PRESEJO BREITKOPF & HÄRTEL, LEIPZIG

AntaÅ­parolo.

Depost la jaro 1790 Goethe travivis periodon, dum kiu ĉesis lia

kapableco kaj ankaÅ­ lia emo, krei kiel verkisto de dramoj. Li okupis

sin nun--precipe sub la influo de sia nova amiko Schiller--pri la

eposa poezio. Krome li nun havis personajn interrilatojn kun Joh. H.

Voß, la tradukinto de Homer-o, kaj mem studis la Homer-an poezion.

En ĉi tiu „eposa periodo“ (1796-97) naskiĝis la Germana eposo

„Hermann und Dorothea“, la unua pli granda poeziaĵo, kiu estas

signifa por la amikeco de Goethe kaj Schiller. Ĝi estas poezia

produktaĵo, nepre specife Germana, en antikva formo, pri kiu ĉiuj

konsentas, ke ĝi estas unu el la plej eminentaj verkoj ne nur de

Goethe kaj de la Germana literaturo, sed de la tuta mondliteraturo.

Schiller esprimis sian opinion pri ĉi tiu poemo (la 20an de aŭgusto

1797) per jenaj vortoj: „mi nun denove legis la poemon kun la ĉiam

nova, nemalfortigebla impreso kaj kun nova kortuŝeco; ĝi estas

nepre perfekta en sia speco, ĝi estas, kvankam pasia-patosa, tamen

alloga en la plej alta grado, resume, ĝi estas bela, kion ajn oni

volas esprimi per ĉi tiu vorto“.

Ĉu la anoj de negermanaj popoloj legos ĝin same impresataj? Certe

jam ankaŭ multaj Germanoj ne havos la tutan ĉarmplenan impreson de

la poemo, se ili ne konas kaj sentas la ĉarmon de la Homer-a poezio.

Kaj ĉiu, kiu volas havi la plenan ĝuon de Hermano kaj Doroteo

nature devas legi la poemon en la lingvo de la Germana originalo.

Tamen traduko en Esperanto pli multe ol tradukoj en aliaj lingvoj,

kiuj ne kapablas imiti la formon de la heksametra verso, donos la

eblecon, iomete senti la ĉarmojn de la Germana eposo. Pro tio mi

forigis ĉiujn dubojn kaj metis ĉi tiun verkon--„nepre perfektan

(laŭ Schiller) en sia speco“--en la unuan lokon de la nova

„Mondliteraturo“, eldonota laŭ la plano de la eldonejo F. Hirt kaj

filo.

* * * * *

La traduko de Hermano kaj Doroteo unuafoje aperis en la jaro 1911,

verkita de nia Germana samideano Benno Küster, kiun subtenis dum la

presigo la redaktoroj Mangelsdorf kaj Hoen. Mangelsdorf aldonis

„postparolon“, el kiu mi nur citas jenajn vortojn: „B. Küster certe

mem pruviĝis poeto, esperantigante tiun verkon.“ Mi konsentas ĉi

tiun juĝon kaj dankeme rememoras la ĉefajn datojn el la vivo de

Benno Küster. -- Li naskiĝis la 9an de julio 1861 en Wildeshausen

(Oldenburg) kaj mortis kiel kalkulkonsilanto post longa malsano

la 24an de oktobro 1916 en Breslaŭ. Li fariĝis Esperantisto jam

dum sia antaŭa restado en Görlitz, kie li, en malgranda rondo,

tre diligente studis nian lingvon kaj per korespondado amike

interrilatiĝis precipe kun Anglaj kaj Rusaj samideanoj. Li estis

kunlaboranto de la „Revuo“ kaj de la „Vagabondo“. Dum sia partopreno

al la Dresden-a internacia kongreso li interkonatiĝis kun D-ro

Zamenhof, kiu kuraĝigis lin, eldoni la tradukon de Hermano kaj

Doroteo. Jam depost la jaro 1910 Küster malsaniĝis kaj restis

malsana ĝis sia morto.

* * * * *

Tradukante la Germanan eposon, Küster--kun sendube laŭdinda gusto--ne

imitis la heksametran verson de Goethe, kiu--laÅ­ maniero

taÅ­ga por la Germana, sed ne por la Esperanta poezio--almiksas

kvazaŭ-spondeojn (– –) kaj -troĥeojn (– ⏑) al la daktiloj

(– ⏑ ⏑). Küster uzis nur daktilojn. -- Mi ĉi tie ne volas paroli pri

la fakto, ke en Esperanto (ankaÅ­ ne en la Germana lingvo) ne

ekzistas „daktiloj“ – ⏑ ⏑ en la senco de la greka kaj latina

lingvoj, ĉar nia lingvo havas nek longedaŭrajn nek mallongedaŭrajn

silabojn. Tamen ĝi havas akcentatajn kaj ne akcentatajn silabojn kaj

krom tio aliajn kun ŝvebanta akcento. Do, oni en Esperanto povas

imiti la formojn de la antikvaj, klasikaj versoj.