von Pastor _Ziercke_-Dömitz.
Min leiw Gemein! Wat sall ick jug seggen an dissen hilligen Dag? Sall
ick ’t maken as de annern all, de jug fragt hebben in de letzten Dag:
Wo geihst du denn to Pingsten hen? Un denn tellten se de lange Reig
von Pingstvergnäugungen up, de in de Tidingen stahn ded. Lud un lustig
geiht dat dor her, äwer de Seel hett nix dorvon un dat Hart bliwwt dorbi
untofreden. Ja dat kümmt woll vör, dat de Seel sick liesen wegslikt ut
all den lustigen Larm un wannert dörch dat dütsche Land; un wenn se denn
süht, dat an ’n dütschen Rhein de Franzosen un Swarten sick breit maken,
un dat de dütschen Tirolers to uns willen un dörpen nich, un dat de
Polacken äwer de dütsche Oder kamen as Deiw un Mürders, un wi dörpen uns
nich wehren in uns’ eigen Land un för unse eigen Bröders, denn stiggt dat
heit in ehr up. Un wenn se denn markt, dat dat vördem flietige dütsche
Volk rümsteiht un schugt de Arbeit, dat dat true dütsche Volk sick ein
den annern verklagen deiht, dat dat starke dütsche Volk sick un sine
Kinner up Gnad un Ungnad den unbarmhartigen Fiend utliewern deiht un dat
dat klauke dütsche Volk to all dissen Jammer noch juchen un lachen un
springen kann, denn lopen ehr de Tranen dal, un se müggt an leiwsten
dorhen gahn, wo dütsche Jungs un Mannslüd to Hunnertdusende an de Grenz
unner den Rasen liggen. Je, wo geihst du to Pingsten hen? Dor is noch
ein, de so fröggt, un de uns ok glik de richtige Antwurt gifft. Dat is
uns Herrgott. Aewer sin Frag ward meist äwerhürt, un sin Antwurt noch
mihr. Wi äwer willen dorup marken un willen hüren, wat hei uns seggen
will dörch den Profeten Hesekiel, 3, 22-24: »Uns Herrgott nehm mi bi de
Hand un säd to mi: Mak di trecht un gah herut upt Feld dor will ick mit
di reden. Un ick mök mi trecht un güng herut upt Feld. Un süh, dor stünn
de Herr in all sin Herrlichkeit, grad so as ick sei seihn hadd an ’t
Water Kebar. Un ick föll dal up min Angesicht. Dor kem de Geist in mi,
un ick kem wedder to stahn. Un hei sprök mit mi un säd to mi: Gah hen un
slut di in in din Hus!«
Sowied uns Herrgott sin Wurd. Weest nu, wo du hengahn saßt to Pingsten?
Ick willt noch eins tosamenfaten in einen Satz:
Uns Herrgott will wat von di,
Buten upt Feld, dor will hei mit di reden,
Binnen int Hus, dor saßt du mit em reden.
Toirst will _hei_ mit _uns_ reden. Ganz irnst. So irnst, as en Vadder
mit sin Sähn sprekt, wenn de sick verbiestert hett; so as en Dokter mit
’n Kranken sprekt, wenn hei süht, dat dat slicht mit em steiht. Un dat’s
nu ganz gewiß: wi hebben uns verbiestert, wi sünd krank. Dat wier bet
1914 as mit den groten Torn von Babel. De minschliche Kultur süll ok
so ’n groten Torn warden; un all de Minschen von den ganzen Irdbodden
bugten an dissen groten Torn, ümmer fixer und ümmer iwriger. Un jedesmal,
wenn wedder en Johr üm wier, dann smeten se sick in de Bost, wo wied se
dat doch all bröcht hadden, un dat de Spitz von den Torn nu doch ball
bet an den Himmel recken müß. Se verstünnen ok all enerlei Sprak, disse
upverklorten Minschen vont twintigste Johrhunnert. Dat Hauptwurd von
disse Weltsprak wier dat Wurd: Geld. Geld kann allens, Geld regiert de
Welt, dat wier de Losung. Dat Geld is gewen alle Gewalt in Himmel un up
Irden. Den Heiland, de dit Wurd mal von sick seggt hadd, let man ’n goden
Mann sin un hadd em an leiwsten in en Museum steken un sin Evangelium
bi Sied leggt. Woto ok en Heiland un en Evangelium? Ne Seel gew ’t jo
äwerhaupt nich, un Schuld ore Unschuld dat’s allens egal. Wenn de grote
Torn man ierst farig wier. Wat süll ein denn noch an den Himmel glöwen?
Denn künn ein jo in den Torn von de Ird glick in den Himmel rupstiegen.
Äwerst, dor kem en Blitz ut den Himmel, un de ganze statsche Bu schöt
in sick tosamen. Dat wier de Krieg un de Revolutschon. Un dat is keen
Wunner, dat de Minschen nu heil un deil verbiestert un ganz krank worden
sünd; dat se nu dor stahn as Kinner, de en Pott entwei smeten hebben un
passen de Schören tosam: so hett ’t seten.
Dat heit: ein Godes is dorbi. Verbiestert un krank wieren se jo all
vörher, äwer se höllen sick bet dorhen för sihr klok un gesund. Nu äwer
is de Biesternis un Krankheit apenbor worden. Un wenn so’n Jung insüht,
dat hei sick alleen nich mihr trechtfinnt, denn hürt hei all wedder ihrer
up den Vadder. Wenn en Minsch sick dat irst ingestahn deiht, dat hei
krank is, denn schickt hei na den Dokter. So geiht dat ok uns, wenn wi nu
mang de Schören von uns’ tosamenschaten Glück ümhergahn. Vördem bildten
wi uns in, wi hürten to dat Volk von de Dichters un Denkers; nu weeten
wi, dat uns’ Volk dat Gripen un Grapsen beter versteiht, as dat Begriepen
un Glöben. Wi seihn in, dat wi krank sünd an Hart un Seel. Pingsten seggt
uns äwer, dat dat noch ’n Dokter giwwt, de uns helpen kann; dat wi noch
’n Vadder hebben, de uns trechtbringen kann. Hei nimmt uns hüt bi de Hand
un seggt: Mak di trecht un gah herut upt Feld, dor will ick mit di reden.
Na trecht is nu woll jedermann bi desen schönen Sünnenschien. De mihrsten
von uns sünd gistern buten west un gahn ok hüt wedder rut upt Feld. Äwer
woveel von all de Lüd, de ehren Pingstutflug maken, seihn denn wat von de
Herrlichkeit dor buten? Wenn ein dor wat seihn will, denn dörft ein nich
as dat Veih blot up sin eigen Trad un Fautspur dalkieken. Denn möt ein
sin Ogen upmaken, so as dat de Dichter von dat olle plattdütsch Volksbook
ut dat 15. Johrhunnert »Reinke Voß« makt hett, wenn hei sin Leid anfangen
deiht:
Dat was up enen Pingstedag,
Dat en de Wold un Felder sach
Gröne stahn mit Loof un Gras,
Un mannig Vagel fröhlich was
Mit Sange in Hagen un up Bomen,
De Krüder spröten un de Blomen,
De wol röken hier un dor,
De Dag was schön, dat Weder klor.
Wenn wi so de Ogen upmaken, denn seihn wi all en beten von de
Herrlichkeit upt Feld. De Blomen, de Böm, dat Krut, dat Holt mit sin
Loof, de Wischen mit ehr Gras, de Vagels un de Sünnenschien — dat allens
is jo uns’ Heimat: Un wenn uns dat ierst recht to Klorheit kümmt, denn
denken wi gar nich mihr an allens, wat wi utricht hebben mit uns eigen
Kraft un uns eigen Kunst; denken ok nich mihr an allens, wat wi utricht
hebben mit uns eigen Schuld un Versümnis. Ne, uns leiw Moder steiht denn
wedder vör uns un de truge Vadder, dei wi dat Best verdanken int Leben,
un uns’ Lihrers, de uns to’n Goden anhollen hebben, un ’n goden Fründ,
mit den’ wi oft uns utspraken hebben, un dat ganze Volk, to dat wi hüren,
mit sin grote Geschicht, un dat uns dragen hett mit sin faste Ort. Un
denn vergeten wi de grote gemeinsame Weltsprak, mit de wi den Torn bugen
wullen, bet an den Himmel in Eigensük un Äwermod, un besinnen uns up de
olle gottesfürchtig Red von unse Vöröllern. In uns leiw Modersprak giwwt
dat äwerhaupt gor keen Würd för allens, wat uns krank makt hett: Geld,
Geschäft Materialismus, Atheismus, dor giwwt dat blot Würd för allens,
wat uns wedder gesund maken kann: Hus, Heimat, Häben, Herrgott.
All de, de so buten de Heimat finnen, un to de de Heimat reden deiht
upt Feld warm, hartlich, leiw un gaud, de warden ok ball wedder kamen,
un den Herrgott sülwst finnen. Denn dat is ierst de ganze Herrlichkeit,
de wi dor buten upt Feld seihn möten, wenn de Herrgott sülwst dor vör
uns steiht un mit uns reden will. To keen Johrstid hett he uns mihr to
seggen, as in de Vörjohrstid. Hest em noch nich eins dor hürt? Du leiwes
Kind, seggt hei, wat billst du di in, wißt, wer weet wat, vörstellen, un
kannst doch nich en Grasspierken ut de Ird rutdriewen mit all din Kunst?
Du leiwes Kind, seggt hei, wat dreggst du den Kopp so hoch, liehrst mit
veel Koppterbreken de Spraken von frömde Minschen, un dat schönste Leid,
dat de Nachtigal hier singt, kannst du doch nich verstahn? Du leiwes
Kind, seggt hei, wat makst du di för Sorgen? Kiek hier buten is ’t grad
so: dor möt de Segen ok von baben kamen, wenn wat Rechts dorut warden
sall. Jedes Johr lat ick nah den düstern, harten, kollen Winter de Natur
wedder uperstahn to Licht un Leben un leiwliches Wesen, un du meenst,
du saßt ümkamen in Nod un Dod? Büst du nich veel mihr as de Blomen un
de Vägel, büst du nich min eigen Ebenbild? Süll ick di denn nich vel
schönere un betere Saken geben in min Paradies? — Gewiß is dat wohr, ahn
Storm un Weder geiht ’t nich af in’t Vörjohr. Dorüm, wenn in din Leben
Stormwind un Weder di angst un bang maken will, denn grad kann di dat en
Trost sin, dat du singen kannst:
Bald vergeiht de Nacht, God höllt sülwst de Wacht,
Un en niges Vörjohr Folgt den Winter sacht.
In all din Sorgen, In all din Nod
Höllt hei fast di borgen De true God.
Du leiwes Kind, mak dat man as de Blomen, de dor an den Weg stahn. De
sünd dor henstellt von den Herrgott un sälen bläuh’n. Un dat is se
genoog, dat se bläuh’n solang se känen, un dat de Herrgott se dor süht.
So saßt du ok an dinen Platz stahn in de Welt un din Ding doon: Denn de
Herrgott hett di dor henstellt, un dat is genoog, dat hei di dor süht.
Din Hart sall en Blom warden, Minschenkind, en Blom, de nix brukt as
Sünnenschien, un nix will as Bläuh’n, Gott to Ihr, de Minschen to Deinst,
sick sülwst to Lust. Süh so redt dor buten allens mit uns; un wi möten
blot de Uhren upmaken un de Ogen apenhollen: denn steiht de Herrgott
dor in all sin Herrlichkeit vör uns. Un dat geiht uns as den ollen
Profeten: wi fallen up uns Angesicht, un en nigen Geist kümmt äwer uns,
en Pingstgeist ut de Höögde, un wi kamen wedder up de Been to stahn, un
warden gesund un kriegen nige Kraft un nige Toversicht un nigen Globen.
Äwer wenn wi denn dor buten den Herrgott in all sin Herrlichkeit seihn
hebben, denn dörben wi ok nich wedder vergeten, wat hei dor mit uns redt
hett. Denn kümmt nu de Reig an uns; denn möt wi sinnig nah Hus gahn
un dor mit den Herrgott reden. Den Profeten kümmt gliek de Erinnerung
an de annere grote Stunn in sin Leben, wo hei ant Water Kebar in sin
Profet namt insett ’t is. Un woveel Stunnen hebben wi nich all in unsen
Leben hatt, wo de Herrgott sinen hellen Schien äwer uns hett uplüchten
laten. As uns Mudder uns toirst von den Heiland vertellt hett; as wi an
den Konfirmatschonsaltor säden: ich will din Kind blieben, as wi hier
in de Heimat en grotes Glück erlewen deden, ore as wi buten stünnen
int Feld in Nod un Gefohr. Un denn so mennig Mal, wo en Gottswurd uns
in ’t Inwennigste drapen hett. Jeden Sünndagmorgen steiht de Herrgott
jo an den Altor un will wat von di. Dor will de Orgel di losrieten von
de Ird, un de Gesang sall di dat Stiegen lichter maken, bet du toletzt
baben up den Barg ankamen büst, un de Predigt anfangt. Denn jede Predigt
in’t Gotteshus sall ne Bargpredigt von den Heiland sin, un bi jedes
Heilandwurt sall de Herrlichkeit von unsen Herrgott dörch de Kirch gahn:
du fäuhlst, wat halw un holl an di is, un in Demot un Gottsfurcht treckt
di dat hen na ’t Altorkrüz. Dat sünd ümmer Kebarstunnen för uns, wo dat
Wurd vun’t Krüz in uns Hart kümmt. En Murer, de en grade Wand upsetten
will, brukt ne Waterwag. Wenn de Waterblas ünner dat rode Fadenkrüz to
stahn kümmt, denn hett hei richtig arbeit ’t. En Christenminsch brukt
sonne Lebenswag, üm ümmer wedder nahtoseihn, dat hei sinen Lebensbu
richtig upführt. Disse Lebenswag is dat Evangelium, un wenn du an
Sünndagmorgen markst, dat din Leben sick ünner dat Krüz von Golgatha
instellt hett, denn so is dat richtig. Wi hebben dat heil nödig, dat
Krüz ümmer wedder an uns Leben to hollen; dat gifft uns Richtung un
gifft uns Trost un Kraft, un lett uns ierst de ganze Herrlichkeit von
unsen Herrgott seihn. Un wenn du disse Herrlichkeit seihn hest, denn
seggt hei to di: nu gah hen un slut di in din Hus! In din Hus möst du
den Anfang maken mit den nigen Pingstgeist, wenn’t anners warden sall in
de Welt. Meenst du, dat kümmt up enen nich an? Kiek mal, wenn du in de
Nacht verbiestert büst in düstern Wold, un dor schient man blot en lütt
Licht in de Fiern ut en lütt Finster, wat makt dat ut, un woveel Minschen
känen dordörch den rechten Weg wedderfinnen! Un nu nimm irst mal en
Lüchttorn. Hunnerte wiest hei in de Nacht den Weg dörch Storm un Wellen.
Wenn ok man en Minsch gegen all de Blindheit un Verlagenheit, gegen all
den Schandkram un de Gottlosigkeit angeiht, wenn ok man en christlich
Hus en hillig Licht upstecken deiht in de unhillige Welt, dat makt woll
wat ut. Sei hebben lang drömt von dütsche Macht un Herrlichkeit, hebben
drömt, bet dat Weder all äwer uns stünn. Un denn kem Slag üm Slag, bet
up den letzten in de letzte Woch. Blot dat nakte Lewen willen se uns
laten, un dat günnen se uns ok noch nich mal. Aewer dat is seker: ok
in dat Unweder, wat nu äwer uns kamen is, steiht de Herrgott in sin
Herrlichkeit vör uns un will uns seggen: gah hen un slut di in din Hus!
Von binnen möt dat dütsche Hus wedder upbugt warden. Mak de Dör to, dat
du dat Fiedeln un Fleuten nich hürst, un denn mak Gebruk von din Husrecht
un smiet all de unhilligen Geister ton Finster rut: den Klaggeist un den
Sorgengeist, de Eigensük un de Aewerbostigkeit, un pack di mal allens
vör di up den Disch, wat du noch hest ore doch hebben kannst: din Arbeid
un Sweet, din Mood un Glowen, din Leiw un Gottvertrugen. Un paß up, dat
in din Hus ok de Seel to Wurd kamen deiht un dat de Herrgott ok mal ahn
Inladung in din Stuw herinnekamen kann. Nimm din Kinner an de Hand un
folg mit ehr de Hänn un red mit din Herrgott ut deipsten Hartensgrunn.
Denn bliwwt den Herrgott sin Herrlichkeit bi di, buten un binnen is
Maiendag, sin helle Sünnenschien geiht mit di, ok wenn mal Wulken äwer
Hus un Heimat trecken.
So, nu bün ick farig hier up de Kanzel; nu kümmt de Reig an di; wenn du
nahst ut de Kirchdör geihst; un ümmer, ümmer saßt du denken: din Herrgott
will wat von di, buten upt Feld, dor will hei mit di reden, binnen int
Hus, dor saßt du mit em reden, uns Herrgott will von di din ganzes Hart
un Leben. Wenn du dat von nu an nich wedder vergeten wist, denn ward di
dit en gesegnetes Pingstfest.
Amen!
3.
Kinnerprädigt to Wienachsabend.
Von Pastor H. _Schecker_ in Blender, Kr. Verden-Aller.
Luk. 2, 10. Un de Engel de sä to de Schepers: »Wäst man nich
bange! denn süh! ik verkünnige jo ne anewäten grote Freide; dor
schall sick dat ganze Volk to freien; denn jo is vandage de
Heiland geboren, dat is de Herr Kristus in David siene Stadt.
Un dat schall dat Teeken för jo wäsen: Finnen schöt ji dat
lütje Kind in Luen inwickelt, un in ne Krübbe dor schall ’t
inliggen.«
Dat harr de Engel to de Schepers secht. Un de, de läten sick dat nich
tweemol seggen; nä, forts sünd se opsprungen un hebbt sick opn Wech mokt
un se sünd mihr lopen as gaan, un dat duere keen Vättelstünne, dor wörn
se all ünnen ankamen in Bethlehem un stünnen vör dat Wertshus. Awer dor
sloepen se all lange, un wör oewerall keen Lecht mihr to säin; — allens
stickedüster. Man blos dor achter in ’n Spieker, dor schimmere noch en
swacken Lechtschien dör dat lüttje Finster. Vörsichtig gaat se ranner, un
een van de Schepers kloppt an de Dör, un dat duer nich lange, dor make
een van binnen apen. De ole San Josef was ’t, un he harr in de eene Hand
en Traanfunzel, un de anner Hand de höll he sick baben de Ogen, üm to
säin, wat denn dor buten noch los wör. Verwunnert kiekt he de Schepers
int Gesicht un fragt jum, wat se denn dor noch so late to säuken harrn.
Dor vertellt se em, wat se dor buten opn Felle wunnerbores biläwt harrn,
un dat keen annern as en richtigen hilligen Gottsengel jum herschickt
harre, dat se sick dat hillige Kristkindchen mol ankieken schullen, un ow
se hier woll recht kamen wören.
Na, dor harrn ji mol säin mößt, wat de ole Josef för grote Ogen maken
däe, as he dat to hüren kräg!
»Na«, sä he, »denn so kamt man rin, ji Gesegneten des Herrn; ji sünd för
de richtige Doer kamen.« Un he lüchte jum vorut.
Na, dat wir jo denn so recht wat för den groten Scheperjungen, de ok
mitkamen wör. He drängel sick dör un mit eenen Satz wör he ok all bi de
Krübben togange: »Och, kiek mol, Vader, dor liggt dat lütje Kristkind in
de Krübben! So wat het een doch all sien Läwdaag noch nich säin: en Kind
in de Kookrübben; wat het denn dat op sick?«
De Vader de bedüet em, dat he hier nich son Spittakel maken dröfte:
»Junge, du ole lägorige Bengel, sühst du denn nich, dat dat Kind slöppt?«
Un liese, ganz liese trät se nu alltohope heranner, de olen Schepers
mitsams de Kinner, de se mitnaamen harrn van Felle.
San Josef de höll de Lüchten tohöchde, dat se sick dat Kind ok van alle
Sieden genau ankieken künnt. Ach un ßüh! dor liggt ok de holdsälige
Mutter Maria un kiekt de Kinner un de olen Lüe so fründlich an un winkt
jum to, se schulln man ganz driest en bäten nöger rankamen an de Krübben.
Un dor stünnen se nu un freien sick un säen nix un hölen den Atem an, dat
man blos dat Kristkindchen nich opwaken schulle.
Tolest dor faate sick de öllst van de Schepers en Hart un sä to de
annern: »So«, sä he, »nu wö wie op de Knee liggen gaan un dat hillige
Gottskind anbäen«. Un dat däen se denn ok. Un de ole Schepers Opa de füng
an to bäen un sine troen Ogen de lüchten dorbie: »Och, mien beste leewe
Jesuskind! dat ick olen Keerl ok dat noch biläwen draf, dat du Minsch
geboren büst! Wolange hebbt se dor nu all op luert! Ut dankboren Harten
grüß ick di, du aller Welt eer Heiland! Ick wäit, du wullt dien Volk
Israel sälig maken. Mak ok mie sälig! Amen.«
Un dor füng ok de tweete an to bäen: »O du leiwliches Kind! du büst de
worraftige Davidsoen, un du warst ok noch emal en groten König weern, un
dien Königriek dat ward noch mol väl grötter weern as Daviden sien, nä
sogor noch väl grötter as den Kaiser Augustus sien. Lat ok mi to dienen
Rieke hentohören! Amen.«
Un de drüdde de sä: »Leewe holdsälig Kindken, wat David all vör väle
hunnert Joore hier in Bethlehem wäsen is un wat ick upstuns noch bün, en
Scheper, dat warst du ok noch emol weern, un ut aller Welt Ennen warst
du die diene Schape tohopesäuken un warst ’r ne grote Herde ut maken un
warst se höen op ne jümmer groene Aue, un an frischet Water dor weerd
diene Schape ok keen Mangel to lien bruken. Lat ok mie to diene Schape
räkent weern! Amen.«
Un de veert de bäe: »Leewe Jesuskind, wat büst du arm woorn un büst doch
de worraftige Gott van Vader in Ewigkeit geborn, so as ’t in tweeten
Attiekel schräm steit. Szüh! ick bün ok man en armen Daglöner un kann
die nich väl gäbn; awer eens wäit ick, dat warst du woll geern van mi
annämen: mien armet Hart full Sünne un full Not. Mak du et sälig! Amen.«
Un nu kräig ok de grote Junge weller Mood, de dor toirst so lud
rinpoltert kamen wör, un he folge siene Hänne un bäe: »Och, leewe
Kristkind, min lütje Broer to Hus de is woll ok en fienen, gladden
Jungen, awer du büst noch väl, väl gladder; du büst de schoenst ünner de
Menschenkinner. Szüh! wo ick di vandaage to säin kriege, dor fallt mi
boots de Bibelspruch weller in, den ick nülichst in de Kunformantenstünne
harr leeren mößt: »Us is een Kind geborn, een Soen is us schonken, de
driggt siene Königsherrschop op sien Schullern, un he häit: Wunnerrat,
Kraftheld, Ewigvader, Freedefürst. Amen.«
Un gans tolest dor füng denn ok de lütje Deern an to bäen; awer de wär
noch bäten watt dumm un wüß noch nich ganz väl to seggen; awers _een_
Gebett dat harr se all leert un dat bäe se nu ok vör: »Ick bün man lütt,
mien Hart mak rein; schall ans nümms in waanen as Jesus alleen. Amen.«
Un dor sä ok de ole Opa Amen to, un de annern säen ok alltohope Amen.
Awer de Jungfroo Maria de reep de lütje Deern ganz dichte bi sik
ranner un strake ehr ens oewer un froeg ehr, wo se häitn däe un ow se
tokam Ostern all na Schole mößte, un se säe to de annern: »Ji hebbt jo
alltohope gladd bäet, awer de lütje Trina ehr Gebett dat het mi noch an
besten gefallen.«
As se sik nu all an dat Kristkindchen satt käken harrn, dor gäwen se de
Mutter Maria un Josef alle na de Reege de Hand, un se bedanken sik ok
välmals, dat se jum noch so late in Stall rinlaten harrn un wünschen ne
goe Nacht.
Un dor, as se nu buten stünnen, ehr dat se weller to jumeere Schape trüg
güngen, dor stelln se sik alltohope noch emal vörn Stall in Halwkreis
herümmer, un de Schepers de kräigen jumeere Blashörn heruter un blösen
en ganz wunnerschoenet näiet Leed, un de Kinner de süngen dortoo, un dat
mot ja denn woll ganz anewäten gladd un soet dör de stille Nacht hendör
klungen hebbn — toerst ganz sachte, un denn jümmer luder, jümmer heller,
jümmer juchzender — un se süngen un se blösen:
Stille Nacht, heilige Nacht;
Alles schläft, einsam wacht
Nur das traute, hochheilige Paar.
Holder Knabe im lockigem Haar,
Schlaf in himmlischer Ruh!
Stille Nacht, heilige Nacht;
Hirten erst kundgemacht
Durch der Engel Hallelujah
Tönt es laut von fern und nah:
Christ, der Retter, ist da!
Stille Nacht, heilige Nacht;
Gottes Sohn, o wie lacht
Lieb aus deinem göttlichen Mund,
Da uns schlägt die rettende Stund,
Christ, in deiner Geburt.
4.
Wat dat Krüz uns vertellt.
Plattdütsche Predigt von E. _Müller_-Stettin.
Joh. 19, 19-20. Pilatus schrew ’ne Öwerschrift un sett ’te sei
up dat Krüz. Un was schräwen: Jesus ut Nazareth, de Juden ehr
König. Disse Öwerschrift lesten veele Juden, denn de Städ, wo
Jesus an dat Krüz slagen würd, was dicht bi de Stadt. Un ’t was
schräwen in de hebräisch, griechisch un latinsch Sprak.
Ihr wes’ Gott in de Högd. Amen.
De Krieg was tau Enn’, un din Mann kem nah Hus, up de Bost dat iserne
Krüz an ’t schwart-witt Band. Woför hei dat Krüz kregen hett, dat
hett hei di nich seggt. Sin Fründ, de mit em buten was, de hett di
dat verklort un dat Krüz, dat hei mitbröcht hett, hett di dat liesing
vertellt, as du ’t heimlich in de Hand nahmen un mit din rode Lippen hest
küßt. Un wenn du nu dat Krüz sühst, denn sühst du dinen Mann in heite
Slacht vörstörmen gegen den Fiend. Mag de Dod up em lur’n, em ward nich
bang. Hei möt strieden, hei möt siegen för sin Wiw un för sin Kind. Dat
din Mann so tapfer un so tru is wesen, dat vertellt uns dat Krüz.
Wer hütigen Dags von Kruckow nah Smarsow geiht, de süht tau sin linken
Hand, midden up ’n Felln, ’n grotes Krüz stahn, ’n olles, olles Krüz von
Steen. An de Städ, wo dat Krüz steiht, is eis ’n Mann dodslagen word’n,
un de Anverwandten von den Mürder hewwen dat Krüz dor hensetten müßt.
Un as vör etliche Johr de Gaudsbesitter, denn’ de Acker tauhüren deiht,
dat Krüz wegnehmen laten wull, dor hett uns’ Regierung em seggt: Lat dat
Krüz stahn. Dat sall noch veele, veele Johr vertellen von de Undat, de
dor gescheihn is. Kein Nam nich steiht up dat Krüz. De Tid hett den Namen
utlöscht un de Regen un de Snei hewwen de Öwerschrift afwischt. Kein
Minsch nich kennt mihr den Namen von den’ Mann, de dor dodslagen word’n
is, un kein Minsch nich kennt mihr den Namen von den’ Mann, de dor den’
Murd up sin Gewissen nahmen hett. Wat sall ok de Nam? Nam is Schall un
Rook. Oewer wenn du dicht an dat Krüz ran geihst un nipping tauhürst,
denn kannst du verstahn, wat dat Krüz vertellt. Dat Krüz vertellt von
den Neid, de in ein Minschenhart upwakt is un von den Haß, dei gröter
un gröter worden is in ne Minschenbost, bit dat de Hand den Nahwer
dodslagen müßt. Un dat Krüz vertellt von de Weihdag, dei de Mann mit de
bläuige Wunn’ uthollen müßt, un von dat Leed, dat aewer ’n Frugensminsch
kamen is, as ehr künnig würd, dat ehr Mann storwen was, un von de Angst,
de sick in den Nacken von den Mürder hett sett’t, dat hei flüchten,
ümmer wider flüchten müßt, bit dat de Dod un de Düwel em doch kregen
hewwen. Von de Minschen ehr Slichtigkeit un von dat Elend, dat ut dies’
Slichtigkeit kümmt, vertellt uns dat Krüz.
In ’t Pommerland liggt ’n Dörp. Un in dat Dörp steiht ’ne Kirch, un üm
dei Kirch herüm liggt ’n Kirchhof; un up den Kirchhof slapen so veel, de
eis in de Kirch sung’n un beden hewwen, de in de Kirch döfft sünd un dat
hillige Abendmahl nahmen hewwen. Un up den Kirchhof slöpt din Vadding un
slöpt din Mudding. Un dat Graw smückt ’n Krüz von Isen oder von Holt,
viellicht ok von Stein. Un up dat Krüz stahn de Namens von din Öllern
un up dat Krüz steiht de Oewerschrift, de du dorup sett’t hest: Selig
sünd de Doden. Un jederein, der an dat Krüz vörbigeiht, lest de Namens
un lest de Oewerschrift un denkt still bi sik: Selig sünd de Doden. T’
was nen goden Mann. Un ’t was ne dägte Fru. Ja, Selig sünd de Doden. —
Du aewer bruckst de Namens nich tau lesen; di sünd sei deip in dat Hart
inschräben, so deip, dat de Regen un de Snei sei nich afwischen un de
Tid sei nich utlöschen kann. Un du hest dat fäult in dinen Harten, dat
wohr is de Oewerschrift: Selig sünd de Doden. Un wenn du unner dat Krüz
nu steihst, denn hürst du, wat dat Krüz di vertellt, von de Stunn, dor
du eis dinen Vadder grawen hest. Dor kem din Mudder an di ran, — up
ehre blanken Ogen leg ’n swarten Schatten un oewer ehre Backen lepen
dei Tranen. — Sei nehm di in den ’n Arm un säd tau di: Wein man nich,
min Kinding; ick bün jo noch dor un hew di leiw. — Un dat Krüz vertellt
di von de Stunn, in de din Mudder würd in dat Graw leggt. Veel Minschen
wirn dorbi, oewer du wirst doch alleen, din Vadder wir nich bi di un din
Mudder säd kein Wurd. Ehr Mund was so still un ehr Hand was so kold, hu,
so kold. — Un dat Krüz vertellt di von de Stuw, de in din Kinnertied
’nen gollen Schien hett leggt, un de di so rik makt hett, wenn ok dat
Öllernhus man ärmlich was un de Not un de Sorg dorin wahnen deden. Din
Mudder hett för di sorgt, un din Vadder hett för di schafft — un as du
wannern müßt in de wide, wide Welt, is din Vadder sin Segen mit di gahn,
is mit di gahn din Mudder ehr Gebett. Von grote Leiw un von faste Tru
vertellt uns dat Krüz.
Süh, dicht bi Jerusalem up ’n Barg steht ’n Krüz von Holt. Un an dat
Krüz hängt ’n Minsch. Un an dat Krüz steiht de Oewerschrift: Jesus ut
Nazareth, dei Juden ehr König. Pilatus hett de Oewerschrift makt, desülw
Mann, den de Römers in dat Land schickt hadden, wil dat he nah ’n Rechten
seihn un up Ornung hollen süll. Hei hett de Oewerschrift makt, de Juden
tau argern. Sei hewwen em ok argert, indem, dat sei em dwungen hewwen,
den’ Mann tau ’n Dod tau verurdeilen, von den’ hei wüßt, dat sine Seel
hell un klor was as de helle klore Sünnenschin. Dei Juden hewwen em
argert, nu argert hei de Juden. Dat Brüden geiht üm, seggen de Lüd.
Oewer christlich is dat nich. Liekerst steiht Pilatus in uns Herrgott
sinen Deinst. Hei möt de Wohrheit schriewen, obgliek hei nich weit, wat
Wohrheit is. Jesus ut Nazareth, de Juden ehr König. Jesus. De Nam is
nich Schall un Rook. Den’ Namen kann de Regen un de Snei nich afwischen,
den’ Namen kann de Tid nich utlöschen. De steiht deep in de Minschen ehr
Hart, de steiht deep in Gott sin Hart inschreewen; de bliwt in Ewigkeit.
Jesus ut Nazareth. Ja, dat is wohr. Ut Nazareth stammt hei; dor is hei
upwussen. Dor hett sin Vadding em dat Lesen un sin Mudding em dat Beden
lihrt. Dor hett hei in de Bibel lest un in sin Lebensbook studiert, wenn
de Man an ’n Häwen schienen ded un dei Stirns lücht’ten as Lichter an ’n
Dannenboom. Dor hett hei dat rutfünnig makt, dat Gott sin Vadder is, dor
hett hei dat rutfäuhlt, dat hei de Messias sin künn, up den’ dei Juden
luerten sörre lange, lange Tid. Un as hei sick bi sin Döp davon aewertügt
hadd, dat hei würklich de Messias wir, dor is hei nie nich wedder nah
Hus gahn. Dor is hei in de Welt rinne wannert, de Juden tau vertellen
von sinen Gott un von sei ehren Gott. Dor hett hei de Juden dat utdüd’t,
dat Gott dei Minschen leiw hett as ’n Vadder leiw hett sin eigen Kind,
dat Gott de Sünner leiw hett as ’n Vadder leiw hett sinen Söhn, ok wenn
dese Söhn Schimp un Schann up sin Vadder sin griese Hoor bröcht hett.
Un veele glöwten em dat tau un folgten em nah un deden, wat hei von sei
verlangen ded. Sei würden em ünnertan. So würd hei de Juden ehr König,
nich ’n König mit ne blanke Kron up ’n Kopp un mit ’n blankes Swert in
de Hand, ne, man blot ’n heimlichen König, dei in dei Minschenharten
regiert, in Gott sin Riek. De Pharisäer würden em arg, wil dat de Lüd
den Herrn Jesu nahfolgten. Sei säden: Hei is nich de Juden ehr König,
hei lüggt un bedrüggt. Un Jesus säd: ick nehm dat up ’n Eid, ick bün ’n
König. Un as hei in Jerusalem inriden ded, repen dei Groten un de Lütten
up de Straat: Hurra uns’ König. Dor güngen de Pharisäer hen un verklagten
em bi ’n hogen Rat un bi Pontius Pilatus. De hoge Rat wull em glik tau ’n
Dod verurdeilen, oewer Pontius Pilatus wull dat nich. Hei markt dat woll,
dat de Neid ut de Pharisäer spräken ded. Doch de Haß von de Pharisäer
was so grot, dat Jesus starwen müßt. Nu hängt hei an dat Krüz! All sine
Gleder dauhn em weih, un bannig grot is de Döst, de em quälen ded. Unner
’t Krüz stahn Lüd, dei spitakeln aewer em un lachen aewer em. Wek sünd
dorbi, dei hett hei hulpen ut grote Not. De lachen ok, de spitakeln ok.
Un em stiggt dat heit bit int binnelst Hart! Oewer hei weit dat: hei is
de Juden ehr König. Hei möt sin Ünnertanen schützen. Dorüm bed’t hei tau
Gott: »Vadder, vergiww sei dat; sei weiten nich, wat sei daun.« Un de
Qual ward gröter! Döst, Döst! Angst, Angst. Min Gott, min Gott, worüm
hest du mi verlaten. Nu kümmt de Dod! Jesus ängst’t sick nich. Tapfer un
tru süht hei den Dod in dat Og. Hei will jo starwen. Friwillig geiht hei
in den Dod! Nich as Judas Ischarioth, dei sick sülwst dat Lewen nehm.
Ne so, dat hei sick nich wehren ded, as dei Soldaten em griepen wullen;
dat hei sich nich los ret, as sei em an dat Krüz nagelten. Hei wull
starwen, wil dat sin Vadder dat wull; hei wull starwen üm dei Minschen
ne Leiw tau wiesen, dei gröter is as sei ehr Sünn un Schuld. Un de Dod
kümmt un will em an sin Hart rieten. Oewer hei will in sin Vadder sinen
Arm inslapen, as ’n Kind. Min leiw Vadder, in dine Hänn befehl ick minen
Geist. Un süh, ’n Engel kümmt un dräggt sinen Geist in sin’ Vadder sine
Hänn. Dor is hei nu. Sin Vadder is sin Gott. Un Gott is dat Lewen. Wer
in Gott is, dei is in dat Lewen. Ok Jesus is nich dod. Hei lewt. Noch hüt
gellt dat Wurt: Jesus ut Nazareth — de Juden ehr König. — Pilatus hett de
Oewerschrift makt, up hebräisch, up griechisch un up latinsch, in alle
Spraken, de dunntaumalen de halwe Welt spreken künn. De ganze Welt sall
dat weiten, dat de Juden ehr König hier starwen möt as ’n Mürder. So wull
dat Pilatus. Doch Gott wull dat anners. Hei will, dat alle Minschen dat
weiten sälen: Jesus is de Köng von de ganze Welt. — Sühst du de Brigg
dor up dei hoge See? Wur towt de Storm! Wur gahn de Bülgen hoch! Sei
schmieten dat Schipp hen un her, as ’n Ball. Dat Schipp will in den Hawen
flüchten. Oewer ’t kümmt nich rin. Dei Stüerung is falsch! Ball schmieten
de Bülgen dat Schipp an de Mol. Denn breckt dat entwei. Un de Minschen
gahn unner. De Lots’ süht dat. Ick möt hen, dat Schipp tau redden, so
röppt hei. Führ nich rut, segg’n sin Frünn’ un Kollegen. Din Boot sleiht
üm un du geihst in den Dod! Un wenn ick starwen möt, ick möt rut, seggt
de Lots. Un hei führt rut. Links möten ji stüern! Dat Boot driwwt an den
Strand. De Lots driwwt up de See. Dod! Oewer de Brigg liggt säker in den
Hawen. — De Minschheit is de Brigg. Sei will rauhn an Gott sin Hart. Sei
kümmt nich dorhen. Sei stüert falsch. Min Sünn is gröter, as dat sei mi
vergewen warden kann. Ümmer wedder driwt sei rut up dei See, in de Welt.
Un de Dod luert up sei; de Höll will sei hewwen. Dat süht Jesus, de Lots.
Ick möt hen, sei tau redden, so seggt hei tau sine Jüngers. Bliw hier,
seggt Petrus, sünst mötst du starwen. Un wenn ick ok starw, ick möt hen.
Un hei geiht nah Jerusalem, nah Golgatha. An’t Krüz! Links möten ji
stüren. Hier is Gott sin Hart! Jesus geiht in den Dod. Un de Minschheit
geiht tau Gott. Un Gott seggt tau ehr: De di dat Lewen gewen hett dörch
sinen Dod, de sall din König sin. Jesus Christus is de König von de ganze
Welt. Hei is ok din König! De Minsch is dat Schap, dat in de Durn sick
vertörnt hett. Un de Durn tusen un plusen em de Wull un dat Fell. Jesus
süht dat. Hei will dat Schap ut de Durn lösn. Oewer _dei_ Durn hollen
dat Schap fast un terrieten den Scheeper dat Hemd, de Hand, dat Hart.
Doch Jesus lett nich nah! Hei grippt in de Durn bit dat dat Schap verlöst
is. Nu dräggt hei ’t up sin Schuller in sinen Vadder sinen Stall. Un sin
Vadder schenkt em dat Schap. Nu is dat sin. Nu hölt hei ’t fast! Kein
Dod un kein Düwel nich kann ’t em ut sine Hand rieten. Jesus is stark as
Gott. Kennst du de Oewerschrift, de up din Stirn steiht sörre de Tid, dor
du döfft worden büst? Jesus ut Nazareth, de Juden ehr König. Dat heit för
di: Jesus din König.
Grot is de Neid un de Haß in de Minschen ehr Bost! Gröter is de Leiw
in uns Herrgott sin Hart! Jesus geiht tapfer un tru in den Dod! De
Minschheit geiht fri in dat Lewen! Jesus ut Nazareth de Minschheit ehr
König. Jesus ut Nazareth din König. Dat all’s vertellt uns dat Krüz.
Amen.
5.