TORALBA: Deum noluisse personam divinam producere1 argumento
efficacissimo planum est, quod scilicet creatura sola potest esse et
non esse, non item persona divina, quae ab aeterno tempore fuit, ante
id omne, quod esse potuit. Igitur Dei voluntas fuit producere creaturam
tantum, non etiam personam divinam increatam2, quia theologos inter
ipsos illud convenit, duas tantum personas productas ab una producente
ut3 ab auctore. Quod argumentum ut declinarent quasi scrupulum4,
necessariam productionem in Deo acutissimi quique theologi posuerunt5.
1. Desunt in alio codice proxima haec triginta sex verba. 2. Addit idem
codex: _corpus creatum assumere patet_. 3. Alius: _et_. 4. Alius:
_scopulum_. 5. Scotus quaest. 6 in prolegom. sentent. l. 1.
CURTIUS: Ista quidem nimis argute ac subtiliter, cum arcana Dei inquiri
quidem, non tamen inveniri possint nisi ab eo, cui declaraverit1 Deus
ipse2. Sed ex iis, quae facit opifex, satis intelligitur, quid
voluerit3. Itaque magister sententiarum4: Pater, inquit, in divinis
genuit filium, non necessitate, cum non cadat in Deum necessitas aut
coactio, non voluntate, cum5 non cadat in Deum mutatio: dicitur tamen
Deus genuisse filium voluntate praecedente aut antecedente, quasi prius
voluerit6 aut postea genuerit, ut haeretici posuerunt. Haec ille.
1. Alius: _declaravit_. 2. Rom. 5 et 9. 3. Alibi: _noluerit_. 4. Lib. 3
distinct. 6. 5. Desunt sequentia haec duodecim verba in alio codice. 6.
Alibi: _noluerit_.
TORALBA: De duobus tamen alterum1 necesse est, quia tertium nihil est
ac2 ne cogitari quidem potest, quin3 personarum productio divina quadam
voluntate aut necessitate facta sit. Quod si neutrum exsistit4,
sequitur, nullam in essentia divina, sui natura simplicissima,
personarum productionem esse potuisse.
1. Alii: _alterutrum_. 2. Alibi: _at_. 3. Alius: _quam_. 4. Alii:
_exstitit_, vel: _sit_.
FRIDERICUS: Omissa divinae potestatis ac voluntatis disputatione, quae
mentis humanae imbecillitatem excedit, his utamur rationibus, quae ad
259 humanum captum propius accedunt1. Si cuiquam obtigerit ea facere,
quae uni tantum Deo conveniunt, hunc profecto Deum esse fateamur. At
uni mortalium omnium, Christo, obtigit aequalis Deo potestas, essentia
eadem, summa2 sanctitas, admirabilis sapientia, bonitas infinita. Hunc3
igitur Deum confiteri oportet.