYN. Scelestus, flagitiosus.

USUS: Cum facinorosis, audacibus, injuriosis hominibus versari. Cf.

Malus, Scelestus.

FĂCĬNUS, ŏris, n. _Action bonne ou mauvaise_; _crime_, _forfait_. SYN.

Factum; scelus, flagitium, nefas. EPITH. Civile, commune, crudelissimum,

teterrimum, dignum, ferum ac immane, improbum, inauditum, indignissimum,

indignum, magnum, malum, manifestum, maximum, miserum, nefarium, nobile,

multis sæpe locis commemoratum, tetrum, turpissimum, voluntarium. PHRAS.

Facinus atrocissimum admisit, _il a commis un crime épouvantable_.

Indignum, nefarium facinus fecit, commisit; tetrum ac turpissimum facinus

patravit, facinus in suos fœdum ac immane conscivit. Facinus flagitii

plenum ac dedecoris ab illo admissum est. Cf. Scelus, Flagitium. USUS: 1.

Ad scelestum ac nefarium facinus aliquem adducere, impellere, incendere,

_pousser au crime_. 2. Egregium factum, _action d’éclat_, _trait

mémorable_. Facinus præclarissimum, pulcherrimum, rectissimum suscipere,

obire, conficere, efficere. Cf. Factum.

FĂCĬO, făcis, fēci, factum, ere, a. _Faire_, _exécuter_. SYN. Ago,

efficio, conficio, perficio, præsto, creo, transigo, conflo. ADV.

Abjecte, absurde, accurate, ambitiose, amice mentionem alicujus,

amplius, animose, aperte, arrogantius, aspere, astute, atrocius,

audacter, belle, hercle, benigne, breviter, callide, caute, celeriter,

clementer, commodo, communiter, considerate, constanter, consulto,

copiose, coram, crebrius, cumulate, cupide, curiosius, decore, de

integro, difficilius, diligenter, dissimulanter, diu quid, dolenter,

effeminate, egregie, eleganter, enucleate, etiam atque etiam, faciliter,

fallacius, familiarius, feliciter, fortiter, fraterne, furiose, furtim,

grate, graviter, hostiliter, honeste, honorifice, humane, jam dudum,

ignave, immoderate, impensius, impie, improbe, improbius, imprudenter,

impune, incontinenter, incaute, indecore, indocte, inepte, indulgenter,

inhumane, inimice, inique, injuste, inscienter, insidiose, intemperanter,

iracunde, justissime, libenter, prolixe, celeriter, liberaliter, libere,

libidinose, liquidius, longe, magnifice, magnopere, male, malitiose,

maturius, maxime, melius, modice, moderate, moleste, muliebriter, mutuo,

necessario, omnino, optime, ornate, palam, parce, perbelle, perite,

perperam, perpetuo, petulanter, plane, libenter, postremo, præclare,

presse, pridem, probe, prolixe, prudenter, publice, pueriliter,

pulcherrime, quam diligentissime, rabiose, recte, ridicule, rustice,

sapienter, scelerate, scite, sedulo, serviliter, similiter, simulate,

sortito, splendide, statim, studiose, stulte, subarroganter, tarde,

temere, teterrime, timide, turbulenter, turpiter, vafre, vehementer,

vere, vitiose, vulgo, sero. PHRAS. 1. Fac diligenter quod imperatum

est, _faites promptement ce que l’on vous a commandé_. Rem age, pro

virili parte confice; quas tibi imposui partes sustine; mandata nostra

exhauri; noli committere, ut honoris nostri causa non libenter, et

celeriter efficias; quod suscepisti onus officii, sustinendum est;

postquam subiisti hanc conditionem, promissa tibi implenda sunt; standum

pactis ac promissis. 2. Hanc rem optime facies, _vous ferez très-bien

cette chose_. Rem optime tuo ductu geres; in negotii tractatione,

gestione solertiam unus adhibebis maximam; prolixe, reor, cumulateque

facies; rem pro dignitate administrabis, curabis, effectam dabis. A te

res ista optime proficiscetur, et ad exitum perducetur. 3. Omnia quæ

vis faciam, _je ferai tout ce que vous voudrez_. Omnia cupio, quæ tu

imperas; obsequar voluntati tuæ; omnibus in rebus fore me in potestate

tua scito; vincam meis officiis cogitationes tuas; mandata exhauriam; quæ

vis, quæque imperas, prolixe, cumulateque faciam, perficiam, exsequar;

postulata peragam; quod mandas, factum et curatum dabo. 4. Rerum gestarum

gloria odiosum me facit, _mes actions glorieuses m’ont valu l’envie

de bien des gens_. Invidiam mihi fecit, confecit, conflavit, peperit,

concitavit, attulit; in invidiam me adduxit. Cf. Odium, Odiosus. 5.

Quis hoc fecit? _Qui a fait cela?_ Ad quem id maleficium pertinet?

Quis auctor delicti? Quis facinus istud conscivit, patravit? Quis dux,

princeps, caput scelesti consilii? Quæ fax nefarii huius incendii, belli,

seditionis? Quo fonte profluxit, profectum est immane hoc facinus? Cf.

Causa. 6. (Ille est fac totum, VULG.), _c’est un factotum_. Omnium

rerum actor et administer est; idem est, per quem, quæ volumus, omnia

auferemus; princeps est in amicitia et gratia Regis; heri sui dextella

est. 7. Omnia facit arbitratu suo, _il fait tout à sa guise_. Suo utitur

consilio; sibi uni obtemperat; præter se audit neminem; se unum adhibet

in consilium; ad arbitrium libidinemque agit omnia; ut libido fert;

ut quæque in mentem, aut libidinem venerint, ita exsequitur. USUS: 1.

Facere aliquid humaniter, turpiter, studiose, libenter, consulto, contra

leges. Sumptus, cœnam, impetum, sui copiam, injuriam, poema, versus

facere. 2. Æstimo, judico, _estimer_, _priser_. Parvi, magni aliquem

facere. 3. Fingo, induco, _supposer_, _feindre_. Plato facit Socratem

disputantem. 4. Colligo, cogo, _se procurer_, _amasser_. Pecuniam facere;

manum facere, copias facere. 5. Affero, infero, _apporter_, _causer_,

_faire_. Convitium, plagam, cædem, favorem, honorem, timorem, vim facere.

6. Exerceo, _pratiquer_, _exercer_. Piraticam, argentariam, mercaturam,

præconium, quæstum facere, _faire le métier de pirate, faire la banque,

le commerce, l’usure, etc._ 7. Sacrifico, _faire un sacrifice_.

Junoni consules facere debent. Rem divinam ad aras facere. 8. Patior,

_souffrir_. Detrimentum, naufragium, jacturam gloriæ, rei facere. 9.

Procuro, _faire_, _rendre_, _exécuter_. Facere judicium, funus, justa.

10. Fingo, simulo _feindre_. Facio me dormire. 11. Convenio, partes

alicujus sequor, _être du parti de qqn_. Mecum facit; a me facit. 12.

Promiscue, _locutions diverses_: Compendium, conjecturam, conjurationem,

contumeliam, convitium, discessionem, exsecutionem, fallaciam, fidem,

fœdus, frugem, fugam, gratiam, indicium, metum, medicinam, operæ pretium,

obnoxium sibi aliquem, pactionem, pacem, periculum, verba, vim facere.

FĀCTĬO, ōnis, f. _Faction_, _parti_, _ligue_. SYN. Partes, secta. EPITH.

Contraria. PHRAS. 1. Civitas divisa est in duas factiones, _la ville

est divisée en deux factions_. In duas partes discessit, scissa est;

dissociati civium animi sunt, aliis has, aliis illas partes foventibus.

2. Factioni se adjunxit, _il se joignit à ce parti_. Illarum partium

est; partibus infectus est; partibus illis studet, favet; sectam illorum

secutus est; illorum partes fovet; illorum partibus addictus, deditus

est. USUS: Provinciam per vim et factionem obtinuisti. Respublica

coitionibus factionibusque oppressa est. Adversariæ factionis duces. Cf.

Pars.

FACTĬŌSUS, a, um, _Intrigant_, _factieux_. SYN. Seditiosus. USUS: Si quis

potens et factiosus. Cf. Seditiosus.

FACTĬTO, as, avi, atum, are, a. _Pratiquer_, _faire métier de_. SYN.

Exerceo, usurpo. ADV. Vafre omnia. USUS: Accusationem, versus factitare,

_faire le métier d’accusateur, de poëte_.

FACTUM, i, n. _Action_. SYN. Facinus. EPITH. Ambitiosum, avarum,

audacius, commune, crudele, turbulentum, tranquillum, clementissimum,

egregium, extremum, gloriosissimum, gratum, honestum, illustre,

improbissimum, laudabile, luculentum, obscurum, plenum flagitii atque

dedecoris, præclarum, necessarium, protervum, rectum, simile, singulare,

tetrum, crudele, nefarium et tyrannicum, tantum, tamque præclarum,

turpe, utile, honestum, versutum et callidum. PHRAS. 1. Factum sane

egregium edidisti, _vous avez fait une belle action_. Gloriæ plenum

et fortitudinis facinus patrasti; facinus nobile et commemorandum

conscivisti; facinus edidisti, fecisti luculentum plane ac divinum. 2.

Multa exstant et egregia hominis facta, _l’histoire nous a transmis sur

cet homme beaucoup de faits glorieux_. Vigent etiamnum multa strenue

fortiterque facta; ex immortalibus tot editis operibus, ex clarissimis

et amplissimis rebus, ex maximis rebus gestis, ex ingentium rerum

monumentis, quibus magnam orbis partem complevit, multa adhuc in memoria

hærent hominum. Ex tantis rebus gestis, quantas audere vix hominis,

perficere pene nullius sit, non paucæ etiamnum in ore ac sermone hominum

sunt. Exstant hominis non pauca fortitudinis exempla, monumenta virtutis;

partarum, gestarum rerum, maximorum in rempublicam meritorum, editorum

bello paceque operum æquatus cœlo cumulus. USUS: Factum illud per se

præclarum est et divinum. Illud pulcherrimum factum, quod ex auctoritate

senatus gessit. Cf. Facinus.

FĂCULTAS, ātis, f. _Faculté_, _pouvoir_, _possibilité_; _occasion_.

SYN. Commoditas, facilitas, occasio, ansa. EPITH. Absoluta et perfecta,

agraria, aliena, bona, communis, grata et ornata, gravis dicendi et

plena dignitatis, jejuna atque nuda, incredibilis, levior, magna, major

ac maturior dicendi, maxima, oblata, optabilis, oratoria; perpetua,

poetica, popularis propria, non communis, quantulacumque, singularis

dicendi. USUS: 1. Facultatem lædendi expetere, comparare, largiri,

suppeditare. Opes superbiæ materiem dant et facultatem. 2. Facultatem

adipisci, _obtenir une permission_. Magnam in re difficillima facultatem

consecutus, assecutus. Erit tibi, non deest facultas benefaciendi. Habes

facultatem maximam. Est in te facultas maxima ad rem perficiendam.

3. Facultatem alicui adimere, eripere, _enlever une permission_.

4. Prætermittere scribendi facultatem, _laisser passer l’occasion

d’écrire_. 5. Ars, scientia, _talent naturel_, _capacité_, _art_.

Facultas disserendi; excellere in arte aliqua et facultate. 6. Divitiæ,

_richesses_, _biens_, _fortune_. Facultates magnas corradere, habere,

augere. Tantæ facultates, ingenii, gratiæ, consilii.

FĀCUNDĒ, _Éloquemment_. SYN. Diserte. USUS: Hostem sibi facunde

eloquendo conciliare.

FĀCUNDĬA, æ, f. _Faculté d’élocution_, _éloquence_. SYN. Facultas

disserendi cum gratia. Cf. Eloquentia.

FĀCUNDUS, a, um, f. _Éloquent_, _qui parle facilement_. SYN. Disertus;

qui ea, quæ mente conceperit, facile atque ornate profert. Cf. Eloquens.

FALCĀRĬUS, ii, m. _Fabricant de faux_; _soldat armé de faux_. SYN.

Milites falcibus armati.

FALLĀCĬA, æ, f. _Tromperie_, _fourberie_. SYN. Fraus, præstigiæ, dolus,

simulatio, machinæ, verbi laqueus. USUS: Ex fraude, fallaciis, mendaciis

totus constare videtur. Fallaciam intendere in aliquem. Fallaciis

circumvenire. Cf. Decipio, Fallo, Dolus.

FALLĀCĬTER, _D’une manière trompeuse_, _avec perfidie_. SYN. Dolose,

malitiose, ficte, insidiose, simulate. USUS: Fallacissime se alicui

venditare.

FALLAX, ācis, omn. gen. _Trompeur_, _faux_, _perfide_. SYN. Dolosus,

fraudulentus, simulator. )( Verax. USUS: Viciniam cupio non fucatam, non

fallacem, non eruditam artificio simulationis. Malitia est versuta et

fallax nocendi ratio. Astrologi vani, fallaces. Spes falsa et fallax. Cf.

Astutus, Decipio, Fraus.

FALLO, is, fĕfelli, falsum, ere, a., _nonnunquam_ n. _Tromper_. SYN.

Decipio, induco, fraudo. ADV. Dulciter homines, longe, opinione, multum

opinionem, occulte, omnino, plane, vehementer. PHRAS. 1. Ubi falli se

sensit, manus sibi afferre conatus est, _dès qu’il s’aperçut qu’on le

trompait, il essaya de se donner la mort_. Ubi se fraudatum, in fraudem

inductum, fraude irretitum; circumventum, captum, deceptum; fictis

verbis inductum; fallaciis a veritate abductum sensit, vidit, cognovit,

intellexit, voluntariam sibi mortem afferre conatus est; ubi fraus illi

patuit; ubi manifestæ fallaciæ fuerunt; ubi dolus illi patefactus est,

voluntariam mortem sibi consciscere, voluntaria morte vitam abrumpere

conatus est. 2. Fallere non soleo, _je n’ai pas l’habitude de tromper_.

Nihil in me odiosum ac fallax; absum ab omni dolo animique fraude;

nectendis fraudibus, parandis dolis, struendis insidiis assuetus non

sum; alienus sum ab arte simulandi; non sum is qui fraudulenter agam, in

fraudem impellam, fucum faciam, in fraudes illiciam, verba dem, dolis

circumveniam. Cf. Decipio, Fraus, Exspectatio. USUS: Tempus, curas

litteris, lusu fallere. Spem de te meam, fidem fefellisti. Opinione

falleris. Nisi me fallunt omnia. Roscius socios induxit, decepit,

destituit, adversariis tradidit, omni fraude et fallacia fefellit. Fallit

me amor suscepti operis. Fallunt me oculi ac frustrantur.

FALSĬTAS, ātis, f. _Fausseté_, _mensonge_. SYN. Vanitas. )( Veritas.

USUS: Falsitas nihil virium habet.

FALSO, _Faussement_, _injustement_. SYN. Fallaciter. USUS: Hoc falso

memoria proditum est. Falso alicui assentiri.

FALSUS, a, um, _Faux_, _trompeur_. SYN. Adulterinus, vanus, inanis,

mendax. )( Verus. ADV. Aperte, perspicue. PHRAS. Vana, falsa, fallentia

natura odimus, _naturellement nous abhorrons ce qui est feint, faux

et trompeur_. Falsam, fucatam, adulterinam virtutem quis amet? Vana,

supposita, supposititia virtutis species quem caperet? Quod procul

a vero, quod a veritate remotum, quis æstimet? Cf. Vanus, Mendax.

USUS: In quo nihil est, nisi falsum et imitatione simulatum, _choses

artificielles_. Complexus falsæ benevolentiæ exstiterunt in amore

simulato. Falsus rumor. Spes falsa. Falsis et mendacibus visis homines

conciliare. Quæ ratione vacant, et mentita et falsa et erroris plena sunt.

FALX, falcis, f. _Faux_. Ille arma misit, cornua, tubas, falces.

FĀMA, æ, f. _Renommée_. SYN. Opinio, existimatio, nomen, sermo,

prædicatio, commemoratio, nominis celebritas, sermonis celebritas, rumor,

ventus quidam popularis. EPITH. Admirabilis, antiquior, bona, calamitosa,

communis, constans, falsa, forensis, frequens, grata, gravis, illustris,

incolumis, integra, perennis, popularis, temeraria atque inconsiderata,

præclara, summa, tristis. PHRAS. I. Fama est, _on dit_, _on raconte_.

Emanat fama; in vulgus exit; emanat rumor; in omnium ore ac sermone

est; rumoris aliquid ad nos affluit; serpit latius etsi perobscura

fama; differtur, dissipatur, convalescit rumor; audimus sed adhuc sine

capite, sine auctore, rumore nuntio; multus est sermo. Res sermonibus

celebrantur. 1. Fama de re vulgata est, _le bruit s’est répandu_.

Constante fama, omniumque sermone celebratum est; multa pertulit ad

nos rumor; fama ea, nescio unde nata, mox totum imperium pervasit,

peragravit; fama de re percrebuit; communi fama atque sermone accepimus;

fama erat; rumoris nescio quid nos afflavit; calent etiamnum ferventque

crebri de re rumores, qui ad nos emanarunt; dissipatus late sermo,

disseminatus, dispersus ea de re est; ea fama ante aliquando in urbem

penetraverat; ad nos pervenerat, venerat, manaverat; incerta, multa vulgo

jactabantur; nuntii varios sermones excitarunt; res ea dudum est agitata

sermonibus dissipatus tota urbe rumor est; discurrit tota urbe rumor;

fama ea diu tenuit; vulgatus late rumor est. Cf. Rumor. 2. Famam eam puto

non fore diuturnam, _je pense que ce bruit ne durera pas longtemps_.

Refrigescet, opinor, brevi ea fama; evanescet; famam eam spero,

propediem reprimendam, sedandam, restinguendam; morituram brevi eam

famam existimo, nec ævum laturam; exstinguetur, spero, rumor iste brevi,

certe raucus fiet. II. Fama _pro_ existimatione, _renom_, _réputation_,

_estime_, _honneur_, _gloire_. 1. Famam captare, _chercher la gloire_,

_l’ambitionner_. Famam aucupari; inanem aucupari rumorem, et umbras

omnes, etiam falsæ gloriæ consectari; nomen captare; famam expetere;

colligere ventos omnes rumorum; avidum esse præter modum gloriæ; ferri

incredibili cupiditate gloriæ. Cf. Ambio, Ambitio, Capto. 2. Famæ suæ

curam gerere, _prendre soin de sa renommée_. Famæ ac dignitati servire;

famæ suæ parcere, consulere; famam non abjicere; famam tueri, conservare,

tenere; famæ rationem antiquissimam ducere. Cf. Curo. 3. Famam consecutus

est nonnullam, _il a acquis quelque gloire_. Paucorum dierum studio

consecutus est, ut aliquo apud homines loco esset; ut memoriæ ac nomini

ejus honos haberetur; ut famam nomenque colligeret, sibi conficeret; ut

aliquo numero esset; ut aliquid existimationis haberet apud homines;

ut aliquem inter homines locum obtineret; ut aliquam sibi adscisceret

existimationem; ne prorsus jaceret; ne prorsus ignobilis, vilis,

abjectus, nullius honoris ac nominis esset; ne nullo plane loco esset;

ne ejus esset inter homines obscura aut infima conditio. Parumper illum

honestavit; aliquo in numero constituit; aliquem illi locum tribuit,

comparavit, peperit paucorum dierum studium. 4. Fama honesta cuivis

exoptanda est, _tout homme doit désirer une bonne renommée_. Id est

cuique optandum, ut bene audiat; ut honestam famam, ut egregium nomen, ut

bonam apud homines opinionem consequatur; ut ejus nomen fama divulget,

circumferat, circumgestet, per orbem terrarum dissipet; ad ultimas

terras provehat; ut nominis ejus fama celebretur; sit in ore omnium; ad

exteras terras perveniat, pervadat. 5. Dux erat fama inclitus, _c’était

un général illustre_. Terras ac mare fama nominis sui implebat; vagabatur

nomen ejus longe lateque per omnes gentes; illustris erat et pervagata

nominis ejus fama; in ore atque sermone omnium præclara ejus virtus

versabatur; per omnes gentes fama virtutis ejus volitabat; in ingenti

gloria apud omnes gentes erat. Cf. Celebris. 6. Si tuis scriptis ultimam

manum impones, famam immortalem habebis, _si vous mettez la dernière

main à vos écrits, vous aurez une gloire éternelle_. Si tua scripta ad

exitum perduces, immortalis erit fama tua; perpetua, æterna erit; nunquam

deficiet; nunquam consenescet, nunquam peribit; nunquam obscurabitur;

nullo tempore exstinguetur; nulla temporis diuturnitate obscurabitur;

nulla dies famam tuam terminabit; nullum temporis spatium circumscribet,

nulla temporis vetustas corrumpet. Vigebit in omnium temporum

memoria nominis tui fama; omnis te posteritas agnoscet; tuas laudes

excipiet ac tuebitur omnis posteritas; de te posteritas omnis audiet

et loquetur; immortalitatis præmia consequeris; non simul cum corpore

nomen tuum mors exstinguet, delebit, auferet; nomen tuum immortalitati

commendabis; immortalitati donabis; ab interitu vindicabis, in hominum

memoria retinebis; æterna laude illustrabis; nomen tuum nulla delebit

oblivio; nulla ætas, nulla posteritas de tuis laudibus conticescet. Cf.

Gloria. 7. Multum de boni viri fama amisit, _il a perdu beaucoup de sa

renommée d’homme de bien_. Hæret ad metas fama boni viri; non parum

de fama illi est detractum; non defuere, qui famam ejus detererent,

attererent, depecularentur, læderent; qui fama eum spoliarent; qui

inconstantiæ famam ei notamque inurerent; qui nomini ejus officerent;

labem inferrent, aspergerent; dedecus inurerent; existimationem ejus

deformarent. Cf. Detraho, Calumnia. 8. Famam restituere, _rendre la

gloire_, _réhabiliter_. Inustam famæ maculam detergere; insontis famam

vindicare; violatæ existimationi satisfacere; violatæ famæ injuriam

sarcire, resarcire. USUS: Conficienda est fama bonorum, quæ vere sola

gloria nominari potest. Hominis inconstantis famam subire. Fama illius

agitur, _sa gloire est en jeu_. Omnis ingenii fama mihi abjicienda est,

_il me faut renoncer à ma réputation de talent_. Cf. Opinio, Existimatio.

FĂMĒLĬCUS, a, um, _Affamé_, _famélique_. SYN. Qui edendi cupiditate

agitur.

FĂMES, is, f. _Faim_, _appétit_, _famine_. SYN. Appetitus cibi, esuries:

_item_: annonæ caritas. EPITH. Integra, vetus. PHRAS. 1. Fames me

vexat, _j’ai faim_. Fame premor, conficior, suffocor; fessus inedia

sum; inediam vix jam fero; fames me urget; fame maceror; vacuus mihi

venter crepitat; medullam ventris perrepsit fames; stomachus exinanitus

turbas dat; præ fame vix spiritum traho; exinanitum ventrem, sed famem

integerrimam affero, apporto; demensum suum venter flagitat; extremam

sustento famem. 2. Fame mortui sunt, _ils moururent de faim_. E vita

per inediam discessere; confecti fame necatique sunt; enecti fame sunt,

jugulati, suffocati; fame absumpti, consumpti periere; fame exstincti

sunt, extabuere. 3. Famem sedabimus, _nous apaiserons notre faim_.

Famem lacte tolerabimus, depellemus; famem lacte propulsabimus, famem

cibo explebimus, saturabimus; desideria naturæ explebimus. 4. Longa

siccitas famem invexit, _une longue sécheresse a causé la famine_.

Arctiorem civibus annonam fecit; cœlestium aquarum inopia laboratum est

annona. Per longam siccitatem frumenti erat cum summa caritate inopia.

Longa siccitate factum est, ut laxior annona necdum rediret; ut annona

premente in urbe trepidatum sit. Cf. Annona. USUS: 1. Cibi condimentum

fames. Obsonare famem, _exciter l’appétit_. 2. Caritas annonæ, _disette_,

_famine_. Qui in fame frumentum exportare ausus est.

FĂMĬLĬA, æ, f. _Famille_, _maison_, _race_. SYN. Agnatio, cognatio,

stirps, domus. EPITH. Abjecta et obscura, acerrima, equestris,

severissima ad judicandum, ægra, amplissima, clarissima, consularis,

diversa, florentissima, funesta, gladiatoria, speciosa, nobilis,

gloriosa, honesta, magna, maxima, nobilissima, patricia, prætoria, pura,

summa, tanta, tota, vera, vetus, universa, urbana. USUS: 1. Unus homo

familia non est. Familiæ constans et gravis disciplina. In Lælios, _seu_

Læliorum familiam insitus. Vetus, illustris, ampla familia. In familiam

alicujus se conjicere; in familiam venire, adoptari, recipi, inseri,

_être adopté, reçu dans une famille_. Nasci familia antiquissima. 2.

Secta, _école de philosophie_, _secte_. Peripatetici in plures quasi

familias divisi sunt. 3. Servorum numerus, _domestiques_, _serviteurs_,

_esclaves_. Homines conjugum, liberorum et familiarum suarum causa

frumentum condunt. Arbiter familiæ. Familiam ducere, _être à la tête_,

_tenir le premier rang_. Pater, mater, filiusfamilias, _père de famille,

etc._

FĂMĬLĬĀRIS, e gen. com. _Familier_, _ami_. SYN. Familiaritate conjunctus,

necessarius, intimus, domesticus, qui in intima alicujus familiaritate

versatur, usu conjunctus. EPITH. Familiares domestici, intimi. ADV.

Maxime, valde, omnino. PHRAS. Familiaris mihi est, _il est mon ami_.

Multos annos utor eo familiariter, isque me vicissim. Valde familiariter

eo utor, ut nec familiarius ullo, nec libentius. Nihil est nostra

familiaritate conjunctius. Quotidiana mihi cum eo conjunctio est et

consuetudo; arctissima necessitudine, vinculis arctissimæ familiaritatis

conjuncti sumus; alter alteri familiares admodum sumus; mutua est

internos, eaque summa familiaritas. Multos annos magna mihi cum eo

familiaritas, summus mihi cum eo usus, summæ mihi cum eo familiaritatis

consuetudo intercessit, multis abhinc annis amicitia nostra summam

ad familiaritatem pervenit. Cf. Amicus, Amicitia, Consuetudo, Usus,

Intimus, Necessitudo. USUS: Homo familiarissimus, et mihi omnibus rebus

conjunctus. Familiares cum altero conferre sermones. Res familiaris et

domestica bene statuta. Fieri familiarem alicui.

FĂMĬLĬĀRĬTĀS, ātis, f. _Amitié_, _liaison_; _intimité_. SYN. Usus,

consuetudo, necessitudo, conjunctio. EPITH. Egregia, eximia, intima,

magna, alicujus cum aliquo, maxima, memorabilis, nimia, notissima,

pervetus, summa, tanta. PHRAS. 1. (Familiaritatem cum illo feci,

VULG.), _se lier avec qqn_. Familiaritatem cum illo contraxi, conflavi;

magna familiaritate me cum illo conjunxi. Cf. Amicitiam contrahere.

2. In familiaritatem alicujus venire, _rechercher l’amitié de qqn_. In

familiaritatem penitus intrare; ad alicujus familiaritatem se applicare,

se dare, se insinuare, se immergere in consuetudinem. Cf. In amicitiam

venire. 3. In familiaritate alicujus versari, _être l’intime de qqn_.

Est mihi intima cum eo familiaritas; familiaritatem cum illo habeo;

familiaritas mihi cum illo, cum officiis ejus multis, tum consuetudine

quotidiana sic aucta, ut nihil sit hac nostra familiaritate conjunctius.

Recepi hominem in familiaritatem; familiaritate devinxi. Familiaritate

conjunctus sum illi; cum eo familiariter vivo; familiaritate implicitus

sum tanta, ut revocare me non possim; intime illo utor; nec ab illo

unquam recedam; nemo mihi carior; nemini magis studeo; eum omnibus in

familiaritate antepono; dudum ab eo in amicitiæ familiaris jura adductus

sum; dudum familiaris haberi, et in arcanos sermones trahi cœptus sum.

Cf. Amicitiam habere cum altero. USUS: Consuetudo familiaritatem inducit,

constat, affert. Cf. Necessitudo, Usus, Conjunctio.

FĂMĬLĬĀRĬTER, _En ami_, _amicalement_. SYN. Libere, amice. USUS: Cum

aliquo licentius, liberius, familiarius, amicissime, solutiore animo

vivere.

FĂMŌSUS, a, um, _Diffamé_, _décrié_. SYN. Infamis. USUS: Mulier famosa,

libelli famosi. Sparsa epigrammata, in aliquem vulgata, famosa, probrosa,

contumeliosa. Cf. Infamis. Ad laudem perperam adhibetur.

FĂMŬLA, æ, f. _Servante_. SYN. Ancilla. USUS: Virtus famula fortunæ.

FĂMŬLĀRIS, e, gen. com. _D’esclave_, _de serviteur_. SYN. Servilis. USUS:

Famularis vestis.

FĂMŬLĀTŬS, ūs, m. _Servitude_, _esclavage_. SYN. Servitus. USUS: In

famulatu alicujus esse. Miser virtutis famulatus, servientis voluptati.

FĂMŬLOR, aris, atus sum, ari, d. _Être en service_, _être domestique_.

SYN. Servio. USUS: Qui præesse deberent, famulantur. Cf. Servio.

FĂMŬLUS, i, m. _Serviteur_, _esclave_. SYN. Pedissequus. USUS: Adhibeant

heri sævitiam in famulos, si aliter teneri non possunt. Cf. Servus.

FĀNĀTĬCUS, a, um, _Fanatique_, _superstitieux_. SYN. Delirus, furens.

USUS: Homo superstitiosus et fanaticus. Cf. Insanus.

FĀNUM, i, n. _Temple_. SYN. Templum, locus religiosus. EPITH. Antiquum

antiquissimumque; religiosum. USUS: Pro fanis et delubris pugnare.

Athenienses fanum contumeliæ et impudentiæ fecere. Cf. Templum.

FAR, farris, n. _Blé_. SYN. Quidquid frugum terra fert. USUS: Farris

seges.

FARCĬO, is, farsi, fartum, cire, a. _Remplir_, _bourrer_. SYN. Impleo.

USUS: Pulvillus rosis fartus. Cf. Impleo.

FĀRĬS, fatur, fatus sum, fari, d. ab anom. for. _Parler_. SYN. Loquor.

ADV. Probe. USUS: Aiunt ex oraculo ita fatam Pythiam. Tum ad Deos ita

fatur.

FARTOR, ōris, m. _Celui qui engraisse des volailles_. SYN. Qui lucanicas

facit et farcit, sive qui aves farcit et saginat. USUS: Cellarii, lanii,

coci, fartores. Fartor scelerum.

FAS, indecl. _Droit_, _justice_. SYN. Jus, quod licet. USUS: Jus et fas

omne delere. Si hoc dictu fas est. Clodium nihil delectat, quod aut per

naturam fas sit, aut per leges liceat. Quoad fas est, quoad licet. Per

fas et nefas, jure seu injuria; per æqua, per iniqua. Cf. Honestum.

FASCĬA, æ, f. _Bande_, _enveloppe pour les jambes_, _les pieds (servant

de bas)_. SYN. Fasciæ. USUS: Pedes vincire fasciis.

FASCĬCŬLUS, i, m. _Petit paquet_. USUS: Fasciculus litterarum, _liasse de

lettres_. Aliquid in fasculum addere. Fasciculus florum, _bouquet_.

FASCĬNO, as, avi, atum, are, a. _Charmer_, _fasciner_. USUS: Oculis,

lingua fascinare aliquem.

FASCĬŎLÆ, ārum, f. pl. _Bande (pour les jambes)_. SYN. Fasciæ, crurum

integumenta. EPITH. Purpuratæ. USUS: Purpureæ fasciolæ, muliebres saleæ.

FASCIS, is, f. _Faisceau_. EPITH. Fasces cruenti, ordinarii, formidolosi,

laureati. USUS: Fasces prætoribus præferebantur, _les préteurs marchaient

précédés des faisceaux_.

FASTI, ōrum, m. pl. _Fastes_, _calendrier des Romains_. SYN. Libri, in

quibus diei cujusque et anni res gestæ continentur. (VULG. Calendaria,

Diaria.) USUS: In fastis Bruti nomen adscribendum curavi. Gratissimæ

victoriæ memoria in fastis ut esset nota, feci. Consules non modo ex

memoria, sed et fastis eximendi.

FASTĪDĬO, is, ĭi, _vel_ īvi, ītum, ire, n, et a. _Avoir du dégoût, de la

répugnance_; _dédaigner_, _mépriser_. SYN. Fastidio afficior, fastidium

ad rem habeo. )( Delector. PHRAS. Fastidio assentatorum officia, _les

flatteurs me remplissent de dégoût_. Molestiam capio, molestia afficior

ex assentatorum officiis; molestiam mihi exhibent; satietatem pariunt,

dant, faciunt, afferunt repetita assentatorum officia; oneri sunt ac

tædio; fastidium, tædium pariunt, afferunt; stomachum, fastidium movent

inania verborum officia; molestiam aspergunt, creant, facessunt tot

assentatorum officia; tædium me capit tot inanium officiorum. Cf.

Tædium, Odiosus. USUS: Non solum improbitati irasci, sed et in recte

factis fastidire. Cf. Satietas.

FASTĪDĬŌSĒ, _Avec dégoût_, _avec dédain_. SYN. Ambitiose, lente. )(

Cupide, libenter. USUS: Prudentius, vel invitius, vel etiam fastidiosius

facere aliquid. Tum ego stomachans fastidiose. Diligenter, ac prope

fastidiose judicare aliquid.

FASTĪDĬSŌUS, a, um, _Dégoûté_; _dédaigneux_, _superbe_. SYN. Difficilis.

)( Appetens, cupidus. ADV. Sane. USUS: 1. Crassus in incipiendis causis

fastidiosior. 2. Abhorrens, _qui éprouve du dégoût pour_, _qui dédaigne_.

Homo litterarum fastidiosus. 3. Insolens, _insolent_. In æquos et pares

fastidiosus. Cf. Arrogans.

FASTĪDĬUM, ii, n. _Dégoût_, _ennui_. RAD. ex Fastus et Tædium. SYN.

Offensio, tædium. )( Appetentia, cupiditas. EPITH. Delicatissimum,

ingenuum liberumque, insolens, minimum. USUS: Magna insolentia hominis,

magnum fastidium. Magnum horum, si arrogantes essent, non possem ferre

fastidium. Ab aliquo celeriter et satietate, et fastidio abalienari. Cibi

satietas et fastidium. Depellere, _seu_ levare fastidium. Cf. Fastidio,

Tædium, Satietas.

FASTĪGĬUM, ii, n. _Faîte_, _sommet_. SYN. Conus, culmen. PHRAS. Ad

fastigium domus evasit, _il s’enfuit au sommet de la maison_. Fuga se

abripuit ad summas ædes; abdidit se in summas ædes; fuga se contulit in

summas ædes; fuga evasit ad superiores ædium partes. USUS: 1. Capitolii

fastigium. Tectum multorum fastigiorum. 2. Finis, _fin_. Imponere

fastigium operi inchoato, _mettre comme le couronnement, (terminer) un

ouvrage_.

FASTĪGO, as, avi, atum, are, a. _Élever en pointe_. SYN. In fastigium

erigo. USUS: Collis in modum metæ in acutum cacumen fastigatus.

FĀTĀLIS, e, gen. com. _Fatal_, _nécessaire_, _marqué par le destin_.

SYN. Ex omni æternitate definitus et constitutus. )( Voluntarius. USUS:

Causæ fatales, fatalis necessitas, vis, casus, eventus. Hic annus fatalis

videtur ad interitum reipublicæ. Clodius fatale portentum reipublicæ. Cf.

Necessitas.

FĀTĀLĬTER, _Fatalement_. SYN. Necessario. USUS: Omnia, quæ fiunt, ea ab

omni æternitate definita fataliter existimant.

FĂTĔOR, eris, fassus sum, eri, d. _Avouer_. SYN. Confiteor. )( Nego,

inficior. ADV. Acute, satis aperte, plane. PHRAS. Tandem fassus est

delictum, _enfin il avoua son crime_. Expressa tandem ex eo sceleris

confessio; adductus est ad facti confessionem; fassus est de suo crimine;

patefactum indiciis, ipsiusque confessione crimen est; tandem sese ipse

indicavit; patefactus est indiciis et confessionibus suis; illud jam non

obscure præ se tulit, admissum a se facinus. USUS: Non solum fateri, sed

profiteri aliquid, et præ se ferre.

FĀTĬDĬCUS, a, um, _Devin_, _devineresse_. USUS: Anus fatidica.

Fatidicorum et vatum effata incognita.

FĂTĪGO, as, avi, atum, are, a. _Fatiguer_. SYN. Defatigo. PHRAS.

Fatigatus oppido miles est, _ce soldat est harassé de fatigue_. Vires

militem lassitudine defecerunt; fessum cursu corpus trahit miles; de

via fessus procubuit; effluxere jam lassitudine vires; cursu exanimatus

et lassitudine confectus; longa via lassum reddidit militem, longa

defatigatione militi genua succidere, lassitudo militem tenet; militi

longa lassitudine membra fluunt, arma labant; itineris longitudo militem

in languorem dedit; miles in opere longinquo, et itinere sese trivit;

miles viribus exhaustus est; quidquid virium erat militi, in longitudine

itineris prostratum est; defatigatione continuati itineris miles graviter

affectus est; itineris labore fractus est miles. USUS: Igne fatigatus.

FĂTISCO, is, ere, n. * _S’ouvrir_; _se fatiguer_, _s’épuiser_,

_s’affaiblir_. SYN. Deficio, vitium facio, labem facio. USUS: Natura

ætate fatiscit. Murus fatiscit, labem facit, vitium facit, _se crevasse_.

Cf. Fatigo.

FĂTŬĬTAS, ātis, f., _Sottise_, _impertinence_. SYN. Stultitia. USUS:

Ostendit, non hanc imprudentiam, aut casum, sed inscitiam, negligentiam,

fatuitatem nominari debere.

FĀTUM, i, n. _Destin_, _sort_. SYN. Vis fatalis, fortuna, fatalis

necessitas; series causarum sempiterna; causæ æternæ rerum futurarum;

causæ immutabiles et æternæ; causæ inclusæ in rerum natura. Fati vis

inexsuperabilis, cujus lege immobilis rerum ordo seritur. Æterna

constitutio. )( Consilium. EPITH. Extremum reip., grave, miserum,

funestum, perniciosum, publicum, singulare, supremum, totum. USUS: 1.

Fati necessitas, quod a DEO designatum et constitutum est, ut eveniat.

Fato aiunt fieri omnia. Fati vis inexsuperabilis. Fuit hoc fatum meum.

Hoc sum fato natus, _je suis né pour ce destin_. Illud fati est, hoc

consilii. Fatum illius fuit demergi. Dii omni ratione fata flexissent,

mutassent. 2. Infortunium, _accident_, _fatalité_, _malheur_. Jam fatum

reipublicæ extremum impendet. Meo fato omnes corruistis. 3. Vaticinium,

_prédiction_, _oracle_. Fata Sibyllina. Cf. Necessitas.

FĂTŬUS, a, um, _Sot_, _impertinent_; _fou_. SYN. Stultus. ADV. Diutius,

cum periculo, plane. USUS: Non modo nequam et improbus, sed fatuus et

amens. Puer fatuus, et non gravis, nec continens. Cf. Stultus.

FAUCES, ĭum, f. _Gosier_, _gorge_. SYN. Angustiæ gutturis. EPITH.

Impurissimæ. USUS: 1. Prædam lupo ex faucibus eripere. 2. Locus

augustus, _passage étroit_, _gorge_, _défilé_. Corinthus posita in

angustiis atque in faucibus Græciæ. 3. Periculum, _danger_. Urbem ex

hostium impetu, ac totius belli ore ac faucibus ereptam restituit. 4.

Aditus, _ouverture_. Sedens in faucibus macelli. Patefactis orci, terræ

faucibus. Cf. Angustiæ.

FAUSTĒ, _Heureusement_, _avec succès_. SYN. Fortunate. USUS: Fauste,

feliciter, prospere.

FAUSTUS, a, um, _Heureux_, _fortuné_, _propice_. SYN. Fortunatus. USUS: O

nox fausta orbi! “Quod bonum, felix, faustum fortunatumque sit,” veteres

præfabantur, _les anciens faisaient précéder leurs actions de cette

formule, “que tout ici soit bon, heureux, favorable et fortuné.”_ Cf.

Felix, Fortuna prospera.

FAUTOR, ōris, m. _Fauteur_, _partisan_. SYN. Studiosus, patronus. EPITH.

Improbissimus. USUS: Multi sunt cupidi tui, multi fautores laudis tuæ.

Ei semper fautor et adjutor exstiti. Ego consiliorum tuorum auctor,

dignitatis fautor et amplificator. Cf. Patronus, Benevolus.

FAUTRIX, īcis, f. _Celle qui favorise_, _amie_, _protectrice_. USUS:

Amicitiæ fautrices fidelissimæ voluptatum.

FĂVĔO, es, fāvi, fautum, ere, n. _Favoriser_. SYN. Studeo, amo,

complector; æquus sum alicui, æquum me præbeo. )( Invideo, odi. ADV.

Aperte, mirabiliter dignitati, mire, validissime alicui, vere. PHRAS.

1. Favet tibi tota civitas, _toute la ville vous est favorable, vous

approuve, vous aime_. Mirabilis te bonorum virorum benevolentia

comitatur; ardent omnes studio tui et amore; tua causa volunt cupiuntque

omnes; uteris populo plane tuo; existimationis tuæ cupidissimum

studiosissimumque habes populum totum; honori tuo omnes velificantur;

divino omnes studio, constanti benevolentia exsistunt; tui honoris

fautores habes plurimos; honestissime tibi cupiunt; tuorum studia

ardentia habes; gratiosus es omnibus; animo in te sunt singulari;

benevolentia te summa complectuntur, inclinatione voluntatis in te

propendent; omnium animi ad dignitatem tuam sunt propensi; plebs omni

te favore complectitur; tui sunt omnes, tibi gratificari cupiunt; in te

civitas versa est tota; ita effusi sunt in te omnes, tanta et tam secunda

in te voluntate, ut studia omnium in te unum inclinent, respiciant;

firmissima hominum benevolentia munitus es; cives omnes unice tibi sunt

dediti. 2. Plebs tibi favebit, _le peuple vous accueillera avec faveur_.

Plebis gratiam unus maxime feres, civitas omnis in tua dignitate studia

sua figet omnia, ejus studium honori tuo nullo loco deerit; omnem illa

industriam, curam, operam, diligentiam ad honorem ac dignitatem tuam

conferet; nullum in te ornando, honestando, colendo locum, aut tempus;

nullum studii, officii, observantiæ genus prætermittet; præsens tibi

ubique auctoritate, studio, gratia aderit. Cf. Gratiosus, Favor, Gratia,

Acceptus. USUS: Saluti, dignitati, honori, laudi, industriæ et gloriæ tuæ

mirabiliter faveo. Favete linguis, _gardez un religieux silence_. Favere

alicujus voluntati, et adjutorem esse.

FĂVILLA, æ, f. _Cendres chaudes_; _étincelle_. USUS: Contectus ignis e se

favillam discutit.

FĂVŌNĬUS, ii, m. _Zéphyre_. SYN. Zephyrus, ventus ab occasu flans.

FĂVOR, ōris, m., _Faveur_, _bienveillance_, _sympathie_. SYN. Gratia,

studium, aura cursusque popularis, prosper flatus fortunæ, benevolentia.

)( Invidia. PHRAS. 1. Est in maximo favore apud Principem, _il est

fort avant dans les bonnes grâces du prince_. Summa apud Principem

gratis valet; floret præ aliis gratia Principis; in amore et deliciis

est Principi; primum in gratia Principis locum obtinet; in magna apud

Principem caritate est. Cf. Gratiosus. 2. (Ille hoc pro favore habet,

VULG.), _il regarde cela comme une faveur_. In summi beneficii loco

ponit; inter maxima beneficia refert, numerat; ea res apud illum non

vulgaris gratiæ locum obtine. 3. Populi favorem captat, _il recherche la

faveur populaire_. Aucupatur gratiam populit; ventum popularem quærit,

ubique colligit; captat auram popularem; in gratiam populi se ponere,

vulgi gratiam inire, quærere, benevolentiam colligere studet. Cf. Gratia,

Faveo, Benevolentia. USUS: Eum amorem, et, ut hoc verbo utar, favorem ad

consilia advocabo.

FĂVŌRĀBĬLIS, e, gen. com. _Bienveillant_, _bien disposé_. USUS: Auram

favorabilis populi ex Dictatoris invidia petiit.

FĀVUS, i, m. _Rayon de miel_. USUS: Apes favos fingunt.

FAX, făcis, f. _Torche_. SYN. Tæda, funale. USUS: Ardentes faces ad

reipublicæ incendium furiis Clodianis ministrabat, in vicinorum tecta

jactabat. Malleolos ad incendendam urbem, facesque comparabat. Non sunt

parvis in rebus adhibendæ hæ dicendi faces. Dolorum faces admovere. Ad

libidinem facem præferre. Antonius omnium Clodii incendiorum fax.

FĔBRĬCĬTO, as, avi, are, n. _Avoir la fièvre_. SYN. Febri corripior,

_vel_ tentor. USUS: Febricitavit aliquis, vel inhorruit. Cf. Febris.

FĔBRĬCŬLA, æ, f. _Petite fièvre_. SYN. Commotiuncula. EPITH. Assidua et

satis molesta. USUS: In febriculam incidi satis molestam.

FĔBRIS, is, f. _Fièvre_. SYN. Febricula tertiana, quartana. PHRAS. Febri

laborat, _il a la fièvre_. Febri jactatur, afflictatur; in febriculam

incidit, lentis febribus detinetur; febribus corripitur, tentatur; febrim

habet; febrim nactus est; quartanam patitur. USUS: Incommoda valetudine

emersit febris; in quartanam conversa est vis morbi, _la maladie s’est

changée en fièvre quarte_. Cum febri domum redii. In tertium diem febris

incurrit, _la fièvre revient tous les trois jours_. Febris accedit,

desinit, pares accessiones habet, levatur, continuat; per accessiones

increscit, per discessiones mollitur, circuitum habere solita finitur.

Febris assidue inhæret; se inclinat, et jam sine horrore est, _la fièvre

diminue_. Febris decessit, _la fièvre l’a quitté_. Febri caruit. A febre

relictus, liberatus est.

FĔBRŬĀRĬUS, ii, m. _Février_, _mois_. SYN. Mensis intercalaris. EPITH.

Sterilis. USUS: Februarius mensis extremus anni olim apud Romanos.

FĒCĬĀLES, ĭum, m. pl. _Féciaux_, _prêtres chargés de la déclaration la

guerre et de la sanction des traités_. USUS: Fœderum, pacis, belli,

induciarum feciales judices sunto.

FĒCĬĀLIS, e, gen. com. _Des féciaux_, _qui concerne les féciaux_. SYN.

A feciali factum, constitutumque. USUS: Belli æquitas jure feciali

sanctissime perscripta est.

FĔCUNDĬTAS, ātis, f. _Fécondité_, _fertilité_. SYN. Ubertas, fertilitas.

)( Sterilitas. EPITH. Calamitosa. USUS: Cœli temperatio, fecunditas

terrarum, agri uberrimi maximeque fertiles, in quibus multa propter

fecunditatem fingi gignique possunt. O miseram mulieris fecunditatem! Cf.

Fertilis.

FĒCUNDO, as, are, a. _Féconder_, _fertiliser_. SYN. Fructiferum facio,

fecunditatem do. USUS: Nilus Ægyptum fecundat.

FEL, fellis, n. _Fiel_. SYN. Flava bilis.

FĒLĪCĬTAS, ātis, f. _Bonheur_, _félicité_. SYN. Beatitudo, prosperitas,

res secundæ. )( Afflicta fortuna. EPITH. Incredibilis, par, perpetua,

summa. PHRAS. 1. Nemo perpetuam hic felicitatem habet, _ici-bas, personne

ne jouit d’un bonheur sans mélange_. Nemo fortuna utitur perpetuo bona;

nemo est, cui prospere omnia succedant, cui ad voluntatem fluant omnia;

cui nihil contra voluntatem eveniat; cui nullum accidat infortunium; cui

secunda sint omnia; cui optata omnia contingant. Quis est, qui nihil

unquam mali in vita videat? qui nihil sustineat incommodi? qui nullam

ferat calamitatem? cujus felicitas sit perpetua, et nullis interrupta

malis? Cf. Fortuna. 2. Felicitate omnibus es superior, _vous avez

plus de bonheur que personne_. Tuas fortunas nemo superat; ea uteris

fortuna, quæ potest esse maxima; tam beatus es, quam qui maxime; ita

beatus es, ut nemo magis; iis vel ornamentis, vel præsidiis redundas,

quibus majora nulla esse possunt. Nihil ad felicitatem tibi deest; nemo

te potior iis rebus, in quibus sita est felicitas; ita prospere tecum

agitur, ut invidere possis nemini; felicitate tecum conferri possunt

aliqui, præferri, anteferri, præponi, anteponi tibi certe nemo potest.

Æquas omnium fortunas; rebus omnibus affluis; non est, quod quidquam

desideres; nihil non optabile consecutus es; ea possides, quæ, qui

possidet, fortunam accusare nullo pacto possit, nullius fortunam sibi

exoptare debeat; ea possides ac tenes, quæ vitam beatam efficiant; quæ

sunt in vita expetenda. Optimus est rerum tuarum status; animi et fortunæ

bona sic in te sunt, ut in nullo magis; tibi satis est vel ingenii,

vel fortunæ ad bene beateque vivendum. Cf. Fortuna prospera, Eventus,

Successus bonus, Felix.

FĒLĪCĬTER, _Heureusement_, _avec bonheur_. SYN. Prospere, fortunate,

fauste; bonis avibus, secundis avibus, secundo omine; non invita Minerva;

secunda fortuna, dextro Marte. PHRAS. Res feliciter successit, _l’affaire

a eu un heureux succès_. Res secundissime processit; res plane ex

sententia gesta est; res supra votum fluxit; rerum initia satis prospera

fuere; non ancipiti fortuna res gesta est; secunda omnia cadebant;

secunda admodum fortuna rerum fuit. Cf. Cedo, Succedo, Evenio, Bene,

Fortuna. USUS: Respublica bene et feliciter gesta.

FĒLIS, is, f. _Chat_. SYN. Domestica bestia, muribus infesta. USUS: Qui

canem et felem ut deos colunt. Felis quo silentio, quam levibus vestigiis

avibus obrepit?

FĒLIX, īcis, omn. gen. _Heureux_, _content_. SYN. Beatus, fortunatus,

florens, cui bene est. PHRAS. 1. Te amico felix sum et beatus, _avec

votre amitié, je suis toujours heureux et content_. Digito cœlum attingo;

in cœlo sum; secundum mihi vitæ sine ulla offensione cursum polliceor;

tranquilla et pacata habeo omnia; fortunam ipsam anteibo fortunis meis;

rebus utar secundissimis, rebus omnibus florebo; nemo hominum me vivet

fortunatior. 2. Felix ad id tempus erat, _il était heureux jusqu’à ce

jour_. Ad eam diem fortuna ei nihil non tribuit; fortuna indulgendo illi

nunquam fatigata erat, fortunam in potestate habuit; secunda fortuna,

magna felicitate usus erat; fortuna illi ubique præsto erat; nusquam

illi aberat; perpetua felicitate florebat; ad cum diem felicitatis nihil

illi defuit; prospera fungebatur fortuna; secundæ illi res erant; vitam

vivebat omni felicitatis genere cumulatam; ab omni molestia remotam,

sejunctam; mersus erat felicitate; mersus secundis rebus; luxuriari

felicitate atque indulgentia fortunæ videbatur; divorum vitam adeptus

videbatur. Cf. Beatus. USUS: Felix ad casum fortunamque.

FĔMEN, (anom.) ĭnis, n. _Cuisse (partie interne)_. SYN. Coxendicis pars

interior. USUS: Redundas pedibus, feminibus, cruribus.

FĒMĬNA, æ, f. _Femme_. SYN. Mulier. EPITH. Bona, et locuples,

sanctissima, optima, præstantissima, primaria, probatissima et summo loco

nata. USUS: Prudentissima, diligentissima, eximia forma, et summo loco

nata femina. Cf. Mulier.

FĒMĬNĔUS, a, um, _De femme_. USUS: Femineus plangor.

FĔMUR, ŏris, n. _Cuisse (partie externe)_. SYN. Coxendicis pars exterior.

FĔNĔSTRA, æ, f. _Fenêtre_. SYN. Locus apertus ad lumen accipiendum, ad

admittendum solem, diem. USUS: Fenestrarum angustias reprehendis. Latis

luminibus fenestræ. Oculi quasi fenestræ animi.

FĒNĔBRĬS, e, gen. com. _Qui concerne l’usure_, _usuraire_. SYN. Ad fenus

pertinens.

FĒNĔRĀTĬO, ōnis, f. _Action de prêter à usure_, _usure_. SYN. Fenoris

exercitatio, pecuniæ nundinatio. USUS: Non hoc beneficium habendum est,

sed feneratio. Feneratio pecuniæ publicæ.

FĒNĔRĀTO, _Usurairement_, _avec usure_, _à usure_. USUS: Pallam fenerato

abstulit.

FĒNĔRĀTOR, ōris, m. _Usurier_. SYN. Qui fenus exercet. USUS: Feneratorum

quæstus odia hominum incurrit.

FĒNĔROR, aris, atus sum, ari, d. _Prêter à usure_. SYN. Fenori do,

fenori loco. USUS: Non feneramur beneficium, _nous n’escomptons pas les

bienfaits_. Pecuniam centesimis fenerari.

FĒNUS (fœnus), ŏris, n. _Intérêt de l’argent_, _usure_. SYN. Usura.

EPITH. Grave, grande, iniquissimum, perpetuum, renovatum, tolerabile.

USUS: Fenori dare, locare argentum, _prêter à intérêt_. Pecuniam

gravissimo fenore sumere; fenori accipere, _emprunter_. Fenore

iniquissimo trucidare cives, _accabler les citoyens par un intérêt

exorbitant_. Cf. Usura.

FĔRA, æ, f. _Bête féroce_. SYN. Bestia. USUS: Feræ rationis et orationis

expertes.

FĔRĀLĬA, ōrum, n. pl. _Féralies_, _fêtes en l’honneur des mânes_. Dies

erant diis manibus consecrati, quod ad tumulos epulas ferrent ibique

cœnas agitarent. USUS: Feralibus præfecta est.

FĔRAX, ācis, omn. gen. _Fertile_. SYN. Uber, secundus, fertilis,

frugifer. USUS: Nihil feracius ingeniis. Cf. Fertilis.

FERCŬLUM, i, n. _Brancard sur lequel on portait dans les processions les

dépouilles ou les objets sacrés_; _par ext. plat_, _services (à table)_.

USUS: Pomparum ferculis similis, ita lento gressu ingreditur.

FĔRE, _Presque_. SYN. Ferme, propemodum, prope. PHRAS. 1. Similitudo

fere me fefellit, _la ressemblance m’a presque trompé_, Propius factum

est nihil, ac ut alterum pro altero compellarem. Prope erat, non multum

aberat, parum aberat, ut me similitudo vestra falleret; haud procul,

minimum abfuit, quin similitudine vestra fallerer; pene, proxime me

similitudo vestra fefellisset. 2. Seditio fere orta esset, _la sédition

allait commencer_. Prope seditionem res erat; quid propius fuit, quam ut

omnia discordiis miscerentur? res ad seditionem spectabat. Jam in eo res

erat, ut seditionibus omnia arderent. 3. Quingenti quatuor fere saucii

fuere, _il y eut à peu près 504 blessés_. Ad quatuor et quingenti saucii

fuere. USUS: 1. Probabile est, quod fere fieri solet. Nihil ætate, aut

fere nihil differunt. 2. Tantum, _seulement_. Hæc fere dicenda habui. 3.

Profecto, _certainement_. Non fere quemquam invidia consecuta est. 4.

Potissimum, maxime, _de cette façon, surtout_. Ad hunc fere modum; ad

hunc maxime modum locutus est. Cf. Quasi.

FĒRĬÆ, ārum, f. pl. _Féries_, _jours de fêtes_; _vacances_. SYN. Dies

festi cœlestium, dies quietis. EPITH. Forenses, novendiales, publicæ.

USUS: Feriarum festorumque dierum ratio in liberis requietem habet litium

et jurgiorum, in servis operum et laborum. Imperare ferias forenses.

Feriæ quantum mihi temporis indulserint.

FĒRĬĀTUS, a, um, _Qui est oisif_. SYN. Otiosus, vacans. USUS: Epicurei

DEUM feriatum volunt otio torpere. Non putes me feriatum a studiis

futurum. Cf. Otiosus.

FĔRĪNUS, a, um, _De bête sauvage_. SYN. Feris communis. USUS: Ferinus

victus.

FĔRĬO, is, ire, a. _Frapper_, _tuer_. SYN. Percutio. PHRAS. Securi

feritur, _on lui tranche la tête_. Securi percutitur; securis in

caput dejicitur; ferro caput demetitur; caput cervicibus abscinditur;

jugulum ferro resolvitur; cervix abscinditur, præciditur, inciditur;

caput a cervicibus avellitur, amputatur; caput ense aufertur; collum

secatur, obtruncatur. USUS: 1. Feriunt hæc aures hominum. Oculi spectris

feriuntur. Hostem ferire, _battre l’ennemi_. 2. Ferire fœdus cum aliquo,

_conclure un traité, (parce qu’en même temps on immolait une victime)_.

FĔRĬTAS, ātis, f., _Barbarie_, _cruauté_. SYN. Immanitas. )( Mansuetudo

animi. EPITH. Humana. USUS: Pars animi, in qua feritas sit, et agrestis

immanitas. Ex feritate aliquem ad humanitatem et mansuetudinem

transferre. Cf. Crudelitas.

FERMĒ, _Presque_. SYN. Fere. USUS: Mihi ferme acta est ætas. Cf. Fere.

FERMENTUM, i, n. _Levain_. SYN. Portio farinæ subactæ acida. USUS: Uxor

tota in fermento jacet, vehementer irata est, _ma femme est toute fâchée,

tout en colère_.

FĔRO, fers, tŭli, lātum, ferre, a. _Porter_. SYN. Porto, gero. ADV.

Abjecte, acerbe, acerbissime dissidium, ægre, æque adversam fortunam,

aperte, apte, atrociter, clam, clementer, constanter, continenter, de

integro, difficilius, diutius, egregie, facile, familiariter, fortiter,

graviter humane, humaniter, jam dudum, immoderate, indigne, insolenter,

læte, lente, levius, leviter, libenter, mediocriter, mirabiliter,

moderate, modice, moleste, molliter, negligenter, nominatim, obscure,

obviam sese, omnino, pariter, patienter, placate, placide, plane,

pulcherrime, quam humanissime, quam lenissime, quiete, recte, remissius,

sane, sapienter, sedate, stulte, submoleste, tacite, toleranter,

tranquille, valde, graviter, vere, vitiose. PHRAS. Ferre non possum hanc

injuriam, _je ne puis supporter cette injure_. Concoquere hanc injuriam

non possum; grave est, hominis tot ineptias ac injurias devorare; acerbe

me accipere hanc injuriam quid mirum? cujus indignitatem nullius nec

oculi, nec aures ferebant. Cf. Patior, Sustineo. USUS: 1. Terra fert

fruges. 2. Opinor, conjicio, spero, _permettre_, _admettre_. Ut mea fert

opinio; ut conjectura fert. 3. Constituo, nuntio, decerno, _proposer_.

Ferre ad populum de re aliqua. Ferre legem. 4. Patior, tolero, perfero,

_supporter_, _souffrir_, _subir_. Æquo, _vel_ iniquo animo; modeste,

_vel_ parum modeste; leviter, graviter; molliter, indigne; fortiter,

sapienter, quieto animo; immoderate, adversos casus ferre. 5. Requiro,

postulo, volo, jubeo, _demander_, _exiger_, _vouloir_. Uti natura,

consuetudo tulerit. Si tuum commodum ita fert. Ita credebam, reipublicæ

tempora ferre. Ut amor tuus fert, perscribe. 6. Reporto, percipio,

_obtenir_, _remporter_, _recueillir_. Palmam, primas, prædæ partem tulit;

responsum tulit; fructum ex ea re maximum tulit. 7. Affero, do, _porter_,

_apporter_, _procurer_. Opem, auxilia, præsidium suffragium ferre. Hæc

ætas primum oratorem tulit. 8. Obtineo, consequor, _avoir_, _obtenir_.

Quot suffragia tulisti? 9. Amo, _aimer_. In oculis aliquem fero. 10.

Celebro, laudo, _élever_, _porter_. In cœlum te omnes laudibus ferunt.

11. Dico, prædico, _dire_; _annoncer_, _prétendre_. Homo, ut ferunt, ut

fertur, acerrimus. 12. Attribuo, adscribo, _porter au compte de_. Ferre

alicui expensum.

FĔRŌCĬA, æ, f. _Orgueil_, _insolence_; _fierté_. SYN. Ferocitas. EPITH.

Effrenata, intoleranda, tanta. USUS: Quos illorum animos, quos impetus,

quam ferociam, quam intolerandam arrogantiam fuisse putatis? Cf.

Insolentia.

FĔRŌCĬTAS, ātis, f. _Orgueil_. SYN. Ferocia. USUS: Ferocitatem illius et

audaciam frangere, reprimere.

FĔRŌCĬTER, _Avec dureté_, _orgueil_. USUS: Maledicta in aliquem aspere,

ferociter et libere dicta, _paroles hautaines_, _dures et hardies_.

FĔROX, ōcis, f. omn. gen. _Fier_, _orgueilleux_, _hautain_; _farouche_,

_féroce_. SYN. Vehemens. )( Humanus. PHRAS. Homo viribus ferox, et

efferatis longa militia animis, _homme fier de ses forces et rendu

farouche par une longue habitude des camps_. Atrox ingenium, et accendi

facile; homo truci ingenio; præferocis animi; irarum, et animorum

plenus, indomitus, implacabilis; homo ingenio asper; vultu truci, voce

accusatoria, stolida audacia ferox; homo vehemens feroxque natura; ferox

et indomitum ingenium; ingenio violentus et inexorabilis; torvus et

minax, voce, vultu, oculis ardescens. Cf. Audax, Insolens, Agrestis.

USUS: Victoria reddidit hominem ferociorem ac impotentem.

FĔRRĀMENTUM, i, n. _Instrument de fer_. SYN. Ferrea instrumenta. EPITH.

Bona. USUS: Dicebat se bonorum ferramentorum studiosum. Quæ ferramenta,

qui vectes?

FĔRRĀRĬA, æ, f. _Mine de fer_. SYN. Montis caverna, ex qua ferrum

extrahitur. USUS: Apud eos magnæ sunt ferrariæ.

FĔRRĀTUS, a, um, _Ferré_, _garni de fer_. SYN. Ferro devinctus. USUS:

Hastæ ferratæ.

FĔRRĔUS, a, um, _De fer_; _dur_, _rigide_, _inflexible_. SYN. Durus.

USUS: 1. O durum te, ferreum, ac inhumanum, qui ejus periculis non

moveris! 2. Impudens, _impudent_. Os tuum ferreum.

FĔRRUM, i, n. _Fer_. Metalli genus durissimum. EPITH. Civile, impium.

USUS: 1. E terræ cavernis ferrum elicimus, rem ad colendos agros

necessariam. 2. Arma, gladius, _épée_, _javelot_, _arme en gen_. Patriæ

igni ferroque minatur. Homines certis locis cum ferro collocati.

FĔRTĬLIS, e, gen. com. _Fertile_, _fécond_. SYN. Ferax, fecundus, uber,

frugifer, fructuosus, opimus. ADV. Maxime. PHRAS. Terra fertilis, _terre

fertile_. Tam uber et pingue solum est, ut repelli a pastu pecora

dicantur, ne satietas perimat; solum pinguissimum, et pabuli fertile,

idemque crebris fontibus rigatum. Uberrimum gignendis uvis solum;

copiosus ager et opimus, quique et ubertate et varietate frugum facile

omnibus terris antecellat; ager frugum fertilis, quem cum obsitum videas,

annonæ caritatem non vereare; ager nobilissimæ fertilitatis; abundans

omnium copia rerum regio. USUS: Agri opimi, maximeque fertiles. Asia

tam fertilis est, ut ubertate agrorum, varietate fructuum, magnitudine

pastionis, multitudine earum rerum, quæ exportantur, facile omnibus

terris antecellat.

FĔRTĬLĬTAS, ātis, f. _Fertilité_, _abondance_. SYN. Ubertas agrorum,

rerumque abundantia omnium, bonitas agrorum et fecunditas. )( Sterilitas

agrorum. EPITH. Barbara. USUS: Quæ sit vel sterilitas agrorum, vel

fertilitas. Cf. Ager.

FĔRUS, a, um, _Grossier_; _farouche_, _cruel_. SYN. Barbarus,

immansuetus, immanis. )( Mitis, mansuetus, cicur. USUS: Homo ferus

et agrestis; ferus ac ferreus. Gentes feræ, et omni diritate atque

immanitate teterrimæ. Mores feri, immanis natura Scytharum. Cf. Crudelis,

Barbarus.

FERVENTER, _Avec ardeur_. SYN. Vehementer. USUS: De damnatione ferventer

loqui cœptum, _on commença à parler avec chaleur de sa condamnation_.

FERVĔO, es, bŭi, ere, n. _Bouillir_, _bouillonner_. SYN. Ebullio, caleo.

)( Frigeo. USUS: Fervet æstu pelagus. Usque eo fervet, et fertur, et

exæstuat avaritia. Lites fervent, calent judicia.

FERVĬDĒ, _Avec chaleur_. SYN. Ferventer.

FERVĬDUS, a, um, _Ardent_, _bouillant_. SYN. Ardens. )( Frigidus. PHRAS.

Juvenis est natura fervidus, _le jeune homme est naturellement plein

de feu_. Magnum ardorem vultu præ se ferens, animo ferventior; fervore

quodam ætatis incitatior; effervescens sæpius; in verba effervescentia

facilis; animo ardenti; ardore quodam et impetu ferox; præproperum et

fervidum est ingenium. Cf. Præceps, Vehemens, Ferox. USUS: Oratio seria,

fervida. Fervida ingenia prudenti et moderato viro adjuncto temperanda

sunt.

FERVOR, ōris, m. _Ardeur_, _chaleur_; _fougue_. SYN. Ardor, calor. )(

Frigus. EPITH. Purior, perlucidior nobiliorque, multo ob eas causas

aptior ad sensus commovendos. USUS: Iracundia est fervor mentis. Fervor

ætatis, maris, pelagi. Cf. Impetus, Zelus.

FESSUS, a, um, _Fatigué_, _épuisé_, _malade_. SYN. Defessus, languens, de

via lassus, defatigatus. USUS: Fessus plorando, de via; fessus inedia.

Cf. Fatigo.

FESTĪNANTER, _Avec précipitation_, _à la hâte_. SYN. Omni festinatione;

equis velisque; equis et quadrigis. USUS: Nimium festinanter facere

aliquid, proficisci, abire. Cf. Celeriter.

FESTĪNĀTĬO, ōnis, f. _Grande hâte_, _précipitation_. SYN. Properatio.

USUS: In festinationibus ne suscipiamus nimias celeritates. Habes

epistolam plenam festinationis et pulveris.

FESTĪNO, as, avi, atum, are, n. _Se hâter_. SYN. Propero, maturo.

)( Moror, commoror. ADV. Valde. PHRAS. Festinandum est, _il faut se

hâter_. Maturato opus est; res non recipit cunctationem; abjicienda

omnis cunctatio est; summa celeritas adhibenda, suscipienda est; acriter

instandum et urgendum; mora nulla interponenda est. Cf. Accelero,

Celeritas, Propero. USUS: Jam ad reliqua festinat animus, oratio. Plura

scripsissem, ni festinarent nuntii.

FESTĪNUS, a, um, _Qui se hâte_, _prompt_, _rapide_. SYN. Properans. USUS:

Festino simillimus decurro.

FESTĪVĒ, _Gaiement_, _joyeusement_. SYN. Belle, apte. USUS: 1. At quam

festive crimen contexitur! 2. Accurate, _finement_, _avec esprit_. Belle

et festive dicere. Dialectica festive tradit elementa loquendi.

FESTĪVĬTAS, ātis, f. _Allégresse_; _plaisanterie spirituelle_,

_délicatesse de style_. SYN. Lepor, jucunditas. USUS: Festivitas,

splendor, concinnitudo, lepos hominis, orationis. USUS: Habet ea res

festivitatem. Cf. Jucunditas, Lepor. (_Pro_ Die festo, _fête_, _vulg.

est_).

FESTĪVUS, a, um, _Gai_, _joyeux_, _plaisant_. SYN. Lepidus, facetus,

venustus, omni lepore et venustate affluens, omni urbanitate,

lepore, suavitate conditus. USUS: 1. Festivus materculæ suæ filius.

Puer festivus. 2. Egregius, eximius, magnus, _aimable_, _gracieux_,

_charmant_. Habeo festivam librorum copiam, _j’ai une délicieuse

collection de livres_. Festivum acroama, _amusant_, _bouffon_. Cf.

Facetus, Lepidus. (Festivus concionator, VULG.), _prédicateur de fête_.

Qui festis diebus pro concione dicit.

FESTUS, a, um, _De fête_. SYN. Sacer, religiosus, dies festus, feriæ.

PHRAS. 1. (Festum est, VULG.), _c’est jour de fête_. Festus dies est;

dies religiosus, et a laboribus feriatus. Dies festa, quæque summa

religione ac cerimonia celebratur; dies sancti N. _aut_ sanctæ N. memoria

sacer; dies sanctorum NN. honoribus consecratus, dicatus. Feriæ Natales

Servatoris nostri JESU CHRISTI, _fête de Noël_. Feriæ redivivi a morte

Servatoris nostri memoria solemnes, _fête de Pâques_. Feriæ divini

Spiritus adventu nobis celebres, _fête de la Pentecôte_. Dies Virgineæ

Matris ortu; in cœlum transitu nobis religiosus, _fête de la Nativité,

de l’Assomption de la B. V. MARIE_. 2. Festum instituere, _instituer une

fête_. Ferias imperare; diem festum instituere, constituere; solemne

instituere; diem festum indicere, solemnem esse velle; festa religione ac

cerimonia observandum præcipere; ferias indicere. 3. Festum celebrare,

_célébrer une fête_. Ferias agere, celebrare; festum diem anniversarium

agere, agitare, celebrem omni cerimoniarum genere diem esse populo;

diem religioni consecrare. 4. Festum observare, _observer les jours de

fête_. Feriatum ab opere, dies festos agere, peragere, celebrare; ferias

agere; per otium, sacro in otio agitare; vacuum ab opere diem religioni

consecrare; rebus divinis tribuere; stata religione, et solemni ab opere

vacatione diem festum celebrare. 5. Festum violare, _ne pas sanctifier

les fêtes_. Festæ diei sanctitatem violare; diem festum Christiano ritu

religiosum ac sanctum non habere; diei religione non impediri, quo minus

servili in opere tempus omne exigatur; indictam ab opere vacationem pensi

nihil habere. Manus ab opere solemni die non abstinere; diem servili

opere ex sacro profanum facere; diem festum profestumque promiscuum

habere.

FĒTŪRA, (fœt.) æ, f. _Temps de la gestation_. USUS: Libertas lactis et

feturæ.

FĒTUS, (fœt.) a, um, _Rempli_, _fécond_. SYN. Gravidus. USUS: Terra feta

frugibus.

FĒTŬS, (fœt.) ūs, m. _Enfantement_, _production_. SYN. Partus, proles,

soboles, fructus. EPITH. Majores, multiplices, uberiores et grandiores.

USUS: Fetum procreare, fundere, edere, _mettre bas_, _enfanter_. Nulla

ætate poetarum uberior fetus est, _à aucune époque_, _on ne vit plus

ample moisson de poëtes_. Edit meliores fetus ager aratus, innovatus.

FĒX, fēcis, _vel_ FÆX, fæcis, f. _Lie_; _tourbe_, _rebut_. SYN. Subsidens

purgamentum. TRANSL. Sentina, sordes, eluvies, labes. USUS: Perditissima,

infima fex populi. Sordes urbis et fex. Fex vulgi ac urbium purgamenta.

Cf. Vilis.

FĬBER, bri, m. _Castor_. SYN. Castor. USUS: Fibri redimunt se ea corporis

parte, propter quam maxime appetuntur.

FĬBRA, æ, f. _Fibre_. Fibræ sunt veluti capilli, in extis animalium,

radicibus stirpium et aliis rebus. USUS: Non ramos solum amputare, sed et

radicum fibras evellere.

FĪBŬLA, æ, f. _Agrafe_, _crochet_. Ornamentum cinguli ad vestem

sublevandam. USUS: Prætor fibulis aureis donavit milites.

FĪCTĒ, _Avec feinte_. SYN. Simulate. )( Vere. USUS: Ficte, fallaciter

conciliata gratia, _après un semblant de réconciliation_.

FICTĬLIS, e, gen. com. _De terre cuite_, _d’argile_. SYN. Quod ex terra,

_aut_ alia materia fictum est. USUS: Vasa fictilia. Urna fictilis.

FICTOR, ōris, m. _Ouvrier_, _statuaire_, _sculpteur_. SYN. Qui ex ære,

_vel_ alia materia fabricat. USUS: Pictores, fictores ex cera.

FICTRIX, īcis, f. _Celle qui façonne_. USUS: Divina providentia, fictrix

et moderatrix naturæ.

FICTUS, a, um, _Feint_, _faux_. SYN. Commentitius, simulatus, adumbratus.

PHRAS. Ficti homines non diu placent, _les fourbes ne plaisent pas

longtemps_. Homines ficte et fallaciter virtutem professi; fictæ et

adumbratæ virtutes hominum non diu in pretio sunt; ficta illa virtutis

species ut flosculus decidit; virtutis ille color facile desinit;

virtutis illa simulacra, vana utique, et ostentationi parata, ætatem non

ferunt; personatam illam virtutis speciem dies delet; quorum in vita

nihil nisi fictum, compositum, coloratum, eorum fama et gratia facile

exstinguitur. USUS: Ficti et commentitii dii. Hæc causa a te per summam

malitiam et fraudem ficta est. Res fictæ, et fabularum commenta. Cf.

Vanus, Simulatio.

FĪCULNĔUS, a, um, _De figuier_. USUS: Ficulneum lignum.