SALOMO: Quid si princeps impendente seditione arma gestare prohibuerit,
num tibi civis injustus et injuriosus atque iniquus videatur, qui
adversus edictum armatus incedat?
TORALBA: Assentior ego quidem.
SALOMO: Cur ita, cum antea non injustum esset?
TORALBA: Quia naturae lex est, ut magistratui jussa imperanti pareamus,
et qui aliter facit, injustus censeatur.
SALOMO: Quanto igitur injustior est, qui Deo vetante id, quod antea
vetitum non erat, interdicto non paruerit, sive justum, sive injustum
id esse arbitretur; quamquam fieri non potest, ut quicquam injustum a
Deo jubeatur.
CURTIUS: Hoc potissimum inter naturales et civiles leges interesse
jurisconsulti tradunt, quod civiles sint earum rerum, quae justae et
injustae dici nequeant, antequam jubeantur aut prohibeantur, naturales
vero justitiam perpetuo annexam habeant, sine ullis edictis aut
interdictis.
FRIDERICUS: Cur igitur ante Moysen nullum de quiete septimi diei
legimus edictum?
SALOMO: Quis affirmare potest, nihil antea de sancta illius diei quiete
interdictum1 fuisse? quanquam prisca aetate2 homines totum fere otium
honestis studiis et rerum sublimium contemplationi tribuere solebant,
ut omne tempus illud festa quies et sabbathum continuum videretur.
Postea vero cum3 deterior aetas, inanium artium voluptatibus, jocis,
libidini, bellis, rapinis intenta, rerum coelestium et divinarum studia
sprevit, quid tam necessarium fuit, quam homines ad hanc naturae
legem4, honesta virtutis studia, ad mentis quietem, ad cogitationem
rerum divinarum, ad sui salutem revocare? Id autem diei septimi festa
quiete sancire placuit.
1. Alibi: _edictum_. 2. Alii: _pietate_. 3. Alibi: _quum_. 4. Addunt
alii: _id est ad_.
SENAMUS: Sed cur potius septimam, quam primam? Nec video, cur1 postremo
capite decalogi aliena appetere prohibeamur, cum satis sit, nemini
fraudem facere, et ea non exercere, quae publicam laedunt
tranquillitatem: mentibus autem humanis imperare aut cogitationibus vim
inferre, quis possit?