En hoe is hulle uitgesterwe? Uitgeroei deur die koeël van die
Blanke! Die geskiedenis van daardie moord is nie plesierig vir
ons Blankes om te lees nie, noudat ons nie die skade wat die mense
veroorsaak het, kan voel nie. Gruweldade was daar in oorvloed! Die
Blankes het maar hier te werk gegaan soos in Australië en ander
lande waar Europeane 'n lae ras kleurlinge tref, ja, soos hul twee-
of drie-en-twintig jaar gelede weer in die Langberg gedoen het. Ons
kan maar herhaal wat Mark Twain, in sy ligsinnig geuite, maar raak
en fyn-uitgedagte sinne geskrywe het in sy skets van die verhouding
tussen die eerste Australiese Koloniste en die inboorling:
"More promising materials for a tragedy could not have been
gathered together."
En soos dit in Australië 'n treurspel afgegee het, het dit hier ook
maar 'n treurspel afgegee. Vir ons doel is dit gelukkig onnodig om in
besonderhede in te gaan. Dit is politieke en nie kultuurgeskiedenis
nie, en 'n donker geskiedenis met maar weinig ligstrale daarin; maar
daar dit tog die uitwerking is van 'n stryd tussen die kultuur en
beskawing van die Blanke teen die beskawing en kultuur van die Sonqua,
om hom sy deftige naam te gee, sal dit miskien toepaslik wees om twee
uittreksels te gee uit die werke van twee Engelse skrywers voordat ons
die gordyn laat sak op hierdie onaangename tonele in die geskiedenis
van ons land.
"Is it not the fate of the savage and uncivilized on this earth to
give way to the more cunning and the better informed, to knowledge
and civilization? It is the order of the world and the right one:
nor will all the lamentations of a mawkish philanthropy, with
its more absurd or censurable efforts, avail one jot against an
order of things as wise as it is assuredly established."--[Sir John
Ross--Narative of a voyage in search of a Northwest Passage--1835,
bds. 257.]
Sprekende oor die uitroei van die Tasmaniërs, sê Sollas in "Ancient
Hunters and their modern Representatives":
"It is a sad story, and we can only hope that the replacement of
a people with a cranial capacity of only about 1200 c.c., by one
with a capacity of nearly one-third greater may prove ultimately
of advantage in the evolution of mankind."