SALOMO: Errorum omnium origo inde manavit, quod malum aliquid esse
arbitrarentur, cum tamen nihil sit omnino. _Ego_, inquit Deus1, 87
_faciens bonum et creans malum, faciens lucem et creans tenebras_. Ut
enim tenebrae nihil aliud sunt quam lucis privatio, sic malum nihil
aliud est quam boni privatio. Itaque dixit facere bonum, quia bonum est
hoc aliquid, malum vero creare scilicet privatione boni. Nam ut,
columnarum ademtione ruit aedificium, ita boni subductione: sequitur
malum2. Cum enim populo iratus3 dixisset Deus: _Momento, delebo te_4,
Chaldaeus interpres vertit: Momento, majestatem meam auferam abs te.
Nam si quid malum esset in tota rerum natura, profecto daemones, qui
prava suadere semper dicuntur, mali essent, quod absurdum est, cum sint
substantiae et quidem intelligentiae et vitae participes, et utrumque
illis Dei munere et concessu tributum. Quicquid autem est ejusmodi,
bonum esse oportet ac proinde si malum existeret, aut si daemones mali
essent, ajentia et negantia vera simul, et quidem univoce absurdissimam
implicarent contradictionem, quia boni essent et non boni.
1. Jesaias 45, 7. 2. Hac similitudine utitur Moses Rambam libro I. 3.
Deest alibi. 4. Exod. 33, 5.
OCTAVIUS: Hanc mali non quidem definitionem, sed descriptionem ex boni
privatione amplexus est Augustinus1, ne1 in placitis Manichaeorum, in
quibus diutissime2 acquieverat, consenuisse3 videretur.
1. Contra Faust. Manich. 2. Deest in aliis codicibus. 3. Alibi:
_densissime_. 4. Alius: _consensisse_.
SENAMUS: Si malum nihil est, qui malum agit, nihil agit; at1 qui nihil
agit, nullam poenam meretur; quare qui malum agit, nulla poena dignus
est.