Minder grootsch, meer in 't kleine en bijzondere afdalend is
Campanella's Zonnestaat. Ook hij wil een staat, waarin allen zullen
meewerken voor zich en voor allen. De staat moet een werktuig worden,
om de maatschappelijke ellende zooveel mogelijk te lenigen. Voor
persoonlijke vrijheid is weinig plaats. Ieder zal een bepaalden tijd
moeten arbeiden, een bepaalden tijd mogen genieten. De staat bepaalt
het beroep en de opvoeding der geslachten. De wijzen zullen regeeren
naar een geheel bureaucratisch systeem.
Eigenaardig is het, dat Campanella in dezen staat zeer veel laat
afhangen van de sterren: aan hun invloed op het aardsche leven geloofde
ook hij nog.
Evenals Plato dachten Moore en Campanella dat hun staat voor
verwezenlijking vatbaar was.
Tot op onzen tijd zijn de staatsromans blijven verschijnen, zooals
wij reeds opgemerkt hebben bij Plato's staat. (Zie bl. 103).