Tot in het jaar 1817 was in Europa nog geen geval van cholera
voorgekomen. Ook toen nog waren het enkele sporadische gevallen,
die uit Voor-Indië en Egypte waren overgebracht. In 1823 was deze
epidemie geëindigd. Spoedig echter, reeds in 1826, werd zij door
een tweede gevolgd, die elf jaar geduurd heeft en zich over de
geheele wereld heeft verspreid. Uitgangspunt was ook ditmaal weer
Engelsch-Indië. Pelgrims brachten later van uit Mekka de ziekte naar
Turkije en Rusland over (1830). Eén jaar later werd ook Duitschland
en het volgend jaar werd Nederland bezocht (1832). In hetzelfde
jaar reeds kwamen gevallen voor in N. Amerika. Tot 1837 bleef de
ziekte in Europa woeden; overal vielen de slachtoffers in grooten
getale. De derde wereldepidemie begon in 1846, bereikte Rusland in
1847 en verspreidde zich in 1848 over geheel Europa, waar zij, vooral
in 1848, ook in ons land zeer sterk woedde. Deze epidemie heeft,
nu eens veel minder wordend, dan plotseling weer opflikkerend, tot
1860 gewoed. Toen kwam er een kleine pauze, die slechts enkele jaren
duurde. Want in 1864 was er een nieuwe epidemie uitgebroken, gaande
van Indië naar China en Japan. Dank zij de moderne vervoermiddelen en
het meer intensieve verkeer, dat zich ontwikkeld had, kon de cholera
sneller reizen en zij had slechts één jaar noodig om vanuit Indië naar
Egypte en Algiers te komen, vanwaar zij de Middellandsche Zee overstak
en binnen enkele weken geheel Zuid-Europa aantastte. Van hieruit
werd ook Rusland, waartoe de cholera zich klaarblijkelijk bijzonder
voelt aangetrokken, bezocht. Ons land werd evenmin gespaard en in 1866
begaf de cholera zich via Rotterdam naar Engeland. In 1870 scheen de
epidemie tot bedaren te komen. Maar men had buiten Rusland gerekend,
dat zoo langzamerhand als cholera-broednest met Engelsch-Indië gaat
wedijveren. Vanuit het Czarenrijk begon de gevreesde ziekte een tocht
door Europa en bleef daar nog drie jaar woeden.
Tot 1884 werd Europa met rust gelaten. In dat jaar kwamen gevallen
voor in Zuid-Europa. Aanvankelijk scheen het alsof deze epidemie,
die ook weer van Indië afkomstig was en zich in Azië sterk uitbreidde
(Japan, China, Ned.-Indië enz.) tot Zuid-Europa beperkt zou blijven. In
1889 kwamen dan ook geen gevallen meer in Europa voor; in 1890 weer
verscheidene in Spanje, in 1891 echter bleef Europa vrij. Maar ook
ditmaal, zou de verrassing uit Rusland komen. De cholera, die snel
langs de groote verkeerswegen Zuid-Europa had bereikt, maar daar
niet verder kon, had nog een ouden beproefden weg om het beschaafde
werelddeel te bereiken. Via Perzië naar Rusland gekomen, deed dit
land opnieuw als verspreider dienst. Zwaar heeft Rusland onder deze
epidemie geleden. Men schat het aantal cholera-dooden in dat land
gedurende 1892-1894 op 800,000. Bekend is, hoe van uit Rusland vooral
Hamburg door deze epidemie is aangetast; ook in ons land kwamen enkele
gevallen voor.
Thans kan de geschiedschrijver beginnen met den zesden
cholera-tocht. In Europa gekomen in 1907, sterk gewoed in Rusland,
vooral in Petersburg in 1908 en 1909. In Augustus en September van
uit Rotterdam ook in Nederland verspreid, maar gelukkig slechts met
zeer enkele gevallen.