De oudste zoon van den heer Albert Harringa was een zonderling; als
zoodanig werd hij althans door zijn vrienden beschouwd en ook de
huisgenooten tot zelfs zijn ouders behandelden Oswald steeds met een
zekere terughoudendheid. Zijn zusters schenen zelfs eenige vrees te
koesteren voor hun somberen broer, die zoo geheel verschilde van den
levenslustigen Willy.
Want waar Willy altijd bereid werd gevonden met de zusjes uit te gaan,
haar te begeleiden op feestjes en uitstapjes; en waar Willy’s heldere,
gezonde lach en prettige, jonge stem zoo luidruchtig door de gangen en
de ruime kamers van het groote huis kon daveren, daar hoorde men Oswald
zich schier niet bewegen.
Hij deed alles geruischloos; hij liep zachtjes... als op fluweelen
schoenen, zooals de keukenmeid placht te zeggen, die over Oswald nooit
anders sprak dan over „de vleermuis”.
„De oudste jonge meneer,” zei ze dan. „ziet er net zoo grauw en zoo
vaal uit, als zoo’n griezelig nachtgedierte en als ik hem tegenkom ben
ik altijd bang.”
„Loop heen,” lachte de oude huisknecht, „meneer Oswald is wat
eenzelvig, maar hij zal geen kind kwaad doen. Als je ’t mij vraagt,
geloof ik, dat meneer niet al te bestig in orde is. Hij ziet er zoo
minnetjes uit; zoo heel anders dan de andere kinderen van meneer en
mevrouw. De jonge dames en meneer Willy hebben wangen als appels en
oogen als sterren!”
Oswald Harringa was altijd een stil en ingetogen kind geweest. Zelden
of nooit had hij meegedaan aan de luidruchtige spelen van zijn
vriendjes en urenlang kon hij thuis in een hoekje zitten lezen, of,
aanhoudend voor zich uitstarend, droomend suffen.
„Ga toch met de jongens naar het veld voetballen, of wordt lid van een
tennis- of zwem- of roeivereeniging,” hadden zijne ouders hem
aangeraden, toen hij, op zeventienjarigen leeftijd van een goede
kostschool was thuisgekomen.
Op aanraden van den dokter was Oswald op twaalfjarigen leeftijd naar
kostschool gestuurd.
„De jongen moet maar den boer op, meneer Harringa,” had de geneesheer
gevonden, „stuur hem maar naar een gezonde streek. De vrije natuur en
de buitenlucht zullen hem goed doen.”
Zoo was de jongen vijf jaren van huis geweest. Alleen de vacanties
bracht hij bij zijn ouders door. Steeds was Oswald stil gebleven en in
zich zelf gekeerd en toen hij eindelijk voor goed thuis kwam had zijn
moeder niet veel in gezelligheid aan haar zoon gewonnen.
Hij versmaadde alle pretjes; hij dacht er niet aan, zich aan te sluiten
bij jongelui van zijn leeftijd en een groot gedeelte van den dag bracht
hij op zijn kamer door.
Oswald had slechts één hartstocht: rooken.
Zijn ruime zitkamer op de tweede verdieping gelegen, was gansch en al
doortrokken van een scherpe, doordringende lucht van een zeker soort
sigaretten, die hem bij vele doozen tegelijk door een vriend uit
Brussel werden gestuurd.
Geen der mannelijke huisgenooten was het mogelijk die sigaretten te
rooken, zonder daarvan de nadeelige gevolgen te ondervinden: hoofdpijn,
lichte duizeligheid, onpasselijkheid.
Als Oswald iets van een dergelijke uitwerking bespeurde bij zijn vader
of zijn broer, trok een minachtend lachje om zijn smalle lippen, even
haalde hij de schouders op, om het volgende oogenblik weer den brand te
steken in een dergelijk vreemdsoortig rook-exemplaar en zwijgend in een
hoek te gaan zitten, zonder deel te nemen of belang te stellen in de
huiselijke conversatie.
„De vleermuis” noemde hem het bedienend personeel, omdat hij des avonds
alleen het huis verliet en dan, meestal héél laat in den nacht
terugkeerde.
En „de droomer” zeiden z’n zusters tegen hem, omdat hij op haar den
indruk maakte van iemand, die den ganschen dag verkeert in een
droomtoestand.
Maar noch van het een noch van het ander wenschte Oswald de minste
notitie te nemen.
Hij zweeg, verliet de huiskamer en begaf zich naar zijn eigen
zitvertrek.
Die zitkamer zag er vreemd en wonderlijk uit en was door den bewoner
met de uiterste zorg, met bijna vrouwelijke netheid in orde gebracht.
Op den grond lagen een Perzisch tapijt en een viertal zachte
ijsberenvellen, die hun machtige, grimmige koppen opstaken en onder de
strak-starende oogen den grooten muil met de spitse hoektanden lieten
zien.
Een lage, zeer breede divan was overdekt door een kostbare Oostersche
lap in gloeiende kleuren en stond tegen een achtergrond, die werd
gevormd door de huid van een Bengaalschen tijger.
Overal waren in de kamer draperieën en doeken gehangen van zeldzame
stoffen en wondermooie kleuren. Overal stonden makkelijke zetels vol
zwaarzijden en fluweelen kussens. Tegen den muur hingen wapens en
olifantstanden, vleugels van uitheemsche vogels, waaiers van ivoor,
honderden jaren oud.
Een groote schilderij boven den schoorsteenmantel, gevat in zwarte
ebbenhouten lijst met gouden rand, stelde eenige Indische fakirs voor.
Een der mannen werd voorgesteld, terwijl hij bezig was met een
vlijmscherp mes den duim van zijn rechterhand te splijten.
Vermiljoenrood waren de bloeddroppels gekleurd, die neersijpelden op
het witte kleed van een dier andere Indische bedelmonniken, die van
aalmoezen leven en zich allerlei wreede lichaamskwellingen opleggen.
De meesten dier fakirs zijn onwetend, onbeschaafd, lui en vuil en, in
weerwil van hunne bekende ondeugden, worden ze door het volk met
eerbied bejegend, hoewel ze zelfs in sommige streken van Azië een
hoogst verderfelijken invloed uitoefenen.
Oswald dacht aan de fakirs, die hij ook hier te lande wel eens had zien
werken en die zoo bekend zijn door de buitengewone, zelfs
onbeschrijfelijke behendigheid, waarmede zij allerlei goocheltoeren en
schijnbaar bovennatuurlijke handelingen verrichten.
Dat was een zijner liefste bezigheden.
Zóó liggende op den divan, op te zien naar die bloederige schilderij.
Maar ook wel begaf hij zich, voordat hij zich uitstrekte op de
rustbank, naar een boekenkastje, gesneden van ebbenhout, kunstig
bewerkt en ingelegd met paarlmoer en steunende op vreemd gedraaide
pooten, vervaardigd van olifantstanden.
Uit dat kastje haalde hij dan een der in marokijnleer gebonden boeken
te voorschijn.
Het was een boek, waarvan de bladen van soepele zijde waren
vervaardigd. Vreemde, grillige figuren stonden op den omslag boven de
afbeelding van een opiumschuiver.
Oswald las, hoewel hij den inhoud, reeds honderden malen verslonden,
uit zijn hoofd kende.
Hij wist het zeer wel, dat het opium als geneesmiddel door bevoegden
toegediend, in vele opzichten heilrijk werkt; het was hem bekend, dat
door opium iemands gemoedsstemming kan worden verlevendigd; een gevoel
van welbehagen kan intreden, de kwelling van zorg en smart gaat wijken.
Maar óók was het hem bekend, dat het onmatig gebruik van opium op
den duur het lichaam sloopt en dat de opiumgebruikers, die gaan
lijden aan longen en hart, aan maag en darmen, ook door hun uiterlijk
kenbaar worden. „Immers”, las Oswald, „krijgt het gelaat iets
perkament-achtigs; uit de oogen verdwijnt alle glans, alle flikkering
gaat verloren. Ze schijnen in hunne holten geheel te zijn weggezonken,
terwijl de wenkbrauwen kwijnender worden en een vaal geel het gansche
gelaat bedekt. Ook de nieren worden aangedaan en vertoonen spoedig
een ontsteking, die de aanleidende oorzaak wordt van waterzucht,
opgezwollen, met water doortrokken voeten, beenen en buik.
„Den lijder, die reeds langen tijd klaagde over spanning op de borst en
kortademigheid, wordt het ademhalen bijna onmogelijk, zoodat hij ieder
oogenblik dreigt te stikken.”
Kleine zweetdroppels parelden op het voorhoofd van den jongen Harringa,
toen hij verder las:
„Het bederf der vochten roept groote puisten, vuile, boosaardige
zweren, kliergezwellen en knobbels te voorschijn.
„Intusschen is het lichaam vermagerd. Het vleesch is allengs verteerd,
het vel hangt als een zak om het gebeente. Het aangezicht wordt
lijkkleurig en zwart, de beenen raken ontbloot als hout en blokken. Dat
ook de werkzaamheid der hersenen wordt aangedaan, spreekt vanzelf; het
verstand wordt beneveld, de denkkracht vernietigd, het geheugen
vermindert. Dit lijden kan jarenlang duren, totdat de betrokkene
sterft, veelal aan een hartlijden.
„En ook op de moraliteit van den gebruiker werkt het opium vaak in
hooge mate ongunstig. Menigeen is er door tot misdrijf vervallen ten
einde zich de middelen te verschaffen om het gebruik van opium voort te
zetten.
„Was men vóór het gebruik van opium moe, lusteloos, krachteloos, daarna
is elk gevoel van moeheid en afmatting geweken. Doch dan wordt spoedig
verslapping van kracht waargenomen, dan is de spierkracht blijkbaar
verminderd, de geest werkt trager, en hieraan paart zich een hol gevoel
in het hoofd, met neiging tot slapen.
„Een en ander schijnt het gevolg te zijn van den verlammenden invloed
dien het opium uitoefent, waardoor, vooral bij veelvuldig gebruik, het
zenuwstelsel sterk wordt aangegrepen.........”
Oswald Harringa had de zijde bladen van het eigenaardige boek in elkaar
gefrommeld.
Toen, met een geweldigen smak, wierp hij het boekdeel van zich af en de
marokijnleeren band vloog met een harden klap tegen een klein,
porseleinen afgodsbeeldje, dat op een onyxtafeltje te pronk stond en
nu, met gebroken arm en hoofd, neerviel op het gladde tafelblad.
Oswald schrikte.
„Scherven op Vrijdagmorgen beteekent onheil”, fluisterde hij in
fanatiek bijgeloof en zijn dunne, wasbleeke vingers tastten langs het
klamme voorhoofd.
„Scherven op Vrijdag—verdoemd! Hoe kon ik ook zóó onvoorzichtig zijn en
dat ongeluksboek zoo ruw wegsmijten!”
Hij richtte zich op met mat gebaar, legde den sterk geurenden sigaret
op een zilveren aschbak, waarin de grillige figuren van een drakenkop
waren gedreven, en liep naar het onyxtafeltje.
De scherven van het porseleinen afgodsbeeldje raapte hij bijeen en
wierp ze in een uit Turksche kralen en haaientanden geregen prullemand.
Daarna nam hij het boek van den vloer en begaf zich er opnieuw mee naar
den divan.
Hij sloeg de zijden bladen open op de plek waar hij zooeven was
opgehouden en las weer:
„Papaver somniferum, slaapwekkende maankop.... sterk verdoovende
kracht.... voortdurend gebruik bij Chineezen en Javanen zeer in
zwang... ondermijnt, nòg erger dan de jenever, de krachten des
levens....”
Oswald rilde.
Toen haalde hij uit zijn borstzak een portefeuille van wit slangenleer
te voorschijn. Hij opende het voorwerp en kreeg daaruit een zwaren
brief, met violetkleurige inkt geschreven op kanariegeel papier.
De brief was, gestoken in een eenvoudigen witten envelop, geadresseerd
aan: Oswald Harringa.
Niets bijzonders was op het adres te bespeuren. Alleen in den
linkerbenedenhoek van deze envelop was een eigenaardige versiering
aangebracht, een soort monogram.
En de aandachtige beschouwer, die meer dan oppervlakkig de dingen
wenschte te bekijken, had in die vlakversiering een aantal letters
kunnen zien aangebracht. Hij had dan de volgende letters kunnen
ontcijferen:
d-i-l-d-w-o-i-s.
Maar in den huize Harringa had niemand er nog ooit aan gedacht om zoo’n
kleine versiering, aangebracht op een eenvoudige witte enveloppe, nader
te gaan bestudeeren.
En zóó al iemand het in zijn hoofd mocht hebben gekregen om die letters
te ontwarren, hij zou immers niets wijzer zijn geworden.
Wat zeiden hem die acht letters? d-i-l-d-w-o-i-s.
De gele brief, beschreven met violetkleurige inkt, bevatte slechts
enkele regels schrift.
Ze luidden:
„Broeder!
Hedenavond elf uur! Hindoe-vrouw heeft de sleutels!