θαυμαστός ηθογράφος και δαιμόνιος επινοητής σκηνικής πλοκής. Με λιτή
και γυμνή φράση, προσιτή σε ανθρώπους με ώριμη σκέψη, ο Αριστοφάνης
είναι και παραμένει κυρίως ένας κατ’ εξοχήν ηθικολόγος, που δεν
προδίδει ποτέ τον υψηλό ποιητή. Οι κωμωδίες του έχουν τόση
γενικότητα και τόση ζωντάνια, που παραμένουν πάντοτε επίκαιρες.
Οι Όρνιθες: Η κωμωδία αυτή αποτελεί σάτυρα της πολιτικής και
κοινωνικής διαφθοράς και σκώμμα εναντίον των θεωριών για καινούργια
πολιτεύματα. Ο μύθος πλέκεται γύρω από δύο αθηναίους πολίτες που
πάνε στα πουλιά για να ιδρύσουν εκεί μια νέα πολιτεία. Μετάφραση ο
Πολ. Δημητρακόπουλος.
Οι Βάτραχοι: Κωμωδία φιλολογικού θέματος, όπου γελοιοποιούνται
πολλοί από τους ποιητές και σατυρίζεται η κατάπτωση, που βλέπει ο
Αριστοφάνης στην τέχνη της εποχής του. Ο Ευριπίδης και ο Αισχύλος
παρουσιάζονται από σκηνής, κι ο δεύτερος ανακηρύσσεται ως ύπατος
τραγικός. 0ι υπαινιγμοί για καταχρήσεις και διαφθορά δίδουν στην
κωμωδία τεράστιο κοινωνικό ενδιαφέρον. Η μετάφραση έγινε από τον
Πολ. Δημητρακόπουλο.
Εκκλησιάζουσαι: Το έργο γελοιοποιεί την ιδεολογία για τις γυναικείες
ελευθερίες και τη χειραφέτηση της γυναίκας, και σατυρίζει κυρίως τις
τότε καινοφανείς θεωρίες περί κοινογαμίας και κοινοκτημοσύνης. Η
μετάφραση οφείλεται στον Πολ. Δημητρακόπουλο.
Νεφέλες: Στο έργο του αυτό ο Αριστοφάνης διακωμωδεί τους σοφιστές.
Σαν σοφιστής παίρνεται κι ο Σωκράτης, γύρω από τον οποίο δρουν και
κινούνται θαυμάσιοι κωμικοί τύποι. Η υπεραπολογία των αρχαίων ηθών
και η επίθεση εναντίον της ανηθικότητας της εποχής αποτελούν τον
κύριο χαρακτήρα της κωμωδίας. Μετέφρασεν ο Πολ. Δημητρακόπουλος.
Λυσιστράτη: Εδώ ο Αριστοφάνης επικρίνει, σατυρίζοντας με τον τρόπο
του, την πολεμομανία των Αθηναίων. Για να σταματήση ο καταστρεπτικός
Πελοποννησιακός Πόλεμος, οι γυναίκες απέχουν όλων των συζυγικών
καθηκόντων των, κι’ έτσι πλέκεται ένας κωμικώτατος και σατυρικώτατος
μύθος. Η μετάφραση έγινε από τον Πολ. Δημητρακόπουλο.
Θεσμοφοριάζουσες: Μια σάτυρα μ’ εξαιρετικά ευφυή πλοκή, που
στρέφεται εναντίον του Ευριπίδου, τον οποίο παρουσιάζει, για να σωθή
από τις γυναίκες ο πεθερός του, να καταφεύγη στη βοήθεια δύο
γύναιων. Μεταφραστής Μ. Αυγέρης.
Ειρήνη: Σατυρίζει την πολυπραγμοσύνη και τη φιλοπόλεμην τάση των
Αθηναίων όσο και των άλλων Ελλήνων. Με κωμικώτατη και, κυρίως,
συμβολική πλοκή, βγαίνει στο φως η θαμμένη από τους θεούς Ειρήνη,
για να εξυμνηθούν αμέσως τα αγαθά της. Η μετάφραση έγινε από τον Μ.
Αυγέρη.
Σφήκες: Στην κωμωδία του αυτή ο Αριστοφάνης σατυρίζει τη μανία που
είχαν οι Αθηναίοι για δικαστήρια και δίκες κ’ επί πλέον παρουσιάζουν
τα ηθικά και κοινωνικά άτοπα της τότε δικαστικής καταστάσεως. Οι
ίδιοι οι δικαστές, που παρουσιάζονται ως χορός Σφηκών, ενώ δήθεν
υπερασπίζουν διακωμωδούν τους δικαστικούς θεσμούς. Η ζωντανή
έμμετρος μετάφραση έγινε από τον Μ. Αυγέρη.
Αχαρνής: Χορός, που τον αποτελούν Αχαρνείς χωριάτες, επικρίνει τους
ρήτορες και τους πολιτικούς σαν αίτιους του Πελοποννησιακού πολέμου
και την καταστρεπτική για την Αθήνα φιλόδοξη πολιτική. Τα επεισόδια
του έργου είναι από τα ευφυέστερα της αρχαίας κωμωδίας και δίδουν
μια ζωντανή εικόνα του τότε αστικού βίου. Μεταφραστής ο Μ. Αυγέρης.
Ιππής: Στην κωμωδία τούτη καυτηριάζει δηκτικώτατα ο δημοκόπος Κλέων,
πρώην βυρσοδέψης, και η στρατηγία του στην Πύλο. Ο χορός του έργου
αποτελείται από μέλη της τάξεως των Ιππέων, γιατί η τάξη αύτη
ακριβώς είχε καταδικάσει άλλοτε τον Κλέωνα για δωροδοκία. Αλλά το
έργο σατυρίζει και πολλά άλλα από τότε πολιτικά και κοινωνικά ήθη
των Αθηναίων. Η μετάφραση, έμμετρη, οφείλεται στον Μ. Αυγέρη.
Πλούτος: Η, χωρίς αμφιβολία, παραστικώτερη κωμωδία τούτη του
Αριστοφάνη, περιστρέφεται γύρω από ένα γενικώτερο θέμα. Ένας γέρος
ενάρετος και φτωχός, συμμορφούμενος με χρησμό, συναντά τον Πλούτο,
τυφλό. Θεραπεύοντας τον γίνεται πλούσιος, όπως και άλλοι ενάρετοι,
γιατί είχε αποκατασταθή η πρέπουσα τάξη κι’ είχε σταματήσει η
ανηθικότητα που κυριαρχούσε πριν, όταν ο Πλούτος ήταν τυφλός.
Ολόκληρη η πλοκή διαπνέεται από καυστικώτατη σάτυρα. Μεταφραστής ο
Μ. Αυγέρης.
ΛΟΥΚΙΑΝΟΣ
Κομψός στο ύφος, πυρρωνιστής στην σκέψη, σκώπτης και χαριτολόγος, ο
Λουκιανός συμπερίλαβε στις διηγήσεις του, στους διάλογους του, θεών,
ανθρώπων και νεκρών, και στις ποικίλες άλλες μελέτες του ολόκληρο
τον αρχαίο κόσμο. Την αδρά και φιλολογικώς άρτια μετάφραση του
Λουκιανού, εφάμιλλο στο ύφος και στην κομψότητα με το πρωτότυπο, την
οφείλουμε στον Ιωάννη Κονδυλάκη. Έργο αυτόχρημα κλασικό, που δεν
πρέπει να λείπη από καμιά βιβλιοθήκη, η μετάφραση τούτη του
Κονδυλάκη αποτελεί, χωρίς αμφιβολία, μιαν από τις ωραιότερες
προσφορές στην νεοελληνική λογοτεχνία και γλώσσα.
***
Άπαντα
ΤΟΜΟΣ Α’. Όνειρο ή Λουκιανού βίος. -Προς εκείνον που είπε: είσαι
Προμηθέας στα έργα σου. - Πλοίον ή ευχές, - Περί πένθους.- Τίμων ο
μισάνθρωπος. - Εγκώμιο μυίγας. - Θεών διάλογοι. - Κρίσεις Θεών. -
Προς Νιγρίνον επιστολή. - Νιγρίνος ή περί φιλοσοφικού χαρακτήρας. -
Δίκη φωνηέντων.
Τόμος Β’ Διάλογοι θαλασσίων Θεών. - Αλκυών ή περί μεταμορφώσεως.
Προμηθεύς ή Καύκασος. - Νεκρικοί διάλογοι. - Μένιππος ή
νεκρομαντεία. - Φιλοψευδής ή απιστών. - Πώς πρέπει να γράφεται η
Ιστορία.
Τόμος Γ’ Αληθινή Ιστορία. - Τυραννοκτόνος. - Αποκηρυττόμενος. -
Φάλαρις λόγος. - Αλέξανδρος ή ψευδομάντις. - Ο Ηρακλής. - Ο
Διόνυσος. - Ψευδολογιστής.
Τόμος Δ’ Δις κατηγορούμενος ή Δικαστήρια. - Περί παρασίτου. -
Ανάχαρσις. - Προς τον απαίδευτον και πολλά βιβλία αγοράζοντα. – Ότι
δεν πρέπει να πιστεύωμεν εύκολα την διαβολήν. - Ζευς ελεγχόμενος. -
Ρητόρων διδάσκαλοι. - Ικαρομένιππος ή Υπερνέφελος.
Τόμος Ε’ Ιππίας ή περί του λουτρού. - Μακρόβιοι. - Ο θάνατος του
Περεγρίνου. - Οι δραπέται. - Περί του ήλεκτρου ή των κύκνων. – Περί
του οίκου. - Πατρίδος εγκώμιον. - Περί των διψάδων. - Περί ορχήσεως.
- Ευνούχος. - Βίος Δημώνακτος. - Διάλεξις με τον Ησίοδον. - Χάρων ή
επισκοπούντες.
Τόμος ΣΤ’ Εικόνες. - Υπέρ των εικόνων. - Εταιρικοί διάλογοι. -
Όνειρος ή αλεκτρυών. - Συμπόσιον ή Λαπίθαι. - Θεών Εκκλησία, - Βίων
πράσις. - Αλιεύς. - Ψευδοσοφιστής. - Περί Συρίης Θεού. - Ζευς
τραγωδός.
ΕΠΙΚΤΗΤΟΣ
Οι αντιλήψεις για τον κόσμο, για τον άνθρωπο, για την ηθική του
περίφημου στωικού φιλοσόφου συγκεντρωμένες στο «Εγχειρίδιο» του, σε
αριστοτεχνική μετάφραση του Άριστου Καμπάνη.
ΘΕΟΦΡΑΣΤΟΣ
Χαρακτήρες: Το κατ’ εξοχήν ηθικογραφικό και ψυχολογικό τούτο έργο
του συγγραφέα και φιλοσόφου, που παράμεινε πρότυπο στο είδος του,
αποτελεί μια περιγραφή και, ταυτόχρονα, μια σάτυρα κοινωνικών και
ατομικών κακιών και ελαττωμάτων. Η μετάφραση, πιστή στο πρωτότυπο
και ζωντανή, του Μαρίνου Σιγούρου.
ΘΕΟΚΡΙΤΟΣ
Ειδύλλια: Ο κοντινώτερος και συγγενικώτερος μας από τους αρχαίους
ποιητές, υμνητής του έρωτα και της φύσης, που το έργο του, στο
σύνολο του, έχει πολλές ομοιότητες και αναλογίες με τη δημοτική μας
ποίηση. Τα σωζόμενα ποιήματα του, βουκολικά, ερωτικά, μίμοι,
επιγράμματα, διαπνέονται από ζωή κι ομορφιά, που μας προσφέρουν μια
ζωντανή εικόνα του αρχαίου βίου με εκπληκτική νεωτεριστικότητα. Η
μετάφραση έμμετρη, του Ιωάν. Πολέμη.
ΗΡΟΔΟΤΟΣ
Πατέρας της Ιστορίας ωνομάστηκε ο Ηρόδοτος, που η πιστοποιημένη κι
από άλλες πηγές ακρίβεια των όσων εκθέτει αμιλλάται προς τη γοητεία
του ύφους του.
Μούσες: Στο θαυμάσιο έργο του, τις «Μούσες», μας ιστορεί τη ζωή των
αρχαίων Ασιατικών εθνών, διαφόρων βαρβάρων λαών, της Αιγύπτου και
της Ελλάδος μέχρι των Μηδικών Πολέμων. Οι εθνικοί και θρησκευτικοί
μύθοι, που αναφέρει, οι περιγραφές των τόπων και των ηθών και
εθίμων, καθώς και τα διάφορα επεισόδια που περεμβάλλει στις ιστορίες
των λαών προσθέτουν άφθαστη ομορφιά στο βιβλίο, για αυτό οι αρχαίοι
έδωσαν τα ονόματα των εννέα Μουσών στα εννέα κεφάλαια του. Η
μετάφραση έγινε από τον Σκαλίδη και μ’ έλεγχο του Ι. Ζερβού, Τόμοι
τέσσερις.
ΘΟΥΚΥΔΙΔΗΣ
Πελοποννησιακός Πόλεμος: Η αμερόληπτη ακρίβεια, η βαθυστόχαστη
κριτική, η συντομία και λιτότητα του λόγου και τ’ αδρά του νοήματα,
ανάδειξαν τον Θουκυδίδη ως τον κορυφαίο ιστορικό του κόσμου όλων των
εποχών. Στο μοναδικό έργο του μας εξιστορεί με θαυμάσιο τρόπο τον
μακροχρόνιο εμφύλιο πόλεμο των Ελλήνων, που αποτέλεσμα του υπήρξε η
ανεπανόρθωτη εξασθένιση της Ελλάδος. Ανατρέχοντας στα απώτατα αίτια,
ο Θουκυδίδης εξηγεί τα σχετικά με την ανάπτυξη του Ελληνισμού από
τους αρχαιότατους χρόνους, περιγράφει τη σύσταση και την ζωή των
Πολιτειών - Κρατών, δίδοντας μας έτσι μιαν άρτια εικόνα της ζωής των
Ελλήνων. Η μετάφραση έγινε από τον Ι. Ζερβά. Τόμοι τέσσερις.
ΠΛΟΥΤΑΡΧΟΣ
Παράλληλοι Βίοι : Ο τελειότερος και σημαντικώτερος από τους
τελευταίους Έλληνες κλασικούς, για το ύφος, το απέραντο της σοφίας
του και των γνώσεων του και την αδρότητα της σκέψης του. Ιστορικός,
ηθικολόγος και φιλόσοφος, στα έργο του συμπεριέλαβε αμύθητο πλούτο
γνώσεων, δοξασιών και γεγονότων όλου του αρχαίου ελληνικού και
ρωμαϊκού κόσμου μέχρι των χριστιανικών χρόνων. Στους «Παραλλήλους
Βίους» του δεν βιογραφεί απλά, παρά κρίνει και συγκρίνει την ιστορία
μεγάλων Ελλήνων και Ρωμαίων ανδρών, περιλαμβάνοντας ταυτόχρονα κι
όλα τα σχετιζόμενα μ’ αυτούς και την εποχή τους γεγονότα, ολόκληρη
σχεδόν την πολιτική και κοινωνική και, εν μέρει, την πνευματική ζωή
της Ελλάδος και της Ρώμης. Έτσι, οι Παράλληλοι Βίοι» του αποτελούν
μιαν αισθητικά δοσμένη φιλοσοφική εγκυκλοπαίδεια της ελληνικής και
ρωμαϊκής ιστορίας. Η μετάφραση έγινε από τον Αλέξανδρο Ραγκαβή.
Ολόκληρο το έργο θα κυκλοφορήση σε 10 τόμους.
ΔΗΜΟΣΘΕΝΗΣ
Ο Δημοσθένης θεωρείται ως ο μεγαλύτερος ρήτορας του κόσμου κ’ οι
λόγοι του είναι το τελειότερο υπόδειγμα ρητορικής τέχνης. Οι λόγοι
τούτοι, δυνατοί και κυριολεκτούντες, ακαταμάχητοι στην
επιχειρηματολογία τους, είναι αληθινά καλλιτεχνήματα στοχασμού κ’
έκφρασης.
Ο περί του στεφάνου λόγος : «Ο περί του στεφάνου λόγος» είναι
απολογία του πολιτικού του βίου. Περιέχει τόσον μεγάλο πλούτο σ’
έξαρση και ρητορικά σχήματα, που μπορεί ν’ αποτελέση πρότυπο για την
διδασκαλία της ρητορικής τέχνης.
Οι τρεις Ολυνθιακοί: Στους «Τρεις Ολυνθιακούς» του εκθέτει,
αποκαλύπτοντας την έτσι στους Αθηναίους, την πολιτική και τους
σκοπούς του Φιλίππου, του Βασιλιά της Μακεδονίας, επικρίνοντας τους
ταυτόχρονα για την αδράνεια τους. 01 «Τρεις Ολυνθιακοί» κρίνονται
σαν οι κατ εξοχήν πολιτικοί λόγοι του μεγάλου αθηναίου ρήτορα.
Οι Τέσσαρες Φιλιππικοί: Αντίθετα, οι «Τέσσαρες Φιλιππικοί» του
αποτελούν δριμύτατην επίθεση εναντίον του Φιλίππου και ταυτόχρονα
πρόκληση σε άμεση εναντίον του ενέργεια των Αθηνών και των άλλων
ελληνικών-Πολιτειών-Κρατών. Οι μεταφράσεις των λόγων του
Δημοσθένους, ακριβείς, διατηρούν όλη τη δύναμη και τη ζωντάνια του
πρωτοτύπου κι οφείλονται στον Ν, Γκινόπουλο. Τόμοι τρεις.
ΟΜΗΡΟΣ
Τα μέγιστα κι ανυπέρβλητα ποιητικά μνημεία της παγκοσμίου σκέψεως
αποτελούν τα δύο αριστουργηματικά έπη, η «Ιλιάδα» και η «Οδύσσεια»,
του Όμηρου. Ό,τι δημιούργησαν οι αρχαίοι πολιτισμοί της Ανατολής σε
γνώσεις, θρησκευτικές δοξασίες, μύθους και σύμβολα, σε ηθικές
αντιλήψεις και σε τέχνη, πολλαπλασιασμένα από την πλούσια ελληνική
διανόηση και διυλισμένα από την καθαρή και λεπτή ελληνικήν
αισθητική, κατάληξαν στον Όμηρο, σαν απόσταγμα ποίησης,
πλαστικότητας και κάλλους. Έτσι τα δύο ομηρικά έπη αποτελέσανε και
παραμείναν έκτοτε δυο αστείρευτες πηγές κάθε τέχνης, ιδανικά κι
άφθαστα πρότυπα για κάθε ποίηση.
Ιλιάς: Το κυρίως ηρωικό έπος. Βασίζεται στη φιλονεικία μεταξύ
Αγαμέμνονος και Αχιλλέως, περιγράφει όλα τ’ αποτελέσματα και τις
επιπτώσεις που είχε στην τρωικήν εκστρατεία κι ανατρέχει,
επεισοδιακά, σ’ όσα προηγήθηκαν της εκστρατείας και στην εν γένει
ελληνική μυθολογία. Θεοί, ήρωες, παραδόσεις, περιπέτειες,
περιγραφές, αποτελούν στην «Ιλιάδα» έναν κόσμο που κινείται και ζη
μ’ όλη την ενάργεια της αλήθειας και μέσα στο άπλετο φως της πιο
υψηλής ποίησης. Η μετάφραση ρυθμική, και πιστή, του Ι. Ζερβού. Τόμοι
τέσσερις.
Οδύσσεια: Το πολυσύνθετο και πολυμερές έπος αυτό του Όμηρου
διηγείται την δεκάχρονη περιπλάνηση του Οδυσσέα, ύστερα από τον
τρωικό πόλεμο, επιστρέφοντας στην Ιθάκη. Οι πολιτισμοί, οι
θρησκείες, η Ιστορία, τα ήθη των τότε λαών, καθώς και των
μυθολογουμένων, περιλαμβάνονται και συμπλέκονται στην
αριστουργηματική, περιπετειώδη αφήγηση. Η έμμετρη μετάφραση, από τις
κλασικές πια της νεοελληνικής γραμματολογίας, έγινε από τον Ιάκωβο
Πολυλά. Το έργο θα κυκλοφορήση σε τέσσερις τόμους.
ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ
Ο πολυσχιδέστερος κι έγκυκλοπαιδικώτερος από τους φιλοσόφους όλων
των εποχών, που το έργο του υπήρξεν η βάση ολόκληρης της νεώτερης
επιστήμης και φιλοσοφίας.
***
Ηθικά Νικομάχεια: Πρόκειται για το πιο νεωτεριστικό έργο του μεγάλου
φιλοσόφου. Στα «Ηθικά Νικομάχεια» εξετάζονται, αναλύονται και
διατυπώνονται από θεωρητικής και, ταυτόχρονα, πρακτικής απόψεως, οι
αρχές της κοινωνικής και της ατομικής ηθικής. Η μετάφραση φιλολογική
και σαφής, έγινε από τον Κ. Ζάμπα. Τόμοι δύο.
Περί ψυχής: Στο πολυφημισμένο τούτο έργο του ο Αριστοτέλης διατύπωσε
τις μεταφυσικές θεωρίες του για την ψυχή, βασίζοντας τις στα
δεδομένα του φυσικού κόσμου και του ορθού λόγου. Οι αντιλήψεις του
υπήρξαν η αφετηρία των περισσοτέρων από τα νεώτερα μεταφυσικά
συστήματα. Η μετάφραση οφείλεται στον Π. Γρατσιάτο.
Μικρά φυσικά: τα πορίσματα των πριν απ’ αυτόν φυσικών και φιλοσόφων
και κυρίως τα συμπεράσματα της κολοσσιαίας προσωπικής εργασίας του
διατύπωσεν ο Αριστοτέλης στο έργο του αυτό. Έργο βαθύτατο και
διαφωτιστικό των τότε φυσικών και βιολογικών γνώσεων. Η μετάφραση,
με φιλολογική ακρίβεια και σαφήνεια, οφείλεται στον Π. Γρατσιάτο.
Αθηναίων Πολιτεία : Ιστορία πολιτική και πολιτειακή των Αθηνών, το
κυριώτερο από το μεγάλο περί πολιτευμάτων έργο του Αριστοτέλους.
Στην Ιστορία τούτη θαυμάζεται ιδιαίτερα η λιτότητα και η οικονομία
του έργου. Η μετάφραση έγινε από τον Ι. Ζερβό.
ΞΕΝΟΦΩΝ
Λαξευτής του λόγου, χαρακτηριζόμενος κυρίως για την σαφήνεια του,
την λιτότητα και την περιγραφικότητα του, ο Ξενοφών αποτελεί
υπόδειγμα της Αττικής καλλιέπειας κ’ είναι ένας από τους
μεγαλύτερους ιστορικούς και ηθικολόγους της παγκοσμίου
γραμματολογίας.
***
Απομνημονεύματα : τα «Απομνημονεύματα» του Ξενοφώντος είναι η
περίληψη της διδασκαλίας του Σωκράτους, του οποίου επίσης υπήρξεν
μαθητής, κι αναφέρονται κυρίως στις ηθικές αντιλήψεις του μεγάλου
φιλοσόφου. Η μετάφραση έγινε από τον Κ. Βάρναλη.
Κύρου Ανάβασις: Ιστορία της εκστρατείας του Κύρου του νεωτέρου και
κυρίως η αφήγηση της επιστροφής των δέκα χιλιάδων Ελλήνων υπό την
στρατηγία του Ξενοφώντος. Η περιγραφή των χωρών και των λαών της
Ασίας επιτείνει την ζωηρότητα του ύφους και το ενδιαφέρον τής
Ιστορικής αφήγησης. Μετάφραση Δ. Αναστασοπούλου του Αθηναίου. Τόμοι
τρεις.
ΠΛΑΤΩΝ
Στους θαυμάσιους διάλογους του ο Πλάτων απέδωσε την διδασκαλία του
Σωκράτους και διατύπωσε εξαιρετικής γενικότητας δικές του θεωρίες
για τον κόσμο και για τον άνθρωπο, για την ψυχή και για τον νου, για
την πολιτεία και για την ηθική, επηρεάζοντας
βαθύτατα τον Χριστιανισμό και τις ηθικές και κοινωνικές αντιλήψεις
των νεωτέρων χρόνων ως τις μέρες μας. Οι διάλογοι του αποτελούν
άρτια εγκυκλοπαιδική διδασκαλία της αρχαίας σοφίας, κ’ έχουν τόση
φυσικότητα, περιγραφή και χάρη, που μπορούν να χαρακτηρισθούν κι ως
φιλοσοφικά δράματα.
***
Φαίδων: Πρόκειται για υψηλή και βαθιά μελέτη περί ψυχής. Ο Σωκράτης,
ανάμεσα στους μαθητές του, στις τελευταίες ώρες της ζωής του,
διδάσκει με ηρεμία και γαλήνη τον θείο προορισμό του άνθρωπου και
φέρνει δυνατά επιχειρήματα για την ύπαρξη ζωής. Ύστερ’ από τον
θάνατο. Η λιτή δραματική αφήγηση του θανάτου του Σωκράτους, με
κώνειο, είναι από τις ωραιότερες σελίδες της παγκοσμίου λογοτεχνίας.
Η μετάφραση έγινε από τον Αρ. Χαροκόπο.
Κρίτων : Ο μεγάλος φιλόσοφος, παρακινούμενος από τον Κρίτωνα να
φύγη, για να μην υποστή την άδικη τιμωρία, αρνείται και εξηγώντας
τους λόγους διδάσκει γιατί και πώς πρέπει ν’ αγαπούμε και να
σεβώμαστε την πατρίδα και τους νόμους της. Μετάφραση Ν. Γκινοπούλου.
Θεαίτητος: Από τα τελευταία έργα του Πλάτωνος. Σ’ αυτό ερευνώνται τα
σχετικά με την ανθρώπινη γνώση και καθορίζεται το τι είναι επιστήμη.
Η ενάργεια της σκέψης, η βαθύτητα του νοήματος και η ακρίβεια της
φιλοσοφικής διατύπωσης κάνουν τον «θεαίτητον» έναν από τους
εξοχώτερους πλατωνικούς διάλογους. Μετάφραση Κ. Ζάμπα.
Κρατύλος: Με βαθύτατη παρατηριτικότητα κ’ εύληπτη ανάλυση στον
διάλογο τούτο εξετάζεται το πώς δημιουργήθηκε η γλώσσα, για το πώς
πρέπει ν’ αποβλέπομε στη μουσική ετυμολογία των λέξεων και ίσαμε
ποιο σημείο είναι δυνατόν να χειραφετηθή η σκέψη από τις ατέλειες
της γλώσσας. Μετάφραση Κ. Ζάμπα.
Σοφιστής: Πρόκειται για εξαιρετικά τολμηρή φιλοσοφική έξαρση προς
εξακρίβωση των ορίων της ανθρωπίνης νοήσεως, γι’ αυτό και θεωρείται
ως η μεταφυσική του Πλάτωνος. Σ’ ό,τι αφορά στην λογική του, είναι ο
πιο πολύτροπος και οξύς από τους πλατωνικούς διάλογους. Η μετάφραση
έγινε από τον Κ. Ζάμπα.
Πολιτικός : Στον διάλογο τούτο αναλύεται φιλοσοφικά η ανθρώπινη
ενέργεια στην πράξη και τη θεωρία, κι ο συγγραφέας, χρησιμοποιώντας
έναν μύθο, παρουσιάζει άλλο είδος, πολιτεύματος για να υποδείξη τις
ατέλειες των υπαρχόντων πολιτευμάτων. Έτσι, ο διάλογος αυτός
αποτελεί την κατ’ εξοχήν κοινωνιολογική μελέτη του Πλάτωνος.
Μετάφραση Κ. Ζάμπα.
Χαρμίδης: 0 «Χαρμίδης» αποτελεί επισκόπηση της ηθικής, κ’ εξετάζει
κυρίως το τι είναι σωφροσύνη, για να συμπεράνη ότι και αυτή, όπως
τόσες άλλες ηθικές αξίες, είναι σχετική και επομένως απροσδιόριστος
από πολλές απόψεις. Μετάφραση Άριστου Καμπάνη.
Ιππίας μείζων και ελάσσων: Στον «Ιππία μείζονα», ο Σωκράτης φέρνει
σε αντιφάσεις τον σοφιστή Ιππία, προκαλώντας τον να ορίση το Ωραίον.
Ερευνάται αν Ωραίον είναι το πρέπον η το χρήσιμο η το ικανό ή,
γενικώτερα ακόμη, αν το Ωραίον είναι το αίτιο του αγαθού ή, πιο
θετικά, αυτό που ευχαριστεί την δράση και την ακοή. Όλους τους
ορισμούς αυτούς, ο Σωκράτης τους ελέγχει ως αυτοτελείς,
υποδεικνύοντας εντούτοις ως κάτι ευχάριστο κ’ επαρκή για τον νου μια
τέτοια πολλαπλή και διαφορότροπη επισκόπηση των γενικών ζητημάτων.
Σε παρόμοιο συμπέρασμα καταλήγει κι ο «Ιππίας ελάσσων», ερευνώντας
όμως κάτι άλλο: αν και κατά πόσον η αλήθεια διαφέρει από το ψέμμα.
Μετάφραση Κ. Ζάμπα.
Φαίδρος: Περιμάχητος διάλογος, που από την αρχαιότητα κιόλας πότε
προκαλούσε τον έπαινο και πότε την επίκριση για τις παράτολμες περί
ηθικής ιδέες του, οι οποίες αναπτύσσονται τεχνικώτατα και με
παραστατικό λυρισμό. Πραγματεύεται τον έρωτα, το κάλλος και όλα τ’
ανάλογα ψυχικά συναισθήματα, αντικρούοντας και συμπληρώνοντας έναν
σχετικό λόγο του Λυσίου κι αποδείχνοντας, ταυτόχρονα, πώς η ρητορική
μόνο με τη φιλοσοφία μπορεί ν’ αναχθή σε τέχνη. Μετάφρ. Κ. Γούναρη.
Αλκιβιάδης Α’ Αλκιβιάδης Β’ : η αυτοεπίγνωση, το «γνώθι σαυτόν», κι
ακόμη βαθύτερα η θεώρηση του εσωτερικού κόσμου μας τίθεται στον
Αλκιβιάδη σαν αφετηρία και βάση της εξύψωσης του άνθρωπου. Αφού
διευκρινισθή πρακτικά, ότι χωρίς την αυτεπίγνωση δεν έχουμε ορθή
αντίληψη του δικαίου και του οφελίμου, μετά γενικεύεται η ιδέα της
αυτοεπίγνωσης και η ωφέλεια που έχουμε απ’ αυτήν παρουσιάζεται σαν
εκείνο που κατ’ εξοχήν τελειοποιεί τον άνθρωπο και που τον εξυψώνει
προς το θείο. Έτσι, οι αντιλήψεις του διαλόγου τούτου είναι ο
πυρήνας, μπορεί να πη κανείς, της Νεοπλατωνικής Φιλοσοφίας. Ο
συναπτόμενος διάλογος «Αλκιβιάδης Β’» ξεκινώντας από τ’ ότι οι
άνθρωποι προσεύχονται για να ζητήσουν πολλές φορές επιβλαβή
πράγματα, καταλήγει στ’ ότι αγνοούμε το τι είναι το ωφέλιμο και τι
το αγαθό. Η μετάφραση του Ν. Καζαντζάκη.
Ίππαρχος, Οι αντεραστές: στον πρώτο από τους δυο αυτούς διαλόγους,
τον «Ίππαρχο», ερευνάται τι είναι η αγάπη του κέρδους και, πιο
γενικά, η τάση του άνθρωπου να ωφεληθεί από τον διπλανό του και να
επικρατήση, και κατά πόσο μια τέτοια τάση είναι βλαβερή και άδικη.
Αφού αποδειχθή η σχετικότητα των παρόμοιων αντιλήψεων, συμπεραίνεται
ότι η φιλοκέρδεια είναι μια φυσική ανθρώπινη ροπή. Στους
«αντεραστές» εξετάζεται τι είναι φιλοσοφία και κατά πόσον και πώς
ωφελεί, κατακρίνονται δε αυτοί που την απλή πολυμάθεια την
παρουσιάζουνε σαν σοφία.
Ερυξίας, Αξίοχος, Αλκυών : Στον πρώτο από τους τρεις αυτούς
διαλόγους ερευνάται τι είναι πλούτος και κατά πόσον μπορεί να είναι
ωφέλιμος στον άνθρωπο. Στον δεύτερο, τον «Αξίοχο», γίνεται
επισκόπηση της εσώτερης πίστης που έχει ο άνθρωπος για την ψυχή και
η πίστη τούτη προβάλλεται έμμεσα σαν εκμηδένιση του φόβου του
θανάτου. Στην «Αλυόνα», ποιητικά και με κάποιον μυστικισμό,
ερμηνεύεται η μεταμορφωτική δύναμη της ύλης της φύσεως. Η μετάφραση
έγινε από τον Γ. Μάνεση.
Παρμενίδης: Ο Παρμενίδης και ο Ζήνων ο Ελεάτης υποστηρίζουν
δογματικά το ενιαίο του σύμπαντος, αποδείχνοντας με πλήθος
μεταφυσικούς ισχυρισμούς το αδύνατο της πολλαπλότητας των όντων. Μα
ο Σωκράτης, με αλλεπάλληλες ερωτήσεις τους φέρνει σε αντιφάσεις, για
να προκύψη τελικά ως βαθύτερο συμπέρασμα του διαλόγου, η σχετικότητα
των ανθρωπίνων γνώσεων και το σφαλερό κάθε δογματικής θεωρίας.
Συμπόσιον: Σε συμπόσιο, όπου γιορτάζεται η νίκη του πλουσίου
δραματικού ποιητού Αγάθωνος, οι συνδαιτυμόνες αποφασίζουν να
εγκωμιάσουν, κάθε ένας χωριστά, τον έρωτα. Τελευταίος μιλεί ο
Σωκράτης για να ορίση ότι ο έρωτας, όπως τον εννοούν όλοι, είναι η
επιθυμία του άνθρωπου για την ομορφιά. Στην διήγηση του περιλαμβάνει
τον μύθο της γένεσης του Έρωτα, γεμάτον βαθύ και υψηλόν μυστικισμό,
και παρουσιάζει ιδεολογικά τον ερωτικό πόθο σαν φιλοσοφική έφεση, ως
τάση προς ευδαιμονία και, μαζί, αθανασία. Ο ξαφνικός ερχομός του
Αλκιβιάδη, μεθυσμένου, που πειράζει φιλικά τον Σωκράτη, επιβεβαιώνει
παραστατικά τη σωκρατική ιδεολογία. Μεταφραστής ο Ν. Κουντουριώτης.
Ευθύδημος : Ο διάλογος αυτός αποτελεί σφοδρήν επίθεση και επίκριση
των αμφιγνωμιών, των σφαλερών συλλογισμών και της κενότητας της
σκέψης και των γνώσεων των σοφιστών, όχι τόσο των επιφανών και
φιλοσοφούντων, όσο των κοινών και ρητορευόντων. Ορισμένοι υπαινιγμοί
αφορούν στον Αντισθένη και στον Ισοκράτη. Μεταφραστής ο Α.
Χαροκόπος.
Μένων : Από τους πιο λιτούς πλατωνικούς διάλογους, που δείχνει,
εντούτοις, την ευρύτητα και την πολυμέρεια του μεγάλου φιλοσόφου.
Εξετάζει και αναλύει την αρετή, αν και κατά πόσον είναι έμφυτη στον
άνθρωπο. η μαθηματικά διατυπωμένη σκέψη, η αλληλουχία και η ακρίβεια
των συλλογιστικών επιχειρημάτων καθώς και η οικονομία του, που
περιορίζει αυστηρά το θέμα του, πλησιάζουν τον διάλογο αυτόν στην
λεγομένη, κιόλας, θετική φιλοσοφία. Η μετάφραση έγινε από τον
Χαρίλαο Παπαντωνίου.
Θεάγης. Περί δικαίου. Περί αρετής : στον πρώτον από τους τρεις
αυτούς διαλόγους, ο Πλάτων εξετάζει το τι είναι σοφία και αν μπορή
να διδαχτή, και θέτει σαν βάση της μόρφωσης και της επίδοσης του
ανθρώπου την εσωτερική φυσική κλίση του. Στον διάλογο τούτο γίνεται
πολύς λόγος από τον Σωκράτη για το γνωστό δαιμόνιο του. Στον δεύτερο
ερευνάται αν η αντίληψη του δικαίου είναι έμφυτη η επίκτητη, και
στον τρίτο αν μπορή να διδαχτή ή όχι η αρετή, για να κατάληξη στο
συμπέρασμα, ότι η αρετή είναι θείο δώρο. Μετάφραση του Σ.
Λιμπεροπούλου.
Φίληβος : Στην ερώτηση, που βασίζεται το αγαθό, ο Φίληβος άπαντα
προβάλλοντας την ηδονή κι ο Σωκράτη αντιπαραβάλλει τη φρόνηση. Κι
αφού δειχτή, ότι για τον άνθρωπο είναι σημαντικώτερη η φρόνηση, ως
κάτι πεπερασμένο και αντιληπτό συμπεραίνεται ότι ο συνδυασμός
φρονήσεως και αρετής οδηγεί στο αγαθό. Μετάφραση Κ. Ζάμπα.
Πρωταγόρας : Ύστερα από ωραία και ειρωνική περιγραφή των
επιδειχτικών και φαντασμένων τρόπων των σοφιστών, γίνεται συζήτηση,
ανάμεσα στον Σωκράτη και τον Πρωταγόρα, περί αρετής. Επιδέξια
φέρνοντας σε αδιέξοδο τον σοφιστή, ο Σωκράτης αποδείχνει πως η αρετή
είναι αυτοδίδαχτη κ’ ύστερα, μεταστρέφοντας τους συλλογισμούς του
την παρουσιάζει σαν αποτέλεσμα γνώσης. Μετάφραση Α. Χαροκόπου.
Κριτίας : Αναφερόμενος στη μυθολογούμενη χώρα της Ατλαντίδος, της
οποίας μας δίδεται ποιητική και εξαιρετικά παραστατική περιγραφή, ο
Ελάτων διατυπώνει εδώ το ιδανικό, κατά την αντίληψη του πολιτικό και
κοινωνικό σύστημα: έναν συνδυασμό μοναρχίας και ομοσπονδιακής
οργάνωσης. Μετάφραση Α. Χαροκόπου.
Λάχης: Ο διάλογος αυτός θέτει σαν βάση ανατροφής την ανδρεία, κι από
ηθική κι από υλική άποψη. Εξετάζοντας το τι είναι η ανδρεία και μην
καταλήγοντας σε κανέναν ορισμό, καταλήγει στο συμπέρασμα ότι οι
αρετές δεν μπορούν να καθοριστούν θεωρητικά και απόλυτα. Μεταφραστής
ο Άριστος Καμπάνης
Λύσις : Διάλογος μεταξύ Σωκράτους και ωραίων εφήβων στην παλαίστρα,
που ερευνά τα σχετικά με την φιλία που αρμόζει στους νέους απέναντι
των μεγαλυτέρων τους και, πιο γενικά, την φιλία σαν ατομική και
κοινωνικήν αρετή. Μεταφραστής ο Άριστος Καμπάνης.