Cum lis mota fuisset in curia nostra inter Johannem _Beguin_ ex una
parte, ac magistros et communitatem seu commune sellariorum Paris,
ex altera, super eo quod dictus Johannes proponebat quod, licet per
spacium longi temporis Parisius moram traxisset et in artificio seu
ministerio sellarii, videlicet tam in hoc quod vocatur chapuiseria quam
in alio opere et perfectione sellarum, dictum artificium exercuisset
et exerceret, videntibus et non contradicentibus dictis magistris et
operariis pacifice et quiete, et in illo ministerio institutus fuisset
per ducem Borbonie, camerarium Francie, ad quem, ratione sui officii
auctoritate regia fundati, spectat dicta institutio, nichilominus
Gaufridus Britonis, etc., dicentes se magistros ministerii sellariorum
Par., ceperant et asportaverant extra domum suam per se vel per
alios de mandato ipsorum, novem sellas ipsius Johannis _Beguin_ ad
equitandum novas, bonas et legitimas, eidemque interdixerant artificium
predictum et operariis inhibuerant ne in dicto artificio operarentur
pro ipso, ipsumque _Beguin_ de possessione et saisina ac statu suis
in quibus fuerat et erat, ut prefertur, pacifice depunctaverant sine
judicio, sine lege, sine cognicione cause, et adhuc dictas sellas ac
ipsum sub depunctamento predicto tenebant indebite et injuste.....,
quare petebat, inter ceteras conclusiones suas, dictam suam partem
adversam condempnari et compelli per arrestum ad restituendum sibi
dictas sellas, tanquam bonas et legitimas et in valore quo erant
tempore dicte captionis, si extarent, seu valorem ipsarum et quanti
plurimi valuerant a dicto tempore citra, seque ad dictum statum suum
et ministerium restitui et in eo teneri et servari....., dictis
magistris et communi sellariorum proponentibus ex adverso quod per
ordinationes et statuta super dicto artificio constitutas,..... ad
dictum ministerium..... nullus assumi debet in magistrum, qui sub
magistro Paris. non fuerit discipulus seu aprenticius aut servitor per
certum et longum tempus, et qui postmodum edificetur seu approbetur per
magistros dicti ministerii. Dicebant insuper quod, si alias quilibet
auctoritate propria se posset dicto ministerio immiscere, multe
fraudes et vituperia sequerentur exinde, tam ob inefrenatum numerum
inexpertorum qui se in hoc ingererent quam propter magnum concursum
populi Paris. confluentis, presertim cum, antequam sella parata sit,
per duodecim factiones habeat pertransire. Dicebant etiam quod, inter
cetera, secundum dictas ordinationes, prohibetur ne idem quis sit
chapuisator et sellarius simul Paris., cum, si hoc permitteretur, talis
operarius posset frequenter fraudem in fuste et arçonnis committere
et hanc per corium et alia exteriora maliciose tegere, quod fieri non
potest quando arçonni nudi penes sellarios deponuntur. Posset eciam
quilibet talis utens utroque penuriam et caristiam sellarum inducere,
tam per hoc quod, faciendo opus sellarii, chapuiseriam dimitteret
et forsan quod per avariciam pro se solo chapuisaret arçonnos.
Dicebant etiam quod, secundum ordinationes predictas, si aliquis qui
non sit de ministerio sellariorum et per magistrum institutus, modo
predicto se de vendendo sellas Paris. intromittat, tales selle sunt
nobis acquisite, tanquam forefacte et per manus magistrorum dicti
ministerii capiende ac receptori nostro Paris... liberande. Dicebant
insuper quod, quia dictus _Beguin_ non fuerat aprenticius Paris. nec
per magistros institutus, et ad ipsorum noticiam devenisset quod se
premissis auctoritate propria ingesserat, ad domum ipsius accesserant
dicti magistri et ibidem invenerant dictas sellas vendicioni publice
expositas et ob hoc ipsas ceperant et receptori nostro Paris.
tradiderant, tanquam nobis confiscatas..... Prefato Johanne _Beguin_
replicando dicente quod expedit rei publice et de jure communi competit
unicuique quod quilibet expertus in arte et artificio suo, dum tamen
fideliter se habeat, operetur non solum pro aliqua parte rei, sed eciam
pro perfectione[1182] ejusdem, sicut de arçonnis et de his que ad
perfectionem sellarum requiruntur, et quanto per pauciores operarios
potest attingi alicujus operationis effectus, tanto sequitur exinde
minor sumptus, potestque visitari et examinari sella taliter ab uno
solo artifice composita ac si esset facta per diversos operarios
et plures. Dicebat etiam quod dato, sine prejudicio, quod alique
ordinationes contrarie transactis temporibus extitissent servate,
atamen carissimus dominus genitor noster pro re publica et corrigendo
ea que juri communi derogabant, si que essent, statuerat quod quilibet
artifex expertus posset venire, morari et operari Paris. in et de omni
parte et puncto artificii sui, exceptis quibusdam artificiis, inter que
nulla fit exceptio de artificio sellarum aut chapuiserie predicto.....
Parte magistrorum et sellariorum dupplicante quod, supposito quod
dictus dominus genitor noster aliquam concessionem fecisset de operando
per aliquem ex toto in artificio suo, intelligendum tamen erat rerum
ordine non turbato, sed per operationes distinctas et modo solito,
non confuse, eratque excepta seu saltem non concessa facultas uni et
eidem operario de chapuisando et perficiendo sellas, et, si qua alia
concessio facta fuerat generalis vel alia, fundata fuerat ad causam
mortalitatis, non tamen perpetua neque talis quod deberet prefatis
ordinationibus derogare, cessaveratque causa mortalitatis et sic
cessabat effectus..... per arrestum curie nostre dictum fuit quod dicte
novem selle per dictos magistros capte restituentur per ipsos dicto
Johanni, si in valore quo erant tempore captionis extent, alioquin
idem valor ipsarum..... et per idem arrestum dictum fuit quod dictus
Johannes licite poterit exercere artificium tam chapuiserie quam
sellarie simul.....
(Reg. du Parlement, X{1a} 15, fº 337 vº.)