CURTIUS: Hanc jurisprudentiam, quam profitemur ac tuemur, Fridericus
sugillare consuevit, quod in mathematicorum1 perspicuis ac certissimis
demonstrationibus educatus cum ab Euclide ad Accursium delabitur, a
luce clarissima in atram caliginem et labyrinthum2 errorum
inexplicabilem delapsus sibi esse videtur. Toralbam quoque saepe
audistis hanc legitimam scientiam aspernari, qui ita se comparavit ad
veri cognitionem, ut nec falsum dicere nec audire possit, quod usu
venit his, qui omnem animorum caliginem perspicuis rationibus3
absterserunt; sed quemadmodum nutrices cum infantibus balbutire solent,
ita legislatores cum plebe saepius errare necesse est. Cum enim
Chaldaei magiam i.e. rerum divinarum ac sublimium scientiam ad
foedissimam cum daemonibus societatem traduxissent, errore populari
factum est, ut Chaldaei, magi et mathematici pro maleficis
usurparentur. Sed omissa verborum subtilitate rem teneamus.
1. Alibi: _mathematica_. 2. Alius: _labyrinthos ... inexplicabiles_. 3.
Alius: _canonibus_.
SENAMUS: Libenter audirem, sive magum sive maleficum appellare licet,
de sua scientia disputantem, quia vix alius ea capere possit, quam qui
re ipsa sit expertus.
FRIDERICUS: Periculum est, ne idem tibi contingeret, Sename, quod non
ita pridem legato Pontificis Clementis1 accidisse narrat Sylvester
Prierias. Cum enim sagarum multitudinem carceribus contineret, quae
solitas per aëra transvectiones ac2 foedissimas cum daemonibus
copulationes, saltationes, epulas, adorationes daemonum confiterentur,
quae physici ac medici ludibria dementium esse affirmabant, judex ipse
cum vicario quaestionum impietatis collega periculum facere decrevit,
pacta impunitate uni sagarum, quae3 in locum a daemonibus designatum
illos deduxisset. Locus erat urbi proximus; eo igitur a saga deducti,
paulo remotius ramis arborum contecti delituerunt. 15 Sub mediam fore
noctem conventum advolantis utriusque sexus multitudinis et quasi e
nubibus delapsarum avium intuentur et ea geri vident, quae ab eis gesta
verissime narraverant. Postea vero quum adoratis daemonibus venena tum
animantibus tum frugibus perimendis consueto more accepissent, nec
amplius quid4 restaret quam δήμου ἄφεσις, ut Apulejus loquitur,
princeps illius concionis legatum illum Pontificis Clementis5 uno cum
vicario acciri mandavit, quod adyta6 sagarum temerare et sacra profanis
oculis intueri non erubuissent. Itaque e latebris in concionem
protracti et contumeliis omnibus affecti, ad extremum, etiam tot et
tantis fustium ictibus caesi et trucidati fuerunt, ut domum aegre
redeuntes octavo7 post die exspirarent.
1. Alius: _Comensis_. 2. Haec sequentia quinque verba desunt in alio
codice. 3. Alibi: _si_. 4. Alius: _aliud_. 5. Alius: _Comensis_. 6.
Alius: _abdita_. 7. Alius: _uno_.
CORONAEUS: Memini, cura ad urbem de inopinato eorum casu allatum est,
Pontifex Clemens1 rem, uti gesta fuerat, divulgari jussit, ne quis
postea tam incredulus esset, ut dubitare, aut tam impius, ut periculum
facere auderet.