SENAMUS: Haec ad potentiam ejus infinitam pertinere videntur, non ad
essentiam, ut Helias Thesbites his verbis innuit1: Deus, inquit, non
est in aëre, non est in commotione, non est in igne; alioquin creatoris
et creaturae una esset et eadem essentia, si utraque promiscue
confunderetur, idem etiam creatoris et creaturae cultus haberetur. Ob
id Deus altissimus, h.e. Eljon, עֶלְיוֹן appellatur, quia in coelis
est. Et ab interpretibus Hebraeis Deus מָקוֹם, i.e. locus beatorum2,
quia mundus in Deo est, non autem Deus in mundo vastissimo quidem, sed
prae illa essentia infinita corpusculo exiguo; non quia mundi aditu
excludatur, sed ut intelligamus, nulla mundorum innumerabilium
capacitate includi aut illius purissimam et incomprehensibilem
essentiam cum rebus foedis, fluxis ac caducis permisceri. Est enim
mundus usquequaque corporum plenissimus, nec quicquam in3 natura
vacuum. Quis autem et qualis sit Deus, (quanquam in eo nulla sit
qualitas), mortalium nemo, quamdiu spirabit4, intelliget. Nam Mosi
roganti, ut se Deus illi contuendum exhiberet: Nemo, inquit Deus,
vivens Deum videbit, i.e. plane cognoscet. Ac propterea dicitur in atra
caligine versari et in tenebris latibula sua posuisse, h.e.
obscurissimam et difficillimam ejus cognitionem videri hominibus in
caligine densissima constitutis, cum ipse lucis auctor omnia suo
compleat splendore. Ac tametsi praeclarum est, ejus omnia 43 opera,
dicta, facta, leges praedicare et crebris canticis usurpare, nihil
tamen est, quo verius vel melius, quam contemplantis silentio laudari
possit. Ac propterea David5 illud sapienter usurpat: Tibi silentium
laus! Quod vulgaris interpretatio non explicat his verbis: Te decet
hymnus Deus in Sion. Sic enim voces hebraicas לְךָ דֻמִיָהּ תְהִלַה
erudite Rabbi Moses interpretatur, ut etiam Chaldaeus paraphrastes:
Coram te, inquit, laus reputatur silentium; quia Deus, quis qualisque
sit, nullo sermone explicari aut ne cogitatione quidem capi potest.
1. Alius: _vocatur_. 2. 3 Regum 19, 11 sqq. 3. Alius pro his duobus
verbis: _materia_. 4. Alius: _scrutabitur_. 5. Psalm. 64, 2.
CURTIUS: Illud quidem symbolo Pythagoras significat, cum silentio Deum
laudandum esse ac puro animi affectu jubet colendum, quia sermo ipse
inquinatus est nec veras Dei laudes assequi potest. Quod silentium
Porphyrius et Jamblichus sic interpretantur, quando pura mens hominis
in ecstasin divini amoris sublata immortali Deo mactatur, quod veteres
in sacrificiis significabant, cum dicerent: Favete linguis! vel ut
Homerus: Praecidite linguas, τέμνετε γλώσσας ut rerum sublimium ac
divinarum contemplatione sursum corda raperentur, supra coelos omnes,
ubi Dei1 essentia ab omni mundi cogitatione disjuncta versatur. Id
autem tum maxime fit, cum Dei agnoscendi causa potentiam ejus,
bonitatem, sapientiam atque illius omnia dicta, facta, judicia, res
gestas discutiendo, immensa rerum admirabilium ac sublimium infinitate
perterriti silemus.