Er zal na Woensdag 16 December j.l. weer een vermindering zijn gekomen
in het aantal van diegenen, die geen raad weten met het onderscheid
tusschen caoutchouc en getah pertsja of gutta pertjah, want toen
heeft Dr. M. Greshoff, de directeur van het Koloniaal Museum voor de
leden van de Maatschappij van Nijverheid, departement 's-Gravenhage,
een lezing over dat onderwerp gehouden, aan het slot door zeer mooie
lichtbeelden gerecapituleerd.
Onder de tropische boomsoorten, die in hun melksap zulk een bruikbare
stof leveren, staan de caoutchoucleveraars, Hevea brasiliensis en
Ficus elastica bovenaan, de eerste in Zuid-Amerika tehuis en ook
wel Pararubberboom genoemd, en de laatste meer speciaal een zoon van
Nederl.-Indië, en ook wel als eenvoudig gomboom bekend. Dat caoutchouc
is de stof, die de grootste beteekenis heeft op het oogenblik in den
wereldhandel, want daarvan wordt gemiddeld op aarde 70 millioen kilo
per jaar gebruikt tegen maar 2, hoogstens 3 millioen kilo gutta,
terwijl de balata uit West-Indië ernaast staat met een gebruik van
1 millioen kilo.
Ons Indië heeft een mooie toekomst, als de aanplant van de gomboomen
krachtig ter hand wordt genomen; het zal door de hoogstaande bevolking
en het goed ontwikkelde plantagebedrijf de concurrentie op dit gebied
gemakkelijker dan eenig ander cultuurland kunnen volhouden. Eerst
bepaalde men zich tot het inzamelen van de door in het wild groeiende
boomen afgescheiden sappen, maar daar de prijzen daarbij steeds aan
groote schommelingen waren onderworpen en men door roofbouw uitputting
van de bosschen vreesde, is men ongeveer een 20 jaar geleden, op Ceylon
en op Malakka en later ook in Ned.-Indië begonnen om caoutchoucboomen
te kweeken, en wel met dit resultaat dat nu reeds een 2 millioen
K.G. geteelde rubber aan de markt komen. En als 't zoo doorgaat,
kan wel voorspeld worden dat in 1915 de Ceylonsche rubberbosschen
zullen opleveren 15 millioen K.G., Malakka een zelfde hoeveelheid en
Ned.-Indië ongeveer 12 millioen.
Eén industriëele toepassing van de rubber is nu nog gering, maar
zal wel belangrijker worden zoodra de prijs gaat dalen: dat is
haar gebruik voor plaveisel, voor den Londenaar zou het stofvrije
caoutchouc-plaveisel de ideale bestrating zijn, maar er valt niet aan
te denken, omdat de eisch van een absoluut vlakke onderlaag zoodanige
bestrating vooralsnog te duur maakt. Op mailbooten en op kantoren
maakt men reeds veel gebruik van deze onslijtbare, absoluut stofvrije
en elastische bevloering. Dr. Greshoff noemde het ook geschikt voor
beurslokalen, al was het alleen om de door de koersen teleurgestelde
heeren in staat te stellen, de zalen met elastischen tred te verlaten.
Op de rubbertentoonstelling, in 1908 in Londen gehouden, kwam ons
land zoo goed voor den dag, dat men van een anglo-dutch exhibition
heeft gesproken.
Als grondstof voor wielen van fietsen en automobielen is
caoutchouc onovertroffen, en dat gebruik heeft het succes van de
caoutchoucindustrie zoo goed als geheel alleen veroorzaakt.
Voor getah pertsja, een hardere, meer houtachtige, niet elastische
stof, melksap van de getah pertsjaboomen, ging in 1843 een licht op,
toen zijn geschiktheid voor het isoleeren van kabels bleek. Ideaalstof
voor kabels was het, omdat ze niet enkel de electriciteit niet
geleidt, maar daaraan ook een enormen weerstand biedt. De brief,
dien in het genoemde jaar Sir William Siemens aan zijn broer Werner
te Berlijn schreef over het onderwerp, is inderdaad geweldig geweest
in zijn gevolgen, want zoo belangrijk is de gutta p. geweest voor
deze industriëele toepassing, dat sedert deze ontdekking al wat van
het product aan de markt komt, als isolatiemateriaal naar den bodem
der zee verhuist.