"Ĉiuj estis fermitaj."
Nek muskoleto moviĝis en la vizaĝo de Fernao. Cetere, kial li
demandis? Se ili estus ion trovintaj, ili certe dirus tion al li kiel
unuan informon!
Jam sekvantan tagon estis sendita al Serrao multnombra grupo da
maristoj. Ili devis helpi la averiintojn dum forportado de provizoj
kaj gravaj partoj de Santiago en la tendaron.
Estis tiom da provizoj, ke ili devis ilin transportadi preskaŭ du
monatojn. Serrao kun parto de ŝipanaro restadis apud averiinta
ŝipo por gardi ĉion, la ceteraj maristoj transportadis. Ĝi estis
superhoma peno, ĉar frostoj kaj ventegoj malfaciligis iradon. Kaj
transporto surmara estis tute neebla.
Fine estis ĉio transportita. Kun lasta ekspedicio revenis kapitano
Serrao. Li estis malgrasiĝinta, maldikega, sed el liaj okuloj radiis
ĝojo, ke li denove vidas kamaradojn kaj la admiralon.
Magalhaes rapide repaciĝis kun perdo de Santiago. La ŝipanaro estas
savita, provizoj ankaŭ, la priservado de restantaj ŝipoj estos pli
facila -- kaj la tuta eskadro estos almenaŭ pli moviĝema.
En aŭgusto la vintro malaperis. Blovegoj ĉesis, la neĝo degelis.
Nur antaŭ la mateno estis ankoraŭ malfortaj frostetoj.
Plej suprema tempo, ke ili jam ekveturu! La superstiĉa ŝipanaro
vidis en frakasiĝo de Santiago malbonan antaŭsignon. Ĉu ĝi ne
estas lasta admono, ke ili turniĝu kaj veturu hejmen?
Kaj io ankoraŭ pli malbona -- kelkaj maristoj ekmalsaniĝis.
Kaŭze de manko de legomo iliaj dentoj komencis ŝanceliĝi, iliaj
dentkarnoj kaj tutaj buŝoj ŝvelis. Manĝado signifis por ili
neimageblajn suferojn. Kelkaj maristoj jam mortis.
Fernao bone sentis, kia laciĝo kaptas la ŝipanarojn. Nur ke li jam
povu ekveturi! Eble ili ie malkovros marbordon, kie estos bestaro
kaj fruktoj. Ŝipanaroj rekonsciiĝos kaj forgesos la travivintajn
suferojn.
Iam alkuris Henriko forte spiregante. En mano li tenis ampleksan
pakaĵon.
"Sinjoro admiralo, ĉi tion mi malkovris sur la kajo!"
Li disvolvis haŭton, en kiu estis io enpakigita. Admiralo ekvidis
kelkajn faskojn da sagoj.
"Kie ili kuŝis?"
"En densaĵo malantaŭ la tendaro. La pintoj estas venenigitaj."
"Al mi ankaŭ ŝajnas," rimarkis Magalhaes.
"Ĉio estis klara. Patagonianoj preparas sin ataki la tendaron. La
ekspedicio ja estas sufiĉe forta por repuŝi ilin. Sed ĉu admiralo
allasu, ke tute superflue mortu kelkaj maristoj? Ne, li intencis
egale jam baldaŭ forveturi, ĉi tio estas la lasta instigo.
Sed li tamen devos renkonti la Patagonianojn ankoraŭ unufoje. Li
estas promesinta, ke li alveturigos Hispanujon ne nur produktojn el
nove malkovritaj landoj, sed ankaŭ homojn. Ĉi tiujn indiĝenojn
li kompreneble ne kunprenos multajn, ĉar ilia nenormala apetito
signifus novan, jam ne tolereblan limigon de nutraĵoj. Tial li
kaptos almenaŭ unu aŭ du.
Sed la maristoj ne kuraĝis kateni tiajn grandegulojn. Pro tiu kaŭzo
ili kaptis Patagonianojn per fia ruzo.
Ili allogis du indiĝenojn al la kabano, kie estis deponitaj
provizoj. Tie ili komencis ilin pridonaci. La indiĝenoj ricevis tiom
da ludiloj, ke ili havis plenajn manbrakojn da ili. Iliaj okuloj
radiis kaj blankaj dentoj brilis de feliĉaj ridoj.
Poste la maristoj montris al ili brilajn katenojn, du larĝajn
ringojn kunligitaj per tintsona ĉeneto. La indiĝenoj avide rigardis
la novan ludilon.
Ĉu vi ŝatus havi tion? demandis la maristoj per mansignoj.
Kompreneble! kapjesis Patagonianoj. Sed kien doni ilin, se ni havas
plenajn manojn?
Nu, kaj ĉu ni provu doni ilin ĉi tien, sur la piedojn? montris
embuske la maristoj.
Jes! Jes! ridis feliĉe grandeguloj.
Du maristoj singarde proksimiĝis kun katenoj al siaj viktimoj.
Unu klako, la dua -- kaj la konfidemaj infanoj de la naturo estis
katenitaj.
Nun jam havas ekspedicio ĉion, kion ĝi bezonis: printempan veteron,
riparitajn ŝipojn, sudamerikajn indiĝenojn.
Sur Trinidado oni faris konsilon. Ĉirkaŭ Magalhaes sidis Serrao,
Barbosa kaj Mesquita.
"Post ĉiuj okazintaĵoj, kiujn ni travivis en golfo de San Julian,"
diris admiralo, "ni devos alie aranĝi la komandon de la ŝipoj.
Kapitano Serrao komandos Concepcion, Barbosa Viktorion kaj Mesquita
San Antonion. Ni ekveturas al decida parto de nia navigado, kie mi
bezonos virojn fidelajn kaj hardajn. Kun via helpo mi venkos."
La kapitanoj disiris al siaj ŝipoj kun mienoj seriozaj, malserenaj.
Ili bone konsciis, kia tasko ilin atendas.
La 24-an de aŭgusto ekveturis la malgrandigita eskadro suden. La
saman tagon estis ribelintoj liberigitaj de katenoj kaj ribelemaj
Cartagena kaj pastro postlasitaj sur la bordo. Neniu jam plu vidis
ilin...
Komence ili ne retenis sin per esplorado de la bordo, ĉar tion faris
jam Serrao dum sia malfeliĉa veturo kun Santiago. Sed ju pli ili
proksimiĝis al la sudo, des pli maltrankvila estis admiralo. Ĉu tiu
ĉi kontinento estas senfina? Ili povis veturi en kiun ajn golfon,
ĉie ili vidis novan bordon, kiu stariĝis en ilian vojon kaj baris
liberan ekveturon en oceanon, je kiu Fernao tiom sopiris.
Karaveloj ŝoviĝis suden malrapide, sed persiste. Ĉu nenie aperos
regiono, kiu promesus almenaŭ iomete da refreŝiĝo? Ĉie nur nuda
bordo, rokoj kaj dezertoj!
Io peza faladis sur la karavelojn. Ombro de la morto, kiu ne ĉesis
falĉi la mizerigitajn maristojn, timigis kaj terurigis. La malespero
kuŝis en iliaj okuloj, en iliaj movoj, en iliaj vortoj.
Magalhaes denove fariĝis malparolema kaj malserena. Li kapablis
stari sur la ferdeko tutajn horojn kaj necedeme observi la rokan
bordon. Kiomfoje jam trompis lin golfoj?
Jam forpasis du monatoj de tiu tempo, kiam ili forlasis vintran
tendaron. Antaŭ ili nun tre alten leviĝas rokoj, kiuj iomete
elkuras en la maron. Kio estas malantaŭ ili? Ĉu malgranda golfo?
Ĉu pli vasta golfo?
Ĉu ili devas allasi, ke ili estu denove trompitaj, kiel jam
tiomfoje? Ĉu ne estus pli bone veturi pluen kaj ne sin deteni ĉi
tie? Ja ĉi tie estas nur rokoj, nuraj rokoj, pri ia golfo evidente
oni ne povas paroli --
"En la golfon!" komandas al ĝenerala surprizo admiralo kaj rigardas
la rokaron. "Ni ankros."
Levilaj radoj sur la ferdekoj bruegas, ĉenoj grincas, ankroj
malleviĝas sub la akvonivelon. La levitaj radoj rotacias plue, la
ĉenoj estas jam plene streĉitaj -- kaj ĉiam ankoraŭ ne aŭdiĝis
la knara sono, kiu donas signon, ke ankro malleviĝis ĝis la fundo.
Ili estas tute proksime de la bordo -- kaj la ankroj flugpendas en la
akvoj tute libere! Maristoj estas devigataj salti sur la bordon kaj
tie la ankrojn alfiksi.
Concepcion kaj San Antonio ricevas ordonon esplori la golfon. Ne
estas necese tiri tien tutan eskadron, se por tio sufiĉas nur du
ŝipoj. Tiamaniere ili kutimis tion fari, ke pli vastan golfon
esploris unu aŭ du karaveloj, dume la ceteraj atendis ilin apud la
elveturejo.
Apenaŭ ili ekveturis antaŭen, komencis sovaĝa tempesto. Tridek
ses horojn kruciĝis la fulmoj kaj tondro bruegis en la rokaro
per milfoja eĥo. La ŝipoj dancis sur la ondoj kiel pajleroj. Ne
estis eble gvidi la direkton de la navigado. Ĉiuj klopodoj devis
celdirekti nur al tio, ke la ondoj ne renversu ŝipojn aŭ ke ili ne
ĵetu ilin sur la rokojn. Fine la tempesto ĉesis.
Concepcion kaj San Antonio volis veturi laŭ sia plano. Subite
ekblovis ventego, kuntiris ambaŭ ŝipojn, pelis ilin antaŭen, rabe,
nereteneble.
Kaj rekte kontraŭ rokojn!
Maristoj faris ĉion eblan por haltigi la rapide veturantajn
ŝipegojn. Almenaŭ malrapidigi ilian sovaĝan flugon kaj mildigi
puŝegon, kiu estas jam neevitebla!
Vane!
La konsternitaj homoj ĵetiĝis sur genuojn. Ili adiaŭis la vivon.
Serrao staris sur la ferdeko de Concepcion kaj konsternite rigardis
antaŭen. Li estis iomete paliĝinta, sed trankvila, kvieta. Li ne
apartenis al homoj, kiujn danĝero povas skui. Ĉu ili pereos? Li
faris ĉion, kio kuŝis el liaj fortoj, por savi la ŝipon. Admiralo
malĝojos pro liaj servoj. Unue Santiago, nun Concepcion. Kio
Santiago koncernas, tie li savis almenaŭ ŝipanaron kaj provizojn.
Ĉi tie li jam ne sukcesos la samon. La rokoj elstaras vertikale
el profundaj akvoj, ili suprenleviĝas en vidneatingeblan altecon.
Puŝego -- kaj estos fino.
Kun malvarma decidemo li rigardis renkonten al la certa pereo. Sed
subite -- ĉu tio ne estas iluzio?
Serrao ektremis kaj akre kriis:
"Lopez -- atenton!"
Post averio de Santiago estis Lopez la ŝipgvidisto sur Concepcion.
Ne estis necese admoni lin. Ankaŭ li jam ekvidis la trairejon, kiu
tiel neatendite, kiel per miraklo malfermiĝis inter du rokoj!
Li rapide direktis la ŝipgvidilon kaj traveturis la mallarĝan
interkrutejon. San Antonio enveturis ĝin jam tute sendanĝere.
Ambaŭ ŝipoj troviĝis en nova golfo. Ĝi estis ankaŭ ĉirkaŭita
de grandegaj rokoj. La suba fluo ĉesis kaj kontraŭ ilin ekblovis
forta vento. Ĉu vento? La golfo estas tamen ŝirmata de rokoj, kiuj
sekure enfermas ĝin! De kie venas tiu vento?
Antaŭen!
Serrao subiĝis al febra streĉo.
Ambaŭ ŝipoj trapuŝis sin al kontraŭa flanko de golfo nur paŝon
post paŝo. Kiam ili estis en duono de la vojo, maristoj ekvidis
novan interkrutejon, kiu versimile kondukos ilin en novan golfon!
Ili ne trompis sin. Baldaŭ ili vidis golfon trian, kvaran kaj
kvinan.
Serrao haltigis sian ŝipon kaj atendis San Antonion.
"Kion vi opinias pri la afero, sinjoro Mesquita?"
"Mi kredas, ke ni estas en la trapasejo," respondis la emociita
kapitano.
"Al mi ŝajnas la samo. Do -- reen al admiralo!"
Bombardiloj tondras, flagoj flirtas, ŝipanaro jubilas... Magalhaes
akceptas ambaŭ kapitanojn, li streĉe aŭskultas ilian sciigon kaj
poste la tuta eskadro veturas en la golfon.
Ili veturas tage kaj nokte. Post nelonge ili atingas lokon, kie
la golfo dividiĝas en du partojn. Unu direktas dekstren al
sudokcidento, dua maldekstren al sudoriento.
Kien do nun? Kiu el ili estas la trapasejo?
Nova ordono. Concepcion kaj San Antonio esploros la sudorientan
kanalon. Admiralo atendos ilin apud komenco de la sudokcidenta
kanalo.
Antaŭ la forveturo de ambaŭ ŝipoj Magalhaes kunvokis kapitanojn
kaj oficirojn por konsiliĝi sur Trinidado. Li volis aŭdi iliajn
raportojn pri stato de provizoj kaj li ankaŭ ŝatus aŭdi, kion ili
opinias pri la plua veturo.
"La provizoj konsiderinde malgrandiĝis," diris Mesquita. "En la plej
bona kazo ni eltenos tri monatojn."
La informoj el aliaj ŝipoj estis neniel pli ĝojigaj.
"La afero estas pli malbona, ol ni povis supozi en komenco de
la veturo," konsentis admiralo. "Atendas nin ankoraŭ grandaj
malhelpaĵoj kaj ni devos venki multajn danĝerojn. Ni povas elekti:
aŭ reveni hejmen jam nun, aŭ navigadi ĝis al Molukoj, kiel mi
promesis al la reĝo. Al mi estas ĉio klara. Kaj kia estas via
opinio?"
Kapitanoj kaj oficiroj silentis. Nur Gomez energie diris:
"Dum nunaj cirkonstancoj estos pli bone, se ni revenos. La trapasejo
estas malkovrita. Ŝipoj estas kadukaj, ŝipanaro malsatigita,
malfortigita, laca. Se ni revenos, ni aranĝos novan ekspedicion. Se
ni ne revenos, ni enveturos oceanon, kies distancojn neniu konas. Se
la veturo daŭros longe, ni pereos!"
Admiralo rigardis la ceterajn. Ili silentis, sed ne estis malfacile
diveni, ke la plejmulto konsentas kun Gomez.
La vizaĝo de Magalhaes fariĝis iomete pli malserena kaj malmola,
kiam li diris: "Mi volis aŭdi vian opinion, sinjoroj, kaj estas
bone, ke mi konas ĝin. Kio min koncernas, mi ne intencas nuligi la
promeson, kiun mi donis. Mi scias, ke ni devos multe moderigi nin.
Sed ankaŭ se mi scius, ke mi devos nutriĝi per haŭtoj, per kiuj
estas ĉirkaŭvolvitaj velstangoj, mi rigardas tion mia devo veturi
ĝis al Molukoj. Informu la ŝipanarojn, ke post atingo de oceano ni
daŭrigos la veturon!"
Kiam kapitanoj revenis sur ŝipojn, Concepcion kaj San Antonio
entreprenis la esplorveturon.
Ili jam estis du tagojn for. Admiralon konsumis malpacienco. Ho, se
li havus flugilojn de aglo kaj povus traflugi ambaŭ markolojn kiel
birdo por trapenetri iliajn misterojn kaj sekretojn! Kaj -- ĉu ne
estas ebla intertempe, ol revenos ambaŭ esplorŝipoj, elsendi en
sudokcidentan markolon rapidan ŝalupon?
Maristoj sidiĝas en la ŝalupon, streĉas malgrandan velon, premas
remilojn. Post nelonge malaperas la ŝalupo inter la rokoj.
Kelkajn tagojn atendis admiralo kun Trinidado kaj Viktorio revenon de
esplorŝipoj. Fine reveturas Concepcion. Serrao salutas admiralon,
lia vizaĝo aspektas serioze, pale.
"Sinjoro admiralo, la sudorienta golfo post unutaga veturo turniĝas
al okcidento, poste denove al nordo. Mi konstatis, ke ĝi kuniĝas
kun la sudokcidenta golfo."
"Dankon, Serrao, mi estas feliĉa, ke ni povis tion konstati. Ni
atendos San Antonion kaj ekveturos."
"San Antonio, sinjoro admiralo --"
"Kio okazis kun ĝi?"
"San Antonio jam sendube ne revenos."
"Ĉu ili averiis?"
"Mi timas, ke okazis io pli malbona. Tuj la unuan tagon restis la
ŝipo malantaŭe. Baldaŭ ĝi perdiĝis al niaj okuloj -- kaj ekde
tiu tempo ni ne vidis ĝin."
"Sed -- Mesquita tamen...!" diris peze Magalhaes.
"Jes. Mesquita estas konfidinda. Sed sur la ŝipo estis ankaŭ aliaj.
Tie estis ankaŭ Gomez."
Magalhaes devis kolekti ĉiujn fortojn por resti trankvila. Gomez!
Ĉu estas eble kredi, ke li estus kapabla fari tian abomenindaĵon
kaj perfidi admiralon? Kaj ĵus en tiu momento, kiam estis necese
kolekti penadon de ĉiuj por malkovri depratempajn sekretojn de
la tero? Magalhaes ordonis traserĉi ĉiujn apudajn golfetojn.
Sensukcese. San Antonio malaperis.
Kaj jam revenis la ŝalupo, kiu estis forveturinta esplori
sudokcidentan markolon.
Kiel mienas la maristoj? Ili salutsvingas -- sed tio nenion signifas.
Maristoj ofte salutsvingas, kiam ili adiaŭas aŭ revenas.
Nun ili jam trankviliĝas. Kaj en la silenton aŭdiĝas la voĉo de
oficiro, kiu tremas de emocio:
"Sinjoro admiralo, ni veturis ĉiam okcidenten. Ni esploris ĉiun
branĉeton de ĉi tiu golfo. La vojo estas ĉie libera. Ni veturis
tiom longe, ĝis ni ekvidis vastan oceanon."
Fernao, kion signifas ĉiuj batoj, per kiuj la vivo tiom riĉege
donacigis vin, kompare kun raviga beleco de ĉi tiu momento? Ĉio
estas subite forgesita. La vivo fine riĉe rekompencis vian fidon,
vian aŭdacon, vian persistemon. Kial do miri, ke vi ne kapablas
ekparoli? Aŭ ĉu kapo de unu homo estis iam superŝutita per tiom da
tristo kaj feliĉo, kiom da ili travivas vi?
Ne hontu, Fernao, pro la larmoj, kiuj fluas de sur via vizaĝo,
vipita de ventoj kaj sulkigita! Rigardu viajn maristojn! Ili estas
maldelikataj viroj -- kaj ili tamen staras kiel alforĝitaj. Ili tre
ŝatus voki al vi "Vivat!", sed ili ne povas.
Ja ankaŭ ili antaŭsentas, kion vi scias: ke vi travivas grandan
momenton en historio de la tuta homaro.