_ Philopœmenis res gestæ porro enumerantur — de Philopœmenis morte. _
Opportuno hoc tempore Philopœmen facta in Spartam irruptione
Lacedæmonios, ut se in Achæorum concilium contribuerent, adegit. Non
multo post Titus (_Quinctius Flamininus_), cui bellum in Græcia decretum
fuerat, et Diophanes Diæi filius Megalopolitanus, quem tunc sibi ducem
Achæi delegerant, ad Lacedæmonem cum infesto exercitu accesserunt, id
nempe Lacedæmoniis crimini dantes quod novas res contra Romanos moliti
essent. At Philopœmen, etsi privatus tunc erat, portas tamen occludendas
irruentibus hostibus curavit. (2) Ob hæc merita et ob res in utrumque
tyrannum gestas Lacedæmonii domum Nabidis talentis centum et eo pluris
æstimatam, ei dare volebant: at ille pecuniam eam rejecit; jussit autem
eum, qui in Achaico conventu plurimum auctoritate apud multitudinem
valeret, ea largitione conciliari; in quo Timolaum ab eo significatum
fuerunt qui crederent. (3) Jam vero rursus ei ab Achæis imperio decreto,
quum Lacedæmonii jam civile bellum capesserent, trecentos ille homines
seditionum auctores e Peloponneso ejecit et Helotum prope tria millia
vendidit, urbisque muros demolitus puberibus omnibus iis
exercitationibus, in quibus ex Lycurgi lege versabantur, interdixit;
contra vero ut eas Achæorum puberes susciperent, edixit. Sed patria
postea instituta Spartanorum pueris Romani restituerunt. (4) Jam
Antiocho ad Seleucum, cui Nicator cognomen fuit, genus referente,
Syrorumque auxiliis a Romanis Manii ductu ad Thermopylas [victis], quum
Aristænus Megalopolitanus Achæos hortaretur, ut Romanorum imperata omni
ex parte facerent neque ulla omnino in re ipsis adversarentur, turbato
illum præ ira vultu aspiciens accelerare dixit Græciæ fatum. Manio
deinde Lacedæmoniorum exules restituere contendenti acriter pro concione
restitit. Post ilius vero profectionem exules Philopœmenis permissu
Spartam redierunt. (5) Sed enim et ipsum aliquando justa manebat ob
nimiam animi elationem pœna. Nam quum Achæorum imperator jam octavum
renunciatus fuisset, homini cuidam haudquaquam obscuro, quod vivus in
hostium potestatem venisset, objecit; neque ita multo post coortis inter
Messenios et Achæos inimicitiarum causis Lycortam cum exercitu misit
Philopœmen ad Messeniorum agrum depopulandum, ipse triduo post, etsi
vehementi febri laborabat ac jam annum impleverat septuagesimum quin
tamen ejus excursionis particeps esset, se continere non potuit. Secutus
igitur Lycortam est cum equitibus et peltatis circiter sexaginta. (6)
Lycortas totaque ejus manus quum neque hostes ullo damno affecissent,
neque ipsi quicquam grave passi essent, tum jam domum rediere.
Philopœmen vero inter dimicandum accepto in capite vulnere quum ex equo
concidisset, vivus Messenen pertractus est, ubi advocata statim concione
quum sententiæ non eædem ab omnibus, sed diversissimæ ferrentur, (7)
Dinocrates et Messeniorum locupletissimi quique occidendum omnino
Philopœmenem censebant; at plebs vitæ ejus parcendum esse maximo studio
contendebant, Græci nominis parentem, eo insignioribus etiam titulis
appellantes. Sed Dinocrates Messeniis invitis veneno misso hominem de
medio tollendum curavit. (8) Verum non multo post, ubi Lycortas ex
Arcadia et Achaia comparatum exercitum contra Messenem duxit, populus
Messeniorum dedit se Arcadibus, atque omnes qui Philopœmeni necis
auctores fuerant præter Dinocratem (is enim sibi ipsi manus conscivit)
comprehensi pœnas dederunt. Ossa Philopœmenis Arcades Megalopolin
reportarunt.