Scriptum est eidem (Justitiario terre Bari). Si regis eterni dextera de
qua regnorum nostrorum sceptra suscepimus debilitata non creditur, nec
illud etiam rationabiliter ambigetur, quin qui sub ejus potentia reges
et regna incuriose subegimus, rebellem regni nostri parctiolam eo nos
dirigente qui statuit, viribus nostris adhibitis, facile subigamus;
nec opus est ut credimus prudenter instruere unde sic..... servilis
contumacia rebellium nostrorum Sicilie cursu jam imminente teneri
potentie nostre laqueum et scuticam debite correctionis evaserit.
Scilicet omni et usque ad ultimos orbis angulos fama pertonuit, quod,
cum instanter quasi postquam predictam insulam generaliter rebellasse
didicimus, potencie nostre viribus illuc in parte trajectis, civitatem
Messane, velut ydre caput, tam arcte obsidionis in impugnationis
instantia premeremus, ut jam velut elisis faucibus et in emissione
spiritus singultiret, subito vir nobilis dompnus P. tunc rei Aragonie,
hic qui nobis nunquam alicujus odii signum ediderat, immo precipuum se
confitebatur amicum, honoris sui prodigus, ac juris et ritus gentium
imprudenter oblitus, insulam ipsam latenter ingrediens, ostem sese
nobis obtulit improvisum. Propter quod nos instanter oportuit bellum
nostrum aliter integrari; protinus itaque conversi in eum potentie
nostre consiliis, ipsum usque Bordellum in guasconie fines, ubi
nobiscum ad pugne iudicium cum centeno hinc inde milite personaliter
adesse juravit, venatione sumus sollicita persecuti; eo tamen contra
religionem prestiti juramenti, non sine fame sue pernicie jurate pugne
judicium declinante, mora nihilominus in partibus ipsis pertraximus
usquequo de invasione regni sui, quod ad Romanam tenebat Ecclesiam,
justa dispositione domini nostri summi pontiticis, per magnificum
principem dominum Philippum regem Francorum illustrem comitum (sic)
dominum ac nepotem nostrum et nos deliberato consilio ageretur, quibus
effectum est, quod ejusdem Regni per predictum summum pontificem in
Karolum dicti regis Francorum filium collacione translata, idem,
rex regnum ipsum, iam per ejus capitaneos ex diversis partibus
potenter invasum, vere futuro proximo, sic duce domino personaliter
aggressurus, ut idem Petras proprio Regno careat qui sic imprudenter
manus injecerat (in) alienum. Hiisque itaque consulte dispositis, ad
partes istas immediate reduximus; bellum expeditum et liberum contra
Siculos resumpturi: quo quidem cum instanter trajicere crederemus,
annone coegit inopia quod transitum nostrum in predictam insulam usque
ad predicti proximi futuri veris initium differamus; si nobis interim
de annona, maginis et singulis necessariis...........quod nos nihil
impediat vel moretur quod rebellibus domitis, finem demus laboribus, et
statum fidelium in cultu pacis et justitie componamus. Verum cum tam
arduum amplumque negotium sine fidelium nostrorum subsidio comode geri
nequeat; firmamque geramus fiduciam, quod in necessitatibus omnibus, ac
specialiter in hoc casu, in quo non minus eorum quam nostram vertitur
interesse, a quo..... ecclesie vel ecclesiastice persone non redduntur
immunes, ipsos in veniat nostra serenitas liberales, generalem
subventionem eisdem nostris fidelibus citra farum propterea providimus
imponendam; fidelitati tue presentium tenore mandamus, quatenus,
informati primo per sparanum de Baro militem, juris civilis professorem
magne Curie nostre Magistrum rationalem, dilectum consiliarium,
familiarem, et fidelem nostrum, de hiis que sibi circa id in
jurisdictione tua per nostram excellenciam committantur, subvencionem
ipsam in terris et locis decrete tibi provincie, juxta quantitatem
taxationis anni proximo preterite duodecime indictionis, quam tibi
per cedulam sub sigillo nostri culminis destinavimus, et ultra id ana
tarenis tribus et granis septem per unciam, in singulis videlicet
terris et locis, per sufficientes et ydoneos taxatores et collectores
in consueto et competenti numero eligendos per universitates terrarum
et locorum ipsorum, taxari et recolligi facias, cum studio et
sollicitudine opportuna. Recipiens ab eis corporalia juramenta, quod
pecuniam ipsam ultra ana granos duodecim per unciam pro expensis
eorum, inter homines terrarum et locorum ipsorum bona burgensatica
ibidem habentes, sive ibi sive alibi habeant incolatum, consideratis
facultatibus, familiis, et condicionibus singulorum, prece, precio,
timore, gratia, odio, et amore pospositis, personaliter et fideliter
taxent, studiose recolligant, et tibi sine obstaculo retencionis
assignent; quam tu, pro ut successive receperis, nihil inde retines ut
pro quibuscumque serviciis prorsus expendens, ad cameram nostram penes
nos statutam, per fideles et sufficientes nuncios destinari curabis.
Ita quod, ad plus usque per totum proximo futurum mensem februarii,
totam pecuniam ipsam ad eamdem cameram nostram mittas: facturi fieri
de particulari taxatione ipsius pecunie cujuslibet terre vel loci,
quaternos consimiles quinque; quorum uno tibi retento, reliquos sub
sigillo tuo, unum videlicet taxatoribus et collectoribus, alium uno vel
duobus probis viris terre vel loci cujuslibet per universitates locorum
ipsorum ad id propterea eligendis ad faciendam inde copiam singulis
taxationis sue scire volentibus assignabis alium ad nostram cameram,
et relicum Magne Curie nostre magistris Rationalibus, ad plus infra
mensem unum postquam taxatio facta fuerit, transmissuri. Universitates
et personas alias ipsarum parcium ex parte nostra requiras efficaciter
et inducas quod predictum augumentum tarenorum trium et granorum septem
per unciam, in hujus tam urgentis necessitatis articulo, moleste
non perferant..... in obtentu nostri culminis devote persolvant.
Nos enim predictum negotium intendimus, duce domino, collectis
viribus tam potenter assumere, quod qualibet predictorum nostrorum
rebellium deffensione tractu calcata brevissimo, nulla propterea
nobis aut nostris fidelibus laborum vel sumptuum materia relinquatur.
Si tamen universitatum ipsarum aliqua, augumentum ipsum gravem sibi
fore censuerit, id nolumus invitis imponi; dummodo predicte prioris
taxationis quantitas nullatenus minuatur. Dat. Brundusii die V octobris
XIII Indictionis (1284).
_Dal. r. archivio di Napoli, registro di Carlo I, segnato 1283, A, fog.
37._