224 CORONAEUS: Si evangelica testimonia rejicitis, perinde est, ut si
principia scientiarum negaretis, sine quibus ne geometris quidem ulla
demonstratio constabit.
OCTAVIUS: Principia scientiarum seu postulata omnibus omnium sensibus
patent et animis imperitorum perspicua sunt; sed haec, quae contra
naturam fiunt, quibusnam principiis niti possunt?1 quanquam
evangeliorum scriptores tot ac tam multis locis a se ipsis dissident2,
ut infinitum sit, ea persequi. At quod verum sit, plus uno esse non
potest, caetera igitur falsa sunt. Sic enim Augustinus: Si scriptura,
inquit, non continet ineffabilem veritatem et aliqua sui parte falsa
reperitur, non est in ea certa3 fides, ut ei credatur, sed propter
falsitatem una sui parte compertam tota suspecta habetur. Quum etiam in
rebus ac rationibus hominum inter homines distrahendis, tabula4, quae
una sui parte falsum continet, omnino rejicitur.
1. Alibi: _possint_. 2. Alius: _dissentiant_. 3. Alibi: _certe_. 4.
Alius: _tabulae ... continent ... rejiciuntur_.
CURTIUS: Tantum abest, ut scriptores evangelici1 dissideant inter se,
ut ex ipsorum concordia sacrae scripturae veritas eruatur. Si quaeris,
inquit Ambrosius, quid Matthaeus scripserit? id quod Lucas, Marcus,
Johannes. Quid Lucas? id quod Marcus, Johannes, Matthaeus. Quid Marcus?
id quod Johannes, Matthaeus, Lucas. Quid Johannes? id quod Marcus,
Matthaeus, Lucas, ut nullus tam sui similis sit, quam omnes omnium. Si
quid est, inquit Augustinus2 quod repugnare videatur, nihil aliud, quam
mendosum codicem, vel interpretem non satis assecutum, vel quod
scriptum est, non percipi judico3. Idem Chrysostomi judicium de sacris
scripturis fuisse videmus. Sed quemadmodum dementes putant, et solem
geminum et triplices se ostendere Thebas, et imperiti rectos coelestium
orbium cursus errare arbitrantur, cum tamen ipsi densissima caligine
obruantur, sic quoque accidit iis, qui a recta via deflexerunt, ut4
alios aestiment errare.
1. Alii: _scripta evangelica_, vel: _scripturae evangelicae_. 2. Ep. 9
ad Hieron. hom. 1 in Genes. 3. Alibi: _judicio_. 4. Alibi: _alios
existiment aberrare_.
OCTAVIUS: Quaenam evangeliorum et novarum tabularum tanta esse potest
convenientia, quantam esse existimas? Cum Julianus imperator, si qui
transfuga usurpatur1, nullum majus ad refellendos Christianos
argumentum haberet, quam quod doceret, libros eorum plenos esse τῶν
ἀντικειμένων, quam reprehensionem ut effugerent Christiani,
decreverunt2 evangelia quatuor tantum probare, caetera omnia repudiare.
Nam ex libro, qui inscribitur orthodoxographia et ex ipsius Originis,
Epiphanii, Hieronymi, Ambrosii auctoritate colligimus, quindecim
evangelia sacra, scilicet evangelium secundum Marcum, secundum Paulum,
secundum Basilidem, secundum Matthaeum, secundum Bartholomaeum,
secundum Lucam, secundum Thomam, secundum
225 Nicodemum, secundum Johannem, secundum Matthiam, secundum
Cerinthum, secundum Hebraeos, secundum Aegyptios, secundum Nazaraeos,
secundum omnes apostolos. Idem acta S. Andreae3. Si tot evangelia vera
exstitissent, minime rejicienda fuerunt; sin falsa aut inter se
discrepantia, quaenam fides his aut illis habeatur? cum omnes hos4
autores inter divinos, praeter Cerinthum et Basilidem, relatos videamus
a Christianis? Si mendacii et impietatis convicti, cur pro divis
coluntur5? Si veraces ac sancti, cur eorum scripta ut falsa6
rejiciuntur?
1. Alius: _appellatur_. 2. Apud Cyrillum libro contra Galilaeos. 3.
Apud Epiphanium in l. contra haereticos. 4. Alibi: _hi_. 5. Alibi:
_colunt_. 6. Desunt alibi haec duo verba.
SENAMUS: Ismaëlitas prudentius in hoc genere sibi consuluisse videmus,
quam Christianos. Cum enim plures libri lectionum varietate inter se
discreparent, Calipha quidam1 pontifex, Asiae maximus, coactis in urbe
Damasco theologis ducentis, sacros libros collegit praeter Alcoranum,
quibus ducentos camelos onustos fuisse legimus, ex quibus sex theologi
concordibus sententiis totidem libros in unum volumen collegerunt, quod
Zuna vocant, unde liber florum selectus est, ac ne quid addi aut adimi
posset in posterum, caeteros omnes praeter emendatum dejici mandavit in
lacum Damascenum, capitali poena subjecta, si uspiam alius quam ab
exemplari vel ab exemplo Archetypi descriptus haberetur. Quo quidem
arcano stabiliendae religionis haud scio an ullum majus habuerint
pontifices Agarenorum. Alcorani vero, qui manibus teritur, Merbam
filium Itha, quem auctorem esse plerique putant, qui etiam dicitur
Elgah, sententias octoginta2 de Alcorano vero detraxisse, ac totidem
subjecit. Primus autem ordine3 Homari successor recollegit ac distinxit
Alcorani4 Azoras, qui propterea Alphurcanus in distinctione dici
coepit. Ac ne humano consilio conscriptus videretur, Deum Azorae primum
auctorem ciere et a Gabriele Muhammedi datum et carmine scriptum
asserere non dubitarunt. Ac ne quid de litteris detraheretur, posteri
typis excudi sanctissime vetuerunt. Quod edictum tanta severitate
executum, ut cum mercator quidam civitatis hujus Alcoranum in hac urbe
excudi et Constantinopolim transvehi curavisset, capitis postulatus
sit; ac nisi legatus Venetorum, qui cum principe Turcarum societatis
foedere conjuncti sunt, imperitiam typographi excusavisset, quoniam
infinitis erroribus scatebat, supplicio capitali addictus fuisset, nec
tamen aliter evasit, quam libris omnibus exustis et dextra manu
truncata.
1. Alibi: _quidam_. 2. Alius: _octingenta quinque_. 3. Alibi:
_ordinis_. 4. Alius: _Alcoranum in_.
FRIDERICUS: Cum igitur Alcoranus ille non sit Muhammedis, cui non
tantum ab re sua otii erat, ut carmine scriberet leges divinas, sed
merae fictae fabulae vel potius rhapsodia metrica, id enim proprie vox
arabica Coran significare dicitur, cur tantae auctoritatis est apud
Agarenos?
OCTAVIUS: Non video, cur alterius, quam Muhammedis Alcoranus 226 dici
debeat, quod1 ab erroribus librariorum repurgatus, aut versibus
scriptus sit, cum veteres fere legislatores omnia versibus scriberent,
ne quid facile addi aut detrahi posset. Sic enim Draco, Solon,
Terpander, Decemviri legum ferendarum, qui leges duodecim tabularum
tulerunt, quas Tullius appellat carmina duodecim, ut ab omnibus etiam
facilitate majore memoriae commendarentur et cum voluptate canerentur.
Est enim carmen a canendo dictum. Quin etiam historia primis temporibus
et physica versibus scribi consueverunt, ut Orphei, Hesiodi, Lini,
Musaei, Parmenidis, Homeri, Empedoclis, Xenophontis2, Pherecydis,
Thaletis, Davidis, Sibyllarum, Appollinis dicta versibus continentur ac
potissinmm divinae laudes. Ac tametsi Moses3 unus ex omnibus
legislatoribus oratione numeris soluta4 scripserit, ne rerum
gravissimarum pondera numeris inservirent, cantica tamen omnia
carminibus usurpavit.
1. Alibi: _qui_. 2. Alibi: _Xenophanis_. 3. Deuter. 33. Exod. 14.
Psalm. 90, qui est Mosis. 4. Alibi: _orationem numeris solutis_.
CURTIUS: Quia fabulae, quo gratiores sint, versibus scribi solent,
liceat1 Muhammedi fabulas versibus conscribere et uno tantum volumine
complecti, ne sibi contrarius unquam2 esse possit, evangelica vero et
rerum a Christo gestarum fides nec versibus scribi decuit, nec ab uno,
sed a pluribus. Atque utinam evangelia secundum omnes apostolos et
eadem evangelia, quae modo commemoravit Octavius: secundum Aegyptios,
secundum Thomam, cui quod incredulus esset, fidem sensibus ipsis fieri
oportuit, secundum Nicodemum, secundum Matthiam, secundum Nazaraeos
exstarent, ut veritas magis ac magis eluceret et eadem omnium, quae
semper fuit, evangelistarum congruentia perciperetur.