125 quae
127 deforas
128 et quovis
129 guardare
160 menasti
162 cagarella
164 misserum... davantum
166 pone ginocchium
169 erat, cui tantum cognita zappa est
170 stat, velut usatur, suprema
173 huc Zambellus iens
174 fazzam
176 primo zappellans totus abassum
181 surgitur in colera, truccumque
182 cum quo... schenam fregare
_Dopo 182:_ post fregamentum vult leniter ungere spallas
184 sic ego formam
186 scordaris
188 domino facias
_dopo 192:_ quae circum fecit totum reboare palazzum
_dopo 194:_ praeterea multi canonorum sorba putassent
_dopo 210:_ non tamen ulla retro spingardae balla soravit
219 suadere bisognat
224 praetori mascherpam
225 sed tamen obscuras
226 cuncta recognovit magni saviezza
227 inde
228 in horrendo... carcere semper
229 gubernet
232 patrumque comando
233 saccum villae mandare casadas
234 sibi cagnettas
235 ficcatus in isto
236 ut, postquam Baldum tenet in presone richiusum
237 fit certus
238 streppet, scarpetque Cipadam
240 Veronam vacuis
241 Ferraram
242 nec sua spaventat solum nominanza Milanum
243 nec Romam solum, Napolim
274 diabli
275 ecce tuam portat furiis balzata ruinam
276 _manca_
277 coniux illa
278 te tam savium
279 furiosam
280 illi tuttavia
281 chiodum plantavit battere
283 spiccavit
284 diablam
286 quam modo stupparum magno sub
287 pensat fusumque reponere giusum
288 pariter zaffare
289 superveniens
291 cui stuppam... siccam
292 sic
293 sbombardans
295 scapolat, fugit
296 _manca_
299 velut falchettum merla rapacem
300 linum... fogatum
301 soror, mea cara sorella
302 parce, precor, heu me, quid saevis? triga furorem
308 sboffante
_dopo 319:_ sive canem potius mastinum, sive stiverum
325 et sursum
332 alio
335 saltans (gittaverat ante tracagnum)
336 grossam rapit illico petram
337 collaltram fronzanti murmure lanzat
338 tamen saltu scansat leggiadra gasonem
339 contorsit
340 eas velut inter cagnas fratta
341 pedegiunto
342 graffantes... perque camoras
343 forfice
345 polzinorum squadras insemina
346-48
appizzare simul crudeli Marte baruffam:
altera natorum nimium zelosa suorum
it cro cro resonans, cristamque superba levatam
gestat et incontra se se parat ire nemigam.
Altera quae cernit procul adventare bataiam
non fugit, at plumas spennato ventre rebuffans
castra movet, dirisque fremit raucata menazzis.
Denique concurrunt, raspis grassantur aguzzis,
inque vicem duris spennazzant corpora becchis.
Qualiter apparent hae fractis denique pennis,
sanguineis oculis, cristisve, cadentibus alis
349 Berta et Laena domarant
350 audito interea
351 illas
352 cagnina
370 pro bretta aut scuna quantillum
382
suscipiat largam per drittum perque roversum
vendettam, dulcemque ontam plus nectare, plusque
melle saporitam, dicens non esse miorem
bocconem mundo, quam quem vendetta menestrat
388 fraudes... disponere
391 parecchiavit rocchis, circumve murais
394 tanquam philosophans
_dopo 397:_
hunc neque per fiancos, perque aures, perque galones
battimenta movent, nec paia brusata, nec altrum
merscalchi inventum compellit inantius ire
400 tu melius, Cingar, scis, nosti, saepe
402 te mulina uxor, tua te Gnesina
404 namque diu fama
410 longo
435 clarae nominanza
436 Curtatoni
438 in illius stet
441 scroffa
444 vostra
446 animi
449 et vestram sic sic abbarrat
450 Ah, Tognazze
_Segue l'esametro:_ et quae corda nimis tiratur denique schioppat
451 sconsolata domus sola est, Tognazze, vocanda
452 robbas
454 partem, vita genus omne careret
455 _manca_
456 non vir supportat diri cruciamina partus
458 totaeque
459 _manca_
464 at vir
477 nummos
494 bene facta
497 poltrones o sine freno
500 volo
502 quae stentata domi remanet, centumque facendas
503 faciet quod in unam... horam
504 pignattam
505 infans in cuna gnavolat, vult suggere cizzas
506 panis toccum
508 chiozzaque pullinos... deffendere
510 cosas facit uno foemina trattu
511 trat praesta
512 illico cum semolis miscet
513 mittigat infantem
514 smerdolat et modico fanzullum pane tasentat
515 quo facto egreditur, pit pit pronuntiat ore
517 en quantas pariter cito terminat illa facendas
518 quis vobis quaerat capitis
519 quis massarias nettas faciatque politas
522 _manca_
525 longo
526 vosque galantum
_dopo 530:_ seu Brognolinam, seu Moram, sive Bonelam
534 illius posset laudare saperum
535 _manca_
536 quae centum pegoras hora... in una
_Seguono gli esametri:_
heu quam bella fuit tu scis, tu, Berta, provasti.
Cui caput aguzzum Zenovae, cui fazza botazzi,
cui nasus drittus rampini more colabat
semper aquam roseam gozzantem supra menestram.
Nec sibi stretta fuit nimium bocchina, quod ipsas
quando sgregnabat geminas toccabat orecchias.
Sat pulchros oculos habuit sua testa ficatos:
alter gazolus, niger alter, sguerzus uterque.
Quos inficcatos mihi quando tenebat adossum,
non bene scernebam si me guardaret an altrum.
_Dopo 540:_
absque orecchino nettare potebat orecchias,
longis namque ongis fecisset pectina corni
541 narrarem
542 eam, me me disnembolo totum
543
tantos costumos habuit quod quisque stupebat,
deque suis pedibus stranium spirabat odorem
544 simulat crepanti pectore
545-46
Est verum--dixit--quod talem perdere donnam
stat grandis iactura tuae, Tognazze, casadae
547 robba quidem vadit
548 una magistra
549 dolere
550 sume... Tognazze, morosam
552 genus asbaccum
554 quanta fuit quondam, nunc est, erit inde, donarum
555 ut illa
558-59 illico se partit, fabricatque sacenta merendam
560 ergo Comina satis cantasti, Berta domandat
561 _manca_
562 fumat tibi.
LIBRO SETTIMO
1 sapientia
3 _manca_
4 sentire
5 vecchium giurans alias
6 inque satis bellum illum tramutasse capronem
_Dopo 7 comincia l'invettiva a' vecchi pazzi che il Folengo credè poi
meglio inserire nella chiusa dell'episodio di Tognazzo beffato: cfr. i
vv. 382-427_
8 gradans
9 cunctas ingenii decrerat sponere forzas
10 perdere vitam
11 qualiter isbrighet de stento carceris illum
13-15 cum quo de Baldo mala millia dire comenzat
16-18
quod ladronus erat, quod fur, quod forca, quod omni
stercore puzzabat, quod habebat, habetque ribaldus
mille satanassos in testa et corde ficatos
19 quod centum meritat mortes, quod mille, quod octo
20 quod centum cinquanta
21 giotoncellus
22-26 talia cum secum tacito cantone loquebat
28 dicam, dum tecum teneas
29-32 _mancano_
33-34 dic, Tognazzus ait, iuro non dire neguno
35-43
Cingar suspirans dixit:--Male quippe libenter
officiuin perago trucimani seu tabacchini
45 (quandoquidem Baldus moriat) desistere nolo
46 _manca_
47-48 Berta tuum penitus cruciatur propter amorem
50 habet certissime
51 _manca_
52 portat meschina magono
53 clamat... bramat et optat
54-55
semper flet, luget, suspirat, pectora pugnis
martellat, dubitatque suum quod spernis amorem
56-57 formose (_invece di_ mi belle)
58 Ganimede
59 ne me dispresia, ne dulcis bocca refuda
60-61 _mancano_
62 nil dormire potest, noctu te pensat in omni
63 _manca_
64 multiplicat per tantas passio doias
65 heu heu... meschina
66 illam de tantis cerco distollere brighis
69-70 si Baldo mancante bramas suus esse maritus
71 talem Cingar aquam pedibus dat
72 brodicus ut vecchius magis altus crescere possit
74 distaccat
75 quod
76 turdus se rete
77 gulosa
78 muscaque
83 potest quod
84 appetat
99 sententia Typhis
_Dopo 107:_
quid valet ad vinum nostrum vernazzia Voltae?
aut ea qua tantum bressana Celatica bravat?
extollunt alii colles vallemque Romagnae,
dant alii vantum Gardae, rivaeque Saloiae,
a napolitanis laudatur Terra Lavoris,
atque zenovesis sua piena rivera narancis:
nostra sed avvanzat cunctas possessio terras.
_Dopo 108:_ quarum nunc Cervam tauro succumbere feci
109 hae faciunt multas mascherpas
110 plures
111 domus est, levibusque
112 tenuis
113 coctis tota est... matonis
114-15 tectaque de cuppis centum cinquanta teguntur
117 rastillia, zappas
118 marrazzosque, segas
120 ceppos
121 tenaias, chiodos
124 narrando tibi... fastidia, Cingar
125 nostrae stant
129 rotae formam... pressare
_Dopo 138:_
non est ulla quidem tellus aequanda Cipadae:
taiat abundanter frumentum, lignaque boschi.
Mungit abundanter vaccas, facit inde recottas,
suntque cipadenses apti studiare terenum.
Alter habet vantum melius fossata cavare,
alter arat, bassumque tenet, calcatque gumerum.
Qui novit melius vignae podare maderos,
qui melius stallam grassis nettare boazzis,
pinguificoque ruto campos implere strinatos.
Attamen istorum sum primus, sumque magister.
148 talia parlo
150 vade, precor
152 quantas in coelo stellas vampare videmus
156 et bastardellos dat quantos Roma quotannis
157 et vermocanos trat quantos Bergama tellus
158 quantas brusavit Piamonti patria stryas
_dopo 159:_ quantos Bardellae piccat provincia ladros (_cfr. 161, dove
Cipada sostituisce Bardella_)
160 buttant hinc inde
162 marzas
163 zaffi, nautae, gentesque gabellae
_dopo 164:_ et quot gallinas furasti denique, Cingar
167 brazzato
169-70 Cingar promittit, quamvis attendere non vult
171 vadit et in pressam
173 manus primum, sursumque brasolas
174 bistirat calzas
175 quaerit
176 ostentatque albam
177 palpat canos, grisosque tosottos
189 beverare frequenter
198 dotone decorum
204 linit
205 pectinat in
212 villica turba sub ulmis
214 Berta polita secuta est
215 atque hi ballantes stabant
216 strepitu tanto
217 hic drittum charam saltum
218 capriolam pirlando per aëra
219 tundo
223 seu spingardoium, seu spagnam, seu
224 mazzacroccam, seu moscam
225 multi iam nimio facti sudore fiacchi
226 per betolas intrant, cyathos
227 forzas... virtusque
230 clamitet altram
231 iamque retornarat
232 homines
233 pugnale galono
234 bravazzumque
235 _manca_
245 saltatque legiadrus
248 ballum reliquis bravando
250 egreditur stallam, materno lacte cibatus
271 suspirans
272 spudat carlinis similes, similesque
274 non
275 sese moveat tres
276 tacito sub pectore parlat
278 iam plures ante giotones
279 gazani
280 menestram
281 _manca_
282 credit... ridere
285 vadit arentum
286 simulans
287
quid tardas? quid stas? non Bertam cernis adesse?
illa cupit, si vis, tecum ballare trehoras
288 sic dicens passat... dixisse
289 Tognazzus non bis cosam sibi dicere fecit
291 faciens
292 levam porrexerat illi
325 manicam
326 neque... neque
327 _manca_
328 erat, stringasque molarat inantum
329 extemplo Cingar properat, nodumque
330 snodat et altandem nudus pover ille
331 usque ad
332 risarella
333 quod
334 volens cum corpore nudo
335 quemquam... coperchium
_seguono i vv. (cfr. 338-39)_:
sic ad calcagnos bragas oselazzus habebat
ut quando in stuppis galletti gamba ligatur
336 unde pians cursum talem dedit ante stramazzum
337 quod tamburrinum sonuit sua panza cadendo
340 concurrunt omnes nudum guardare Tognazzum
341 oy oy quae cosa novella est
342-44 _mancano_
345 ipse manum supra nummos, bursamque
346 _manca_
347 suum morzavit amorem
348 amor: pudor hic superavit
349 pede saltatus... recedit
351 lassat genitalia
352 vidi maium
353 quae sine cautela cuppis cimigasset ab altis
355 heu pro vergogna caput in tellure ficabat
356-57 tollere non audens oculos, sic ille gemebat
358 coepit
_dopo 373 i vv. (cfr. 426-27)_:
o nimis improprium senibus, vecchisque bavatis
pectus amoroso plenum gestare brusoro.
Id ratio prohibet, vecchius marcescit in annis,
fert ad calcagnos cassam guardatque sepulchrum
383 _manca_
384 _il passo corrispondente della Cipadense in principio del settimo
libro s'apre col verso:_ non ego parlabo saviis temeraria vecchis
386 at vobis dico ranci, vecchique galosi--
388 tua collera
389 geris tecum... tergore cassam
390 sed quia bertinam tua fert iam testa
391 sed quia te praefers rapefacta
392 ac si consistat grisis saviezza capillis
_dopo 425:_
bella iuventutis rodunt solatia freschae,
gobbati, sguerzi, ranzi, cornuque sonantes,
invidia quoniam tabescunt, toxica mangiant,
suspettant miseri falsum, morsique remordent.
Hi tamen annorum calcati pondere centum
ducunt uxorem, non quam premit etyca tussis
sed frescam, solidam, sed quae (si mundus abassum
caschet et humanae pereat raunanza brigatae)
sola restitueret nostram bona soccida gentem,
at cito capreolos generat sibi vigna petulcos,
multaque materies cornarum crescit in altum,
ne desit fabris propter manegare marazzos.
Sed iam dicendum nostro de Cingare tandem.
428 _manca. La Cipadense, avendo premesso l'invettiva a' vecchi,
imprende senz'altro la narrazione dei tiri di Cingar a Zambello,
facendo seguire al 382 il 429, che offre la sola variante di_: qui
quoque _in luogo di_: en quoque
430 ut quoque Zambellum faciat sibi rumpere collum
431 qui
432 non manet in stroppa, nimio sburlante talento
435-36 Laenam: nos, inquit, habemus
438 facit ulterius
440 pergam... trafigabo
441
tu tamen interea fusum; tu guindala, spolam,
tu naspum, roccam, noctuque diuque frequenta
442 faciemur... reges
444 operanda tibi cagione
445
quaecumque comandas,
quando, marite, meum voias satiare talentum (_cfr. 448_)
446 scis quod me voluit cum grosso battere truso
447 deponere tantam
449 fac penitus contra vaccam vindicta fiatur
450 proprium si temnis
_dopo 450:_ Hic mihi despectus non supportabitur unquam
451-54
Zambellus ei:--Mala foemina semper
Berta fuit, faciam vindictam, pone pauram.
Ergo simul tacitis artem reperere susurris
457 casam... pleno cum
462 talem Zambelli
488 mittere
490 intereaque... isto
491 Cingar enim... bagnatam
492 dummodo fazzolo
493 scoprens
495 quod fors parebit cunctis ad credere durum
496 _manca_
497 Berta quidem te te studio ringratiat omni
498 quam sic fecisti tanto de munere
500 attamen experiens nunc rem cognovit
501 quidquid supra... cagabas
502 crede mihi, semper vaso servavit
505 poteris vendens spazzare carognam
506 me buttare viam faceres bragalia, Cingar
507 si te pensarem quod cago vendere
508-9 _mancano_
510-16 Cingar ait: Cur non? provam, Zambelle, videbis
517 sic ait, extemploque trahit deffora spinettum
518 medio fundamine vasis
519 foras tunc puzza liquescere coepit
520 Zambellique suo nasum percussit
521-23 _mancano_
524 pissasanguis, dixit, iam
525 stoppa cito, merdas odor indicat, oybo
526 castronus
527 merce quatrinum
528 _manca_
529 mecum venias, miranda videbis
533 palesat.
_Segue l'enumerazione degli oggetti esposti nel mercato:_
Stringas, cordones, borsellos, cingula, guantos,
taschellas, scufias, scufiottos, cultra, guainas,
carneros, fibias, calamos, calamaria, cordas,
pectina, specchiettos, rubebas atque sonaios,
boccalos, basias, urces, magnosque cadinos,
cantara, scudellas, piattos, orinalia, testos,
zuppellos, scarpas, soverettos atque stivallos,
martellos, falces, diversaque ferra, badilos,
salsizzas, trippas, plenos de carne budellos,
verzas, lactucas, ravanellos, porra, scalognas,
gallinas, ochas, anedrottos atque capones,
casos, casettos, bottiria fresca, ricottas,
unguentos, bisulos, petras, dentesque cavatos,
radices varias, herbas, curvosque bragheros,
telas, bisettos, fusos, capisteria, roccas,
atque pivas illas per quas crysteria ponunt.
Hic homines tandem venalia quaeque palesant.
541 vocablum
542 Cingaraque astutum cito
543 qui dicebat... esse daveras
544 tunc prius extremis digitis in mella ficatis
547 tantum gustat
548 bugiam
549 ducattos
550 _manca_
551-52
sborsat et hos tirat Cingar, tiransque giotonus
lamentatur eum pocam sborsare monetam
553 dumque
554 sibi
557 nunc redeo, quosdam... facendas
558 inde meam reddes brentam quum venero nunc nunc
562-68 _mancano_
569 maxima Zambellum maravilia coeperat ergo
570 mercatumque suae vult... carognae
571 magnum puzzanti fece tinellum
572 per gentes, quocumque meat, Zambellus amorbat
574 hac de materia
575-78
pervenit in piazza, studiat cercare per omnes
botegas, dicens:--Vultis comprare tenellam
atque saporitam merdam? modo fecimus illam;
non nisi doverum tali de merce domando
582 quem modo
583 sub fecis pondere
595 sinit
604 quid sit tantus rumor
608 inquit
609 Cingar, fuit ille ribaldus
610 tantas voluit
611 at puzzae
612 Zambellum manibusque
613 illum communi fecit presone
614 id novit, non restat more
615 Zambelli uxorem Laenam accattare caminat
616-18 quae stabat tristis, plorans mala fata mariti
619-20 nec scit partitum retrovare ut liberet illum
621 sugatque bagnatos
622-23
cum spudazzo oculos, monstratque dolere sodalis
damna sui, quo non fuit alter charoir unquam
624 sed
625 _manca_
627-29
namque diu totam verax it fama per urbem:
quod Zambellus erit penitus damatina picatus
630 miseram, clamat bona femina, mortua
632 dicens chioccat manibus, squarzatque capillos
634 Cingar ait lachrymans: Heu, cara sorella
636 _manca_
637 canaia
639 ecce tibi sforzabo tuum tornare maritum
642 _manca_
643 dono tibi tascam, dono
660 trudi
669 truditur
673 ipse scio
674-75
quod tibi sfalsasti trutinas, scarsasque bilanzas
semper habes, stronzosque canis, stercusque caprarum
677 ac unam pro alia... robbam
678 nunc
679 contra centum... testes
680-81 _mancano_
685 sic parlans Cingar multa ragunante brigata
686 et celerans
687 cagarella... plena timoris
688 _manca_
689 se tenet
690 _manca_
691 non memorat falsas nunquam tenuisse staderas
693 vexatio tandem
694 continuo currit post tergum Cingaris, illum
695 sic vocat
699 firmat... domandat
700 rogat supplex, faciens
701 o compagne
703-7 ah rogo, ne accuses modo me de crimine tanto
708 mox aliquod
715 vilanum
716 spesiis
726 esse bonhomme
741 ergo vale, vadam... et heus tu
742 iam mecum speciare veni
744 Cingar cuncta provat
746 Zambellum, Lenaeque remittat
747 quos illa... borsa
748 quosve spetiarum sborsare paura coëgit
749 stomacatas... brigatas
750 ecce meae musae nasum
_dopo 751:_ ponimus historias per vera vocabula veras
752 et magis.
LIBRO OTTAVO
13 gazano
16 celebratior
21 et veluti
23 piliavit
30 toiat
59 pensasses esse
_dopo 140:_ forte creaturam disperderet illa fadighis
141 atque abortivum
443 quos
506 robbando
507 conzando
598 causaque... fuit
608 piatellum
642 bos, vel mula, vel altrum
643 hoc dicto
644 quo non bisognat
645 cunctis datur
_segue il v._: non campanello pulsatur ianua, dico
646-47 introit ac tornat vel mas vel foemina semper
649 unus enim
650 hic spazzaduris, paleis, strazzisque coperta
_dopo 651:_ sentiturque gravis multo pissamine tuffus
_Dopo 654:_
Non sunt ex illis non sunt, mihi credite, sanctis,
qui quo plus fiunt ricchi, plus debita crescunt:
namque tyrannorum cercant satiare golazzam.
Non quos tam bravos facit alta scientia Scotti:
dico bravos verbis ac spadis quando bisognat.
Non quos doctores Thomasus fecis Aquinus,
dat quibus officium Gesiae deffendere statum,
ac inmitriatas asinis imponere stryas.
Non quos ad fiancos cingit centura corammi,
et cordovanus vix unus sufficit illis.
Non quos ad coelum barozzus portat Heliae,
deque manu Mariae vantant habuisse gonellam.
Denique non omnes illi, qui sponte sequuntur
pauperiem, per quos cercantur ad ostia tocchi,
deque pitocato se tantum pane saginant.
Non sunt Mottellae, non sunt hi denique fratres.
Non scapuzzini sancti, qui sponte famescunt,
sponte sitim tolerant, freddi caldique travaium.
Non altri quidam, quibus est tantummodo curae
vivere contenti, quamvis sotosora butetur
mundus hic et ista haec plenissima gabia mattis.
Hi spannam nec habent, debent nec habere tereni,
quaeve humeris ponunt aliorum pondera (sicut
hos Pisanella docet, vel Clementina maëstrat)
hi primi faciunt, nec possunt fallere iotam:
nam prius exemplo, verbis nos inde reducunt.
Orphanulos viduasque tegunt, solantur, adornant
moribus et Bibiam vechiamque novamque palesant.
Tum per cantones gesiarum, perque capellas
centum cassettas taccant, ficcantque pilastris,
pontificum larghae pendent ubi mille bolettae,
pro quibus ad nostras datur indulgentia culpas
678 magis... magis
730 arboreis truncis, nec non in
731 falsa Cingaris arte
732 quod propria fratres Mottellae.
LIBRO NONO
71 quidam, quo non poltronior alter
114 occidendus
236 patenam populo
_dopo 240:_
sed quid non dixit Martinum contra Lutherum?
quid non contra alios bravos de gente todesca?
340 coniunx Laena fuit Iacopino vendita praeto
_dopo 353_: et quot menzognas dicit Comina Cocaii
366 dicere pazzus
397 nostro
_dopo 450_: Titire, tu patulae pro nugis Maximiani
494 donet solo
526 o pedocchiorum.
LIBRO DECIMO
4 obscura Baldus
7 tandem
13 franceschinos
23 his tantum braga
49 portanti more bubini
_dopo 51_: Paulus heremitus, sic sic hipocriter ibat
87 meus fieri
172 hunc magni fecit
173 de sacristia
181 et
_dopo 197_:
nos quoque de sfodro sciremus ducere spadas,
atque lupi zuffum nos vidimus ante capuzzum
209 schioppis, manuumque spadonis
218 fac, o bona
238 pascere mulos
239 aut asinos, magna est
241 biassat
259 velle dinaros
265 parecchiat boia solarum
283 audit apertati
290 non potuit
297 ritirans
298 guisam nullam curans intrare
302 portazzam, scuroque capuzzat
306 reverentia
307 barbottatque pater nostros
341 voce misellum
349 pasceret omnes
371 tercentum
395 potest nimia stracchedine drittus
398 in corpora forzas
404 nullam pavefacto pectore parlat
406 Baldum, quo valde pavescit
421 tu... dedisti
422 comandasti
430 reverentia
_dopo 441:_ non meritat forcam sed centum mille cavestros
466 remansit
502 enses
515 brandum
LIBRO UNDECIMO
20 Orlandior alter
21 _manca_
38 ducatos
52 ostus quo non sassinior alter
56 praemia chiedit
71 pellit
94 praestare
117 quantis rocca capi posset foltissima Bressae
179 dishastatum est
_dopo 181_: hic spezzat scudos, maias sfrantumat, apertam
183 nigunus
202 moriat penitus furibunde spedazzum
217 centosque pugnales
231 infilzando
237 fors quaranta viros colpo... in uno
288 bufallazzi
293 _manca_
299 relaxat
304 atque prior Baldo
335 biassant
351 clamat: Certemus, Balde, sperono
371 sexaginta viros
374 parecchiat
380 contra bis mille repugnant
390 armisque todescos
391 probis potuit superare Cipadam
_dopo 421_:
inde cadaver agens intornum more vocantis
strozzeri augellum, bis, terque quaterque rotavit,
fecit et altanae cimare cacumina turris,
quo iactu stupuere omnes et apena volebant
credere quod propriis oculis tetigere videndo
_dopo 452_: et scorticabat populos, inopesque brigatas
453-58 _mancano_
478 ut
479 cui respondere
482 mercadanta
_dopo 504_: imo pregant ut eos faciat sibi rumpere collum
514 ducatos
_dopo 524:_
tempore quo fulmen montagnas Pelion, Ossam
diruit a bassis radicibus, ipsaque sparsim
marmora schittavit per drittum perque traversum.
LIBRO DUODECIMO
89 peragrantes
147 soppiat
_dopo 340_: sors sua stat contra gregum giostrare levantum
350 Ostrus
_dopo 361_:
spongosas alas pandit, gravidasque pioggae,
quo spirante vides venetas plorare muraias,
malvasia tamen sola est, quae partibus illis
Sirocchi solet humorem scazzare cativum
378 disramat laceras
484 pelagus, tangit quoque fluctibus astra
490 datque piottae
505 (NOTA DEL TRASCRITTORE) _La numerazione dal 505 in poi
nell'originale è sfasata di un numero. Il verso segnato 505 è in
verità il 506, e via di seguito. Abbiamo ripristinato la numerazione
corretta, rinumerando le note seguenti._
521 cunctis sua vota
537 heremitus
_dopo 538_:
cilicium portare super dobamenta camisae,
et sibi cum cauda vulpis chioccare culattas.
LIBRO TREDICESIMO
3 tenet
132 dedentrum
_dopo 291_: seu sit Commardion, seu sit Bergnacca Bolognae
328 Fedrico
_dopo 345_:
nauticus instrepuit clamor, responsat ab alto
Echo gemens scoio, quae dum videt ire Lonardum
Narcissum ah memorat, Narcissum nympha ricordat
376 subdolus arridet[1]
[1] Con poche varianti i vv. 376 sgg. del canto di Giuberto furono
dal F. inseriti nell'operetta pubblicata insieme col fratello
Giovan Battista: I. B. CHRISOGONI FOLENGII mantuani anacoritae
_Dialogi quos Pomiliones vocat_. THEOPHILI FOLENGII mantuani
anachoritae _Varium poëma et Ianus_. In fine: _In Promontorio
Minervae, ardente Sirio, 1533_. Vi appose il titolo strano:
_Metaphora de iis quos ad magistratum se contulisse poenitet_.
_dopo 382_: