Bij de vermelding van het feit, dat er overeenstemming over Marokko
tusschen Frankrijk en Duitschland is verkregen, en de fransche
gezant Regnault aan sultan Moelai Hafid den gelukkigen afloop der
onderhandelingen heeft meegedeeld, maakt de Nieuwe Rotterdamsche
Courant de volgende opmerking:
Wat moeten de bewoners van Fez wel van de europeesche politiek
denken. Vier jaar geleden kwam er een fransche gezant te Fez om
sultan Abd-el-Azis met raad en daad bij te staan. De duitsche keizer
zond hem een duitschen gezant achterna, die den sultan kwam opzetten
tegen den vertegenwoordiger der Fransche republiek, zoo dat deze
door de aanwezigheid van den duitschen collega niets bij sultan
Abd-el-Azis kon uitrichten. De bewoners van Fez moesten dus den
indruk krijgen, dat Duitschland zich opwierp als beschermer van de
onafhankelijkheid, die door Frankrijk werd bedreigd. Ongeveer een jaar
later--in 1906--krijgen de Marokkanen het bericht, dat Duitschland en
tal van andere mogendheden, te Algeciras vergaderd, aan Frankrijk en
Spanje hebben opgedragen, de politie in de Marokkaansche havens in te
richten. Sultan Abd-el-Azis is daardoor in de onmogelijkheid gesteld,
zich tegen de Franschen te verzetten. Hij staat voor de keus, òf heel
Europa bevechten, òf zich aan de Franschen, lasthebbers van Europa,
te onderwerpen. Abd-el-Azis kiest de eenige partij die mogelijk schijnt
en wordt weer de vriend der Franschen. Maar zijn onderdanen denken er
anders over en op verschillende plaatsen in het rijk gaan de stammen
de vreemdelingen en vooral de Franschen te lijf. Als de Fransche
republiek Casablanca bezet, schaart zich het zuiden vaster om Moelai
Hafid, die als tegensultan de leiding krijgt van de beweging tegen
de vreemdelingen, met name tegen de Franschen. Weer gaat Duitschland
een rol spelen. Het wordt alras duidelijk, dat de duitsche regeering
den tegensultan, die Frankrijk bekampt, steunt tegenover den wettigen
sultan, die zich naar Frankrijk's leiding wil schikken. Abd-el-Azis
wordt verslagen. Mede door de houding van Duitschland wordt Moelai
Hafid door heel Europa als sultan erkend. Wat is het eind van deze
geschiedenis? Nauwelijks heeft Moelai Hafid, de leider der vijanden
van Frankrijk, den troon bestegen, of er komt een fransche gezant
naar Fez, en de nieuwe sultan ontvangt dezen dwarskijker als zijn
trouwsten vriend. En meteen komt het bericht, dat Duitschland zich
tegen de reis van dezen gezant niet verzet, ja, dat Duitschland en
Frankrijk het nu geheel eens zijn over Marokko en de heer Regnault
met volle instemming van Duitschland naar Fez is gekomen.
Het kan haast niet anders of vurige Marokkaansche patriotten,
die eerst Abd-el-Azis tegen Frankrijk, en dan Moelai Hafid tegen
Frankrijk hebben gesteund, moeten den indruk krijgen, dat de groote
heeren in Europa, naar het hun in den zin komt, met Marokko sollen
en dat het niet mogelijk is, sultan van Marokko te zijn zonder met
de vreemdelingen te heulen.
Met groote heeren is het slecht kersen eten.