Journael vande tocht ofte voijage gedaen van Taijouan naer de
baey van Manilla ende custe van Luconia mette scheepen 't Wapen
van Hollandt, Noorthollant ende Orange--mitsgaders de jachten
den Haen, Fortuijn ende Victoria ondert commandement van Pieter
Jansen Muijser vande 27 January 1625 totten [22en Mei].
Januarij 1625, Maendach.
adij 27 ditto des morgens syn wij mette voorsz. ses seylen van Taijouan
naerde cust van Manilla seijl gegaen, ophebbende te samen 432 coppen
ende gevictualieert voor 5 maenden. De Almachtige Godt gunne dat
voorn. tocht mach gedyen tot sijner ere, dienst ende voordeel vant
gemeen beste int generael ende der heeren Maijores int perticulier,
ende eyntlijck tott onser aller salicheyt.
In see comende setten ons cours S. ten O. langs de wal ende sonden de
jachten Fortuijn ende Victoria voorwt om de drye Chineese joncken,
die met ons gedestineert waeren naer de cust te gaen ende ons een
stuck weechs voorwt ondert landt souden verwachten, te waerschouwen
dat wij in see waren ende daerom aff souden comen ende hun onder de
vloote begeven.
Des achternoens d'wtterste hooge berch vant landt aen boort hebbende,
vernamen noch al laech lant tot des avonts toe, streckende hem al
S. ende S. ten Westen. Des avonts quam de Fortuijn wederom onder de
schepen maer Victoria noch de joncken hebben niet vernomen. Godt geve
terecht mogen comen. 's Nachts seijlden wij langs de wal met cleene
seylen S. ende S. ten Westen.
28 ditto vernamen noch Victoria noch joncken niet, waerom niet alleen
verwondert maer oock bedroeft werden. Den breeden raet quam aen boort
ende ordoneerde een zeijn brieff voor de vloot; oock mede dat de
Fortuijn een stuck weechs om d'Oost soude loopen om te sien off geen
tijdinge van Victoria conste vernemen; quam des avonts wederom, hadde
niet vernomen tot middachs. Hadden hoochte van 22 gra., 22 minuten;
des avonts cregen een harde regencaeck; de wint N.N.O., stijve coelte.
29 ditto des morgens waren d'ander schepen een groot stuck after wt
soodat wij mr van hun allen waeren.
30 ditto hadden hoochte van 17 gra. 50 minuten; gingen suijen aen om
de caep Bolinao int gesicht te loopen; die lach noch 18 mijlen van
ons. 't Was drooch maer windich weder; wij waren de scheepen wel een
marsseyl te cloeck behalven de Fortuijn die hart seylde.
31 ditto hadden onse stierman des nachts hoochte van 16 gra., 10
minuten, waermede de caep opt lijf mosten loopen, maer soo wij sulcx
metten dageraet niet vernamen bevonden dat ons de stroom om de West
hadde geset, waerom ons cours om de wal te naecken Oost aen setten. De
wint was te Oost; des middachs hadden hoochte van 10 gra., 40 minuten;
wij seijlden soo hooch om d'Oost als wij conden.
Februari 1625, Saterdach.
1mo ditto hadden de hoochte van 16 gra., 28 minuten; vernamen noch
geen landt, soo dat ons de stroom hart om de West hadde geleyt.
2 ditto des morgens sagen wy de caep Bolinao S. O. ten S. van ons. 't
Is laechachtich vlack landt. Wij sagen oock 't hoogelandt van de baij
van Pangassivan, wierpent datelijck op de leij ende verwachten de
scheepen. Wij resolveerden alhier onder de caep tot morgen toe bij
te leggen oft wij eenige tijdinge vant jacht Victoria ende joncken
consten vernemen ende dat wij dan recht naer Witters eylandt souden
loopen. Des achternoens begon het hart te waijen; wij lietent leggen
drijven W. ende W. ten Noorden; des nachts woey het vliegende storm
wtten Noorden, ons halsport brack aen stucken waerdoor, eer wij die
conde stoppen, een hoope waters in cregen; die see liep overmaten
cort ende onverbolgen.
3 ditto des morgens wast hantsamer weder; de scheepen waren bij
malcander behalven N. Hollant, die noch niet vernamen. Hadden hoochte
van 15 gra., 43 minuten; wy seylden met fock ende voormarsseyl S. O. in
de wal met stijve coelte, de wint Noorden.
Des avonts sagen wij Witters eylandt voor wt ontrent 6 mijlen, ende
mits dat de son laech begonst te gaen ende 't jacht den Haen een
groot stuck after wt was, vondent niet geraden voorts te laten staen,
wierpent op de leij ende lieten leggen drijven. Tegens avont quamen
de scheepen Orange ende Haen bij ons, claechden veel in voorleden
nacht geleden te hebben; Orange meende sijn fockemast een crack
hadde; hij vreesde oock dattet met Noort Hollant niet wel en was;
den Haen claechde dat veel waeters in genomen hadde ende veel armoede
gepasseert. Wij hieldent aff ende aen; sagen des nachts vele vieren opt
landt, apparentelyck die van Manilla waerschouwende van ons compste.
4 ditto smorgens wast stilletgens, de wint wtte lande. Orange schoot
een schoot ende quam aen boort, claechde dat sijn fockemast dwars
door midden was; wij gaven hem een groote marsseyl ree daer hij mede
wangde tot dat wij bequamelyck hem beter mochten helpen. Wij lietent
voorts in staen, maer vernamen noch N. Hollant noch Victoria niet;
wij conden oock Witters eylandt noch niet beseylen.
5 ditto des morgens quam Noort Hollant wederom, Godt lof, by ons;
claechde mede dat in voorlede storm veel hadde wt gestaen. De wint
was uijtte wal; consten Witters eylandt niet becomen, waeromme wij
metten raet resolveerden ons best te doen om inde baij van Manilla
te geraecken, om ons van des vijants macht t'informeren.
6 ditto des morgens was het stilletiens; wij dreven ende seylden den
heelen dach, maer conden des avonts Mariavelle niet beseylen. Wy sagen
dicht ondert landt een cleen vaertuijch, daer 't jacht Fortuijn naertoe
sonden, maer condent niet becomen; wy gisten het een chaloupe geweest
is, wt gesonden om ons te besichtigen. Des avonts quam de wint wtte
wal; wy settent in de mont vande bay op 32 vadem waesachtige gront
op het eylant Mariavelle; worden geweldich geviert.
7 ditto. Deden ons best om op te laveren; de wint woey starck N.O. de
baeij wt; tegen avont quamen weder ten ancker, hadden geen mijl met
laveren gewonnen. Int setten quam Oranje de Fortuijn voor den bouch
ende brack 't jachts bouchspriet in drie stucken; den raet quam aen
boort ende resolveerde, alsoo wij ballast ende Fortuijn een bouchspriet
mosten hebben, dat Oranje syn best zoude doen om voor wt innewaert
aen te peuren om, soot doenlyck was, des vijants macht te ontdecken;
oock dat schipper Carel mede met Oranje soude opvaren.
8 ditto smorgens ginck Orange seijl ende metten dach lichten wy
altsamen mede ons anckers, maer door de harde wint conste geen ofte
weijnich voordeel doen; dies quamen des avonts onder Mariavelle
wederom ten ancker op 26 vaedem; behalve Orange bleef aen de suijt
syde van de baey leggen om mette lant wint bequamelyck op te commen.
9 ditto weder onder seyl gegaen; die wint woeij hart N. Oost die bay
wt; wij vorderde weijnich; oock mede cost den Haen niet langer voort,
liep voor de wint wederom naer Mariavelle, daer wy iegens avont mette
Fortuijn bij hem quamen ende settent op 18 vadem; wy vraechden den
Haen watter schort; wisten ons anders geen antwoort te geven als
dattet jachts ongebaniertheijt schult was; costen qualyck voorde
wint ofte by de wint; 't is voorwaer oock een sober schip, om op
dusdanighe tocht te gebruijcken; N. Hollant ende Orange waren een
groot stuck de bay opwaerts aen.
10 ditto gingen weder onder seyl, maer jegens avont de scheepen
N. Hollandt ende Orange, wederom afcomende, liepen gelijckelyck
aen de N.W. syde van Mariavelle in een valleij ten ancker op 30
vadem moddergront, behalve N. Hollant, diet by de wint hielt ende
liep van d'ander syde vant eijlant; dorst dees syde, dewijl daer
onbekent ende het doncker was, niet aendoen. Den oppercoopman ende
schipper van Orange mitsgaders onse schipper Carel Lievensen quamen
aen boort ende rapporteerden dat sij soo naer de stadt Manilla ende
fort Cavijte waeren geweest, dat sy met een gotelinge schoot het
fort conde beschieten ende de menschen perfectelijck bekenden, ende
dat onder ditto fort laegen 4 soo groot als gemene gallioenen, een
tamelyck schip, een jacht met een galleij, alle t'samen reddeloos,
behalven 't jacht ende galley, sulcx dat wy die in d'eerste maent
niet hadden te verwachten.
11 ditto quam N. Hollandt mede by ons op de reede ende de vrunden
aldaer rapporteerden ons mede van des vijants macht in Manilla gelyck
die van Orange gedaen hadden.
12 ditto resolveerden met 100 man ondert gebiet van Jan Pietersen Reus
met alle de schippers aen landt te vaeren om 't velt t' ontdekken;
oock mede om ballast, hout ende water voor de scheepen te besorgen.
13, 14, 15 ende 16 ditto waren doende om hout tot masten ende
bouchsprieten, ballast ende water te halen, dat op dit genouch te
bekommen is. 't Was alle daegen lieffelyck schoon weder; wy meenden
Noort-hollandt ende den Haen aen d'ander syde vant eijlant te senden,
om den vyant, soo hij met cleyn vaertuijch daer verscheen, het landen
te beletten, maer alsoo 't gehouwen hout, bijsonder de mast voor
Orange, seer wormgeten, swack ende onbequaem naert hacken bevonden
worde, ende men vreesde aldaer ontrent geen beeter soo datelijck
souden connen vinden, soo worde goet gevonden, naer dat de oude mast
by Jan Pietersen Reus ende d' ander schippers was gevisenteert ende
geoordeelt worde dat die het noch soo wel een wijltijts soude houden,
jae een torn wtstaen, dat wij den 18 deser des morgens soude t' seyl
gaen naer Witters eylant ende soo naer de caep Bolinao em te cruijsen,
sulcx dat de voornoemde scheepen Noorthollant ende Haen aen d' ander
syde vant eylant niet syn gaen leggen.
17 ditto 's Maendachs smorgens is onse boot vrouch naer lant gevaren
om de rest van haer water te haelen; de vaten vullende worden door den
vijant die aldaer in de ruychte lach, overvallen, schietende geweldich
met musquetten naer 't volck, die, hun water verlatende, naer de boot
vluchte, 't welck wy inde scheepen vernemende, terstont den vijant
met grof geschut daer van dreven, die onse boot doen verlatende, met
menichte naer N. Hollants tingal (die een stuck weechs int baytien lach
om hout te haelen) toe liepen ende schooten daer menichte van schooten
op tot dat eyntelyck ons geschut hun dede het vaertuych verlatende ende
namen de wijck aen d'ander syde vant landt. Onse boot quam aen boort;
wij misten 5 man, namentlyck vier matroosen ende een Japponder, ende
N. Hollant een met drij gequetsten; wy verlooren oock 7 musquetten
met haer bandelieren, die 't volck door verbaestheyt int vechten van
hun geworpen hadden; hadde den vijant wat meerder patientie gehadt
ende sich wat langer bedect gehouden, ongetwijffelt hy soude een groot
voordeel op ons hebben connen becomen, alsoo veel volck alreets vande
respective scheepen aen lant souden gaen om de rest yder een van syn
hout ende water te haelen ende apparent meestal ongewapent (alsoo men
nu vast oordeelde daer was geen swaricheyt aen landt te verwachten)
maer Godt de Heer heeft ons door dit ongeluck des volcx onachtsaemheyt
willen betoonen, wat gebooden ende vermanen men hun doet, datse wel op
haer geweer sullen passen ende hun niet bloot begeven ende hunluijder
leeren op een andermael sich beeter in ordre ende bij den andre te
houden, principaelijck daer perijckel te verwachten is.
Noort Hollant ende de Haen sonden wij terstont om 't eylandt om te sien
of geen van des vijants vaertuijch consten vernemen, dat sy ons dat dan
met een schoot souden adverteeren, waer naer de boots aen lant voeren
vol volcx, al waer commende vonden 2 dooden sonder hoofden, die sy
de lichaemen begroeven, sulcx dat 4 van ons volck gevangen met hebben
gevoert, waer wt ten deele onse gelegentheyt sullen cunnen verstaen.
Ons volck vonden oock alle hun lege watervaten noch heel, ende 't
gehact hout onbeschadicht op 't strant leggen, die sij gevult mettet
hout aen boort brachten; apparent isser vrees in hun geweest, daerom
oock alle haest gemaeckt hebben.
Jegens avont quamen N. Hollandt ende den Haen wederom by ons ende
rapporteerde Jan Pietersen, dat hun docht 2 seyltiens buijten gesien te
hebben, maer van des vyants vaertuych hadden niets van cunnen ontdecken
ofte vernemen, waerom wij resolveerden des nachts seijl te gaen.
18 ditto Dijnsdachs smorgens lichten wij onse anckers ende gingen t'
seyl. Metten dach sagen wy een seijltgen ondert lant van de Limbonis,
daer wij al t' samen naer toe liepen; 't woeij een stijve coelte
wtten O.N. Oosten; de Fortuijn, wel een vande harste beseijlste
wesende, dede het seyltien strycken ende sont het ons aen boort;
't was een cleijn Chinees jonckien met 5 Chineesen, geladen met hout;
wilden naer Manilla. Wij lostent hout ende deeldent tot gerieff vande
vloot ende namen de Chineesen over, hacten het jonckien in de gront
alsoot nergens toe bequaem was.