Ĉi tiu traduko postulis diversajn novajn radikojn, netroveblajn
en _Universala Vortaro_. La plimulto el ili troviĝas en la dua
eldono de la Esperanta-Germana Vortaro, redaktita sub la kontrolo de
D-ro Zamenhof, kaj ne bezonas do pluan klarigon. La ceteraj estas
montritaj ĉi malsupre, kun iliaj Angla, Franca kaj Germana tradukoj.
Kelkaj el ili, apartenantaj al specialaj fakoj, troviĝas en la
Teknika Vortaro de S-ro Verax kaj estas montritaj per la litero
(V); al tiuj, kiuj estas nomoj de vegetaĵoj, mi aldonis la latinan
tradukon.
El la tute novaj radikoj, nur malmultaj postulas apartan klarigon.
Antaŭ ĉiuj, la vorto _fugi_, kiu signifas _forkuri_. Ŝajnis al
mi, ke tiu lasta vorto ne estas sufiĉe ĝenerala, ĉar la esenco de
la Esperanta vortfarado estas, ke la elementoj de komponita vorto
konservas siajn apartajn sencojn; kaj la vorto _forkuri_ enhavas do
la ideon de kuro, dum oni ofte fugas tute ne kurante, kaj tia estas
speciale la okazo en ĉi tiu romano, kiel oni vidos en ĉapitro 6a.
La Franca teksto uzas la vorton «évasion», kiu signifas speciale
«fugo el fermita loko»; kaj unu el la plej eminentaj esperantistaj
aŭtoroj konsilis, ke mi uzu la radikon _evado_, simila al _invado_,
kiu estas jam uzita por traduki la Francan «invasion». Sed mi ne
juĝis utile montri la tute ne internacian nuancon inter simpla fugo
kaj fugo el fermita loko.
Oni kontraŭparolos eble, ke _fugo_ estas jam uzata (ne en
_Universala Vortaro_), en muzika senco. Sed, unue, nenio malkelpas
ke teknika radiko havu ankaŭ ĝeneralan sencon; kaj aliparte, la
muzika internacia vorto _fugo_ montras precize muzikaĵon, en kiu du
motivoj «fugas», t. e. forkuras, alterne unu antaŭ la alia. La
vorto _fugo_, por la ĝenerala ideo de forkuro, ŝajnas do al mi tute
rekomendinda.
Anstataŭ _elparoli_ (kiu devus signifi _paroli el_, tutsame kiel
_alparoli_ signifas _paroli al_), oni proponis jam de longe apartan
radikon _prononci_ aŭ _pronunci_. Kvankam kelkaj personoj jam uzas
la duan formon, mi preferis _prononci_, pro simileco kun _anonci_,
ĉar la originalaj naciaj vortoj, al kiuj respondas tiuj du formoj,
estas identaj. Ŝajnas al mi, ke oni devas eviti ĉiun kapricon en la
reguloj de Esperanta transskribo.
La vorto _svarmisto_ devenas de _svarmi_ (Esperanta-Germana Vortaro),
kiu signifas: a. «to swarm», fr. «grouiller, essaimer» kaj g.
«schwärmen, wimmeln».
Fine, anstataŭ _terebinto_ (vortaro de Verax), mi uzis _terebento_,
kiu respondas pli bone, laŭ la Esperanta metodo de transskribo, al
la prononco de tiu internacia vorto.
Jen la listo de tiuj proponataj radikoj.
_akuzi_, a., to accuse fr., accuser g., anklagen --
_alceo_ (V), -- alcée Stockrose lat., althæa
rosea
_alerto_ alert alerte Waffenruf --
_angoro_ (V) anguish angoisse Herzensangst --
_arbuto_ (V) arbute-tree arbousier Edbeerbaum arbutus
_asfodelo_ (V) asphodel asphodèle Asphodill asphodelus
_damaskeni_ (V) to damasken damasquiner damascieren --
_demotica_ demotical démotique demotisch --
_dogano_ customs douane Zoll (itale, dogana)
_emetiko_ (V) emetic émétique Brechpulver --
_epigastro_ (V) epigastrium épigastre Magengegend --
_filamento_ filament filament Faser --
_flaĝoleto_ flageolet flageolet Flageolet --
_fugo_ flight fuite Flucht (itale, fuga)
_gamosepala_ -- gamosépale -- --
_grimpi_ to climb grimper klettern --
_grundo_ ground terrain Grund, Boden --
_halucino_ (V) hallucination hallucination Hallucination --
_heziti_ to hesitate hésiter zögern --
_hieratika_ hieratical hiératique hieratisch --
_indiĝeno_ (V) native
(indigenous) indigène Eingeborne --
_intersekco_ (V) intersection intersection Durchschnittspunkt --
_inventi_ to invent inventer erfinden --
_kaliko_ (V) calyx calice Blumenkelch --
_kaverno_ cavern caverne Höhle --
_komisuro_ commissure commissure Vereinigungspunkt --
_komputi_ (V) to count compter zählen --
_korolo_ (V) corol corolle Blumenkrone --
_krinolino_ crinoline crinoline Krinoline --
_latiro_ (V) sweet pea pois de senteur -- latirus
_lentisko_ (V) lentisk lentisque Mastixbaum pistacia
lentiscus
_ligustro_ (V) -- troène Rainweide ligustrum
_lobhava_ (V) divided into
lobes lobé gelappt --
_melio_ -- mélia -- melia
_menaĝerio_ menagery ménagerie Menagerie --
_metakarpeo_ (V) metacarpus métacarpe Mittelhand --
_minoraj ordenoj_ minor orders ordres mineurs niedere Weihen --
_ornitogalo_ (V) -- ornithogale Vogelmilch ornitogalum
_ovario_ (V) ovary ovaire Fruchtknoten --
_paĉolo_ (V) patch-leaf patchouli Patschuli --
_perkalo_ cambric muslin percale Perkal --
_perkutpafilo_ percussion rifle fusil à
percussion Percussionsgewehr --
_petalo_ (V) petal pétale Blumenblatt --
_petunio_ -- petunia Petunie --
_prajmo_ (V) priming amorce Zündung --
_prononci_ to pronounce prononcer aussprechen --
_Providenco_ Providence Providence Vorsehung --
_retroiri_ to recoil reculer zurücktreten --
_senioro_ senior plus ancien Aeltere --
_sibarito_ sybarite sybarite Sybarit --
_skabiozo_ (V) scabious scabieuse Skabiose scabiosa
_soldo_ halfpenny sou Kreutzer (itale: soldo)
_stameno_ (V) stamen étamine Staubfaden --
_svarmisto_ skirmisher tirailleur Plänkler --
_ŝorbeto_ sherbet sorbet Sorbett (Arabe, ŝorbat;
Turke, ŝorbet)
_terebento_ turpentine-tree térébinthe Terpentinbaum pistacia
terebenthus
_toksikologio_ toxicology toxicologie Giftlehre,
Toxicologie --
_tujo_ (V) -- thuya Lebensbaum thuya
_viktimo_ victim victime Opfer --
_volbo_ (V) vault voûte Gevölbe --