OCTAVIUS: Ismaëlitae constanter negant, Christum deitatem sibi
arrogavisse. _Nec rapinam_, inquit Paulus1, _arbitratus se esse
aequalem Deo._ Atque ejus rei sempiterna testimonia in evangeliis
exstare videmus. Cum enim quidam Christum compellaret his verbis2:
_Magister bone!_ Tum ille: _Cur me_, inquit, _dicis bonum, cum nemo
bonus sit nisi unus Deus?_ Hic non modo deitatem procul a se rejecit,
verum3 etiam peccatorem se confitetur. Item, cum rogaretur, cur se Dei
filium appellaret, reposuit illud4: _Nonne scriptum est: Ego dixi, Dii
estis et filii excelsi omnes?_ Item illud: _Vado ad patrem meum et ad
patrem vestrum._ Nec satis habuit, se cum caeteris hominibus eadem
originis societate conjugare, verum etiam cum caeteris Deum unum
agnoscere omnium communem, nec modo illud, sed etiam sui reditus causam
subjiciens. _Quia pater_, inquit5, _major me est._ Quo loco
Tertullianus contra Praxeam: Pater, inquit, alius est a filio quia
major. Item illud6: _Haec est vita aeterna, ut cognoscant, te unum Deum
verum et quem misisti, Jesum Christum._ Hic omnem omnino divinitatem
exuit, ut acutissimis7 quibusque8 theologis placet. Item9: _Qui in me
credit, non in me credit, sed in eum, qui misit me._ Item: _Pater, in
manus tuas commendo spiritum meum._ Item: _Pater, quia hoc
abscondidisti sapientibus_10. Paulus vero locis omnibus Christum
appellat dominum, sed a Dei appellatione semper segregans:
_Benedictus_, inquit,11 _Deus domini nostri Jesu Christi_, et cum de
236 Christo multa scripsisset ad Timotheum, subjicit haec verba
adversante particula12: _Regi autem seculorum immortali, invisibili,
soli Deo honor et gloria!_ Item: _Unus est dominus, unum baptisma, una
fides, unus Deus_13. Item appellat Christum imaginem Dei14, ut Moses
initio libri originum hominem ad imaginem Dei conditum scribit: res
autem ab imagine tota natura differt. Item15: _Deus autem pacis, qui
reduxit a mortuis dominum nostrum Jesum Christum._ Item16: _Gratia in
vobis17 augeatur per agnitionem Dei et Jesu domini nostri. Item18: Unus
est Deus, ex quo omnia, et unus Christus, per quem omnia._ Item19:
_Sciat omnis ecclesia, quod Christum hunc Jesum facit Deus._ Item: _Qui
custodiunt mandata Dei et fidem Jesu_20. Vox autem domini nihil aliud
Ebraeis quam doctorem21, paedagogum ac magistrum significat. Itaque
Lucianus22, Christianam religionem professus, Christum μέγαν σοφιστὴν
honoris causa vocat, ut Plato Protagoram.
1. Phil. II, 6. 2. Marc. X, 17. Lucae XVIII, 18. 3. Alibi: _veram_. 4.
Joh. 10, 34 sq. 5. Joh. 14, 28. 6. Joh. XVII, 3. 7. Calvinus; Cap. XX
Joh. 8. Alibi: _quibusdam_. 9. Joh. 12, 44. 10. Matth. 11, 27. 11. 2
Cor. 1, 3. 12. Timoth. 6, 15 sq. 13. Eph. 4, 5. 14. Col. 1, 15. 15. 1
Petri 1, 2. 16. 2 Petri 3, 18. 17. Alibi: _nobis_. 18. 1 Corinth. 8, 6.
19. Ephes. 3, 10. 20. Apocal. 14, 12. 21. רַב, רַבִּי, רַבוּנִי. 22. In
Peregrino.
CURTIUS: Quid mirum, si Lucianus Atheorum ter1 maximus Christo, quem
turpiter ac impie ejuraverat, deitatem eripere conatur? Qui autem
Christum a Paulo2 Dominum tantum, non etiam Deum, appellari ajunt,
illud opinor non legerunt: Ex Judaeis est Christus, quantum quidem ad
carnem, qui est in omnibus Deus laudandus.