_ De quinque Peloponnesi partibus — Eleorum origine, primis regibus, et
Endymione — Epeo et Epeis — Endymionis morte — Œnomao ac Dolope —
Ætolo, unde Ætoli, et Eleo, unde Elei dicti — Augea et Hercule —
Amarynceo et Actore ejusque filiis. _
Græcorum quicunque Peloponnesum in quinque partes neque plures dividunt,
ii fateantur necesse est, in ea parte, quæ est Arcadum, Eleos et Arcades
ipsos habitare; secundam vero Achæorum, tres deinde reliquas Dorum esse.
Nationes autem quæ Peloponnesum tenent, indigenæ Arcades et Achæi sunt.
Quorum Achæi a Doribus patria pulsi non tamen extra Peloponnesum abiere;
sed Ionibus ejectis, eam partem, quæ Ægialus veteri nomine dicebatur,
nunc ab ipsis Achæis nominata est, colunt: (2) Arcades vero primæ
originis terram in hoc usque tempus perpetuo incolunt. Sed reliqua ab
advenis habitantur. Atque hujus ætatis Corinthii omnium maxime novi in
Peloponneso sunt: abhinc enim annos ferme ducentos decem et septem
colonia hæc ab Imperatore _Romano_ deducta est. Dryopes quoque et Dores,
ex Parnasso illi, hi ex Œta in Peloponnesum advenerunt. (3) Eleos vero
scimus ex Calydone ceteraque Ætolia huc trajecisse: de quorum altiore
antiquitate, quæ comperimus, hæc propemodum sunt. Regnavit in hac terra
primum, ut ferunt, Aethlius, Jovis et Protogeniæ Deucalione natæ filius;
qui Endymionem genuit. (4) Hunc a Luna adamatum et ex hac dea filias
quinquaginta suscepisse narrant. Qui vero magis veritati consentanea
loquuntur, eorum Endymionem aiunt alii ex Asterodia uxore, alii ex
Chromia, Itoni filia, Amphictyonis nepte, alii denique ex Hyperippe,
Arcadis filia, genuisse filios Pæonem, Epeum et Ætolum; filiamque unam
Eurycyden. Proposuit autem in Olympia cursus certamen de imperio filiis
suis Endymion. Ex eo victor discessit Epeus, regnoque potitus est; ac
Epei primum, qui sub ditione ejus tunc erant, appellati. (5) Fratrum
vero alterum quidem in patria cum fratre regnante permansisse ferunt:
Pæonem se superatum ægre ferentem, quam longissime a domo peregre
profectum, super Axio flumine regionem de suo nomine Pæoniam appellasse.
De Endymionis autem morte non convenit inter Heracleotas, qui Milesiis
finitimi sunt, et Eleos. Elei enim Endymionis monumentum ostendunt,
Heracleotæ autem dicunt illum in Latmum montem secessisse: ** et est
quidem in Latmo Endymionis adytum. (6) Epeus ex Anaxirhoe Coroni filia,
quam uxorem duxerat, filiam suscepit Hyrminam, marem omnino prolem
habuit nullam. Accidit eo regnante, ut Œnomaus Alxionis vel, ut poetæ
canunt et vulgi fabula celebrat, Martis filius, qui regioni Pisææ dictæ
tunc imperitabat, regno expelleretur a Pelope Lydo, qui ex Asia illuc
transmiserat. (7) Occiso Œnomao Pelops et Pisæam obtinuit, et Olympiam
huic finitimam, quæ sub Epei ditione erat, huic ablatam imperio suo
adjecit. Hunc Pelopem dicunt Elei primum in Peloponneso fanum Mercurio
ædificasse et sacra ei deo fecisse, quo sibi ex Myrtili cæde infensum
placaret. (8) Ætolum, qui Epeo in regnum successit, ex Peloponneso
fugere oportuit, quod eum ob admissam imprudenter cædem Apidis filii ad
pœnam vocabant. Nam Apin Iasonis filium e Pallantio Arcadiæ oppido, in
funebribus ludis qui Azani fiebant, Ætolus incitatis quadrigis obvium
interemerat. Ab hoc Ætolo Endymionis filio Acheloi accolæ, quod in eam
continentis terræ partem profugerat Ætolus, Ætoli appellati sunt.
Epeorum imperium suscepit Eleus ex Eurycyda Endymionis filia et (si cui
id credibile videtur) Neptuno genitus. Ab hoc Eleo, qui prius
nominabantur Epei, nomen acceperunt. (9) Ex Eleo Augeas nascitur. Atenim
qui Augeæ res nobilitant, nomine paullum immutato, Augeam non Elei, sed
Helii filium fuisse dicunt. Et huic quidem Augeæ adeo magna boum armenta
caprarumque tanti greges fuisse dicuntur, ut eorum fimo obducta agri
pars maxima otiosa et inculta jaceret. Hercules igitur ab eo vel agri
Elei parte, vel alia quacunque mercede promissa, ut agrum a stercoribus
purgaret, adductus est: (10) quod ille immisso in stercora Menio flumine
perfecit. Sed Augeas Herculi mercedem et ipse abnegavit, quod eum
videret arte potius, quam ullo labore opus perfecisse; et filium natu
majorem, cui Phyleo nomen, domo ejecit, quod ejus in bene de se meritum
virum injuriam reprehendisset. Deinde ille quum alia comparabat ad
propulsandum, si cum exercitu Elidem invaderet, Herculem, tum filios
Actoris, e Amarynceum sibi in belli gerendi societatem adscivit. (11)
Erat autem Amarynceus rerum bellicarum usu maxime sollers, patre ortus
Pyttio, homine ex Thessalia oriundo, qui in Eleam ex Thessalia venerat.
Huic Amarynceo etiam partem imperii in Elea concessit Augeas. Actor
quoque, et ejus filii, qui indigenæ erant, regni fuere consortes:
siquidem Actor Phorbante Lapithæ filio, et Hyrmina Epei filia genitus
fuerat, denique suæ matris nomine urbem in Elea Hyrminen condiderat.