Karolus... Francorum rex. Universis... notum facimus quod cum lis mota
fuisset coram magistris hospicii nostri inter procuratorem nostrum in
causis hospitii nostri et magistrum Johannem de S. Audoeno, primum
marescallum scutiferie nostre actores et consortes ex una parte et
Petrum d’_Autun_, Stephanum de Matiscone, etc. Parisius commorantes,
defensores et consortes ex altera super eo quod dicebant actores
predicti quod nos, ad causam domanii nostri et alias, multa nobilia
jura super gentes et homines operarios et artifices et alios d. ville
nostre Parisius et extra eamdem... habebamus, et inter cetera nos seu
noster primus marescallus scutiferie nostre pro nobis... jus.....
habebamus... levandi quolibet anno semel in septimana magna ante
Penthecostes super marescallos equos ferrantes, fabros grossum ferrum
fabricantes, custellarios, serarios et certos alios fabros, artifices
et grosserios dicte ville nostre Parisius 6 den. p. pro jure nuncupato
ferra regia et super non grosserios 1 den. p., in possessione eciam...
habendi super omnes fabros et artifices visitacionem, punicionem,
correctionem et justiciam dum et quando in d. eorum operibus et
artificiis delinquerant et delinquebant quodque... anno 1388 in mense
decembris eumdem magistrum Johannem primum marescallum scutifferie
nostre..... constitueramus..... Dicebant eciam quod..... dicti
defensores, licet serarii et de fabris et artificibus grosseriis in
dictis litteris contentis ac Parisius commorantes fuerant, nichilominus
eorum quilibet dictos 6 den. par. solvere recusaverant; ulterius
dicebant quod primus marescallus noster... magister omnium fabrorum et
artificum predictorum erat, adeo quod nullus in dictis artificiis et
operibus magister esse poterat nisi suum magisterium ab eodem primo
marescallo prius emisset et ab eodem in eodem magisterio institutus
fuisset suumque officium magisterii sine litteris dicti marescalli
excercere non poterat absque emenda nobis et dicto marescallo nostro
applicanda aut per eundem marescallum forgia dictorum fabrorum et
artificum ad terram corruenda... Dicebant preterea quod, si per
ipsum primum marescallum male judicatum et appunctuatum et ab eo
appellatum fuerat, d. magistris hospicii nostri qui ad causam sui
officii immediate superiores d. marescallo erant, correctio et punicio
solum et insolidum, et maxime cum ad eorum primo perveniebat noticiam,
pertinuerat et pertinebat, quodque, certo debato inter Hermanum de
Almania et Johannem _Grosse_ marescallos ad causam eorum officiorum
per jurisdicionem d. marescalli terminato, licet per d. Johannem
condempnatum appellatum fuisset et ejus appellacionem in Castelleto
nostro Par. relevare voluisset, nichilominus d. appellacionis causa
d. magistris hospicii remissa et per eosdem et per arrestum curie
nostre Parlamenti confirmata fuerat. Dicebant ulterius quod, quamvis d.
noster primus marescallus, ad causam sui officii, suam jurisdicionem
super d. defensores propter recusacionem solucionis pred. 6 den. par.
et exhibicionis litterarum eorum magisterii excercere potuisset,
nichilominus a d. magistris hospicii nostri obtinuerat ut per eorum
magistrorum servientem d. defensoribus preciperetur quod dictos 6
den. eidem primo marescallo pro anno precedenti presentem processum
debitos solverent et litteras eorum magisterii sibi apportarent et
exhiberent, cui precepto se opposuerunt d. tamen Petro _Dantim_ et
Raymondo de Sabaudia defensoribus pignora... pro dicto jure 6 den.
par. dicto servienti tradentibus et ob hoc certa dies d. defensoribus
omnibus coram dictis magistris assignata fuerat, dictusque procurator
noster eoquod de juribus officiariorum nostrorum tractabatur, cum
dicto marescallo nostro se adjunxerat, coram quibus d. defensores
quod procedere non tenebantur nec ad eosdem magistros cognicio
premissorum pertinebat... proposuerant. Preterea dicebant quod, dicta
declinatoria non obstante, procedere tenebantur pro eo quod dictis
magistris hospicii nostri, ad causam sui officii, solum et insolidum
cognicio omnium officiorum, familiarium et servitorum dicti hospicii
et potissime eorum qui per retencionem serviebant, sicuti erat dictus
noster marescallus... pertineat... dictaque cognicio et racione bene
fundata erat pro eo quia si dictus noster marescallus coram aliis
judicibus jura ad ejus officium pertinentia prosequeretur, servicium
nostrum impediretur et sepius in gubernacione equorum nostrorum multi
defectus obvenirent, quodque dicti magistri in similibus casibus
inter extraneos contra dictum marescallum coram dictis magistris
contendentes et eorum jurisdicionem declinantes, eorum declinatoria...
repulsa, jurisdictionem exercuerant et licet a dicta repulsione ad
nostram Parlamenti curiam appellatum fuisset, per arrestum tamen curie
confirmata fuerat. Ulterius dicebant quod noster marescallus per dictos
magistros et non per prepositum nostrum Par. in suo officio institutus
fuerat et juramentum coram eis prestiterat, dicteque littere donacionis
dicti officii in camera denariorum nostrorum registrate erant et in
eadem de suis vadiis persolvebatur, quodque prosecucio dicti marescalli
contra dictos defensores, ad causam jurium sui officii, coram dictis
magistris facta fuerat et ob hoc ad eosdem magistros cognicio...
pertinebat, quare petebant quemlibet dictorum defensorum ad reddendum
et restituendum eidem primo marescallo dictam summam 6 den. par.
pro anno presentem processum precedenti ac litteras sui magisterii
eidem... exhibendum condempnari et compelli, excecucionesque pro dicto
jure... super bonis dictorum Petri et Raymundi defensorum requisitas
et inceptas bonas et validas... fuisse ac eas perfici debere et quod
cognicio premissorum eisdem magistris competere..... debeat..... Dictis
defensoribus ex adverso proponentibus quod, de racione, usu, stilo et
consuetudine in curia laycali notorie observatis, quilibet coram judice
sub quo degit et manet et non coram aliis judicibus conveniri.....
debebat..... dictique defensores subditi et justiciabiles dicti
prepositi nostri Par. erant et sub ejus jurisdicione ordinaria et
non sub jurisdicione dictorum magistrorum manebant..., quodque per
ordinaciones nostras anno Domini 1355 in mense decembris factas,
omnes jurisdiciones judicibus ordinariis remisse et dimisse fuerant,
sic quod subditi nostri de cetero coram magistris hospicii, eorum
locatenentibus, connestabulario, marescallis, admiraldo, magistris
arbalistrariorum, aquarum et forestarum nostrarum et eorum
locatenentibus trahy... non poterant..., magistris requestarum hospicii
nostri cognicionem officiorum et officiariorum dicti hospicii...
defendendo dumtaxat reservando..., quodque dicto preposito nostro
Par. ad causam sui officii, et non alteri jurisdicio..., correctio...
dictorum serariorum pertinuerat et pertinebat, dictique serarii in
eorum magisterio, magistri eciam et gardiatores in dictis magisteriis
et artificiis per eundem prepositum instituebantur et creabantur et ab
eisdem juramentum recipiebatur, dictus eciam noster marescallus per
eundem prepositum in suo officio institutus fuerat et eidem juramentum
prestiterat. Dicebant eciam quod dicte littere donacionis dicti
officii in Castelleto nostro Par. dicto preposito nostro per eundem
marescallum presentate et per eum ibidem publicate fuerant, per hoc
expresse aut saltem tacite eundem prepositum judicem ordinarium eique
cognicionem dictorum fabrorum et artificum et eorum deppendencium
pertinere approbando..... qui magistri hospicii nostri, partibus ad
fines ad quas tendebant in factis contrariis appunctatis et inquesta
facta, prononciassent quod dicta declinatoria per eosdem defensores
proposita non procedebat sed de dicta causa cognoscerent..... Fuit a
dicta sentencia pro parte dictorum defensorum ad nostram Parlamenti
curiam appellatum..... per judicium dicte curie... dictum fuit dictos
magistros male judicasse... predictos defensores coram dictis magistris
male et indebite adjornatos... fuisse... et eisdem... congedium ab
auditorio dictorum magistrorum concedit ac vadia..... ipsis ad plenum
deliberavit..... In cujus rei testimonium, presentibus litteris nostrum
jussimus apponi sigillum. Datum Parisius in Parlamento nostro XXIIII{a}
die maii anno Domini 1398...
(Livre du Châtelet rouge vieil, Y 2, fº 161 vº et suiv.)