TORALBA: Graviter certe peccatur ab iis, qui1 metaphysica physicis
conturbant, i.e. naturalia divinis, nisi ut ex aliis alia melius
intelligantur. Nullum autem metaphysici argumentum praeter primam
causam incorpoream esse potest. Nam cum Aristoteles Platonis2 ideas
locis omnibus evertere conaretur, quod hypostasim nullam in natura3
haberent, intelligentias tamen seu mentes separatas in natura
incorporeas statuit his verbis:4 An, inquit, ad physicam pertinet, de
omni anima disputare? an vero de ea tantum, quae materia vocatur?5 Hoc
postremum tam absurdum visum est Alexandro Aphrodisiensi, ut nullam
omnino substantiam corporis expertam affirmaret. Recte ille quidem, si
primam causam excepisset, quam ob id incorpoream esse oportet, quia sit
infinita.
1. Alibi: _quod_. 2. Alius: _Platonicas_. 3. Alius: _naturam_. 4. Libro
ultimo de nat. anim. 5. Alius: _vacat_.
OCTAVIUS: Argute quidem, Toralba; sed me scrupulus angit, quod cum
angelus particula quaedam sit et quasi scintilla divinae mentis illius
ac aeternae, qui fit ut corporea mens ex incorporea natura existere
possit?
TORALBA: Assumis tu quidem, Octavi, quod in quaestione positum est, an
scilicet mens humana sit particula divinae mentis, ut quidem video
placuisse nonnullis, qui Plotinum auctorem citare1 non dubitant, quod
hominis mentem ὁμοούσιον esse dixerit ipsi Deo. At2 ne ὁμοούσιος quidem
est, tantum abest ut sit ὁμοούσιος. Falsum item, quod Arrianus ad
Epictetum scribit, quem3 ad hominem ita loquentem inducit: Tu
delibatio4 Dei habes in te ipso partem illius: σὺ μὲν ἀπόσπασμα εἶ τοῦ
θεοῦ, ἔχεις τε ἐν σεαυτῷ μέρος ἐκείνου. Longe aliter Trismegistus ad
Asclepium: Mens, inquit, non est abscissa de substantia Dei, sed5
explicata, ut lux solis. Nam6 si angelus, si humana mens ab essentia
Dei decerpta esset, i.e. si particula Dei esset, Deum corpus esse
oporteret, quod absurdum esse omnes confitentur. Item 42 totus homo
Deus esset; totum enim esse necesse est, cui pars detrahi nequit. Item
Dei natura divisibilis ac dissolubilis esset, si partes haberet; itaque
litterae sacrae mentem hominis non Dei substantiam, sed spiraculum
appellant i.e. רוּחַ7 et imaginem, non partem illius, quae nulla in
natura divina incorporea fingi potest.
1. Alibi: _ciere_. 2. Desiderantur haec decem sequentia verba in alio
codice. 3. Alibi: _cum_. 4. Alius: _deliberatio_. 5. Desiderantur haec
viginti sex verba in alio codice. 6. Alibi: _Non_. 7. Alius: נִשְׁמַה
SALOMO: Sapienter illi quidem, qui a Dei natura corpus omnino1
sejunxere, id enim praecipuum caput est symboli nostri.