OCTAVIUS: Consimile habemus Justiniani Augusti interdictum, qui vetuit
de Trinitate ac fide catholica publice contendere.
SALOMO: Periculosius mihi videtur, de suscepta ac probata religione
inter eos1, qui2 semel probarunt, disserere, sive publice sive
privatim, quam inter eos, qui varias sectas tueri proposuerunt, quoniam
pro sua quisque 129 acerrime pugnat, qui3 vero contra suam ipsius
religionem disserit, eandem expugnare et dubitationibus propositis
evertere conatur.
1. Alibi: _nos_. 2. Pro his tribus verbis legit alius: _inter nos,
quam_. 3. Pro his septem sequentibus verbis alius legit: _qui vero suam
ipsius religionem deserit_.
SENAMUS: Veteratorem quendam memini, Lugdunensium praesidem, qui cum
sectas Lutheranorum inter se discrepantes per se ipsas convelli
cuperet, sectarum alumnos quasi gladiatores1 committere solebat, ut
suis se gladiis mutuo jugularent, non aliter quam2 antiqui Martis
sacerdotes post exsecrationes3 legitimas, facibus ardentibus inter
utrasque acies injectis, proeliandi signum dare consueverunt, iidem4
tamen belli periculis5 repente seipsos subducebant, quos propterea
πυρσοφόρους appellabant. Ita pleraque bellorum incendia maxime ex illis
disputationibus excitari solent6, ad spectaculi fructum. Id etiam7
fecisse videmus Julianum Augustum, cum Arianos ab exilio revocaret, ut
Catholicorum vim frangeret, nec modo generi Judaeorum favebat, ut
Christianorum, quos capitaliter oderat, potentiam enervaret ac
debilitaret, sed etiam Jovis et Apollinis pontifices ac ritus
paganorum8 pene antiquatos ad usum revocabat. Idem statuas Deorum cum
Caesaris statua sic copulabat, ut periculum declinari non posset, dum
scilicet imperatori debitus honor cum daemonum cultu conjungebatur, aut
principis contemtu majestatis crimen impendebat.
1. Duo haec verba desunt in alio codice. 2. Alibi: _ac_. 3. Alius:
_exercitationes_. 4. Alibi: _iisdem_. 5. Legit alius: _iidem in bello
periculoso_. 6. Alius: _excitarunt_. 7. Alibi: _Idem_. 8. Alibi:
_antiquorum_.
TORALBA: Apposite M. Tullius1 illud usurpavit, impiam consuetudinem
esse, de Diis disputare, sive ex animo id fiat, sive simulate, quia2
nunquam de tanta re simulate agendum est, multo minus joco3, si seriam
disputationem contra quam4 sentias susceperis, tuae religionis
eversionem moliaris necesse est.
1. De natura Deorum. 2. Haec sex sequentia verba omittunt alii et
legunt: _simulate quid agendum est_. 3. Alius: _jocose_. 4. Alius:
_quem_.
FRIDERICUS: Quid si docendi vel discendi1 causa fiat?