Wij vervolgen onzen tocht langs den hoogen rivierdijk, die het
heerlijkste grasland van Delfland in het zuiden begrenst, en zien aan
den anderen kant van ons over het breede, statige water van het Scheur
de dijken en dorpjes van het jonge Rozenburg opdoemen. Weldra bereiken
wij Maassluis, een jonge stad, ontstaan bij een der uitwateringssluizen
van Delfland in de Maas. Over den hoogen dijk loopt de hoofdstraat,
terecht Hoogstraat genoemd, en daarachter breidt de lage stad zich uit
langs de Noordvliet. Op den dijk, met het uitzicht op de Havenkom,
ziet men het eigenaardig gebouwde, schilderachtige Gemeenelandshuis
van Delfland.
Het belangrijkste gebouw van Maassluis is de Groote Kerk, een
regelmatig kruisgebouw, in navolging van de Noorderkerk te Amsterdam
gebouwd, maar deze in fraaiheid overtreffend. De kerk staat op een
eiland buiten den dijk. Op deze plek lag vroeger een fort, dat in
1572 na de inneming van Den Briel door de Watergeuzen op raad van
den heer van St. Aldegonde was gebouwd, omdat men de versterking van
Maassluis destijds van gewicht achtte. In de laatste jaren van den
oorlog bleek die versterking niet meer noodig te zijn en de grond
werd aan de Hervormden, die er schijnbaar recht op hadden, afgestaan,
om er een kerk op te bouwen (1612). Door verschillende middelen, ook
door belasting van een stuiver op iedere ton kabeljauw, schelvisch,
gullen, haring, en van de lengen op iedere honderd lengen, welke de
Staten tot den bouw der kerk toestonden, werd in 1629 met den bouw
aangevangen en tien jaren later werd de kerk ingewijd.
Midden op deze kerk werd een toren gebouwd, rustende op vier pilaren,
doch wegens de zwaarte werd hij weder afgenomen en door een klein
koepeltorentje vervangen. Tevens begon men aan de westzijde der kerk
den tegenwoordigen toren te bouwen, vierkant van onderen, hoogerop
met een achtkante spits en eindigend in een open koepeltorentje. In
de kerk vindt men een fraai geschilderd houten bord, een geschenk van
de visscherij, met onderscheidene zee- en riviergezichten, afkomstig
van den beroemden zeeschilder Ary Bakhuizen; de visschen, fraai naar
het leven geschilderd, zijn van een anderen meester. Het orgel in deze
kerk is een pronkstuk, dat tot de beste in ons land gerekend wordt.
Maassluis dankt zijn opkomst aan de visscherij.
In den Bourgondischen tijd schijnt hier niet meer dan een gehucht
aan den dijk te hebben bestaan bij de sluis; na de verdrijving der
Spanjaarden uit Holland breidde dit gehucht zich snel uit tot een
belangrijke plaats. Tot 1664 was de plaats met Maasland verbonden,
doch in dat jaar werd de ambachtsheerlijkheid van Maassluis van die
van Maasland gescheiden en werd zij zelfstandig. Door visscherij en
een levendige scheepvaart breidde de plaats zich uit. Een tijdperk
van stilstand ving aan, toen de scheepvaart op het Sluische diep door
den aanleg van het Kanaal van Voorne in 1829 verminderde, doch met
de opening van den Nieuwen Waterweg van Rotterdam naar zee bloeide
de plaats weder op. Scheepvaart en visscherij vormen de hoofdbronnen
van bestaan voor de stad, die door een lange haven met den Nieuwen
Waterweg verbonden is.
Van Maassluis bereikt men in korten tijd den Hoek-van-Holland,
een nog onbeduidend dorp, in het duin gebouwd bij den mond van den
Nieuwen Waterweg. Om het dorp zelf bezoekt men deze plek niet. Het
snel verkeer van hier met booten naar Engeland brengt vooral leven
aan het station, terwijl ook fabrieken en pakhuizen aan de haven
verrezen voor den uitvoer, vooral naar Engeland. Het gezicht van
hier op de Noordzee, op de reusachtige havendammen, op de levendige
scheepvaartbeweging, op de vlaggen van allerlei natiën, welke den
mond van Europa's grootsten waterweg zoeken, om meest in Rotterdam
hun lasten aan te brengen, dit alles maakt een zoo grootschen indruk,
dat men in de nederzetting niets anders behoeft te verwachten, om
haar belangrijk te vinden. En wie zeelucht wil scheppen, kan hier op
het breede strand terecht; wie wandelen wil, kan van de hoogten in
het Spanjaardsduin prachtige vergezichten over zee en het Westland
geopend zien en langs den duinweg ook spoedig 's-Gravenzande bereiken.