Bij monde van den Rev. William E. Barton uit Chicago had den 18den
de eigenlijke aanbieding plaats.
Nog sprak bij de onthulling een eerbiedwaardige grijsaard, de
heer George Bishop, een vertegenwoordiger van de oude kerk der
knickerbockers, een afstammeling der eerste kolonisten, en ook de
kanselier van de universiteit te New York, Dr. Henry Mitchell Mac
Cracker, die over de in September aanstaande Hudson Fultonviering
vol geestdrift uitweidde en alle Nederlanders, die over zouden
komen al bij voorbaat hartelijk welkom heette. Men weet, dat onze
oud-minister, de heer J. T. Cremer op 11 September erheen vertrekt
als vertegenwoordiger van Nederland.
De plechtigheid in de Statenzaal te Leeuwarden was voorbereid door
een tentoonstelling, in het prentenkabinet van het friesch Museum
ingericht ter herinnering aan het feit, dat de Staten van Friesland,
het eerst van alle geüniëerde provinciën, bij besluit van 26 Februari
1782, aandrongen op de erkenning van John Adams als gezant van Amerika,
iets wat gelijk stond met de erkenning der onafhankelijkheid van den
Noord-Amerikaanschen Staat.
Behalve portretten van bekende voorstanders van de Amerikaansche
onafhankelijkheid, als Johan Derck van der Capellen, den Amerikaanschen
burgemeester Hooft e. a., bestaat de expositie in hoofdzaak uit
documenten die een levendigen kijk geven op hetgeen er in 1782 omging
in Friesland's hoofdstad en te Franeker, zetel der voormalige friesche
hoogeschool.
De Leeuwarder »Burger Sociëteit door Vrijheid en IJver« was zóó
getroffen door het volwijze besluit der Staten van Friesland, dat
zij besloot op hare kosten een zilveren medaille te laten slaan
door B. C. van Calker te Amsterdam, naar nog voorhanden schetsen van
J. Buys. Na veel wikken en wegen kwam men tot de volgende symboliek
op de voorzijde der medaille, die volgens de gedrukte verklaring als
volgt moet worden opgevat:
De voorzijde vertoont een Fries, gekleed naar den ouden en
caracteristicquen trant der Friezen tusschen Flie en Lauwers; 't
welk te kennen geeft »dat deeze Vrije Natie in haar oorspronkelijk
caracter, en zugt voor de Vrijheid, onverandert en nog dezelfde
is«. Deze Fries, met moeite ontdekt op een populair schilderij: »de
Friesche maaltijd«, thans in het friesch Museum geeft de rechterhand
aan eene Indiaansche maagd, representeerende de Vereenigde Staten
van N. A. Deze »als noch niet in de stille en vreedige bezitting der
vrijheid en onafhankelijkheid, vestigt hare oogen op een nederdalende
Engel, die haar den hoed der vrijheid als een bizonder geschenk uit
den hemel brengt«.
Met de linkerhand wijst de Fries den vredespalm af, hem aangeboden door
de Britsche maagd, bemerkt hebbende de adder in het gras liggende. De
luipaart daarnaast, het gewone zinnebeeld van Engeland.
Het afwijzen van den vrede sloeg op een tweede Statenbesluit,
van April 1782, waarbij Friesland voorging in het weigeren om een
afzonderlijken vrede met Engeland te sluiten. Talrijke brieven
van voorname landgenooten en buitenlanders, een collectie, die een
liefhebber van handteekeningen en zegels moet doen watertanden, brengen
aan de ijverige societeit den dank voor een toegezonden medaille. Men
vindt er bij van John Adams, zijn zaakgelastigde Dumas, den franschen
ambassadeur Hertog de la Vauguyon, Hendrik Hooft, C. L. van Beyma,
den graaf van Wassenaer, van der Cappellen tot den Pol en vele
andere. Ook de medaille, die in totaal f2074 aan kosten meebracht,
is in meerdere exemplaren vertegenwoordigd.
Franeker gaf 17 Juni 1782 op kosten der hoogleeraren, studenten en
burgers ter eere der erkenning van Amerika een schitterend vuurwerk,
later in twee gedichten bezongen. De eereboog had in 't latijn tot
opschrift:
Eén dag van vrijheid wordt van hooger prijs geacht
Dan eeuwen onder 't juk eens Dwingelands doorgebracht.
Op Donderdag 15 Juli had daarna de aanbieding der gedenkplaat
door den heer Elliot Griffis plaats. Bij die bijeenkomst waren
ook het gemeentebestuur vertegenwoordigd en het bestuur van
Vreemdelingenverkeer, voorts de heeren Bloembergen en Sickenga, leden
der Eerste Kamer, verschillende leden van rechterlijke colleges en
ook dames. Na het woord van welkom door Th. M. Th. van Welderen baron
Rengers hield diens vader, voorzitter van het Friesch Genootschap, een
toespraak, waarin hij herinnert aan de aanleiding tot de plechtigheid,
de erkenning door de Friesche Staten van de onafhankelijkheid der
Amerikaansche republiek, wier bloei en grootheid thans bewondering
afdwingt.
Daarop las de griffier der Provinciale Staten, mr. C. B. Menalda,
de acte van 1782 der erkenning van Adams voor, waarna de heer Griffis
een toespraak hield gevolgd door het aanbieden der gedenkplaat. Na die
aanbieding volgde een toespraak van den heer Th. M. Th. van Welderen
baron Rengers en werden drie brieven gelezen, waarna de burgemeester
van Leeuwarden, de heer A. E. Zimmerman nog kort het woord voerde.
De bedoelde brieven waren een van den gewezen amerikaanschen gezant
in Duitschland en voorzitter der amerikaansche delegatie ter eerste
Vredesconferentie, Andrew D. White, met een gelukwensch aan het Friesch
Genootschap voor wat dit deed voor het onderzoek der middeleeuwsche
en nieuwe geschiedenis. De tweede was van Charles E. Hughes, naar
men weet, gouverneur van den staat New-York, en gericht aan den heer
Griffis, uitdrukkende de blijdschap van den schrijver, dat de heer
Griffis belast is met de aanbieding der plaat, en hartelijke groeten
aan wie ze ontvangen. Het derde schrijven was van den heer Randolph
Horton, burgemeester van Ithaca, gericht tot den burgemeester van
Leeuwarden, met een uiteenzetting der beweegredenen van de aanbieding
der gedenkplaat en groeten van vele amerikaansche burgers, daarbij
de beste wenschen uitsprekende voor de eer en de welvaart van de
stad, waar de eerste officiëele stem opging voor de erkenning der
onafhankelijkheid van de Vereenigde Staten.
De bronzen gedenkplaat, gevat in massief houten raam bevat het
volgende opschrift:
Memorial of gratitude.
At Leeuwarden in the states of Friesland
February 1782
the first vote was taken which led to the recognition of the
independence of the United States of America by the Republic of the
United Netherlands.
Erected by the De Witt Historical Society
of Tompkins county
at Ithaca N. Y.
A. D. 1909.
Het opschrift der gedenkplaat is omgeven door de wapens van Nederland,
de Vereenigde Staten, Friesland, den staat New-York, Leeuwarden
en Ithaca.
Daarmee was de plechtigheid afgeloopen. Alle toespraken werden in
het Engelsch gehouden. De heer Griffis was vergezeld van een zoon en
een dochter.
Hij komt na zijn kort verblijf hier te lande weer terug in September
voor de plaatsing in een gebouw te Leiden, van een gedenkplaat ter
herinnering aan prof. Jean Luzac, voor wat deze als redacteur van de
Leidsche Courant heeft gedaan in het belang van de erkenning van de
Vereenigde Staten door de Republiek.