De eigenaardige vorm van het rijstmesje, waarmee de Maleiers de
rijsthalmen één voor één afsnijden, moet volgens een mededeeling in het
Zeitschrift für Ethnologie zijn verklaring vinden in een oud gebruik,
dat primitieve volken van schelpen hebben gemaakt. Zoo'n mesje bestaat
uit een segmentvormig plankje, ter lengte van 5 à 6 en ter breedte van
ongeveer 4 centimeter, waarin, aan den ronden kant, een ijzeren mesje
ingelaten is. Dwars door het plankje loopt een stukje bamboe van 6
tot 8 centimeter lengte. De maaier houdt het mesje in de rechterhand,
vat een rijsthalm met duim en wijsvinger aan, en drukt den halm met
de middel- en ringvingers tegen het mesje. De aren--men snijdt halm
voor halm--worden dus met dezelfde hand aangevat en gesneden, en wat
gesneden is neemt de linkerhand in bewaring.
Nu is het opmerkelijk, dat wanneer voorwerpen van schelp, been of
bamboe vervangen worden door gelijksoortige van andere, duurzamer
grondstof, van metaal bijv., de eigenaardige oorspronkelijke vorm, die
verband hield met de oorspronkelijke materie, dikwijls behouden blijft,
al zou ook de nieuwe materie een veel eenvoudiger of doelmatiger
vorm toelaten. Aan het werktuig, in 't algemeen aan het voorwerp, een
nieuwen vorm geven, is weder een stap verder op den ontwikkelingsweg.
De bijzondere vorm van het mesje zou dan te verklaren zijn, doordat
de platte schelp van weleer, die tot het snijden der halmen werd
gebruikt en waar een dwars erdoor gestoken houvast van hout of bamboe
in was bevestigd, vervangen was door het andere steviger materiaal,
het hout en het ijzer, maar dat men de oude grondstof nog kan herkennen
in den vorm van het tegenwoordige mesje.
Als bevestigende bijzonderheid vermeldt de schrijver, prof. Moszkowski,
nog, dat tot de plechtigheden, die op Malakka aan den rijstoogst
voorafgaan, ook behoort het bijeenbrengen van bepaalde voorwerpen,
bladeren van planten, die tooverkracht heeten te bezitten,
en dergelijke en dat tot de bedoelde voorwerpen ook een schelp
behoort. Wat die schelp erbij beteekende, zou dan ook zijn opgehelderd
als een hulde aan de grondstof, waar de rijstmesjes oorspronkelijk
van werden gemaakt.