Templi Dorica constructio est. Ambitus exterior dispositas in orbem
columnas ostentat. (3) Ædificatus est autem e vernaculo lapide porino.
Surgit in altitudinem ad fastigium usque pedes octo et sexaginta; patet
in latitudinem nonaginta quinque, excurrit longitudo ad ducentesimum ac
trigesimum. Architectus operis fuit Libon, homo indigena. Tectum est non
coctili tegula, sed cæso ad tegulæ formam e lapicidinis Pentelicis
marmore. Inventum hoc Byzæ Naxio tribuunt, cujus opus statuas Naxi esse
dicunt, quæ hanc inscriptionem habent:
Naxi hæc Latoidis fecit sollertia Byzæ,
cui primum secta est tegula de lapide.
Vixisse Byzen hunc illis temporibus proditum est, quibus in Lydia
Alyattes et Astyages Cyaxaræ filius regnavit in Medis. (4) Olympici
templi in extremis tecti finibus eminent inaurati lebetes; in medio
fastigii apice inaurata item Victoria. Infra Victoriæ signum fixus est
aureus clypeus, in quo Medusa Gorgon cælata est. Clypei inscriptio et
qui dedicarint et qua de causa declarat his versibus:
Ex auro phialam capta posuere Tanagra,
juverat hæc bello quod Lacedæmonios,
Cecropidæ Argivique duces, et Ionica proles
victores partis de spoliis decimam.
Hujus ego pugnæ mentionem feci etiam in historia de rebus Atticis,
Atheniensium persequens monumenta. (5) In eodem Olympii Jovis templo
zonæ, quæ summas columnas supra ambit, extrinsecus clypei affixi sunt
inaurati viginti et unus, a Romani exercitus imperatore Mummio dedicati,
confecto Achaico bello, capta Corintho, et pulsis extra suos fines
Corinthiis qui Dorici nominis fuere. (6) In ipsis templi fastigiis in
antica parte signa sunt: paratur curule certamen inter Pelopem et
Œnomaum, quod in eo est ut utrinque committatur. Signo Jovis medius
imminet fastigii vertex: ad ejus dexteram galea imposita capiti Œnomaus
stat: adsistit ei uxor Sterope, una de Atlantis filiarum numero. Sedet
ante currum et equos Myrtilus, Œnomai auriga. Ipsi quidem equi numero
sunt quattuor. Myrtilo proximi sunt viri duo, quibus non sunt adscripta
nomina; sed et illis videri potest ab Œnomao demandata ipsius equorum
curatio. (7) In extremo fastigii latere Cladei _amnis_ effigies jacens
cernitur. Huic Elei alioquin etiam secundum Alpheum præcipuos habent
honores. Ad Jovis lævam expressi sunt Pelops et Hippodamia, Pelopis
auriga, equi ac viri duo, ipsi quoque Pelopis equisones. Hic se
fastigium rursus in angustum contrahit. Ea in parte Alpheus effictus
est. Hominem eum, quo auriga usus est Pelops, Trœzenii Sphærum nomine
prodidere: Olympicarum rerum interpres Cillam esse aiebat. (8) Quæ
igitur in antica fastigii parte visuntur, Pæonii opus sunt, cui genus e
Menda Thraciæ oppido. Postica vero pars Alcamenis est opus, Phidiæ
æqualis et in signorum fingendorum sollertia hoc tantum artifice
inferioris. Ejus est in fastigio Lapitharum cum Centauris in Pirithoi
nuptiis pugna. In media fastigii parte est Pirithous; prope Eurytion,
qui Pirithoo sponsam abripuit: auxilium Pirithoo fert Cæneus; altera ex
parte Theseus securi Centauros obtruncat: e Centauris vero virginem
alius, alius puerum rapuit ætate ac forma florentem. Fecit hæc, opinor,
Alcamenes, quod ex Homeri versibus didicerat Jovis Pirithoum filium
fuisse: ac Theseum sciebat generis ordine quartum esse a Pelope. (9) In
eodem templo pleræque ex Herculis ærumnis elaboratæ sunt. Supra fores
enim Arcadici apri venatio est, et quæ de Thrace Diomede tradita sunt,
porro quæ Hercules in Erythea insula contra Geryonem gessit; tum idem
Atlantis onus subiturus cernitur, et Eleorum agrum fimo purgans. At
supra postici fores Amazoni balteum eripit; tum, quæ de cervo et Gnosio
tauro commemorantur, quæ item de hydra deque Stympheliis volucribus et
Argivo leone, ibidem expressa sunt. (10) Jam per æneas fores ingressis
est ad dexteram ante columnam Iphitus ab Ecechiria (_quasi dicas
Inducia_) muliere coronam accipiens: nomina elegi inscripti significant.
Erectæ sunt etiam in templi parte interiore columnæ, quæ sublimes a
terra sustinent porticus, per quas ad Jovis signum aditus patet.
Attollit se inde etiam cochlea, per quam ad templi culmen scanditur.